(Luận văn thạc sĩ) tư tưởng triết học của karl popper trong tác phẩm tri thức khách quan

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN... ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LUẬN VĂN THẠC SĨ TRI T HỌC Người hướng dẫn khoa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRI T HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Vũ Hảo

Hà Nội, 2016

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 13

hương 1 NH NG ĐI U I N VÀ TI N Đ R ĐỜI TƯ TƯỞNG TRI T HỌ Ủ R R TR NG T H TRI THỨ H H U N” 13

1.1 Nh ng i i n inh ế - hội h họ ời ư ưởng iế họ ủ 13

- 13

- 15

1 i n ận ời ư ưởng iế họ ủ 18

18

ng tri t h c c a B Rusell và A Ayer 18

1.2.2 ng tri t h c c –

19

1.2.3 Ch 21

1.3 Cuộ ời h T i hứ h h n” 21

21

23

tác phẩ : “ c khách qua ” 29

hương S H H N Ủ R V NHÀ TRI THỨ UẬN TI N ỐI VÀ Ậ HỦ THU T U TH H H N 32

1 h i h ư ưởng iế họ h họ ủ Karl Popper 32

34

38

Th ế h h h n ủ 48

48

- 60

hương TƯ TƯỞNG Ủ R R V TRI THỨ UẬNTI N H VÀ Đ NH GI HUNG TƯ TƯỞNG TRI T HỌ

POPPER 73

1 Nh ng nội ng ơ ản ủ i hứ ận iến h 73

-

73

77

Nh ng gi h n hế ủ ư ưởng iế họ ng h T i hứ h h n” 86

86

93

C K T LUẬN 100

D DANH MỤC TÀI LI U THAM KHẢO 101

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn tài

:

t, t

ẩ

,

Qua

,

, tri t h c khoa h c

Song tuy nhiên trong th k c bi t là Tây,

M v ng phái Vienna, do M Schilck s

trong

ri t h c khoa h c là k t qu c a s ng thành và ng ngày càng l n c a khoa h c

Nh ng v tri t h c c a khoa h c

muồ nh hình ngày càng rõ nét ,

ng sâu

, nhi

tri t h c tr ng c , nh ồ u c m r

Trong nh ng tác phẩm v tri t h c khoa h c, t nghiên c u ch n các tác phẩm c th bằng Vi t

xu

Raimund g

Trên

khô

u , t Karl Popper “ t trong nh ng khuôn m t tri t h c n i tr i c a th k ” (B Magee), “ ng l n nh t c a th ”

(Ge )….[69, tr.1]

Popper a Popper k

t

- D

XXI, m t s công trình tr ng y Popper c d ch

hai công trình: “Sự nghèo nàn của thuyết sử luậ ” và “ r t c khách quan

một cách tiếp cậ dướ ó độ tiế ó ” t t ư t t r t

quan) , nhà xu t b n Tri Th c n hành ẩ -

ẩ

Popper

Popper

c : “ ư ư g i họ g h

i h h h m

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Karl Popper -

-

u tiên là: “Vai trò củ p ươ p p luận triết h c Mác - Lê đ i với sự phát triển khoa h c tự ê ” c a nhóm tác gi Vi n Tri t h c 977)

u t ng quan v n c a tri t h i v i s phát tri n khoa h c t nhiên, c th

: “ hủ ĩ duy tâm và p ươ p p tư duy s êu ì mâu t uẫn với tinh thần của khoa h c tự ê ”, trong ti u m c: “Chủ ĩ t ực ch ng mới - kẻ thù nguy hiểm của khoa h c tự nhiên”, các tác gi

c ch ng m i, t Popper Các tác gi

nêu b t nh m b n ch t c a ch c ch ng m i,

ng t i th gi n c a khoa h c, tri t h c khoa h c t i s phát tri n c a khoa h c t nhiên Tuy nhiên, nh ng n i dung liên quan t i Popper

th y nét riêng c a Popper khác bi t v ng phái Viên

Do

song

riêng

Trong t p chí Tri t h c, s 1 (3 - 1988), tác gi Nguy

bài: “Về tri th c luận v ng chủ thể đ nhận th c của Popper” Trong bài vi t tác gi c và trình bày nh ng nh n tri t h c khoa h c, n i dung xu t nh ng nh u, m ng nghiên c u v Popper n duy v t bi n ch ng Tuy nhiên, th ẩ Vi t, ồng th i nhi u thu t ng thu c v tri t h c khoa h ẩn hóa ẩ “ ”

