Tie'p xue de nhan chung mang tin: E>6 la cac Vi�t kieu h6i huong, la nhung nguoi dii tung song va lam vi�e ct Thai Lan, nguoi am hilu va'n de nghien cuu, nhung nguoi Vi�t Nam dang djnh c
Trang 7Phuong ph:.ip t6ng hqp - phan tich - so sanh tu cac ngu6n tai li�u cli nh�n thtk va trlnh bay nhung van de !ich dq.i va dudng dq.i, nhung d�c dilim cua doi llt(Jng nghien eU'U
Thu th�p thong tin tren mq.ng Internet, tai li�u khoa h9c c6 lien quan de tai nghien CliU
o nude ngoai.
Tie'p xue de nhan chung mang tin: E>6 la cac Vi�t kieu h6i huong, la nhung nguoi dii tung song va lam vi�e ct Thai Lan, nguoi am hilu va'n de nghien cuu, nhung nguoi Vi�t Nam dang djnh cl! cJ Thai Lan ve tham da't nude ho�e dang kinh doanh d Thanh pho H6 Chf Minh
T6 chue to<;1 dam khoa h9e ho�c H<)i thao khoa h9c - tlll.fc ti�n nhlim thu th�p y kie"n dong g6p cua CUC nha khoa hQC, can bQ quan ly
Phltong phap nghien CUU dien da dan tQC hQC, lhtfc hi�n IDQl SO CUQC khao sat lhtfc d!a t<;1i m<)t so dilm duqc hfa ch9n c6 dong nguoi Vi�t Nam sinh song hi�n nay Day la phudng phap nghien cuu du9c coi tr<;rng nhung c6 nhieu kh6 khan trong lht/C hi�n Cac c(rng tac vien tham gia de tai di thtfc te' d Bangkok va m<')t so tinh Dong B.ic Thai Lan Thong tin thu th�p dugc tu' cac chuye"n di dien da t�i Thai Lan g6m cae ghi chep khao
ta va nhung anh ch9p, bang ghi am, bang ghi hlnh trong thoi gian thtfc hi�n ue tai (2001 - 2003) la tai li�u c�p nh�t va tin c�y Do d6, phai kh.ic ph\lC cac kh6 khan Ul! d<;1t cht(jc yeu du toi da trong dieu ki�n cho phcp
Nhu v�y nguon tai li�u c�u yeu duqc SU' ?\Ing la tu Ji�u thanh van Vil llt li�u <lien
da (bao gum nhung khao sat t<;1i cho va phong va'n nhin chung c6 tin)
• Ca'u true cong trlnh nghien cuu:
Suot hon bon the' ky, <.ta c6 nhieu nglfui Vi9t Nam di - chuyen elf sang Thai do nhi�u nguycn nhiin kh:ic nhau Cach m<;1ng Thang Tam nam 1945 thanh cong, nuuc Vii;t Nam Din cht.i C(>ng hoa ra cWi Nhu'ng ngay sau c16, lien titp trong 30 nam li01t ( 19-iS-:- 1954 va
1954 - 1975) nhan dan ta phai tic'n hanh hai CUQC khang chi6n [;iu c.lai, gian kh6 chong tlWc dan Phap roi <le' quoc My Nam 1975 mit3n Nam d1.rvc giii phong ua't mruc thong nha't, b.1 t ufo m(>t thoi ky mdi xay d�rng T6 quoc C(>ng hoa Xa hc)i Chu nghia Vi�t Nam
Ta'i d nhung bicn d(>ng va u6i thay do dcu co :lnh hudng <le'n CU()C song cua ngll'oi Vit;l Nam sinh song a Thai Lan Nhu'ng van UC ljch U<;li va Ul(dng tl�i SC UU{JC trinh bay trong de cht(dng m\JC CU a Cong trlnh nghien CU'U, CO bo C\JC nhlt Sau:
Mctdfo
Chudng l: T6ng quan Vt! Vu'dng quoc Thai Lan
