(Luận văn thạc sĩ) phản biện xã hội của báo in về dự án nhà máy thủy điện sơn la

35 CHƯƠNG : NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA CÁC BÁO ĐƯỢC KHẢO SÁT ..... 75 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ ĐỂ NÂNG CAO TÍNH PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA BÁO CHÍ ..... Vai trò thứ ủ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

************

BÙI XUÂN TIẾN

PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA BÁO IN VỀ DỰ ÁN

NHÀ Á THỦ ĐIỆN S N A

UẬN VĂN THẠC S

H N - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

************

BÙI XUÂN TIẾN

PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA BÁO IN VỀ DỰ ÁN

ỜI CẢ N

Lời ầu tiên, tôi xin chân thành ế thầ tr g kh

B h v Tru ề th g, Tr ờ g ĐHKHXH NV, Đ i họ Qu gi H Nội Nhờ s hỉ ỗ t t h ủ thầ , tr g su t qu tr h

họ t p, r u ệ t thời si h vi i họ h ế Qu tr h họ t p,

r u ệ gi p t i ắ ợ h g kiế thứ về hu g h

Đâ ề t g h t i v ụ g ể h thiệ u v , g thời

gi p t i h g kiế thứ v g hắ h g việ viết hiệ

Qu â , t i i gửi ời sâu sắ tới thầ gi h ớ g là PGS.TS V Du Th g, g ời p t ở g th hiệ ề t i, h ớ g

ỤC ỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI VÀ DỰ ÁN NHÀ MÁY THỦY ĐIỆN SƠN LA 7

Ph iệ hội v v i tr ủ h tr g th hiệ hứ g ph iệ hội 7

1 1 1 h i ni m phản i n và phản i n h i 7

1.1.2 Vai trò của phản i n h i 11

1 1 3 Vai trò của o chí trong thực hi n hoạt đ ng phản i n h i 14

B i tr g h t ộ g ph iệ hội 18

1 2 1 Đặc trưng và vai trò của o in trong hoạt đ ng phản i n h i 18 1 2 2 h i qu t về c c o in được khảo s t 23

3 D Nh thủ iệ S L 28

1 3 1 h i qu t về Dự n Nhà m y thủy đi n Sơn La 28

1 3 2 Vai trò của Nhà m y thủy đi n Sơn La 30

Tiểu kết ch g 35

CHƯƠNG : NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA CÁC BÁO ĐƯỢC KHẢO SÁT 37

Chủ thể ủ h t ộ g ph iệ hội tr i 37

2 1 1 Đại iểu Quốc h i phản i n 38

2 1 2 Nhà o phản i n 41

2.1 3 Giới trí thức phản i n 44

2 1 4 Đ c giả phản i n 46

2 1 5 ết quả của phản i n 47

C h thứ v ội u g ph iệ hội tr i 49

2 2 1 Số lượng tin ài phản i n h i 50

2 2 2 N i dung phản i n h i 53

2 2 3 C ch thức đưa tin, ài phản i n h i 66

2 2 4 Những kết quả đạt được từ phản i n h i 71

Tiểu kết ch g 75

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ ĐỂ NÂNG CAO TÍNH PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA BÁO CHÍ 77

3 Nh g gi i ph p ể ph t hu v i tr ph iệ hội ủ h 77

3 1 1 Giải ph p ph t huy vai trò của cơ quan o chí 77

3 1 2 Để phản i n h i trở thành m t thói quen thường trực 80

3 Nh g khu ế ghị ể â g t h ph iệ hội ủ h 85

3 2 1 Đảm ảo quyền dân chủ và tự do ngôn luận 85

3 2 2 Đảm ảo quyền tiếp cận thông tin 86

3 2 3 Nâng cao mặt ằng dân trí 88

3 2 4 Xây dựng văn hóa phản i n h i 89

Tiểu kết h g 3 911

KẾT LUẬN 922

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 944

PHỤ LỤC 977

MỞ ĐẦU

1 ý do c ọn đề t

B h i h h h t ộ g th g ti g t h h h trị - hội,

r ời h t ộ g kh h qu ủ hội ph t triể ế ột tr h ộ

h t ị h, h g trong h h g hứ g t ớ i với ời

g g p kiế v ph iệ ủ hiều

Báo chí - với hứ g ph iệ hội ủ h u the s t

h g h g ờ g ủ D Nhà máy thủ iệ S L g t khi

ới th i ghé Th tế, tr g h g qu , h g g p ột phầ kh g h v việ p ứ g tiế ộ v h t ợ g â g g

s h ủ Đ g v Nh ớ t h hỉ , ị h h ớ g u tr g việ

â g v ph t triể Nhà máy thủ iệ S L g h ớ g, phù hợp u thế ph t triể ủ t ớ ợ báo chí kịp thời ph nh

Ch h v v khi họ ề t i “P ản b ện xã của b o n về

Dự n Nhà máy t ủy đ ện Sơn a” (kh s t : Th h i , L ộ g

v N g th g ), g ời viết kh g hỉ i v kh i th , t hiểu về

v i tr ủ Nhà máy thủ iệ S L t p tru g v ph iệ hội

ủ i về â g ột g tr h trọ g iể qu gi (ở â Nh thủ iệ S L ) với hi vọ g u g p ột i h t iệ , khách

qu v th tế h i với việ â g h g g tr h trọ g iể

qu gi hiệ tr ớ t ợ i ph h Qu việ phâ t h này thể hiểu r h hứ g ph iệ hội tr báo in, ột tr g

ề t r h hội hiệ i v hầu hết i viết ều g t h ph

iệ hội sâu sắ Ng i 3 i viết ở ầu v u i u s h kh kỹ

ế ph iệ hội, i i h g i ủ t gi Tu

hi , t h ph iệ hội ủ h gầ h kh g ợ ề p tr tiếp tr g u s h

T gi Ngu ễ H u H e u s h “Phản i n h i về ảo v

thiên nhiên và môi trường” (N Kh họ v Kỹ thu t, 9) Cu s h

75 tr g, tr h ợ hiều v ề kh sâu về ph iệ hội v vị

tr ủ tr g hội Tu hi , ội u g u s h hủ ếu về v

ề ph iệ hội về vệ thi hi v i tr ờ g…

Một s i ề p hiều ế ph iệ hội h : “Phản i n

h i” (T p h Cộ g s ) ủ t gi Trầ Đ g Tu ; “Vai trò của phản

i n h i ở Vi t Nam hi n nay” (T p h L u h h trị) ủ t gi Đỗ

V Quâ ; “B o chí và phản i n h i” (T p h Ng ời ) ủ t

gi Ngu ễ Qu g A; “Phản i n h i” ủ GS T g L i (T p h Ti sáng); “Phản i n và văn hóa phản i n” (T p h Tu gi ) ủ t gi H u Thọ; “Bốn đề uất nhằm khơi thông phản i n h i” (T p h Ti s g) ủ