ẩ

:

“ “ ”

vi

( ) -

3, Cách ẩ

“ ”

n Popper

K

u k vi

(“ ”)

l

5, “ ”

-

h ằ

ồ

ằ

6,

: ( ) ( )

( ẩ ằ

)”[11, tr 75] 00 ẩm: “ r ết h c mở và Xã hội mở” c a M Cornforth c d ch gi Minh H sang ti ng Vi t t b n N ông trình phê phán toàn di n h th ng tri t h c c a Popper t chính Anh qu c

th gi n duy v t bi n ch ng

, n i dung tri t h c khoa h c p sâu trong tác phẩm, m t m t do tính khái quát c a tác phẩm, m t khác, tính th i s c a tác phẩ cho m t s v gi ti p c ng m i

-

ồ Conforth

Popper

Trong tác phẩm: “N ững kiến giải về triết h c khoa h ”, Anh

biên so n n giáo trình tri t h c khoa h c gi ng

d y t i Trung Qu c i dung bao quát nh t v tri t h c

khoa h c nói chung, tri t h c khoa h c c a Popper và nh i

v tri t h c khoa h c Tuy nhiên, công trình này còn nhi u b t c p v thu t ng , công trình biên so n khá v logic v tri t h c khoa h c

chung

Trong nh tác gi Minh H i vi t nhi u v Popper trong các công trình nghiên c u v l ch s tri t h :

“D ện mạo triết h p ươ ây ệ đạ ” (2006) và “Lịch sử triết h đại ươ ” (2010), u có nghiên c u v Popper Trong : “Khoa h c hậu cổ đ ển và triết h p ươ ây ệ đạ ”, tác gi làm rõ hi ng khoa h c trong xã h n tri t h c, v n khoa h c h u c n, s phân tách khoa h c t nhiên và khoa h c xã h

S phân tích cho th y ti n trình v ng c a tri t h c khoa h c t R Descartes cho t i nay Qua s ng qua l i tri t h c, xã h i và khoa h c, trong tri t h ng tri t h c khoa h n: nh n th c lu n ti n hóa (S Toulmin) và tri th c lu n ti n hóa (K Popper) Ư m n b t c a công trình là tính khái quát và ti n trình l ch s c a tri t h c khoa h c ồng th i m ng ti p c n v ng tri t h c khoa h c, tính ph c h ng chuyên sâu trong s phát tri n tri t h c khoa h c Trong công trình sau tác gi ti p t c m r ng trong b i c nh toàn b l ch s tri t h c nói chung

Popper Trong giáo trình “Lịch sử triết h ”, do Nguy n H u Vui ch

c n Popper ây,

Popper Popper

“Lị sử tr ết ”

Popper chung

Popper

-

Tro “Một s t uyết về tr ết p ươ ây ệ đạ ”

ồ

v theo ẩ “ ”

, d ch gi n ẩm: “ oà ảnh triết h c Âu Mỹ thế kỷ XX” (2008) “Triết h ây p ươ từ khởi thủy đế đươ đạ ” (2010)

c so n th o công phu ng m ồ nguồ

li u m i và phong phú, g i m t h i, v a tham chi u nh i v l ch s tri t h c b i các tri t gia Pháp ng , i tri t h h các v c t y u Trong c tri t h c c a Popper Công trình th nh t tác gi gi i h n trong tri t h c th k XX, song n i dung liên quan t i di s n tri t h c c a Popper l i

