(TH) một số biện pháp giúp học sinh đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng môn toán lớp 4

Toán học ở Tiểu học bước đầu hình thành khả năng trừu tượng hóa, khái quát hóa, kích thích trí tưởng tượng của học sinh. Môn Toán là chìa khóa mở cửa cho tất cả các ngành khoa học khác, nó là công cụ cần thiết cho người lao động thời hiện đại, nó góp phần giáo dục con người phát triển toàn diện hơn. Trong điều kiện xã hội hiện nay sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với trình độ văn hóa chung của thế hệ trẻ. Đặc biệt trong thời đại ngày nay vấn đề phổ cập giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm và trở thành quốc sách hàng đầu. Mục tiêu của giáo dục Tiểu học là nhằm phát triển toàn diện nhân cách học sinh và giáo dục các em trở thành con người của thế hệ mới. Vì vậy đòi hỏi các em phải có một hệ thống kiến thức Toán học cơ bản.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG TIỂU HỌC

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giúp học sinh đạt chuẩn kiến thức,

kĩ năng môn Toán lớp 4”

Thuộc lĩnh vực: Môn Toán

Người thực hiện: .

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện

Số

TT Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỉ lệ (%) đóng góp tạo ra sáng kiến

1

Trường

TH

Giáo viên Đại học 100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số biện pháp giúp học sinh đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Toán lớp 4”

1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không có

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Toán

3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Ngày 10 tháng 9 năm 2018

4 Mô tả sáng kiến:

4.1 Nội dung của sáng kiến:

4.1.1 Thực trạng:

Toán học ở Tiểu học bước đầu hình thành khả năng trừu tượng hóa, khái quát hóa, kích thích trí tưởng tượng của học sinh Môn Toán là chìa khóa mở cửa cho tất cả các ngành khoa học khác, nó là công cụ cần thiết cho người lao động thời hiện đại, nó góp phần giáo dục con người phát triển toàn diện hơn

Trong điều kiện xã hội hiện nay sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với trình độ văn hóa chung của thế hệ trẻ Đặc biệt trong thời đại ngày nay vấn đề phổ cập giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm và trở thành quốc sách hàng đầu Mục tiêu của

giáo dục Tiểu học là nhằm phát triển toàn diện nhân cách học sinh và giáo dục các em trở thành con người của thế hệ mới Vì vậy đòi hỏi các em phải có một

hệ thống kiến thức Toán học cơ bản

Các môn ở Tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu rất quan trọng của nhân cách con người Việt Nam, đặc biệt là môn Toán Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở Tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống, giúp học sinh nhận biết mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực Ngoài ra môn Toán còn góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo góp phần vào việc hình thành các phẩm chất cần thiết và quan trọng của con người như: cần cù, cẩn thận, có ý chí vượt khó khăn, làm việc

có kế hoạch, nề nếp và tác phong khoa học

Song trong thực tiễn giảng dạy một số học sinh chưa đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng là một trong những vấn đề trăn trở của rất nhiều giáo viên tâm huyết nói riêng và ngành giáo dục nói chung

Thực tế cho thấy, học sinh chưa đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng cơ bản của môn học thường tiếp thu bài chậm, kĩ năng vận dụng thực hành hạn chế, chưa tích cực học bài, giao tiếp kém, tính tình nhút nhát, rụt rè…Bởi vậy để giúp học sinh đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng của từng bài học trong môn Toán thì giáo viên cần thường xuyên quan tâm đến học sinh và kết hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh trong việc động viên và giúp đỡ học sinh để các em thấy tự tin

và hứng thú hơn trong học tập

Trong năm học 2018 - 2019, tôi được nhà trường phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 4B Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy khả năng nhận thức của các em, đặc biệt là môn Toán chưa đáp ứng được các yêu cầu cơ bản mà chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học yêu cầu

Xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của quá trình dạy học và nâng cao hiệu quả giảng dạy, giảm tỉ lệ học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học, từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy trên lớp cũng như chất lượng học tập của môn Toán, xây dựng con người Việt Nam mới mang tính khoa học và

hiện đại, bằng lương tâm và trách nhiệm của một nhà giáo, qua quá trình quan sát và nhận thức cũng như kinh nghiệm vốn có của bản thân tôi đã nghiên cứu

sáng kiến “Một số biện pháp giúp học sinh đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Toán lớp 4”

4.1.2 Nguyên nhân:

Chương trình Toán lớp 4 khá phức tạp đối với cả giáo viên và học sinh nên giáo viên cần phải nắm vững để giúp học sinh vượt qua những vướng mắc, khó khăn Nếu ví chương trình Toán ở Tiểu học như một bậc thang thì chương trình Toán lớp 4 là bậc thang cao nhất so với các bậc thang từ lớp 1 cho đến lớp

3 mà chất lượng cũng như hiệu quả tiếp thu kiến thức của học sinh không chỉ đến từ phía nội dung chương trình, người dạy (giáo viên) hay người học,…Qua quá trình tìm hiểu, tôi đã xác định được một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng học sinh chưa đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học theo yêu cầu, các nguyên nhân cụ thể như sau:

4.1.2.1 Nguyên nhân từ giáo viên:

- Một số giáo viên chưa phân loại được học sinh, chưa nắm chắc yêu cầu kiến thức của từng bài dạy Việc dạy học còn dàn trải, còn nâng cao kiến thức một cách tùy tiện

- Một bộ phận nhỏ giáo viên chưa sát sao, chưa thực sự quan tâm tới các em học sinh nhận thức chậm, tham kiến thức nên đã đặt ra các yêu cầu cao hơn so với mặt bằng nhận thức chung của lớp, chưa thân thiện và giữ khoảng cách với học sinh nên chưa nắm bắt và xử lí kịp thời các biểu hiện sa sút của học sinh

- Một vài giáo viên chưa tạo được không khí cũng như hứng thú học tập cho học sinh dẫn đến việc học sinh học có nhận thức nhanh cảm thấy nhàm chán, học sinh có nhận thức chậm không nắm bắt được kiến thức và cảm thấy sợ học môn Toán

- Một số giáo viên chưa quan tâm đến việc đổi mới các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nên học sinh thụ động trong việc tiếp thu kiến thức, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập

- Chuẩn bị chưa chu đáo nội dung bài dạy, lựa chọn các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học cũng như đồ dùng dạy học không phù hợp với bài học nên hiệu quả giờ dạy chưa cao, ảnh hưởng không nhỏ tới việc tiếp thu bài của học sinh, đặc biệt là với học sinh cần hỗ trợ

4.1.2.2 Nguyên nhân từ học sinh:

- Học sinh chưa chăm học, đặc biệt là các em học sinh có nhận thức chậm, các em học sinh này thường không chú ý đến việc học, về nhà không xem bài, không chuẩn bị bài tập

- Một bộ phận nhỏ học sinh chưa xác định được mục đích của việc học, chưa có phương pháp và động cơ học tập đúng đắn, các em đến lớp nghe giảng, chép bài và học vẹt, không hiểu sâu bản chất kiến thức

- Học sinh chưa nắm chắc các kiến thức ở lớp dưới (không thuộc bảng nhân, chia, không thuộc và nắm được các quy tắc, các công thức toán học,…)

- Một bộ phận học sinh còn mải chơi, được bố mẹ nuông chiều nên về nhà không xem lại bài mà xem ti vi, xem điện thoại

- Học sinh chưa có kĩ năng tự học, các em chỉ học khi có sự nhắc nhở hoặc nếu không có cô giáo hay bố mẹ ngồi cạnh thì sẽ không tự mình tham gia vào việc học

4.1.2.3 Nguyên nhân từ phía gia đình:

- Phần lớn phụ huynh trong lớp đều làm nông nghiệp, điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ nhận thức còn hạn chế nên không đôn đốc và kiểm tra được việc học của con ở nhà