Chuong 2: Nguoi Yi�t Nam <lcnThai Lan tru'dc nam 1945
Chltong 3: Nguoi Vi�t Nam ci T�:ii Lan tu 1945 ue'n nam 1975
Chl(ong 4: Ng!1oi Vi�t Nam cJ Thai Lan tu 1975 de'n nay
Tonglu�n
Ph&n ph\1 l9c
Trang 16CJ Yi�t Nam, M�t tr�n Yi�t Minh dt<cJc thanh l�p thang 5 - 1941 Nam 1943 Ban v�n u<)ng Yi�t kieu du(Jc thanh l�p Cuc H<)i n<dng tr(} nhanh ch6ng phat tricin thu hut dong clao Yit';t kieu a Thai Lan
Phong trao yeu nude ctia Yi�t kieu a Thai Lan va phong trao yeu nude cua nhan dan Thai Lan btlt MP nhau, deu cung chung m9c dich danh du6i phat xit Nh�t
Be'n nam 1945 nhan dip Te't Nguyen Ban At D�u cac Cd Sd Vi�l kieu cuu quoc hai ben
bo song Me Kong h9p d<).i hQi dg,i biiu t<).i Nakhon B�i h(>i da cHlm l:J.i tlnh h1nh va d� ra may chu trU'dng ldn:
B.fy m�nh phong trao cuu qu6c trong Yit';t kieu a Thai Lan va d Lao
Ra bao B<)c l�p lam cd quan tuyen truy�n ctia T6ng h<)i
Chu.fn bi dieu ki�n xay dlfng life lu9ng vu trang don lhoi Cd mdi
8<).i h(>i da thong qua bin tuye� ng6n vdi nhung loi le thong thiet:
" Hui anh em ki�u bao! B9n phat xit Due Y Nh�t da de'n gia tong chung De quoc Phap d D6ng Dudng d:i d6 nat, M�t tr�n Dan chu the gidi da den ngay thtlng lc;1i •.• Thai Cd c6 }9i cho CUQC V�n d(>ng dQC l�p Cl.la nude nha kh6ng bao gia t6t dtrp nhlf ngay nay
Ki�u bao ! Hay mau mau doa·n ket l<).i dudi lai hi�u tri�u cua Yi�t kieu cuu quoc T6ng hQi a Thai dl thlfc hi�n nhi�m Vl,l ve vang cua mlnh cloi vdi noi, vdi nude, M
khoi th�n vdi Yi�t kit!u o Tau, 119 dang doan ket vao M�t tr�n Yi�t Minh, trlfc tiep gium giup cho di)i quan du kich o mien b5c Btlc Ky "
Cu(>c 8<).i h(>i Vit;t ki�.u cuu quoc d Nakhon la cai mac danh da'u cao trao cuu quoc cua Yi�t kieu e1 Thai L�n la budc phat tricin moi cua CUQC v�n <lQng cuu qu6c trong Vi�t kicu
1-t
Trang 17CHUONG 3 NGUOI VItT NAlvl (j THAI LAN TU 1945 DEN 1975
Trong ca hai CUQC khang ch.ie'n lau dai va gian kh6 cua toan dan lQC,:nguoi Vi�t Nam a
Thai Landa th� hi�n m9t each ro r�t la "bQ ph�n khong tach roi va la m9t ngu6n hfc" ciia toan dan toe �
3.1 Thai ky 1945 - 1954:
Sau E>�i hQi d�i bilu Vi�t IGeu h9p o Nakhon, to bao E>9c L�p duqc phat hanh Ben qnh to E>9c L�p o Bangkok, con co to "T�n Vi�t Nam" bang chG' Vi�t va to Tin B<].n (Nitrasan) bang chu Thai
Cac t6 chuc qufin chung yeu nl!dc dl!qc thanh l�p Cl nhii'ng ndi co dong ngl!oi Vi�t Nam sinh so'ng va hoi].t d9ng mi].nh me
T6ng h9i Vi�t kieu Thai Lan luc nay dii c6 quan M tot va ch�t che voi Phong trao Thai
l\/ do (Serithay) c1.ia nhung ngu'oi yeu nud� Thai Lan, dang hOi].[ d9ng mi].nh me lrong kl1.ip
