Trẻ em được sinh ra ở thế giới này với tâm hồn của những thiên thần, nhưng chính cuộc sống đầy phức tạp đã gieo những suy nghĩ và hành động xấu vào những tâm hồn non nớt đó. Sự phát triển của công nghệ hiện đại, chủ nghĩa vật chất có thể biến các bé thành người ích kỷ chỉ biết đến mình. Những giá trị đạo đức như sự quan tâm chia sẻ đến mọi người được đánh giá qua cách ứng xử của cá nhân đối với người xung quanh, vì vậy dạy trẻ biết yêu thương, biết quan tâm chia sẻ ngay từ nhỏ sẽ là nền tảng để các bé trở thành những người có nhân cách tốt trong tương lai, những chủ nhân tài đức của một xã hội công bằng văn minh.
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện
Tên tác giả sáng kiến:
Ngày tháng năm sinh:
Đơn vị: Trường mầm non
Chức danh: Giáo viên mầm non hạng III
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non
1 Đề nghị xét công nhận sáng kiến: Một số biện pháp rèn kỹ năng sống
biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo lớn 4- 5 tuổi ở trường mầm non
2 Lĩnh vực áp dụng: Trong trường mầm non - .
- và các biện pháp có thể áp dụng trong các trương mầm non
Nghiên cứu đề tài này giúp tôi có những biện pháp tốt nhất về việc rèn kỹ
năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo lớn 4- 5 tuổi ở trường mầm
Trang 2cách ứng xử của cá nhân đối với người xung quanh, vì vậy dạy trẻbiết yêu thương, biết quan tâm chia sẻ ngay từ nhỏ sẽ là nền tảng
để các bé trở thành những người có nhân cách tốt trong tương lai,những chủ nhân tài đức của một xã hội công bằng văn minh
Tuy nhiên, thực tế trẻ 4 tuổi đã biết chia sẻ nhưng không phảilúc nào chúng cũng thể hiện sự cảm thông và nhường nhịn, ở lớphọc mầm non hiện tượng các bé tranh giành đồ chơi, đánh bạnvẫn thường xuyên xảy ra và rất nhiều phụ huynh phải than phiền
vì bé nhà mình hư quá, ích kỉ quá lúc nào cũng bắt mọi người phảitheo ý mình
Theo chương trình giáo dục mầm non được ban hành theothông tư số 17/2009/TT- BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 vàđược sửa đổi bổ sung một số nội dung theo thông tưsố28/2016/TT-BGDĐT ngày 30/12/2016 giáo dục trẻ lĩnh vực pháttriển tình cảm kỹ năng xã hội Trẻ có ý thức về bản thân, có khảnăng nhận biết và thể hiện tình cảm với con người, sự vật, hiệntượng xung quanh, có một số phẩm chất cá nhân như: Mạnh dạn,
tự tin, tự lực Có một số kỹ năng sống biết tôn trọng, hợp tác, thânthiện, quan tâm, chia sẻ và biết thực hiện một số quy tắc, quyđịnh trong sinh hoạt ở gia đình, trường mầm non, cộng đồng gầngũi
Trang 3hi n nay Nhi u v ph huynh lo l ng trệ ề ị ụ ắ ước tình tr ng con c a mình thi u tạ ủ ế ựtin, luôn tỏ ra r t rè khi có c h i th hi n mình trụ ơ ộ ể ệ ước đám đông ho c các emặkhông bi tế cách x lý tình hu ng dù là th t đ n gi n nh kêu g i s giúp đử ố ậ ơ ả ư ọ ự ỡ
từ người khác, tìm đường, đ nh hị ướng, th m chí là t k , không thích giaoậ ự ỷ
ti p v i ai M t s cháu ch a bi t quan tâm, chia s v i b n bè, cô giáo vàế ớ ộ ố ư ế ẻ ớ ạ