Đ i họ Kh họ hội v Nhâ v – Đ i họ Qu gi H Nội) i viết

“Về vai trò gi m s t h i và phản i n h i của o chí Vi t Nam” (T p h

Cộ g s ) B i viết thể hiệ r qu iể ủ t gi khi u t ợ hứ

g gi s t, ph iệ hội ủ h , hế v gu tắ gi s t, ph

iệ hội ủ h Đ iệt, i viết u r ợ gi i ph p ể h

th hiệ t t hứ g ph iệ , gi s t hội

TP.HCM” ủ T Thị Th N ; “Tính phản i n của t c phẩm báo chí

Vi t Nam qua loạt ài Đêm trước đổi mới trên o Tuổi trẻ TP HCM năm 2005” ủ t gi Ph V Kiề ; “Ý nghĩa phản i n h i của ài ình luận ngắn trên trang nhất o Thanh niên, Tuổi trẻ” ủ t gi H Lệ

Giang; “Phản i n h i về đổi mới gi o dục tiểu học trên o in Vi t

Nam hi n nay” ủ t gi Trầ Thị H …

Tu hi , ề t i “Phản biện xã hội của báo in về Dự án h má

thủ điện Sơn La” g tr h ầu ti , h ột công trình nghiên

ứu kh họ , kh u t t ghiệp i họ h u v th sỹ ghi

ứu

Một s t i iệu ủ g h Điệ h : “ hoa học và công ngh Đi n lực

nền tảng cho sự ph t triển ền vững”, N Th h Ni , T p Đ Điệ

Việt N ( – u h h ội ộ); “Thủy đi n Sơn La - trọn vẹn niềm

tin”, T p Điệ Việt Nam (2012); “Thủy đi n Sơn La – kỳ tích 1.800 ngày đêm”, T p Điệ Việt N (2010 – u h h ội ộ)…

Nh g ề t i, t i iệu u tr t h h t th kh gi p h ghi ứu

ủ h tr g việ ph iệ hội về D Nh thủ iệ S

La nói riêng v g tr h trọ g iể qu gi i hu g tr t ớ Việt Nam

b) Nhi m vụ nghiên cứu

4 Đố tượng, p ạm v ng ên cứu

a) Đối tượng nghiên cứu

Đ i t ợ g ghi ứu ủ ề t i h t ộ g ph iệ hội ủ

i về D Nhà máy thủ iệ S L

b) Phạm vi nghiên cứu

Ph vi ghi ứu: Kh s t i viết về D Nhà máy thủ iệ

S L tr Th h Ni , L Độ g v N g th ngày nay; thời

ộ g ph iệ hội ủ i về D Nhà máy thủ iệ S L

Đề t i g thể t i iệu th kh h h g g ời qu tâ

ế h t ộ g ph iệ ủ i về D Nh thủ iệ S L

i ri g v g tr h trọ g iể qu gi i hu g

7 Kết cấu uận v n

Ng i phầ ở ầu, kết u , h ụ t i iệu th kh v phầ phụ ụ , phầ ội u g ủ u v ợ hi th h 3 h g với ội

CHƯ NG 1: C SỞ LÝ LUẬN VỀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI VÀ DỰ ÁN

NHÀ MÁY THỦ ĐIỆN S N A

Ch g tr h sở u về ph iệ hội v v i tr

ủ h tr g việ th hiệ hứ g ph iệ hội; khẳ g ị h

v i tr ủ D Nh thủ iệ S L i với g h g ghiệp

h g iể ri g iệt về hiệ vụ, t ụ g gi h i kh i iệ

Ch g t g ầ phâ iệt “ph iệ ” và “ph iệ hội”

“Ph iệ ” là h giá, nh ét, h u , h ị h về ột v ề the h ớ g g t h ột phầ h kh g g t h v p u ể

vệ việ g t h ột phầ h kh g g t h Ph iệ thể hiểu ph i ột h h h ằ g u ủ giới tr thứ , tứ

kh g hỉ i ên ý kiế i qu ề kiế tr ớ v ề ợ quan tâm Ph iệ ù g hứ g ứ, p u ể hứ g ứ, p u

ợ r tr ớ Tr g u s h T hiểu ột s thu t g tr g

V kiệ Đ i hội Đ i iểu t qu ầ thứ X ủ Đ g ị h ghĩ : Phản

i n là nhận ét, đ nh gi , ình luận, thẩm định công trình khoa học, dự

n, đề n trong c c lĩnh vực kh c nhau The , ph iệ s tr h

u , tứ r p u ể r g – s i Tr g ph iệ ph i

u ứ ể r i g, i s i ủ v ề g tr h u

“Ph iệ ” v thế ợ phâ iệt với “ph ” Điể kh

h u gi ph iệ v ph ở hỗ: ph iệ g p ể v ề ợi

h kh g Đ g Ch g t thể th , qu gi họ ột

ờ g i ri g, qu gi Đ g s tu ệt i kh g th hiệ ột Đ g

du h t và nh g qu gi i the ờ g X hội hủ ghĩ Việt

N ột v ụ, hỉ h t h t ới s h ủ Đ g ộ g s Việt Nam, tu ệt i kh g Đ g

C “ph iệ hội” sự phản i n nói chung nhưng có quy mô

và lực lượng r ng r i hơn của h i, của nhân dân và c c nhà khoa học

về n i dung, phương hướng, chủ trương, chính s ch, giải ph p ph t triển kinh tế - h i, khoa học – công ngh , gi o dục, y tế, môi trường, trật tự

an ninh chung của toàn h i, Nhà nước và tổ chức liên quan

B h , t gi Ngu ễ Trầ B t ị h ghĩ : Phản i n h i

còn là m t hoạt đ ng khoa học, phản i n là tranh luận m t c ch khoa học… Về ản chất chính trị, phản i n là m t quyền tự do được ây dựng trên cơ sở quyền tự do ngôn luận Ngôn luận là ày tỏ ý kiến m t c ch có

h thống và có cơ sở khoa học Đấy là m t hoạt đ ng của h i dân sự nhưng không phải là hoạt đ ng nhân dân đơn giản mà là hoạt đ ng thông qua m t h thống tranh luận chuyên nghi p [1, tr.565]