ca Thai L�n MQl trong nhung biEu hi�n ciia tinh thin doan ket chien da'u la Slf ra doi cua chien khu Sakon
• "Chie'n khu Sakon" va "Viet Nam Doc Hip quan":
Nhlim m9c dfch th�c hi�n nhi�m Vl} "Chuan b! di�u ki�n x:iiy dlfng llfc lu'qng vu trang,don thoi Cd mdi" ma Di].i hQi d<].i·bi�u Vi�t IGeu a Nakhon dfi Vi].Ch ra, T6ng hQi Vi�l Kieu dfi khtin tntong tuyeri truy�n v�n d9ng
Phong trao Thai ttf do da nhl!ong l<].i cho Vi�t kiJu co sd chien khu cua h9 d Ban Ta Ngoi, a g.ln chan nui Phuphan thu9c tinh Sakon
Ngay 28 thang 3 nam 1945 chie'n khu Sakon dt!qc thanh l�p Vi¢t Nam D9c l�p quiin a
chic'n khu Sakon la d('>i quiin g6m 140 chicn s1 Vi�t kieu Bon th:ing h9c t�p va ren luy�n
a chie'n khu Sakon dii li].O cho m6i ngu'oi m9t cai van quy bau, chufo b! cho cac ch�ng du'ong sau nay
• Nhung ngay Thang Tam Heh slf:
15 - 8 - 1945 Nh�t dau hang d6ng minh vo di�u ki�n T6ng hc)i Vit;t Ki�u <la nh�n dU'cjC chi thi cua Truog Vdng ve vi�c cu di].i bi�u ve dlf H<)i nghi Tan Trao Ti].i CUQC h9p a
Nakhon du ban v� kc° hoi].ch chufi°n b! tham gia vu trang khe1i nghfa a Lao, dt ngtWi di lien l<].c voi Dang '"Lao Pen Lao" (nude Lao cua nguoi Lao) ban vii;c xiiy dVng ltfc \u9ng vu trang each mi].ng CU' <li].i bi�u di dtf hQi nghi loan quoc d Tan Trao
Khdi nghia gianh chinh quy�n Cl Lao thanh cong gan nhu' d6ng thoi vdi T6ng khcti
nghia d Vi�l Nam £a con Vi�l ki�u cJ Thai Lan va o Lao da co nhung dong gap to Ion Cac chien s1 ciia Vi�t Nam d9c l�p qu5.n duqc ren luy�n chufin bi trudc do a chic'n khu Sakon la llfc lt!9ng nong cot quan lrc,rng lam nen th.ing le.Ji
E>au nam mdi 1946, nam dill lien nude nha du9c dc}c l�p H6 Chu tjch oa gdi thu chuc tet Vi�t kl�u d Lao va Thai Lan Nguoi viet:
Cung Ki�u bao yeu quy a Lao va Xiem Cac dong bao tuy mlnh trtl a noi dat khach que nguoi, nhung long vfin yeu me'n co huong, To quoc Con To quoc va Chinh phu cung
15
Trang 21hQi Vi�t Kit!u cuu quoc, cam khong cha nguoi Vi�t d Thai Lan kinh doanh 28 ngh� ngan can vi�c di lq.i
Nam 1951<.: ; sd phai doan E>q.i di�n cu.a Vi�t Nam Dan chu C9ng hoa tq.i Bangkok.;: phai dong cua Trude d6, thang 2 nam 1950 Thai Landa thua nh�n chinh phu Bao E>q.i va cha E>q.i SU quan cu.a chinh quy�n Sai Gan d�t d Bangkok (4-1950)
Th\fc diin Phap von d�ng cay cu vl nhung that bi,li d chie'n tru'ong E>ong Dudng, da ngam ng�m gi�t giay chinh phu Phibun tang cuong ki6m ·soat Vi�t ki�u ra l�nh biit bo, 'dung nhit!u thu doq.n di du5i Kit!u baa roi khoi bien gioi Lao Chfnh phu Thai Lan li€n l�p ke hoq.ch don Vi�t ki�u vao cac tinh mi�n Nam .·