người thân trong gia đình… Trong xã hội công nghiệp hoá, hiện đạihoá hiện nay, cùng với nhịp đập hối hả của cuộc sống, con ngườicũng bận rộn hơn, gấp gáp hơn Trong sự bận rộn và gấp gáp ấy,đôi khi vô tình chúng ta bỏ lại phía sau sự yêu thương, chia sẻ củamình đối với người khác trong gia đình, xã hội Hay nói cách khác,đây chính là sự vô tâm không để ý đến xung quanh Hơn lúc nàohết chúng ta cần hiểu rằng cho dù ở thời đại nào thì chia sẻ vàquan tâm vẫn là điều cần thiết để giúp con người vượt qua nỗiđau của cuộc sống, là sợi dây nhân ái gắn bó người với người, nhàvới nhà và quan trọng hơn là gắn kết toàn xã hội
Trẻ mầm non cần phải học rất nhiều trong những năm đầuđời: Trẻ học cách làm chủ ngôn ngữ học cách nhận biết và đối phócảm xúc của mình cũng như của người khác Trẻ học cách xử sựsao cho phù hợp với môi trường xung quanh Trẻ mầm non cầnphải biết hợp tác làm việc để chơi với nhau, sống hòa thuận vớitrẻ khác trong nhóm, tuy nhiên điều này không dễ dàng với một
số trẻ Trẻ cần những kỹ năng quan hệ xã hội như làm thế nào đểhòa hợp với mọi người, để giao tiếp, để chọn hành vi đúng đắn.Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non nhằm tìm ra nội dung, hình thức tổ chứcgiáo dục kĩ năng sống trong trường mầm non theo khung chương trình chung của BộGiáo Dục và Đào tạo được ban hành theo thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 và được sửa đổi, bổ sung một sốnội dung theo thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30/12/2016 đạthiệu quả cao nhất, đồng thời phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế xã hội ở địa
Trang 4phương, thực tế nhà trường Đề ra các giải pháp nhằm thực hiện chương trình giáo dục
kĩ năng sống có hiệu quả trong trường mầm non đổi mới phương pháp dạy học mộtcách hiệu quả, kích thích được sự hứng thú của trẻ qua đó phát triển được kỹ năng sốngcho trẻ giúp trẻ ứng phó được mọi hoạt động, mọi tình huống trong cuộc sống Vậylàm thế nào để có thể định hướng và giáo dục các bé biết yêuthương, đoàn kết, quan tâm, chia sẻ với bạn bè và người thân? Đểtrả lời câu hỏi này, tôi luôn mầy mò, ứng dụng các biện pháp, hìnhthức, tổ chức các hoạt động giúp trẻ trong lớp tôi có cơ hội được thểhiện sự quan tâm, chia sẻ với cô giáo, bạn bè và mọi người xungquanh
Chính vì vậy, tôi mạnh dạn trao đổi cùng các chị em đồngnghiệp với đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp rèn kỹ năngsống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo lớn 4- 5 tuổi” ở trường mầmnon
* Thuận lợi
Nhà trường luôn tạo mọi điều kiện cho giáo viên thực hiện tốt công việc củamình Trang bị đầy đủ tài liệu học, học liệu, thường xuyên tổ chức bồi dưỡngchuyên môn cho giáo viên về kỹ năng sống cho trẻ
Trang 5Lớp học trang bị các thiết bị hiện đại phục vụ cho giảng dạy: Máy vi tính, ti
vi, đầu đĩa
Nhà trường đã tổ chức các buổi hội nghị về việc giáo dục nhân cách sống vànâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp chogiáo viên toàn trường
Giáo viên trong lớp có trình độ trên chuẩn
Được sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh
Nhiều phụ huynh còn nhầm lẫn giữa sự yêu thương và bao bọc Đôi khi yêucon qua mà che chắn con quá kỹ Trong thực tế ở trường mầm non việc dạy trẻ một
số kỹ năng sống như quan tâm, chia sẻ thực sự chưa được chú trọng phần lớn chỉtích hợp nội dung này trong tiết học kể truyện, thơ (với những câu chuyện bài thơ
