Bài giảng Kế toán quản trị 2: Bài 8 - ThS. Lê Ngọc Thăng

Bài giảng Kế toán quản trị 2 - Bài 8: Thông tin kế toán quản trị cho việc ra quyết định kinh doanh ngắn hạn cung cấp các kiến thức bao gồm khái niệm và đặc điểm của các quyết định ngắn hạn; phân tích thông tin cho việc ra quyết định ngắn hạn; nội dung các quyết định ngắn hạn trong doanh nghiệp.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BAI 8

THONG TIN KE TOAN QUAN TRI CHO VIEC

RA QUYET DINH KINH DOANH NGAN HAN

Ths Lé Ngoc Thang

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

ee, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

TINH HUONG KHO! DONG: Cura hang Teenage

‹ _ Công ty TĐ là một cơ sở uy tín trong lĩnh vực sản xuất và cung ứng giây vai thé thao

trên địa bàn thành phố Hà Nội Thông thường sản phẩm của công ty được bán với

giá: 200.000 đồng/đôi Các chỉ phí tiêu hao bao gồm chỉ phí vật liệu và tiền lương

công nhân sản xuất bình quân 120.000 đồng/đôi Hàng tháng công ty phải chịu các

khoản chỉ phí thuê nhà, khâu hao thiết bị sản xuất và liền lương cho bộ phận quản lý

là 400.000.000 đồng Với mức tiêu thụ trung bình 6000 đôi, công ty luôn duy trì được

lợi nhuận khoảng 80.000.000 đồng

¢ Trong tháng N doanh nghiệp nhận được một đơn đặt hàng 1.000 đôi giày trang trí

thủ công của cửa hàng Teenage chuyên phục vụ các bạn trẻ Đề thực hiện được yêu

cầu của khách hàng công ty phải chi thêm 70.000 đồng/đôi và 10.000.000 đồng tiền

thuê thiết bị để trang trí theo yêu cầu

- Hiện tại doanh nghiệp đã sử dụng tối đa nhân lực nên nêu nhận đơn hàng này doanh

nghiệp phải giảm bớt 500 sản phẩm bình thường Mức giá bán cửa hàng Teenage

đưa ra khá hấp dẫn 250.000 đồng/đôi

œwre, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

† Công ty TĐ nên quan tâm tới những thông tin nào khi xem xét đơn hàng

đặc biệt này? Thông tin nào không cần quan tâm trong tình huống này?

2 Sau khi phân tích, công ty TÐ có nên chấp nhận đơn hàng hay không?

ete TRUONG DAT HOC KINH TE QUOC DAN

MUC TIEU

Sau khi học xong bài này, sinh viên sẽ:

- Nắm chắc khái niệm, đặc điểm và tiêu chuẩn của quyết định ngắn hạn

-ồ - Nhận biết được thông tin phù hợp và thông tin không phủ hợp với quyết định

ngắn han

‹ Biết cách phân tích và xử lý một số quyết định kinh doanh trong ngắn hạn mà

các doanh nghiệp hay gặp:

> Chấp nhận hay từ chối một đơn hàng đặc biệt;

Tự sản xuất hay mua ngoài;

Duy trì hay loại bỏ một bộ phận;

Bán ngay hay chế biến tiếp;

(Ế® nuoiniunotu EDUTOP

đ) Khái niệm và đặc điểm của các quyết định ngắn hạn

(2) Phân tích thông tin cho việc ra quyết định ngắn han

3) Nội dung các quyết định ngắn hạn trong doanh nghiệp

swse TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINHTẾ QUỐC DÂN

1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC DIEM CUA CAC QUYET DINH KINH DOANH NGAN HAN

¢ Quyét dinh ng&n han là những quyết định thường liên quan đến

mot ky kế toán hoặc trong phạm vi thời hạn dưới một năm Việc

ra các quyết định kinh doanh ngắn hạn là chức năng cơ bản của

các nhà quản trị doanh nghiệp

¢ Do thời gian quyết định tương đối ngắn nên các quyết định kinh

doanh ngắn hạn của doanh nghiệp thường mang một số đặc

điểm như sau:

> Vốn đầu tư ít hơn quyết định trung và dài hạn nên các quyết định ngắn hạn thường

gặp van đề về sự giới hạn nguồn lực khi thực hiện

> Cac quyết định ngắn hạn gắn liền với quản trị tác nghiệp nên phát sinh một cách

thường xuyên và ngay lập tức có tác động tới kết quả hoạt động kinh doanh của

doanh nghiệp

> Các quyết định ngắn hạn có hiệu lực trong thời gian ngắn nên thường tập trung tác