Ví dụ: Với trình độ của phụ huynh chỉ có thể hướng dẫn con các phép tính

cộng, trừ, nhân chia đơn giản còn với những bài toán có lời văn hoặc các bài tập

về phân số là hạn chế

- Một số phụ huynh quá nuông chiều con cái, quá tin tưởng vào con nên các em lười học

- Đa số phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con, còn phó mặc cho nhà trường và thầy cô hoặc có nhắc nhở con học nhưng chưa có sự kiểm tra hay sát sao với việc học của con nên việc giúp các em đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học còn gặp nhiều khó khăn

4.1.3 Các biện pháp:

Từ thực trạng và những nguyên nhân nêu trên, để giúp học sinh lớp 4 đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Toán tôi đã áp dụng một số biện pháp, các biện pháp cụ thể như sau:

a Biện pháp 1: Phân loại đối tượng học sinh

Chuẩn kiến thức, kĩ năng của môn học chính là mức độ mà mọi học sinh cần phải và có thể đạt được về kiến thức của môn học đó Chuẩn kiến thức, kĩ năng là tiêu chuẩn xác nhận học sinh đã thực hiện được những mục tiêu cơ bản của chương trình môn học, sau một giai đoạn học tập xác định Chuẩn ở đây chính là mức độ không thể thấp hơn mà mọi học sinh có thể phấn đấu để đạt được

Tuy nhiên, do sự phân hóa đối tượng học sinh trong quá trình học tập, sẽ

có một bộ phận học sinh đạt chuẩn, một bộ phận khác vượt chuẩn, một số học sinh cần phải có sự hỗ trợ mới đạt chuẩn

Chính vì nguyên nhân này, tôi xác định để giúp học sinh trong lớp mặt bằng chung đều đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng đối với môn học Toán, việc đầu

tiên tôi đã thực hiện là “phân loại đối tượng học sinh” Do trình độ nhận thức

của học sinh không đồng đều nên qua các tuần ồn tập kết hợp với điểm kiểm tra của ḱ kiểm tra khảo sát đầu năm học, tôi thực hiện phân loại đối tượng học sinh lớp của mình theo từng mức độ đạt chuẩn:

* Kết quả kiểm tra khảo sát đầu năm:

Thời

gian

Tổng

số

học

ĐIỂM

lượn

Khảo

sát đầu

năm

28,6

39,3

%

* Xác định các mức độ đạt chuẩn của học sinh trong lớp:

Trên cơ sở điểm số từ bài kiểm tra khảo sát đầu năm kết hợp với việc quan sát, theo dõi khả năng nhận thức của từng em trong lớp ở tuần ôn tập, tôi

đã phân loại mức độ đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học của các em học sinh như sau:

Chuẩn ở mức độ 1: Là các em học sinh vượt chuẩn

Chuẩn ở mức độ 2: Là các em học sinh đạt chuẩn

Chuẩn ở mức độ 3: Là các em học sinh chưa đạt chuẩn (cần hỗ trợ để đạt chuẩn)

Mức độ Tổng số học sinh Mức độ 1 Mức độ 2 Mức độ 3

Việc phân loại cụ thể như trên là một việc làm cơ bản và cần thiết, giúp tôi nắm rõ đối tượng học sinh của mình để từ đó có thể lựa chọn các biện pháp, cách thức phù hợp với từng đối tượng, là tiền đề để giúp các em đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Toán lớp 4

b Biện pháp 2: Dạy học phân hóa theo từng đối tượng học sinh.