có nội dung phù hợp) hoặc sử lý một vài tình huống sảy ra khi trẻ tranh dành đồchơi, đánh bạn.Chính vì vậy, tôi mạnh dạn trao đổi cùng các chị em đồng nghiệptìm ra một số biện pháp rèn kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáolớn 4- 5 tuổi ở trường mầm non Từ đó, tôi đã tiến hành điều tra thựctrạng ban đầu tại lớp tôi
Bảng khảo sát thực tế đầu năm học
Chia sẻ với người thân
Chia sẻ với bạn bè
Kỹ năng xử
lý tình huống
Trang 6Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt
Trang 7T ng s ổ ố 16 trẻ 17 trẻ 14 trẻ 19 trẻ 16 trẻ 17 trẻ
T l đ t (%) ỷ ệ ạ 48.5% 51.5% 42.4% 57.6% 48.5 % 51.5%
Việc dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ là một lĩnh vực rất mới không có nhiều tàiliệu để tham khảo đòi hỏi giáo viên phải dành nhiều thời gian, công sức để nghiêncứư tìm ra các biện pháp phù hợp và phải có sự phối hợp đồng bộ giữa phụ huynh
Từ những kết quả khảo sát trên tôi đưa ra một số biện pháp áp dụng cho đề tàinghiên cứu của mình
4.3.2 Một số biện pháp rèn kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo lớn 4- 5 tuổi ở trường mầm non
* Biện pháp 1: Tạo môi trường lớp học thân thiện cởi mở để thu hút trẻ.
Môi trường thân thiện và thẩm mỹ đẹp sẽ gây hứng thú cho trẻ và bản thângiáo viên góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáoviên với trẻ và giữa trẻ với trẻ Nhận thức được điều đó tôi đã trao đổi và cùngthống nhất với giáo viên trong lớp trang trí sắp xếp tạo môi trường, các góc hoạtđộng trong lớp phù hợp với diện tích lớp cũng như các đồ dùng đồ chơi trong lớpphù hợp với tâm sinh lý trẻ, có tính thẩm mỹ và tích cực đối với trẻ
Bên cạnh đó chúng tôi cũng xây dựng quy ước với trẻ về quy định trong lớphọc và giao tiếp giữa trẻ với trẻ trong lớp Việc rèn nề nếp được thực hiện ngay khiđón trẻ vào năm học mới Chúng tôi quy ước với trẻ cách lấy đồ dùng đồ chơi đúngnơi quy định, hay quy định với trẻ và cách giao tiếp trong khi chơi, không la hétquá to, không chạy nhẩy xô đẩy nhau, có sự giao tiếp thân mật trong các vai chơi,các bạn trai nhường nhịn các bạn gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ, khôngtranh dành đồ chơi của nhau
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, chúng tôi tận dụng tối đa các sản phẩmcủa trẻ để trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm để trang trí các góc, cácbuổi chơi trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình đã làm nên trẻ rất thíchthú Những hoạt động giao tiếp qua vai chơi người mua người bán dạy trẻ biết thể
Trang 8hiện thái độ ân cần niềm nở với khách hàng thông qua đó tạo được mối quan hệthân thiện giữa trẻ với trẻ khi chơi.
( Hình ảnh bé đang vui chơi ở các góc)
Trẻ ít có dịp tiếp xúc tìm hiểu khám phá thiên nhiên, chính vì vậy chúng tôi
đã tạo cho các bé được thực hành kỹ năng gieo hạt chăm sóc cây, qua đó giáo dụccho các bé tình yêu thiên nhiên, biết quan tâm bảo vệ môi trường, và đặc biệt quahoạt động này các bé học được kỹ năng chia sẻ với bạn bè, biết trân trọng thànhquả lao động của mình và của bạn
Không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp, chúng tôicòn thống nhất mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật ấm áp tràn ngập yêuthương, cô giáo cũng giống như một người bạn lớn để trẻ có thể an tâm chia sẻ
những thắc mắc, băn khoăn cũng như những “bức xúc” rất trẻ con của mình.