Thang 3 nam 1953 d Nong Khai, ciinh sat Thai ba't ngo biit ca ngan nguoi du'a den giam i:J tinh Phathalung Tie"p de'n, thang 6 nam i953, chi trong mQt dem, ciinh sat li,li dong loq.t bit tren 100 Vi�t ki€u dua den giarn· tq.i tinh Surat Thani i:J mi€n Nam nude Thai
Sau cac CUQC bit bo, Ki�u bao,phan doi b'1ing each vie"t ddn goi de'n nha Vua, cac quan chuc chinh phu, cac t6 chuc va cac chuc siic ton giao, cac su quan cac nude o Thai Lan, cac t6 chuc qu6c te n6i len Sl.f phan mi[ cu.a nhung ngu'oi diin VO tQi bi bile giarn
3.2 Thoi ky 1954- 1975:
Trong su6t 21 narn khang chien chong My Kit!u bao ta i:J Thai Lan da tiep t9c neu cao tinh thfin yeu nude, dung cam dfiU tranh Vu'{Jt qua nhi�U thu' thach, gian kh6, Viet nen nhung trang su mdi dang tl.f ha.a
Sau 1954, chinh phu Phibuµ a Thai Landa ban voi chinh phu Ngo E>1nh Di�m am nnru tr9c xua't Vi�t kieu d Thai Lan ve mien Nam Vi�t Nam Tin du "bit Vi�t ki�u v� mien Nam" lan ra khip ndi, ba con Vi�t kieu da kien quyet chong lt;1i vdi nhieu h1nl; thuc Khong thi khuflt ph9c du'cJc khoi c9ng defog Vii;t kieu ra't yeu nude va c6 t6 chuc, du9c nhiin dan Thai giup da, chinh quyen qu5.n phi�t thlfc hic;n Ci.ii g9i la chinh sach "ch�t dlu
dn Nhung CUQC v5.y rap quy mo Ion va bat ngo da bit hdn 90 can bQ Vi�t ki�u d Sakon,
d Mucdahan va a Phatthalung du'a vao giam a nha tu La H9 That o Bangkok Mi)t CUQC
va y rap d tinh Ubon dii b:it 31 Vi�t ki�u giam o nha tu Coong Kha u Mt(dng
Thang 10 nam 1958 m(>t dcJt vfiy rap Ion, bfrl ngo <la biit di hdn 300 Vi�t ki6u giam ham lrong nha tu va d9a se tl"\IC xuat ve Sai Gc>n Ba con Vi�t Kieu <la lam ddn kcu xin c hfnh phu tr�· l�i Lt! do cho ch6_ng con h9 la nhii'ng nguoi lam an ludng thi�n khong hJ vi plu�m ph:ip lu�t Thu ctia Vi�t kieu gdi di nhieu ndi, trong 116 c6 Hong Th�p tt! quoc te c6 van phong thuong tnfc ui).t l<J.i Bangkok f)iu nam 1959 ong Andre Durand, d�i di�n cua H(>i Hong Th�p tlf qu6c le den Thai Lan
Sau khi dieu lra, ong Andre Durand da tuyen bo: "D�i da so (khoang 90%) nguoi Vi�t Nam lanh n�n �hie"n tranh ma h9 da tiep xuc muon v� mien B�c Vi�t Nam So con l<J.i muon a Lren d:il�Th:ii Khong c6 ai muon ve mien Nam Vi�l N�m".:
• Cuoc hBi hu'ong Viet Ki�u 1960-1964:
Sau nhieu vong darn phfo, Hi�p djnh ve van de hoi hudng Vi�t ki€u a Thai Lan ve Vi�t Nam da dttqc ky ke"t ngay 14 thing 8 nam 1959
Trong de dieu kho:in qu:m tr9ng cua Hi�p dinh co:
- Chfnh phu Thai Lan chiu uai lh9 tal d phi 16n di chuyJn Vi�l ki�u tit ndi Cu' tru den ben d.ng Hai Phong
19
Trang 22- Vi�t kieu hoi hudng la do hoan toan l\f nguy�n khong ben nao dll'c}c ep buc)c h9.