Dạy học phân hóa là một nguyên tắc đã được thực hiện từ rất lâu trong giáo dục, trong đó có cấp học Tiểu học Dạy học phân hóa là dạy theo từng loại đối tượng, phù hợp với tâm sinh lí, khả năng, nhu cầu hứng thú của người học nhằm phát triển tối đa tiềm năng riêng vốn có của người học Thông qua đó bù đắp lỗ hổng kiến thức, tạo động lực thúc đẩy học tập mà cái đích cuối cùng là việc bằng cách nào đó giáo viên sử dụng mọi con đường, cách thức, phương pháp để giúp học sinh tiến bộ, đạt chuẩn theo quy định chung

Nhận thức được vai trò của dạy học phân hóa đối tượng trong việc giúp học sinh đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng Tôi đã tìm hiểu và thực hiện, áp dụng với học sinh lớp mình ngay từ đầu năm học

Việc dạy học phân hóa đối tượng được thể hiện rất rõ trong mục tiêu của mỗi bài học Trong quá trình soạn giảng, tôi đã thực hiện nghiên cứu kĩ về mục tiêu của từng bài, mức độ chung mà từng đối tượng học sinh cần đạt

Ví dụ: Khi dạy bài “Chia cho số có một chữ số”

Mục tiêu chung cần đạt cho mọi đối tượng học sinh là: Thực hiện được phép chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số Hoàn thành bài tập 1 (dòng 1, 2), bài tập 2 Khi dạy bài này, tôi chú trọng cho học sinh cả lớp làm thật tốt các bài tập theo yêu cầu của chuẩn kiến thức, kĩ năng Ngoài ra, tôi còn tổ chức cho các em học sinh đạt chuẩn ở mức độ 1, 2 hoàn thành hết các bài tập trong sách giáo khoa với các hình thức như tính nhanh nêu kết quả hay thực hiện tính,…

Thông qua việc xác định rõ mức độ cần đạt, tôi tiếp tục tiến hành việc xác định đối tượng cần được quan tâm đặc biệt trong tiết học Đó là những đối tượng đạt chuẩn ở mức độ 3 và lựa chọn các biện pháp, cách thức để giúp học sinh đạt chuẩn ngay trên lớp Đưa ra các câu hỏi hướng đến nội dung chính của bài một cách ngắn gọn, dễ hiểu dành cho đối tượng học sinh đạt chuẩn mức độ 3 để làm nền tảng giúp học sinh hiểu bản chất kiến thức mới Cũng có thể cho học sinh nhắc lại nhiều lần các nội dung kiến thức trong bài để cho học sinh nhớ ngay trên lớp

Thông thường thì các câu hỏi liên quan đến khai thác nội dung bài toán tôi

sẽ dành cho đối tượng học sinh đạt chuẩn mức độ 3 để khơi dậy sự chú ý và tập trung cao nhất của các em học sinh này Sau khi kiến thức mới đã được hình thành thì việc cho các em học sinh đạt chuẩn ở mức độ 3 nhắc đi nhắc lại nội dung kiến thức vừa hình thành là việc làm mà tôi thường xuyên thực hiện để giúp các em học sinh nắm chắc nội dung kiến thức mới trên lớp Như vậy các

em học sinh đạt chuẩn mức độ 3 là đối tượng học sinh được quan tâm đặc biệt trong tiết học, nhưng không vì thế mà các câu hỏi tập trung vào các em sẽ gây áp

lực với đối tượng học sinh này Để các em thấy được sự cố gắng của chính mình, không gây áp lực cho các em, tạo được động lực cũng như tâm thế chủ động ham muốn được đóng góp ý kiến, xây dựng bài, khẳng định sự tiến bộ của các

em, tôi đã thường xuyên khen ngợi, động viên các em dù sự tiến bộ của các em chỉ là nhỏ nhất

Giáo viên động viên sự cố gắng của học sinh

Bên cạnh đó, tôi cũng thường xuyên nêu những yêu cầu trong giờ học đối với đối tượng học sinh đạt chuẩn ở mức độ 1, 2 Thông thường khi đưa ra được nội dung kiến thức mới, tôi sẽ yêu cầu các em lấy các ví dụ gắn với nội dung kiến thức vừa học hoặc yêu cầu các em làm các bài tập có áp dụng kiến thức mới vào để thực hiện

Ví dụ: Sau khi học đưa ra được quy tắc tìm số trung bình cộng, tôi cho

học sinh nhắc lại nội dung kiến thức và cho các em làm bảng con bài tập sau:

Tìm trung bình cộng của các số sau: 12 và 18.