b i c nh n ng và ph m vi

nh h ng tri t h c Popper h c chính tr - xã h i và tri t h c

khoa h c Theo ti n c a Popper c nh nh t c ti p c n

logic và l ch s i chi u v i nh “ ” t h i

chi u v i th c ti n V i công trình th hai, Popper ch y c kh o c u t nhánh tri t h c khoa h c, cung c p cho ta t u và nh n d n nh p vào tri t h c Popper trong dòng ch y l ch s tri t h ồ li u phong phú và tham kh o n Tuy th , vi c kh o c y i m r ng và m i là ch báo

vào nghiên c u ồ

S m qua m t s công trình bằng Anh ng c h t là n phẩm: “Understanding Philosophy of S ” ( 00 )

ẩ

Ladyman

Popper

Popper

Popper ồ

Imre Lakatos (1989), The Methodology of Scientific Research Programmes, CUP

Popper : “

”

Popper

Popper

ẩ “ ” ồ

Lakatos

thê

K Fayerabend, (1975), Against Method, New Left Books, London K Popper, tuy nhiên ông Popper

Popper

008 ẩ u tr uộ mạ o

Thomas S Kuhn ằ

Popper

T 009 ẩ Sự ì t à t t ầ o óp p ầ p â tâm uậ về sự ểu ết qu , ủ rd

sang

ẩ

Popper

-

0 0 chuyên trang Internet Encyclopedia of Philosophy,

“ R mund Popper ( 90 - 99 )”

l Popper ẩ

Popper Popper

-

Popper

:

ph

[20] hay Kuhn[38] 3 Mụ í h nhi m vụ nghiên cứu M u c a lu õ

ẩ “ ” t nh ng giá tr , h n ch c a nó th c hi n m m v :

- nh ng i tri t h c c a Karl Popper ẩ “ ”

- Phân tích làm rõ nh ng n n c t h c c a Karl Popper ẩ “ ”

- nh ng c t h c c a

Karl Popper ẩ “ ”

4 Đối ượng và ph m vi nghiên cứu ng nghiên c u :

ẩ “ ”

Ph m vi nghiên c u: tài khá r ng Lu gi i h n vi c nghiên c u các n n nh t c

Popper tron ẩ “ ”

5 ơ sở lý luận hương h nghi n ứu

: …

6 Đ ng g ới của luận ăn Lu t trong s công trình nghiên c u v tác gia Karl Popper, tri t h c khoa h c , tr ng tri t h c v

Qua góp ph n nh n th c v tri t h i, nh t là tri t h th là tác gia Popper

7 Ý nghĩ ận h iễn của luận ăn

n n quan ni m tri

th c khách quan c a Popper làm rõ nh ng giá tr , h n ch c ng

tri t h c khoa h c c a tác gi ẩ “ ”

8 Kết c u của luận ăn

Ngoài ph n m u, k t lu n và danh m c tài li u tham kh o, lu gồm có 3 6 ti t

B NỘI DUNG

hương 1

NH NG ĐI U I N VÀ TI N Đ R ĐỜI

TƯ TƯỞNG TRI T HỌ Ủ R R TR NG

T H TRI THỨ H H U N”

1.1 Nh ng i i n inh ế - hội và khoa học ời ư ưởng

iế họ ủ

1.1.1 Nh g i i i h - h i Tri t gia Karl Raimund Popper (1902 - 1994), tr

-

ông

ồ

9 7 -

Châu Châu Châu

Song “ ”

, v

nh ng

i - “

” “ ” -

Liên Xô -

,

Trong t XX,

-

-

(1914 - 1918) –

-

ph cao

-

“ ”

,

(1939)

,

ồ ồ

: -

Âu ồ nhanh

sau “ ” 9 5 - 1975)

-

–

80

:

- i

“t ” “ ”

–

ẩ “

”

ồ

1.1.2 h i h họ - g gh h

Trong t

nhân ồ ồ

khoa h

) A Einstein

son -

R

t

) ồ

h t

(1900)