Ph iệ hội ợ hiểu the hiều h kh h u h g t u

hu g i, ph iệ hội ột h t ộ g qu , ợ g rộ g rãi

h ủ hâ â v h kh họ về ột v ề Thẩ ị h hội thể ợ thể hiệ ằ g hiều h ( th , r tu , hội họp, báo

h …) tr g ột tr g h g k h r t qu trọ g h , tru ề th g

Cầ phâ iệt h i i ph iệ “ph iệ kh họ ” và “ph

iệ hội” Điể gi g h u gi “ph iệ hội” v “ph iệ kh

họ ” h i h t ộ g ều h t ộ g kh họ , ù g p

u ột h hệ th g v kh họ ể h h , h gi ột v ề

ợ u r ghĩ i với t hội

Tuy nhiên, h i i ph iệ hiều iể khác nhau Phản

i n khoa học ph iệ ợ th hiệ tr g ột hu h t

ị h, s g p t ủ h kh họ , tr thứ hằ h gi h t

ợ g ủ ột g tr h kh họ , g tr h kh g ứ ằ tr g khuô khổ kh họ và hỉ ột ộ ph kh g hiều tr g hội qu

tâm Kh với “ph iệ kh họ ”, phản i n h i h i h t

ộ g ph iệ ột v ề hội qu tâ , s th gi g p

ủ g quầ h g hâ â , p h , các nhà chuyên môn

ở , h - tru ề th g i iệ h u hội ph

iệ tr h tru ề th g ột k h qu trọ g ủ ph iệ hội

Ph iệ hội h h s ph iệ ủ thiết hế hội, ợ g hội, tứ s iệ u , thẩ ị h, h gi ủ ợ g hội i với h g hủ tr g, h h s h, ề , ph t triể ki h tế - hội

ủ g ph i, ủa nh ớ i qu ế qu ề ợi v ời s g ủ

ọi th h vi tr g hội

Điể kh iệt gi ph iệ hội v ph iệ kh họ h h

t h hội ủ Nếu h ph iệ kh họ hỉ thuầ việ thẩ ị h tr g ột ph g iệ , về ột kh h h t ị h, ột

h t ợ g hiế ợ ủ ời s g” Ch h v ph iệ v i tr qu trọ g h v với hội tr g B h h trị ủ Đ i hội Đ g toàn

qu ầ thứ X ề p việ “Xâ g qu hế gi s t v ph iệ hội ủ M t tr Tổ qu Việt Nam, tổ hứ h h trị - hội v hâ

dâ i với việ h h ị h ờ g i, hủ tr g, h h s h, qu ết ị h

ớ ủ Đ g v việ tổ hứ th hiệ , kể i với g t tổ hứ v ộ” Nh g ể t ở g thể i v ời s g, h g t ầ t r

h g hế ụ thể tr g ph i kể ế việ p i h g “kh g tr g”

qu trọ g tr g hệ th g ph p u t i qu ế v ề

Ph iệ hội ội u g qu trọ g tr g v kiệ Đ i hội

IX ủ Đ g, tr g hỉ r : Trong chế đ ta phản i n h i được hiểu

là đưa ra c c lập luận, chứng cứ, đ nh gi chủ trương, chính s ch ph t triển kinh tế - h i, hay m t đề n liên quan đến đời sống dân sinh, hoặc

m t quyết s ch lớn của Quốc gia,… qua đó nhằm chỉ ra c i hợp lý, c i ất hợp lý; đưa ra kiến nghị sửa đổi, ổ sung, hoàn chính m t chính s ch, chủ trương nào đó theo hướng“phù hợp với nguy n vọng chính đ ng của đại

đa số nhân dân dân” [36] D v , thể i qu tr h hâ â th hiệ

qu ề ph iệ hội h h qu tr h hâ â g i t s g thu tr g h h ị h v th thi hủ tr g ủ Đ g, chính sách, pháp

u t ủ Nh ớ H t ộ g ph iệ hội ợ g tr g hội tiế h h, h t ộ g kh g g t h h ớ , h g g kh g

ể h ớ ắ g ghe tiế g i ủ hâ â về h t ộ g ủ nhà

tr.24] Nh v , hỉ khi h ph h, u g p h g ti i kiế

h g t h với kiế r , g p th , i… v ề ợ r

ới ợ i ph iệ hội

1.1.2 Vai trò của phản biện xã hội

Tr ớ hết, ầ ph i i, vai trò qu trọ g h t ủ phản i n h i là: giúp điều tiết ung đ t lợi ích giữa các nhóm h i nhằm tạo ra sự

đồng thuận giữa c c nhóm này

Vai trò này ủ ph iệ hội hỉ tr g ổi ới v ợ Đ g,

Nh ớ ta h gi r t Bởi hội t p hợp ủ hiều h ợi h

kh h u, h g qu ề v ghĩ vụ kh h u, ph iệ hội ột

h t ộ g gi v i tr qu trọ g hằ ị h h ớ g s v h h, ph t triể

ủ hội Ph iệ hội h h ột u ầu ủ hội, “ ột ử hỉ”

ủ hội khi ứ g tr ớ t ứ v ề ầ s phâ t h, ổ ẻ

u i g ợ ể t r gi i ph p, i ế gi i qu ết trọ vẹ v ề Đâ g chính là t ụ g qu trọ g ủ ph iệ hội