- Qua trinh hoi hu'dng keo da i 30 thang, moi thang chinh phu Vi�c Nam Dan chu C()nghoa se tie'p nh�n it nha't 1000 nguoi
- Phai doan Vi�t Nam Dan chu C9ng hoa dt.t{Jc d�t quan sat vien q.i Bangkok
L�nh hoi ht.tong du'QC ph6 bie'n, Ki�u bao vui mung khan xiet Mqt khong khi nao nhi�tbao trum ca xom hing va khu pho co Vi�c kieu, khip cac dia phudng d€u co tI¥ sa Ban D�i di�n Vi�t kieu i1oi huang
Kit�u bao da giup cta nhau chufin bid� v€ nude CJ khap cac dia phttc1ng, ba con da c6 sang kie'n d� l�i tren dat Thai nhti'ng c6ng trlnh ky ni�m !au dai cho dja phudng: a Nakhon Phanom c6 "Thap dong ho lll'U ni�m Vi�t kieu", o Sakon Nakhon xay "Thap chuong htu ni�m Vi�c kieu", nhieu ndi lam vuon hoa, xay du, dap duong hti'u nghi trong cay ky ni�m trao t�ng phfim cho cac xi€u Thai: Ba con Thai Landa to ra he't sue IU'U luyen, cam d(>ng trong nhung ngay tit bi�t Vi�t kieu hoi huong
Thang l nam 1960, chie'c tau Hong th�p ttf Vi�t Nam treo co do sao vang c�p be'n Kongtdi don nh�n 922 Vi�t Ki€u h6i hu'ang v� nude chuyen dfiu tien
Ngay-.10 thang 1 nam 1960 tau c�p be'n Hai Phong Han hai v�n d6ng bao va ngucri than da radon Vinh dtf Ion lao va xuc d9ng v6 ba doi vdi Kieu bao la du'9c Chu tich Ho Chi Minh ra c16n C1 ngay t�i cang Dung tren bt)c cao, ngay du tau so 7: Bae Ho da than m�t n6i chuy�n vdi b.a con Vi�t Kieu mdi ve de'n nude Bae n6i:
" Thay m�t Dang, Quo'c h¢i, Chinh phii va M�c tr�n T6 quo'c, t6i nhi�t li�t hoan nghenh Kie\i bao tro ve T5 quoc Hoan nghenh Kieu bao <la ve de'n noi, hoan nghenh Ki6u bao ve cac chuye'n sau
Toi cam dn nhan dan Thai Landa he't long giup diJ Kieu bao
Cam on chinh phu Thai Landa thi hanh dung dfo cac hi�p dinh
Cam on H(>i H6ng TMp tt! Quoc te', Hqi Hong Th�p t1.! Thai Lan
D�c bi�t dm dn de vj d�i bieu H6ng Th�p ll! Thai Lan da dtta dong bao ve cte'n ndi d�n cho'n Cam dn thuyen trudng thuy6n Anh Phuc, anh em nhan vien vii de chuy chii da chie'u co Kieu bao mqt each chu dao
Da bao nam, Kieu bao ta a dat khach que ngttoi, lu6n lu6n hudng ve T6 quoc Ngay nay, Kieu bao ta da sung sttung era vf: xu so, Dang va ch[nh phu tin ch.fr riing Kif:u bao sc cung d6ng bao mien Bae c16ng cam c(>ng kh5, VUQl m9i kh6 khan, hang hai thi dua, tang gia san xual, th\)C hanh tie't ki¢m gop phdn xung dang vao c6ng CUQC xay dtfng T5 quoc giau m�nh, vui tt!di, x.5.y dtfng chu nghia xa hQi"'
Cuqc hoi httdng tien hanh deu d�n 4 nam li�n dLJ'a 75 chuyen cau vdi hdn 4 v�n iuoi Vi�t kieu d Thai Lan ve tdi que hlfdng Thang 8 nam 1964 dt:'° quoc My gay ra �slf kii;n Vinh Bifc BQ ·� mo d:lu cho CUQC chie'n cranh pha ho�i nem born, bfo pha mien Bic Vi�t Nam Tau be di l�i kh6ng dttcJc dam baa an toan nua, Hc)i Hong Th�p llf Vi�c Nam va Hqi Hong Th�p ltf Thai Lan quytft dinh C::}m hoan vi�c hoi huong kh6ng thai h<].n
Tlnh hlnh ve dang ky va da h6i hlldng ciia Vi�t kieu ode cinh cua Thai Lan nhtt sau:
So Viet ki�u dang kv h6i htto·ng:
1 Tinh Nakhon Phanom
2 Tinh Nong Khai
3 Tinh Sakon
22.198 ngtJoi 16.155 ngl!C1i 12.535 nglfoi
20