Hoặc sau khi rút ra được khái niệm phân số, tôi đưa ra yêu cầu cho học sinh

như sau: Hãy viết một phân số có mẫu số là 3, hoặc viết một phân số có tử số là 5

Việc thực hiện dạy học phân hóa theo từng đối tượng học sinh được tiến hành đồng bộ xuyên suốt dựa trên việc xác định mục tiêu bài học đến việc thiết

kế nội dung bài học sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh trong lớp nhằm đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng cơ bản trong bài đối với tất cả các đối tượng học sinh trong lớp mà không gây áp lực tới học sinh, giúp tạo động lực, hứng thú học tập cho học sinh trong giờ học

c Biện pháp 3: Thường xuyên lựa chọn các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp, tăng cường sử dụng đồ dùng trực quan trong giờ học Toán.

Theo quan điểm của cá nhân và trong quá trình dạy học tôi nhận thấy việc giáo viên đứng lớp sử dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp và thường xuyên sử dụng các đồ dùng dạy học trực quan trong giờ

học, đặc biệt là trong môn học Toán có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc tạo hứng thú cho học sinh tiếp thu kiến thức trên lớp, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của giờ dạy Việc thường xuyên thay đổi các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học sẽ giúp cho giáo viên thay đổi không khí lớp học, tạo hứng thú học tập sôi nổi và giúp cho giáo viên có thể lựa chọn các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học cụ thể cho từng đối tượng học sinh

Đối với học sinh đạt chuẩn ở mức độ 1, 2 mức độ làm bài nhanh hơn các

em đạt chuẩn ở mức độ 3, tôi yêu cầu các em tận dụng 2 mặt bảng để làm 1 lúc

2 phép tính để có thời gian hỗ trợ các em học sinh đạt chuẩn ở mức độ 3, vừa không mất thời gian của tiết học mà số lượng kiến thức học sinh được học trong bài được đảm bảo và còn có thể giúp đỡ thêm các em học sinh đạt chuẩn

ở mức độ 3

Ví dụ: Khi dạy các bài về cộng, trừ, nhân chia các số tự nhiên ở đầu học kì

I, tôi nhận thấy cùng với 1 phép tính nhưng các em học sinh đạt chuẩn ở mức độ

3 làm chậm hơn so với các em học sinh đạt chuẩn ở mức độ 1, 2 Vậy để không mất thời gian và có thể giúp đỡ các em học sinh trong nhóm đạt chuẩn mức độ 3, tối đã tận dụng 2 mặt bảng và giao nhiệm vụ sẽ làm 2 phép tính vào 2 mặt bảng Điều này sẽ giúp các em học sinh trong nhóm chuẩn mức độ 1, 2 vừa có thể đạt chuẩn cơ bản mà các em còn có cơ hội thử sức mình với các phép tính có yêu cầu cao hơn trong bài Các em học sinh ở chuẩn mức độ 3 cũng sẽ đảm bảo hoàn thành và đạt chuẩn theo yêu cầu chung

Giáo viên hỗ trợ đối tượng học sinh đạt chuẩn mức độ 3 trong giờ học Toán

Các đồ dùng trực quan được sử dụng trong giờ học là các đồ dùng dễ sử dụng, phù hợp với nội dung bài học, tận dụng cả các chi tiết trong bộ đồ dùng dạy - học môn Toán

Ngoài ra, với những đồ dùng cần phải sử dụng trong giờ học mà trong bộ

đồ dùng dạy - học môn Toán không có, giáo viên cũng có thể tự chuẩn bị và làm các đồ dùng đơn giản từ các vật liệu, dụng cụ dễ kiếm, dễ làm như: các tấm bìa,