Với vai trò này, ph iệ hội ột iễ h u ,

h gi t hiều ph tr g ộ g g Xu su t qu tr h t t i v

ph t triể ủ v ề hội, t thâ h gi h hội u

si h h g âu thu Nh g âu thu g gu về

qu ề ợi, h t ợ g, ghĩ vụ ế ột u ầu ứ thiết, i h i ph i

ợ gi i t , ph qu ết th g C ột th tế , ếu h g âu thu kh g ợ gi i t th t h tr g g thẳ g hội u t t i,

th m chí trở th h tiề ề h khủ g h g h h trị - hội tr ọi

ph g iệ

Ngu ủ ột hội su th i v hiều âu thu h h việ thiếu i hế ở rộ g tr ổi, thiếu hế i th i ở ứ t i thiểu

ể iều h âu thu , â i v i tr , ợi h gi h i qu

Ch h v v , ph iệ hội g p phầ â g h thứ tr h hiệ hội ủ ộ g g, ph t triể thứ về qu ề v ghĩ vụ ủ g ời

g â , t h h th h ột i tr ờ g kiế â hủ, t h , tiế

ộ V v , ph iệ hội hiệ vụ th g h t h thứ , ph t hiệ

s i ầ , hu ộ g ợ tr tuệ t â , h thiệ hủ tr g, h h s h

ủ h qu

Khi ột hội trở g thu , thâ t t tiề ề cho

h g ph t triể ới t iệ Bởi g thu hội iều kiệ ầ thiết

ể ph t triể gu v ộ g g, ở rộ g g ới hội ở ,

th h vi tr g h hội thể ễ g tr ổi, hợp t , hi sẻ

h g gi trị t i ủ iề ti v h g gi trị hu g khác

Vai trò thứ ủ ph iệ hội góp phần khắc phục những mặt

tồn tại nếu có của c c chính s ch, nghị quyết từ lực lượng l nh đạo hay cụ thể hơn là m y nhà nước từ Trung ương đến địa phương

H t ộ g ph iệ hội u t hiệ khi ợ u g u t

h g v ề h t ị h t t i tr g qu tr h kiế t v r hủ

tr g, h h s h ủ qu h ớ hiệ vụ hu tr h v

h g thiếu s t thể h qu ết ị h trở t kh thi khi

r p ụ g v iều kiệ th tế Ch h v v , hứ g ủ ph iệ hội th h t r ột h h kh g i hủ thể r v ề,

h h ợ tiếp h t ộ g g i với h t ợ g v triể

g p phầ th ẩ h qu tr h hội h h t ộ g ph iệ Quá tr h gi p h h ắ ắt ợ gu hâ u t hiệ

ph iệ hội, t thứ , hu ầu qu tâ , h thứ v ề

g t t i Ph iệ hội h h th ớ ủ s v i h, tiế ộ

ủ hội

M t kh , tu g hiều h g ợi h h g ph iệ hội

g r t t i h i ếu s i ầ , , ị ợi ụ g Đ khi h ti

v ụ h h h trị hâ , phụ vụ h ột h ợi h h t ị h

kh g v g u hu g ủ t hội Nh g th g ti ti u

h h h g iế th h ột i trở g i h việ th thi qu ề

â hủ, qu ề th gi v v ề hội ủ g ời Biểu hiệ

Vai trò thứ 3 ủ ph iệ hội là góp phần nâng cao tr ch nhi m

h i của c ng đồng, ph t triển ý thức về quyền và nghĩa vụ của người

công dân, qua đó từng ước hình thành môi trường h i dân chủ, tiến

Tu hi , ph iệ hội ầ ợ sử ụ g g , tr h ị ợi ụ g

v trở th h ột “ iễ ”

1.1.3 Vai trò của báo chí trong thực hiện hoạt động phản biện xã hội

1.1.3.1 Báo chí tạo ra trục phản i n h i gồm: Lực lượng o giới –

C ng đồng trí thức – C ng đồng h i có sự tương t c lẫn nhau về mặt kiến thức và mối quan h của vấn đề cần phản i n đối với thực tiễn

Một tr g h g hứ g qu trọ g ủ h i h h thông tin g t h h h trị - hội, iễ ể ộ g g tiếp h

v tr ổi, ử th g ti , th g qu h t ộ g ph iệ ể t th i

ộ ột h r r g, ti h thầ tr h hiệ tr g ph t g i với v

ề ợ t r

Để ti h thầ v thứ tr h hiệ ủ ộ g g tr ớ v ề ủ hội ợ â g , t iệ , tr ớ hết, ộ g g ph i ợ tiếp với ọi th g ti i qu v h h v ề

Ph iệ hội h h uộ tr h u gi ợ g hội với h u Điều kiệ ể ph iệ trở th h ột h t ộ g kh họ , chuyên ghiệp, g i việ th thi qu ề t g u , ph iệ hội

ầ t ế tr g th i ghi t , t gi v tr h hiệ The Ngu ễ

Trầ B t th , trạng th i chuyên nghi p của qu trình thảo luận cần có sự

tham gia của hai lực lượng, lực lượng thứ nhất là để nói m t c ch chuyên nghi p và lực lượng thứ hai là để nghĩ m t c ch chuyên nghi p Trước khi nói phải nghĩ, nghĩ chuyên nghi p là giới trí thức và nói chuyên nghi p là giới o chí

“Phản i n h i phản nh trực tiếp ằng hình thức tranh luận trên quy mô r ng r i, công khai Nếu m t vấn đề được h i quan tâm nhưng hoạt đ ng phản i n của nó chỉ đơn thuần uất hi n trong m t nhóm lợi ích nhỏ, diễn ra trong phạm vi hẹp, mang tính chất cục thì không được coi

là phản i n h i Theo đó, phản i n h i thực sự phải là sự tranh luận m t c ch chuyên nghi p giữa c c lực lượng h i với nhau hoặc là với nhà cầm quyền để tạo sự chính c chính trị của mỗi m t hành đ ng có chất lượng chính s ch hoặc định hướng, cho nên, nếu không có sự tham gia của hai lực lượng này thì qu trình còn lại là qu trình phản ứng h i chứ không phải là phản i n h i” [1, tr.571 – 572]