Các nhà giáo dục cho rằng, trẻ học nhanh nhất từ bắt chước, thế nên nếumuốn dạy bé thành người biết quan tâm chia sẻ thì cô giáo và bố mẹ phải là tấmgương để các bé noi theo và học tập Chính vì vậy, trước mặt trẻ các cô giáo ở lớptôi luôn thể hiện sự quan tâm, chia sẻ cũng như thể hiện tình cảm theo hướng tíchcực với chị em đồng nghiệp, với phụ huynh
Để dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ trước tiên tôi giúp trẻ hiểu quan tâm chia sẻgiúp mang lại niềm vui cho người khác và cho chính mình
* Biện pháp 2: Dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ thông qua trò chơi tập thể
Với trẻ mầm non khả năng giao tiếp tốt trong tập thể giúp trẻ thích nghi dễdàng, nhanh chóng với môi trường mới, thầy cô, bạn bè mới và những đòi hỏi mớicủa hoạt động học tập, ý thức và tinh thần tập thể sẽ giúp tránh được những xungđột không đáng có giữa trẻ với nhau, giữa trẻ với thầy cô, làm nảy sinh ở trẻ lòng
vị tha, sự quan tâm đến người khác và trên cơ sở đó phát triển những mối quan
hệ thân thiện, gần gũi, cảm thông giữa trẻ với những người xung quanh Tất cả
Trang 9những điều này tác động một cách tích cực lên trẻ, làm cho trẻ cảm thấy hứng thúmuốn đến trường, muốn giao tiếp với cô, bạn bè và muốn học.
VD: Trò chơi 1 “Ném bóng làm quen” (Trò chơi này sử dụng đầu năm học
và các buổi giao lưu với các bạn lớp khác)
Mục đích: Tạo cho trẻ cơ hội nhớ tên của nhau một cách tự nhiên, phát triển
sự chú ý của trẻ đến các hoạt động tập thể
Chuẩn bị: - Phòng rộng
- Một trái bóng cao su nhẹ nhiều màu
Tiến hành: Cô và trẻ ngồi thành vòng tròn Trước tiên cô giáo nói tên củamình (chào các bạn tôi tên là Minh Anh) sau đó ném bóng cho một trẻ bất kỳ Trẻnhận được bóng từ cô giáo sẽ nói tên mình Cứ như vậy cho đến khi tất cả các trẻnhớ tên nhau
Trò chơi 2: Tôi muốn như bạn.