động trực tiếp tới doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp

œwre TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TE QUOC DAN

® TRUNG TÂM ĐẢ0 TẠO TỪXA EDUTOP

2 PHAN TICH THONG TIN CHO VIEC RA QUYET DINH NGAN HAN

2.1 Phân tích thông tin phù hợp cho việc ra quyết định ngắn hạn

2.2 Phân tích thông tin không phù hợp với quyết định ngắn hạn

swse TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINHTẾ QUỐC DÂN

2.1 PHAN TICH THONG TIN PHU HOP CHO VIEC RA QUYET DINH NGAN HAN

¢ Théng tin phu hop la nhing théng tin lién quan dén doanh thu, chỉ phí của các phương

án kinh doanh trong ngắn hạn Những thông tin này là căn cứ quan trọng cho các nhà quản trị khi phân tích, so sánh và đưa ra các quyết định hợp lý, kịp thời

- Những thông tin được xem là phù hợp với việc ra quyết định ngắn hạn nếu thỏa mãn các

điều kiện sau:

> Thông tin phải có liên quan đến tương lai vì các quyết định

ngắn hạn phục vụ hoạt động kinh doanh sắp xảy ra

Thông tin phải có sự khác biệt giữa các phương án

Thông tin có cần thiết cho những dự báo tương lai không

Thông tin phải phù hợp với từng loại quyết định trong doanh nghiệp

Các khoản chi phí chìm và các khoản thu chi không chênh lệch không phải là thông tin thích hợp cho việc ra quyết định ngắn hạn

ee, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Vậy khi tính chi phí nguyên vật liệu cho đơn hàng Z thông tin nào là thông tin phù hợp cho nhà quản trị?

Bài giải:

° Trong trường hợp này thông tin phù hợp đối với chi phi nguyên vật liệu của đơn hàng Z

là 300 kg với giá thị trường:

ee, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

2.2 PHAN TICH THONG TIN KHONG PHU HOP VO! QUYET DINH NGAN HAN

¢ Thông tin không phù hợp là những thông tin về những khoản

doanh thu, chỉ phí phát sinh giống nhau giữa các phương án kinh

doanh ngắn hạn hoặc những thông tin phản ánh quá khứ Vì vậy

thông tin không phù hợp cần được các nhà quản trị loại bỏ trước

khi phân tích và đưa ra các quyết định ngắn hạn

¢ - Thông tin không phù hợp cho việc ra quyết định kinh doanh ngắn

hạn thường là những thông tin về chỉ phí chìm và chi phí không

chênh lệch:

> Chi phí chìm là những khoản chi phí đã phát sinh trong quá khứ

và doanh nghiệp không thể tránh được những khoản chỉ phí

này dù thực hiện bất cứ phương án kinh doanh nao

> Chi phí không chênh lệch là những khoản chi phí phát sinh

trong tương lai nhưng hoàn toàn giống nhau giữa các phương

án kinh doanh

v1.0015107228

ee, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Vi DU

Công ty taxi motor ABC có nhu cầu mua mới 20 xe Wave RSX dé thay thế cho những chiếc Wave S đã cũ Công ty đã tìm được hai nhà cung câp uy tín với báo giá như sau:

Công ty X: Giá bán 20 triệu đồng; phí trước bạ 0,95 triệu đồng, phí đăng ký 2 triệu đồng

Công ty Y: Giá bán 19,8 triệu đồng; phí trước bạ 0,95 triệu đồng, phí đăng ký 2 triệu đồng

Ngoài ra khi mua 20 xe mới công ty sẽ phải thanh lý toàn bộ số xe cũ có giá ghi số kế toán

được khoản tiền này

Chi phí không chênh lệch là phí trước bạ và phí đăng ký xe Khoản này sẽ chi trong tương lai nhưng không khác biệt giữa hai phương án