B h t r u , ph h s h gi ủ h hội v

ị h h ớ g u tr sở qu hệ hội g t t i Cộ g g tru ề th g t i tru ề th g i h g, v i tr qu trọ g trong tiế h h, th hiệ h t ộ g ph iệ hội tr trụ h h g 3

th h phầ : L ợ g giới – Cộ g g tr thứ – Cộ g g hội

Mụ h u i ù g ủ h t ộ g hu ộ g s th gi ủ t thể hội, th g qu h h thứ th u , th thu t s g thu

gi h – th h phầ hằ h ớ g tới ợi h hu g ủ hội

1 1 3 2 B o chí phản nh và định hướng hoạt đ ng của dư luận h i thông qua phản i n h i

D u hội ợ hiểu là m t cấu trúc tinh thần, thể hi n tâm

trạng h i, phản nh sự đ nh gi của c c nhóm h i lớn, của nhân dân nói chung về c c hi n tượng đại di n cho lợi ích h i cấp ch trên cơ sở

c c quan h h i đang tồn tại [23, tr.4]

Ch g t thể kh i qu t h g iể h h ủ tru ề th g

i chúng hay cò gọi s gi tiếp i h g tr i ợ thể hiệ ở

h g kh h s u:

 Gi tiếp gi tiếp ằ g ph g tiệ kỹ thu t (Kh g

i hệ g ợ tr tiếp gi h tru ề th g v g h g

tr g qu tr h gi tiếp)

 L gi tiếp ủ h hội ớ

 Thể hiệ ị h h ớ g hội ột h r r g tr g gi tiếp

 C t h tổ hứ , hịu t ộ g ủ thiết hế hội tr g gi tiếp

 Y u ầu tuâ the huẩ hu g tr g gi tiếp

- C g h g que với v ề ợ h gợi h ề u t

- Đ g i ủ hu gi hiểu về hủ ề ợ qu n tâm

hằ k h th h ợi h hội về v ề Việ tr h qu

iể kh h u, i khi tr i hiều, i p h u tr g h h h

C thể th , v ứ ộ qu trọ g ủ th g tin, iều g

h g kh g qu tâ s kh g h ợ ph h i v g ợ i Đâ

ợ i ột ti u h h gi hiệu qu h t ộ g v họ ọ

th g ti ủ h t ộ g th g ti i h g tr g việ h h th h v thể hiệ u hội

Quá tr h tru ề th g th g ti h i hiều, t gu tới g ời tiếp

h t ộ g trở i với gu gửi th g iệp Bởi tr g qu tr h , i

t ợ g tiếp h (R - receiver) th g ti tr g tru ề th g i h g s

g ( h g h hội ớ ) qu tr h ph h i th ẩ s t g

t hội gi gu ph t v g ời h , t i tr ờ g h h t ộ g

ph iệ hội tiế h h, h h th h u hội

Nh v , phản i n h i phản nh trực tiếp dư luận h i đang

diễn ra trong chính h i đó Bằng vi c tiến hành tranh luận trên phạm vi đại chúng, truyền thông đại chúng là môi trường lý tưởng để phản i n

h i thực hi n chức năng của mình, quay trở lại định hướng dư luận h i

V i tr ủ u hội ợ ị h h ớ g t t r t qu trọ g, không

hỉ iều h gi ớt âu thu tr g hội, vệ h h vi

ph iệ v ợi h hu g, h t ộ g kiể s t g t ợ th hiệ triệt ể, th ẩ hội ph t triể tiế ộ

Tr sở h h hiều, t iệ về ph iệ hội, h g

t thể h th h t ủ ột v ề hội u i ế th ng h t chung, ầ ột gi i ph p ể gi i qu ết v ề hứ kh g hỉ g i ở việ kh i gợi v ề r i ử g Gi i qu ết triệt ể h h thi hứ

ủ h , h v tứ h th hiệ ợ v i tr ph iệ hội ột h triệt ể, g p phầ thiết th v ph t triể hội

1.2 B o n trong oạt đ ng p ản b ện xã

1.2.1 Đặc trưng v vai trò của báo in trong hoạt động phản biện xã hội

Hiệ , hiều i h h th g ti i h g h i , ph t thanh, tru ề h h, tr tu ế i e…, tr g i i h h tru ề th g ị h sử r ời sớ h t Lị h sử h ị h

566 tờ i ầu ti ợ r ời t i Venice (Italia) với t gọi Gazetta Ch h qu ề ở â ph t h h tờ v tr g tr

h h hiế s ợ khắ t i ột v i th h ph ủ g ời

B v Ass ri V g t h h t h ổ h t ợ t

th 88 Si I s ripti ợ t th t i ph Đ g N ủ Jerus e , ợ i i i kh g 7 tr ớ C g gu

Kh với h t i hiều qu gi tr thế giới r ời với ụ ch

tr ớ ti ki h tế, h Việt N r ời tr g khu khổ hế ộ thuộ

ị Với h g iều kiệ ti qu ết tr sở ghề i ph t triể , ội

g g ời hu ghiệp, giới ộ gi , tờ i ầu ti ủ

ớ t r ời g 5/ / 865 tờ Gia Định o (ở N Kỳ)

H h tr h ủ i t i Việt N u t ph t t 86 t i S i

G , khi g ời Ph p i v g sở, gi h gi hội C g

gi Việt N , ghề i v ph t triể h h h g, tr ớ ti là trong giới g i qu v t g ớ tr g g ời Việt cho ế thế kỉ XX Cù g thời iể , t i S i G u t hiệ h g g ời ầu ti ,

h g tr thứ Tâ họ thế hệ ầu ti ợ t ở ớ g i ù g với h g g ời C g gi , họ ợ t o t i Ph p h ở hủ việ

ở ớ g i B h , S i G i u t hiệ h g ộ gi thuộ tầ g ớp tru g, th ợ g u ọ th g viết th h qu g D v ,

â h h ề t g ầu ti ể h ph t triể h

Ch ế , h Việt N tr i qu ột h h tr h ị h sử r t

i, t h thuộ ị ế h â hủ ộ g h Mỗi gi i ủ

h, h ớ t ều g h g tr g ị h sử h t ị h, hịu s

hi ph i h ủ iều kiệ h h trị, hội

C r t hiều qu iệ kh h u về i The Tiế sĩ H Hu

Ph ợ g, “ i thu t g hỉ ột i h h h ị h kỳ th g ti thời s s kiệ , v ề tr g ời s g hội th g qu việ sử