Mục đích: Phát triển sự chú ý của trẻ đến những nét đẹp hay tính cách tốt củangười khác
Phát triển ý thức mang cảm xúc tích cực đến cho người khác
Chuẩn bị: Phòng rộng
Tiến hành: Cô giáo nói với nhóm trẻ: Bạn nào cũng có những nét dễ thươnghay tính tốt riêng Bây giờ chúng ta cùng nghĩ xem người bạn bên cạnh có nét gìđáng yêu nhé
Sau khi trẻ nghĩ xong, cô giáo yêu cầu từng trẻ nói với người bạn bên cạnh:tôi muốn (tóc dài, mắt to, vui vẻ, dễ thương, thông minh ) giống bạn
Trò chơi 3: Đứng trong tờ báo
Mục đích: Phát triển kĩ năng hợp tác để giải quyết vấn đề
Phát triển tính sáng tạo
Chuẩn bị: Nhiều tờ báo lớn
Trang 10Tiến hành: Cô giáo đặt trên sàn một tờ báo lớn và yêu cầu 4 trẻ cùng đứnglên Sau đó cô sẽ xé bớt một phần của tờ báo và 4 trẻ phải tìm cách dồn nhau vàođứng vừa trong phần còn lại của tờ báo, tờ báo được xé bớt dần, cô giáo có thể gợi
ý để trẻ tìm cách không ai bị loại ra như: cõng nhau
Các nhóm lần lượt chơi hoặc chơi đồng thời ở các góc
Sau khi kết thúc trò chơi, cô giáo so sánh các tờ báo đã bị xé xem tờ nào códiện tích nhỏ nhất, đội nào cùng nhau đứng trong tờ nhỏ nhất là thắng cuộc
Trẻ tham gia ngoại khoá:
Có thể nói các hoạt động ngoại khóa đặc biệt là việc tổ chức hiệu quả cácngày hội ngày lễ cho trẻ là một hình thức giáo dục hiệu quả và sinh động nhất, giúptrẻ được trải nghiệm các cảm xúc tích cực Thông qua đó trẻ được học và chia sẻcác kĩ năng sống với cô giáo, bạn bè và cha mẹ
Với quan điểm như vậy nên tôi thống nhất với hai cô giáo và ban phụ huynhlớp từ đầu năm học các kế hoạch hoạt động ngoại khóa cho các con Tôi đặc biệtchú ý đến các ngày lễ hội: Ngày 20/10, ngày Tết Trung Thu, sinh nhật tháng củatrẻ, với mỗi ngày hội chúng tôi cố gắng sử dụng một hình thức tổ chức riêng nhằmlôi cuốn hấp dẫn trẻ tích cực tham gia hoạt động Ví dụ: Ngày 20/10 - Ngày phụ
Các bé đang làm bưu thiếp ngày 20.10
Trang 11Các bé được tập luyện những bài hát, bài thơ hay về bà và mẹ Không thểmiêu tả hết cảm xúc của các bé lúc ấy, niềm vui niềm tự hào lấp lánh trên nhữngkhuôn mặt ngây thơ Dường như các bé cũng hiểu mình đang làm một việc tốt, ýnghĩa dành tặng cho những người thân yêu.
Chúng tôi cũng chủ đề về bà và mẹ với lời đề từ ấn tượng trên phông sân khấu :
“ Con yêu bà yêu mẹ nhất trên đời” Ngày hôm ấy, giữa ngập tràn bóng và hoa nhữngthiên thần nhỏ của lớp tôi xếp hàng hai bên cửa lớp chào đón các bà và mẹ
Vào chương trình từng tốp các bé lên hát múa những bài thật hay và ý nghĩa
về bà và mẹ, thật bất ngờ và vui khi bà và mẹ được mời tham gia trò chơi “ Bà và
mẹ có hiểu con, con có hiểu bà và mẹ” Kết quả là bé đoán chính xác về sở thích
ăn mặc của bà và mẹ hơn là bà và mẹ hiểu sở thích của con Cả hội trường như
nghẹn lại khi nghe bạn Trà My nói về cảm xúc của mình “ Con nhớ mẹ lắm, buổi
sáng con thức dậy thì mẹ đã đi làm, buổi tối con đi ngủ mẹ vẫn còn chưa về Con ước được mẹ dẫn đi chơi, mẹ đưa con đi học” Cả ngày bé không được nhìn thấy
bóng dáng thân yêu của mẹ vì mẹ bé thường bận công tác xa nhà và cảm xúc vỡ