œwre TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TE QUOC DAN

3 NỘI DUNG CÁC QUYÉT ĐINH NGÁN HẠN TRONG DOANH NGHIỆP

3.1 Chấp nhận hay từ chối một đơn hàng đặc biệt

3.2 Duy trì hay loại bỏ một bộ phận kinh doanh

3.3 Tự sản xuất hay mua ngoài các chỉ tiết sản phẩm

3.4 Tiếp tục chế biến hay bán ngay bán thành phẩm

3.5 Sản xuất trong điều kiện nguồn lực hạn chế

swse TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINHTẾ QUỐC DÂN

@ TRUNG TÂM ĐẢ0 TẠO TỪXA EDUTOP

3.1 CHAP NHAN HAY TU’ CHOI MOT DON HANG DAC BIET

- Đơn hàng đặc biệt là những đơn hàng nam ngoài kế hoạch sản xuất của doanh

nghiệp Những đơn đặt hàng đặc biệt thường có chi phí phát sinh cao hơn những

đơn hàng thông thường do đây là một thị trường mới hoặc khách hàng có những yêu

cầu riêng về sản phẩm

„ _ Để đưa ra quyết định chấp nhận hay từ chối một đơn hàng đặc biệt nhà quản trị cần

xem xét những thông tin sau:

> Khách hàng thuộc thị trường truyền thống hay thị trường mới?

> Máy móc thiết bị sản xuất đã hết công suất chưa?

> Lợi nhuận mang lại từ đơn hàng đó như thế nào?

> Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp? @ &

A4

¬>x

swse TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINHTẾ QUỐC DÂN

Giá bán mỗi sản phẩm hiện tại là 120.000 đồng/sản phẩm Công suất tối đa một tháng là

5.000 bộ sạc nhưng công ty chỉ hoạt động ở mức 80% công suắt

Công ty Trách nhiệm hữu hạn NC muốn đặt hàng 800 chiếc với giá 100.000 đồng/sản phẩm

Đề thực hiện đơn hàng này công ty Battery đã phải thuê thêm máy để gia công với chi phi 10 triệu đông

Công ty có nên chấp nhận đơn hàng này không?

v1.0015107228

swse TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINHTẾ QUỐC DÂN

Vi DU

Tra loi:

¢ Hién tại công ty mới đạt 80% công suất nên số lượng sản phẩm công ty có thể san xuất

thêm là 5.000 x 20% = 1.000 sản phẩm > 800 sản phẩm (yêu cầu của N€)

-Ồ - Việc thực hiện đơn hàng này không làm ảnh hưởng tới hoạt động của công ty, sản

phâm không quá khác biệt

- Doanh thu mang lại từ đơn hàng: 100.000 đồng x 800 sản phẩm = 80.000.000 đồng

© Chi phi tang thêm khi tiếp nhận đơn hàng:

>_ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp:

30.000 đồng x 800 sản phẩm = 24.000.000 đồng

> Chi phí nhân công trực tiếp và biến phí quản lý phân xưởng:

30.000 đồng x 800 sản phẩm = 24.000.000 đồng

> Chi phi thué thêm thiết bị: 10.000.000 đồng

- _ Lợi nhuận thu được: 22.000.000 đồng > 0

=> Công ty nên chấp nhận đơn hàng

ee, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

3.2 DUY TRI HAY LOAI BO MOT BO PHAN KINH DOANH

„ - Trong thực tế, các doanh nghiệp thường có xu hướng kinh doanh đa dạng sản phẩm

dịch vụ và mỗi một sản phẩm, dịch vụ sẽ hình thành nên các bộ phận kinh doanh (các

trung tâm lợi nhuận) Tại một thời điểm luôn tôn tại những bộ phận hoạt động chưa hiệu

quả nên các nhà quản trị luôn phải đối mặt với quyết định duy trì hay loại bỏ các bộ

phận này

- Dé dua ra quyết định về việc duy trì hay loại bỏ một bộ phận kinh doanh các nhà quản

trị cần xem xét những thông tin sau:

> Lợi nhuận của các bộ phận tạo ra cho doanh nghiệp

Một bộ phận chỉ nên bị loại bỏ nếu chỉ phí tiết kiệm

được lớn hơn doanh thu mà bộ phận tạo ra

> Mối quan hệ giữa chi phí cố định trực tiếp và chi phí cố

định chung của từng bộ phận đối với doanh nghiệp

> Tác động của việc loại bỏ bộ phận tới kết quả hoạt

động của các bộ phận khác và của toàn doanh nghiệp

ete TRUONG DAT HOC KINH TE QUOC DAN

Vi DU

Doanh nghiệp H chuyên kinh doanh các mặt hàng điện, điện tử trong đó có bộ phận kinh

doanh ổn áp Doanh nghiệp đang muốn dừng hoạt động kinh doanh của bộ phận này vì

kết quả kinh doanh không khả quan:

Chỉ tiêu S6 tién

Chi phi biến đổi: 200.000 + Giá vốn hàng bán 150.000 + Chi phí vận chuyễn 50.000

Chỉ phí có định 400.000

+ Chi phí quảng cáo 60.000

+ Chỉ phí tiền lương 160.000 + Chi phí thuê mặt bằng 180.000

ee, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

VÍ DỤ

Trả lời:

- Nếu công ty loại bỏ bộ phận kinh doanh ồn áp:

> Doanh thu bị mắt: 500 triệu đồng

> Chi phí tiết kiệm được bao gồm:

= Gia vén hang ban: 150 triệu đồng

= Chi phi van chuyén: 50 triéu đồng

= Chi phi quảng cáo: 60 triệu đồng

= Chi phi tién lvong: 160 triệu đồng

¢ Nhwng chi phi thuê mặt bằng không tiết kiệm được vì cửa hàng được sử dụng đề kinh

doanh cả mặt hàng khác Như vậy lợi nhuận của công ty sẽ giảm thêm 80 triệu đồng

‹ _ Bên cạnh đó việc loại bỏ bộ phận có thể làm giảm doanh thu các sản phẩm phụ thuộc

như tivi, tủ lạnh, điều hòa nhập ngoại

=> Công ty không nên loại bỏ bộ phận ồn áp

ete TRUONG DAT HOC KINH TE QUOC DAN

3.3 TU SAN XUAT HAY MUA NGOAI CAC CHI TIET SAN PHAM

‹ Trong các sản phẩm của doanh nghiệp có thể bao gồm nhiều bộ phận, chỉ tiết cấu thành Có

những bộ phan, chi tiết doanh nghiệp tự sản xuất được hoặc mua ngoài dé lap ráp tạo ra sản

phẩm cuối cùng thỏa mãn nhu cầu của thị trường

‹ - Để đưa ra quyết định về việc tự sản xuất hay mua ngoài các chỉ tiết sản phẩm các nhà quản trị cần xem xét những thông tin sau:

> Lợi nhuận của từng phương án mang về của hai

phương án

> Kha nang tu san xuất chỉ tiết của doanh nghiệp trong

tương lai

> Kha nang tim kiém chi tiết tương tự trên thị trường

trong ngắn hạn và dài hạn cũng như ảnh hưởng của

chỉ tiết mua ngoài tới chất lượng sản phẩm

>» Kha nang phụ thuộc của doanh nghiệp vào nhà cung

cấp bên ngoài

ete TRUONG DAT HOC KINH TE QUOC DAN

Vi DU

Cong ty Rang Bong chuyén kinh doanh phích nước trong đó

ruột phích có thể mua ngoài hoặc tự sản xuất Tình hình san

xuât ruột phích nêu tự thực hiện như sau:

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: 9.000 đồng/sản phẩm

Chi phí nhân công trực tiếp: 5.000 đồng/sản phẩm

Biến phí sản xuất chung: 1.000 đồng/sản phẩm

Định phí sản xuất chung: 15.000 đồng/sản phẩm (Trong đó

68.000 đông được phân bô từ các chi phí cô định phát sinh

chung cho tất cả các bộ phận sản xuất như chỉ phí thuê nhà

xưởng, tiền lương quản lý sản xuất)

Nếu mua ngoài ruột phích từ nhà cung cấp Trung Quốc thì

giá mua cho mỗi ruột phích là 25.000 đồng/sản phẩm

Công ty có nên tiếp tục sản xuất ruột phích không?

©} nocrivvioyonn EDUTOP

Vi DU (tiép theo)

Trả lời:

- Nếu công ty ngừng sản xuất chỉ tiết thì các chỉ phí tiết kiệm được sẽ bao gồm:

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: 9.000 đồng/sản phẩm

Chi phí nhân công trực tiếp: 5.000 đồng/sản phẩm

Biến phí sản xuất chung: 1.000 đồng/sản phẩm

Định phí sản xuất chung: 7.000 đồng/sản phẩm (những khoản chỉ phí thuê nhà xưởng

và tiền lương quản lý sản xuất không tiết kiệm được do các khoản chỉ phí này vẫn phat sinh cho sản xuất những chỉ tiết khác của sản phẩm)

- Nếu mua ngoài từ nhà cung cấp Trung Quốc thì chi phí cho mỗi sản phẩm là 25.000 đồng

- Vậy công ty nên tiếp tục sản xuất chỉ tiết ruột phích thay vì mua ngoài

¢ Bên cạnh đó ruột phích là bộ phận chính cấu thành nên sản phẩm nên khi dừng sản xuất

đề mua ngoài doanh nghiệp sẽ khó kiểm soát được chất lượng sản phẩm cũng như không

chủ động về sản lượng sản xuất