ụ g g g h viết v kỹ thu t i ể hu ể t i th g ti ”

B i ợ hiểu h g phẩ u t ị h kỳ, g t i

s kiệ v ề thời s , ph t h h rộ g r i hằ phụ vụ g h

h i t ợ g với ụ h h t ị h H hiểu ột h

gi h t, “ o in là m t loại hình o chí, chuyển tải n i dung c c vấn đề,

sự ki n ằng văn ản, chữ viết, ký tự, hình ảnh thông qua trang giấy cung cấp thông tin cho đ c giả”

tr g hội

 B i sử ụ g h viết tr gi , th ờ g khổ h A3, A ễ

ầ , g p g the S tiệ ợi tr g việ i hu ể gi p

g ời ọ ắ r th g ti , g thời thời gi ọ kỹ g

h i h h h kh

 Đ i t ợ g ọ i s ợ g ớ , rộ g r i ớ hờ

ợ g g ời iết ọ , iết viết

 B i kh g phụ thuộ v thời gi tiếp h th g ti C thể

ễ g kiể tr , thẩ ị h i th g ti

 B i kh g u tr th g ti ủ i gi p g ời ọ có thể t gi h g i , ti the hu ề, ột s kiệ

ch h trị - hội ổi t the ụ h ủ g ời ọ ; ễ

g hi sẻ th g ti với g ời kh , t t r ột ộ g g

ọ g

 B i t h ị h kỳ hu ể t i ội u g th g ti g t h thời s v ợ ph t h h rộ g r i

T i, tr g ổi t ủ i h h t h huẩ cao về

ội u g ph h, ọi th g ti ợ ph h kh g thể th ổi tr g

ù g ột thời iể ph t h h, thể gu t iệu u tr âu i,

kh thể hỉ h sử g p tứ h iệ tử h tr g ti iệ

tử Nếu h ột i iệ tử v ợ , tr g tr ờ g hợp ội

u g th g ti ph h h chính xác – thể hệ ụ ủ t ộ

ti h h h g, khi h ợ ph h i, h ph t hiệ s i s t, g ời

ti thể hỉ h sử g p tứ tr ớ khi th g ti ợ hiều g ời iết ế h gâ r h g h u qu ghi trọ g C i với

i , th g ti khi ợ tru ề r , kh thể thu h i g kiế ph

h i, g r t kh kh tr g việ g h kịp thời h g iễ iế , t ộ g hội i g i, v v , i i h h tru ề ti i h i ộ

h h gi g h t t i h h th g ti kh v ầ hiều h thế

Một tr g h g hứ g qu trọ g ủ h Việt N

hứ g ph iệ hội Ở ớ ph g Tâ , hứ g ợ

ề với ầ ủ h h g ph p , h h v v , h ợ i

qu ề thứ t , gi s t t t qu ề p ph p, h h ph p v t ph p Ở Việt N , t h g ổi ới, sứ h ủ h h ế

ầ ợ khẳ g ị h v thể hiệ qu việ kh i gu u v uộ u

tr h h g h g t t ở g qu i u, p, h g u t ệ trở ế

s ph t triể hội; g thời, h iểu g i ới, i s g t

B o chí đ ung trận và ung trận m t c ch dũng cảm, hi u quả, chủ đ ng, tạo dựng dư luận h i tích cực cho công cu c đổi mới toàn di n của đất nước, trong đó đổi mới tư duy là khâu đầu tiên [28, tr.43]

Tu ớ ầu thể hiệ ợ v i tr h v ti ph g tr g

ổi ới t u , ph t hu â hủ, th gi ph iệ th g qu u

h g tr g h g ầu ổi ới, h qu iệ h hứ

g gi s t h ph iệ hội ột h h h th g Bởi thời iể , g ời t t r âu h i, gi s t i, ph iệ i g … và qu iệ báo h hỉ g ụ tu tru ề , tu ệt i h hứ g tu tru ề

ủ h D v , tr g thời kỳ ổi ới , hiều tờ v hỉ th g

ti ột hiều, p t

Ch ế tr ớ thề Đ i hội Đ i iểu t qu ầ thứ X ủ Đ g,

v ề ổi ới h h trị ợ t r ột h p thiết, hằ h

s ph t triể ề v g tr g u thế hội h p, ở ử Tr th tế, h g

i h i v tr trở về ổi ới h h trị ợ th i th t ử hiệ kỳ

Đ i hội VIII ủ Đ g ới h h thứ t h h g ti u , th h ng

tr g â g v hỉ h Đ g Đâ ớ ph t triể qu trọ g về

u h thứ ủ Đ g, về v i tr ủ h tr g hội, h i h

kh , h h hứ g hội h ợ , g ột u

qu trọ g ể th hiệ ở rộ g â hủ t â Xét về h t, với v i tr , hứ g ủ h, h h ột s ị h qu ề v

g gi i qu ết ợ h g âu thu gi u ầu tiết kiệ thời gi ,

g sứ , hi ph v u ầu s ph iệ hội h t ợ g , ph

vi rộ g, i h kh , u thế h h t ộ tổ hứ qu tr h ph iệ ,

h hệ th g tổ hứ , thể hội hiều th h phầ , nhiều p

Trong thời gi ỉ h ủ h, i thể hiệ v i tr t h khi tru ề t i ế t hội g tầ ớ – t h h t hội tr g ột thời gi gắ C g tr g thời gi r t gắ h g thể thu h i h g th g ti ph h i với s ợ g kiế khổ g

t g hâ â Hiệ , ù kh g t h g k h gi s t,

ế tờ Thanh Niên, Lao Động, Nông thôn ngày nay Đâ 3 tờ

tru g g, tr thuộ 3 tổ hứ h h trị - hội ớ (Hội Li hiệp Th h

i Việt N ; Tổ g Li L o ộ g Việt N ; Tru g g Hội

N g â Việt N ), 3 tổ hứ h h trị - hội ều th h vi

ủ Tru g g M t tr Tổ qu Việt N Ch h v thế, t gi họ 3 tờ

s t h ộ p t g i i với qu qu h ớ (chứ kh g ph i tờ tr thuộ ộ, g h) hằ ph t hu h vai trò ph iệ hội