òa khi các bé chạy đến ôm lấy cổ mẹ mà tặng hoa mà thỏ thẻ lời yêu thương Thậtkhông hạnh phúc gì bằng, bà vui lắm, mẹ vui lắm
Bà của bé Khánh Ngọc nghẹn ngào mãi không nói lên lời cảm ơn các cô giáo
và các con đã tặng cho các bà và các mẹ một món quà đặc biệt ý nghĩa, trên khuônmặt của các bà, các mẹ những giọt nước mắt lăn dài vì hạnh phúc Không thể tinđược các bé yêu đã biết quan tâm chia sẻ nhường vậy
Cũng là ngày hội lớn dành cho phụ nữ, nhưng ngày 20/10, 8.3 ở lớp 4 tuổi Alại thật đặc biệt vì đó là ngày mà các bé gái tuy mới 4 tuổi nhưng cũng cảm nhậnđược sự tôn vinh, chia sẻ từ các bạn trai cùng lớp
Với chủ đề “Hoa tình bạn” trong tiếng nhạc rộn ràng, từng bé trai tự tin dắt
một người bạn gái ra cúi chào khán giả Giống như một cuộc thi sắc đẹp các bé gáicũng được các cô giáo giới thiệu tên, sở thích và cả năng khiếu nữa, rồi các béđược nghe các bạn trai hát tặng những bài hát mà cả lớp yêu thích Hồi họp và
Trang 12thích thú nhất khi từng bạn trai lên tiết lộ “bí mật” mình quý bạn gái nào nhất Tôitin rằng các bé gái sẽ không bao giờ quên được giây phút các bạn trai lên tặng hoa,quà và nói lời chúc mừng bởi vì tôi đọc được trong ánh mắt các con niềm vui, tựhào vì được các bạn quan tâm, chia sẻ, một số phụ huynh còn phản hồi lại rằngchưa có bao giờ mà bé nhà mình lại vui như thế kể chuyện ở lớp mãi không chịungủ, và ôm chặt em búp bê món quà được các bạn tặng nói rằng con yêu em búp bênhất trên đời
Và còn rất nhiều các hoạt động ngoại khóa chúng tôi đã tổ chức cho các connhư : Tổ chức sinh nhật tháng tại lớp, mỗi hoạt động một hình thức phong phúkhác nhau nhưng đều hướng tới một mục đích chung đó là giáo dục cho trẻ biếtquan tâm chia sẻ tới người thân và bạn bè Qua mỗi lần tổ chức tôi thấy các bé củalớp mình dường như lớn hơn, chững chạc hơn trong suy nghĩ và cách thể hiện tìnhcảm, các con có nhiều bạn thân hơn, biết nhường nhịn nhau và quan tâm đến bạn
bè Bây giờ chỉ cần một thay đổi nhỏ của cô giáo và các bạn là bé có thể phát hiện
ra Hôm ấy mặc dù rất mệt nhưng tôi vẫn cố gắng đi làm vì vậy không giấu được
sự mệt mỏi, tôi rất bất ngờ khi bé Tú chạy tới ôm cổ tôi thì thầm “Cô giáo ốm à
con đi lấy nước cho cô uống nhé.” Còn những bạn nghỉ học lâu ngày khi đến lớp
được các bạn quấn quýt hỏi thăm và giới thiệu các góc chơi mới, đồ chơi đẹp mà
cô và cả lớp mới làm
* Biện pháp 3: Quan tâm tới trẻ cá biệt
Đa số trẻ lớp tôi là trẻ trai vì vậy các cháu rất hiếu động thường không tậptrung và thích trêu đùa các bạn, thậm chí còn đánh bạn Để thu hút sự chú ý củacác cháu, trước tiên chúng tôi tìm hiểu mong muốn, sở thích của các bé và cùng bé
đề ra những quy định chung của lớp như “Không nói to, đoàn kết với các bạn,nhường đồ chơi cho bạn” vào thứ hai hàng tuần Đến cuối tuần chúng tôi tập trungtrẻ lại cho trẻ tự nhận xét xem mình đã thực hiện tốt nội quy chưa Bé nào tiến bộ
sẽ được gắn một ngôi sao trên trán, được cô ghi tên ở bảng vàng bé ngoan của lớp,còn những bé chưa thực hiện được tốt nội quy thì vẫn phải phấn đấu bao giờ ngoanmới được thưởng