: N Bohr, L De Broglie, E Schrodinger, W Heisenberg, M Born, W Pauli… “

” R Feynman)

vi

v t :

vi

ồ nh

P Ch

a A

G

ồ hay DNA J

F

i -

Logic

:

:

,

ồ

…

–

ẩ “ ” ằ

1.2 i n lý luận ời ư ưởng iế họ ủ

1.2.1 ư ư ng tri t học c a B Rusell và A Ayer

Karl Popper

g (1946 -1994) Popper London -

XX, Bertrand Russell 87 - 970) B R

R “ ” Russel -

ằ

R c

- -

R s

R

Alfred Jules Ayer (1910 - 1989) A B Russell, G A ) )

ằ :

- ằ

P heo

1.2.2 ư ư ng tri t học c a ườ g h i i h –

h h g

: Hans Hahn, Phillip Frank, Hebert Feigl, Rudolf Carna Frege - Russell -

ồ Viên

: i dung logic ) (Hahn, G ) Fran …

ồ

ằ “ ”

“ ”

ồ

1.2.3 Ch gh i i h gh i ới

ồ “ ” “ ồ ”

i rwin

– Darwinism]

: t t

G

, Spencer Tuy n

S Tou :

1.3 Cuộ ời và h T i hứ h h n”

1.3.1 ời ghi

Karl Raimund Popper(1902 - 99 ) Anh, - Do

T -

Sinh tr Cha ông, Dr S S C Popper, Popper,

ồ “ ” [Unended Quest - An Intellectual Autobiography]

ằ : “ ” [65, tr.9] Vienna N : Freud, khuynh ồ

Trong ông :

R

y

99 i ông

–

1.3.2 h i ư ư ư g i họ per

:

rướ t ê à v đề p â r

Popper V (science - - ) Theo Popper, :

A Adler h

ồ Popper Popper “ ”

D Hu ằ Popper ồ K Popper ằ

- sai (trial and error) hay p

Popper (falsifiability) , Popper

Popper õ

ph

à, sự t trưở ủ tr t

Popper

-

ồ

ằ

xe - (problem - stuation) (fact) theo Popper u :

T t

, (semi -

formal),

logic

, ồ

n

tư,

c

Popper ằ

, v đề về x su t, tri th và ầ đ

Trong thuy

-

Popper [background knowledge] ồ “ ”

triết về trị - x ộ , Popper

sâu “ Its E ” “ ” Popper Popper sinh viên, Popper Popper

“ ” Popper

ph (historical indeterminism)

nhiên Popper

Popper

ữ quy uật vĩ ửu tro o x ộ ồ

thay

,

t

“ ”

ồ

ồ

: “

- )”

ồ

- 90

1.3.3 V i tác ph i h h h

0 ẩ “ ” trong di c Popper N : “ j : ”(1972), Clarendon Press, Oxford

979

ẩ

nh Popper

: r t uậ t ế ó

ẩ “ ” ồ :

1 :

2 :

tr -

ẩ

TI U T

õ

- : R

th -

ẩ

ẩ “ ”

ằ –

ẩ “ ” ằ

-

T chung,

Q Democritus cho F Bacon, J Mill, J S D Hume Song tuy nhiên, trong chung riêng [60] Popper, theo :

t

–

ba

R (1997) [55 Gattei (2008) [57] R

ằ S

G

P

Theo Popper, t : R Decartes, T Hobbes, J Locke, T R D Hume

- ồ “

j )” [50, tr.19] B

-

nh :

“ ” “ ”

ồ

i ) ồ )” [49, tr 448]

ồ

gi

thu pha :

rướ ết “

l ” [49, tr 449]

ẩ , nên

ữ “

” [49, tr 451]

ằ : theo Popper, Theo

Po

“

ồ ” [49, tr 451) “ ”

chân ơ sở xu t ệ p p qu s t

ả t uyết ó trướ qu s t “

: [49, tr 454]

nguyên ằ

tư duy p ê p Popper : “

ằ ” [49, tr.457]

U )

I )

E (Explicandum)