+ Báo Thanh Niên

Tiề thâ Tuầ ti Th h Ni

C qu hủ qu : Hội Li hiệp th h i Việt N

S ầu ti r ời: ngày 3/1/1986

Tổ g i t p hiệ : Nhà báo Ngu ễ Qu g Th g

T s : 8 C g Quỳ h, qu , TP HCM v 8 Tâ S , qu

Đ g Đ , H Nội

Website: www.thanhnien.com.vn; http://www.thanhniennews.com

T khi r ời ế , Th h Ni khẳ g ị h t tuổi tr g việ u tr h hủ ghĩ ị h h Ngu ễ M h Hu ợ họ

tờ Việt N ph t h h h g g s ợ g ph t h h ớ h t với

300 ột g

Tổ g i t p ầu ti ủ tờ g Huỳ h T M , g ời

t g Chủ tị h Tổ g Hội Si h vi S i G tr g thời kỳ hiế tr h

-B Th h Ni tờ hiều t i ph iệ hội gâ

ợ tiế g v g ớ tr g g ọ Với h g t i o t gi i

h qu gi gầ â h : “Lợi h h tr g tế” ủ t gi Th i S – Liên Châu; “Ti h u ệ ầu ằ g h t tẩ rử ” ủ t gi H i N ;

“Gi uộ hiế gi th ” ủ t gi Th i S – K p L g…

h t tr g hệ th g h tru ề th g ủ h h qu ề Việt N hiệ

ột g vi Đ g D g Cộ g s Đ g Ngu ễ C g Miều

g 6 tờ báo L Độ g v phâ ph t h sở C g hội ở S i G

- Chợ Lớ Ng 3 th g 989, s ủ L Độ g Chủ h t ph t hành

Đế g 9/ 5/ 999, L Độ g i e r ời, tờ iệ tử

ầu ti ở Việt Nam Hiệ , B h h thứ u t phẩ

gi v iệ tử Về ội u g, B u gi v g qu iể , ờ g i

ủ Đ g Cộ g s Việt N , ủ Tổ g i L ộ g Việt N ,

u g p th g ti ở t t ĩ h v ủ ời s g: h h trị, ki h tế, thể

th , ph p u t Đ i t ợ g h ớ g ế h g ộ gi ằ tr g ộ tuổi ộ g t 8 ế 6 tuổi

V g Th h H , Ngu ễ Thị Hằ g, Ngu ễ Ph g Y H h t

i “Ph t h – thu t ở U Mi h H ” ủ h t gi H g V Mi h,

Ph V Nh t H … ều h g i g t h ph iệ hội sâu sắ

+ Báo Nông thôn ngày nay

C qu hủ qu : Tru g g Hội N g â Việt N

Tiề thâ ti “N g th ới”

S báo ầu ti : Ngày 7/5/1984

Tổ g i t p hiệ : Nhà báo L u Qu g Đị h

T s : s 3 ờ g Thụ Khu , qu Tâ H , TP H Nội

Website: www.danviet.vn

Báo Nông thôn ngày nay qu hiều th ổi với h g t gọi

kh h u, ế phẩ ị h h h với t Nông thôn ngày nay,

ợ u t i tụ t thứ H i ế thứ B tr g tuầ , với ợ g ph t

h h h 6 /kỳ ph t h h

Báo Nông thôn ngày nay t tr hầu khắp tỉ h th h, t

th h thị tới g th , iề i, i giới h i i Báo Nông thôn ngày nay ột tr g h g tờ i ầu tr g g t ph h, tu tru ề h g ội u g thuộ ĩ h v t g, h ớ g tới phụ vụ hu

ầu v ợi h ủ g â B h , th g ti h h

trị-ki h tế- hội-gi i tr ủ báo Nông thôn ngày nay g ngà ột t

iệ , h p , thiết th i với g ọ

Ng i phẩ h h, t s B N g th g tổ hứ

s u t, ph t h h hiều phẩ kh h Thế giới Hội h p, Dòng Đời (r h g tuầ ), t p h Tr g Tr i Việt (r h g th g), L g C ời ( phẩ th g) v Điệ tử Dâ Việt B Điệ tử Dâ Việt r ời v

thu ” ủ h t gi H g S , Đ h Thắ g, Ngọ Mi h, H g M i;

t i “Ô g Thứ tr ở g Bộ Y tế v ợ tỷ g” ủ t gi Ph Huy H v V Đứ Ph

Nh Thủ iệ S L ợ â g tr h g iều kiệ

t hi thu ợi v khắ phụ ợ h g h hế, t h i ủ thi

hi i với ời s g hội D kh i th u thế ủ s g Đ , ột

s g ớ hiều tiề g ki h tế v h t ở iề Bắ Việt N ,

g s g gâ r ụt ớ h t Theo thống kê trên m t năm quan

trắc, sông Đà chiếm 42% - 78% lượng lũ sông Hồng tại tuyến Sơn Tây, là

m t trong những nguyên nhân làm vỡ đê, gây ngập lụt nghiêm trọng đồng ắng Bắc B năm 1945 và năm 1971 [30, tr.10] Ch h v v , việ tiế

s với Nghị qu ết ủ Qu hội ề r Đế , 6 tổ với tổ g

ị h e ghép v 8 v t i ị h t gu ệ D i â t i ị h

i hu ể t ộ 6 hộ â r kh i vù g g p g h , p ứ g tiế ộ t h ớ h hứ ế tr h ớ â g h th ờ g 215

ét T h ế hết 3, g t gi t s u t h hộ â t i

ị h t 96%, ột s h h s u t, h h s h i th ờ g, hỗ trợ

g ợ p ụ g hiệu qu

cuối năm 2012, tổng sản lượng đi n sản uất đạt 13,3 tỷ kWh; từ năm

2013, mỗi năm Nhà m y sẽ cung cấp sản lượng đi n cho h thống đi n quốc gia ao gồm cả phần tăng thêm cho Nhà m y Thủy đi n Hòa Bình là 10,2 tỷ kWh Từ năm 2010, hồ chứa Thủy đi n Sơn La đ đi vào vận hành góp phần đ ng kể vào vi c chống lũ về mùa mưa và cung cấp nước về mùa

ki t cho đồng ằng Bắc B [30, tr.6,7]

Đ i với ời s g hâ â , D th hiệ â g h tầ g

sở t i ị h v g tr h gi th g tr h g p the qu phù hợp

với qu h h ph t triể ki h tế hội vù g Tâ Bắ , g p phầ â g iều kiệ sở h tầ g h khu v v t iều kiệ ể ổ ị h v ph t triể ời s g âu i g h iều kiệ s u t ủ hâ â Đâ

ột D qu trọ g qu gi , qu ớ h t t tr ớ tới , vị

tr , v i tr qu trọ g i với s ph t triể ki h tế, hội ủ tỉ h S L nói riêng và các tỉ h vù g Tâ Bắ i hu g C thể khẳ g ị h, Nhà máy thủ iệ S L g tr h g ghiệp ớ h t ợ ầu t tr ị

tỉ h S L , t p tru g kh i th tiề g, ợi thế ủ tỉ h,

g : ph t triể thủ iệ , g p phầ hu ể ị h u ki h tế the h ớ g

i â the qu h h iể t i ị h , g thời g ời â về i ở

ới iều kiệ s g ằ g v t t h i ở , sớ ổ ị h uộ s g âu

i C ếu t h tầ g g ộ h iệ , ờ g, tr ờng, tr , ớ

s h… phụ vụ h i â t i ị h ủ thủ iệ g t iều kiệ h g â tộ ợ h ở g ợi, t g ớ i thiệ h t

ợ g uộ s g Ng ời â ợ h ở g gu v h h s h ầu t , hỗ trợ i â t i ị h với ứ h quâ t , tỷ g/hộ Đâ gu

t i h h qu trọ g gi p g tỉ h i gi gh v t g

ớ ổ ị h ời s g

Điều g i , gu iệ t Nh thủ iệ S L s

u g p iệ ới t , ổ ị h h g â tộ tr g

vù g Điều ghĩ qu trọ g tr g việ gi p g t g ớ

sử ụ g thiết ị , kh h , gi i ph g sứ ộ g, â g

g su t ộ g, e i ợi hu ki h tế

Ng i r , khi Nh thủ iệ S L i v h t ộ g, gâ s h

tỉ h ợ ổ su g t gu thuế VAT, thuế t i gu , ph tr g

r g… Đâ iều kiệ ể tỉ h gu ki h ph hi h g t

r t hiều h g gi trị v h ti h thầ v v t h t gắ iề với g ời

â i â ị th ổi, th h iế t “Căn cứ vào mốc đường viền

vùng ngập lòng hồ thủy đi n Sơn La do Tổng công ty Đi n lực Vi t Nam (nay là Tập đoàn Đi n lực Vi t Nam) thực hi n cuối năm 2004, kết quả rà

so t vào th ng 6 năm 2006 đ c định số ản ị ngập và số h , số khẩu phải di chuyển như sau: Mực nước dâng thường 215 mét sẽ ngập 7 huy n,

30 , 223 ản, tổng số h phải di chuyển là 17 456 h với 87 610 khẩu… Theo số li u thống kê năm 2010 là 19 669 h (tăng 772 h so với quyết

định 196) gồm 14 664 h t i định cư nông thôn, 5.005 h t i định cư đô thị với 94 892 khẩu [27, tr.57]

C hiều v ề tr g qu tr h h h th h, â g Nh thủ

iệ S L , tr g đ an toàn cho hạ lưu ột tr g h g v ề

tr ớ ti ợ t r khi kh i th gu thủ iệ i Đâ

g tr h trọ g iể qu gi , ếu th h g th kh g s , ếu th t i

th t i họ r t ớ , v ếu kh g v p, 8 triệu â ở h u, tr g Thủ H Nội s ị h tr g iể ớ v khi i s hịu tr h hiệ

Nh thủ iệ S L t g gâ hiều tr h i ở Qu hội Việt

Na khi ph u ệt C Đ i iểu Qu hội qu g i

về s t ủ p thủ iệ v vị tr ằ tr g vù g th ờ g r

ộ g t Ng i r g ời t g i h g v ề kh i qu tới an

ninh chính trị v g tr h ằ qu gầ i giới Tru g Qu N

khi Qu hội th u về D Nh thủ iệ S L , ột i iểu

Để gi i qu ết v ề tr , h v ội g thi g

sử ụ g h h HEC - 6 v h h kh g g t h t với ù g

ột iều kiệ ầu v , s s h kết qu ủ h h hằ r ột s

h ét về thời gi , hiều i i; t ộ i tru g h, hiều sâu i ớ

h t v ờ g Q = f(H) t i tu ế p P Vi h ới

Qu hội tr h u r t hiều v t tr h kh g 95 ét (h gọi S L ) h u g 5 ét (S L th p), sợ r

iế Nh g khi hủ ếu g ời t hỉ e r ộ g t

Đ i với kh g g ời â thuộ 3 tỉ h S L , Lai Châu, Điệ Bi ph i i ời kh i khu v g h Nh thủ iệ S L , th

th họ ế với họ g t khi g tr h khởi g u i 5

Ng ời â ph i rời h ử ruộ g v ờ ể s g uộ ời t i ị h ,

th ờ g h g h g tr h ầ khiế khu ết kh g h i g g ời â

Nh ị h về s ph t triể thủ iệ t, iệt th g thủ iệ , GS TS Ngu ễ Thế Hù g, gi g Kh Xâ g Thủ iệ

- Thủ ợi (Tr ờ g Đ i họ B h kh Đ Nẵ g) h ị h: “Thủy đi n

giống như m t con dao hai lưỡi, nhất là thủy đi n ậc thang cần phải nghiên cứu cho kỹ ởi vì nó có hi u ứng Domino, nếu mà đập ở trên ị vỡ

có thể t c đ ng dây chuyền làm vỡ những đập ở phía dưới Hơn nữa tình trạng qu nhiều thủy đi n ở thượng lưu, nếu không quản lý lưu vực tổng hợp không đưa về quản lý m t mối, để lập chương trình điều tiết lũ liên hồ thì nhiều lúc gây khó cho hạ lưu Thí dụ khi hạ lưu có mực nước cao và mưa lớn mà c c hồ lại thi nhau ả lũ cùng m t lúc thì lũ chồng chất làm nước lũ dâng rất nhanh có thể gây thi t hại nhân mạng và tài sản ”