1.2 Các giống nho trong sản xuất rượu vang Rượu vang thường được sản xuất từ một hay nhiều giống của loài Vitis viniferaxuất xứ từ châu Âu, ví dụ như Cabernet Sagvinon, Pinot Noir, Mer
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA – ĐẠI HỌC QUỐC GIA
TP.HCMKHOA KỸ THUẬT HÓA HỌCBỘ MÔN CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
Báo cáo môn Công nghệ bao bì &
đóng gói thực phẩm
Đề tài
BAO BÌ THỦY TINH CHO SẢN PHẨM RƯỢU VANG
Trang 2Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
GVHD: PGS.TS ĐỐNG THỊ ANH ĐÀO
Nhóm thực hiện: HC07TP
Trang 3Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ RƯỢU VANG VÀ BAO BÌ
1.1 Lịch sử rượu vang
Rượu vang Pháp bắt nguồn từ miền Nam nước Pháp vào thế kỷ thứ 6 trước CôngNguyên –thời Hy Lạp đóng chiếm Nghề trồng nho bắt đầu phát triển ở thành phốMarseille – thuộc địa của người Hy Lạp Đế Chế La Mã đã cho phép những vùng ởphía Nam nước Pháp sản xuất rượu Thánh Martin of Tours (316 – 397) đã tham giatích cực truyền bá đạo Cơ Đốc Giáo và nghề trồng nho Trong suốt thời Trung Cổloạn lạc, những thầy tu đã có công giữ gìn các ruộng nho và kỹ thuật làm rượu Các
tu viện có sự bảo hộ cao, nguồn lực lao động dồi dào để sản xuất rượu vang chonhững dịp lễ và nhờ nó tăng thêm thu nhập đáng kể Trong thời kỳ đó, những ruộngnho lớn thường thuộc về các nhà thờ thiên chúa giáo và rượu của họ luôn được coi
là rượu cao cấp Sau này, giới quý tộc mở rộng thêm diện tích trồng nho Tuy nhiên,cuộc cách mạng Pháp đã lãnh đạo phong trào tịch thu bớt ruộng đất của nhà thờ,giới quý tộc chia cho nhân dân Chính vì lý do này, sản lượng nho cũng tăng lên Mặc dù thời đó Bordeaux đã xuất khẩu rượu nhưng mãi đến năm 1850 hầu hết rượucủa Pháp vẫn chỉ phục vụ cho nhu cầu nội địa Do sự phát triển của ngành đường sắt
và đường bộ, chi phí vận chuyển giảm nhờ đó mà lượng rượu xuất khẩu cũng tănglên đáng kể
1.2 Các giống nho trong sản xuất rượu vang
Rượu vang thường được sản xuất từ một hay nhiều giống của loài Vitis viniferaxuất xứ từ châu Âu, ví dụ như Cabernet Sagvinon, Pinot Noir, Merlot (vang đỏ);Chardonnay, Riesling (vang trắng)
1.3 Phân loại rượu vang
Phân loại theo độ ngọt :
• Rượu vang khô (dry wine)
• Rượu vang bán ngọt (semi-dry wine)
• Rượu vang ngọt (sweet wine)
Phân loại theo quá trình lên men:
• Rượu vang tự nhiên (Natural wine)
• Rượu vang cao độ (Fortified wine)
Phân loại theo nồng độ CO 2 :
• Rượu vang không có gas (table wine)
• Rượu vang có gas (sparkling wine): 2 loại
- Rượu vang có gas tự nhiên (do lên men tạo ra): Champagne
- Rượu vang có gas nhân tạo: Carbonated wine
Phân loại theo màu:
• Rượu vang trắng (White wine): Chablis, Chardonnay, Pinot Blanc, Rhinewine, Riesling
• Rượu vang hồng (Rose wine): Rose, Vonorosso
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 3
Trang 4Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
• Rượu vang đỏ (Red wine): Barbera, Cabernet Sauvignon, Claret, Carnelian,Gamay, George
Phân loại theo quốc gia:
• Rượu vang Pháp
• Rượu vang Úc
• Rượu vang Tây Ban Nha
Phân loại theo vùng:
Trang 5Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
1.5 Bao bì thủy tinh sử dụng cho sản phẩm rượu vang
Phương pháp thổi chai đã có từ khá lâu, vào năm 1821, do những người La Mãphát minh ra Rất lâu sau này, một công ty của Anh phát minh ra máy đúc chai có thể sảnxuất hàng loạt chai có kích thước và hình dạng giống nhau
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 5
Trang 6Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Chai rượu vang dáng thon, cao theo kiểu Đức
Những container rượu vang được sản xuất để bán đã có từ lâu đời, chúng được chế tạo từ
da dê, từ đất nung và hiện đại hơn nữa là thùng làm bằng nhựa poly ethilen hay chai thủy tinh
Ưu nhược điểm của bao bì thủy tinh:
Trang 7Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
- Na2SiO3 là một chất rắn tan trong nước vì vậy thủy tinh khi pha thêm Na2CO3
vào sẽ dễ tan trong nước Để khắc phục tình trạng này người ta pha vôi sống ( hoặc MgO, Al2O3) nhằm phục hồi tính không hòa tan
CaCO3+ SiO2 -> CaSiO3 + CO2
- Người ta cũng có thể pha thêm một số kim lọai hay oxít của chúng để tạo màu cho thủy tinh
b) Qui trình sản xuất
Người ta chế tạo thủy tinh bằng phương pháp thủ công hay bằng phương phápcông nghiệp
+Phương pháp thủ công : Thường thấy nhất là thổi thủy tinh
• Đầu tiên, thủy tinh được nấu chảy ra, pha vào hỗn hợp thủy tinh đó là đávôi( CaCO3), sô đa (Na2CO3) hay bồ tạt( K2CO3) Sau đó, toàn bộ hỗn hợp sẽđược nấu nóng chảy trong lò Người ta lấy hỗn hợp ra bằng một ống kim loạirỗng
• Sau đó, thổi vào ống kim loại lúc hỗn hợp còn nóng ở đầu bên kia ống đểtạo ra hình dáng như mong muốn Cuối cùng thì làm lạnh từ từ, sẽ được sảnphẩm
+ Phương pháp hiện đại:
Trong công nghiệp thì quá trình cũng tương tự nhưng chỉ khác là được làm hoàntoàn bằng máy móc kể cả các công đoạn như làm sạch, lọc tách, pha trộn,
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 7
Trang 8Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2.2 Đặc điểm của bao bì
a)Chai thủy tinh
+Độ bền cơ học cao+Độ dày thành chai và đáy chai đồng đều nhau
+Thân hình trụ thẳng, đáy tròn
+Đáy là một mặt cầu lồi
+Cổ chai phía bên trong có dạng mặt cầu lồi tròn xoay, và độ cong của cổchai không được thay đổi một cách đột ngột
+Cấu tạo thành miệng chai khá dày
+Sử dụng thủy tinh amber hoặc thủy tinh lá cây để cản ánh sáng ( chỉ choxuyên qua 10% các ánh sáng có bước sóng khoảng 290-450nm)
Các hình dạng của chai:
Hình dạng chai rượu vang không quy định nghiêm ngặt cho lắm mà bắtnguồn từ truyền thống của mỗi khu vực, quốc gia Kiểu chai cổ điển được đa sốcác nhà sản xuất chọn Tuy nhiên kiểu chai hiện đại, biến tấu cũng rất được quantâm Chỉ có ba loại chai căn bản dùng phổ biến trong thương mại, còn lại các loạichai khác chỉ là biến tướng của ba loại này
Trang 9Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 9
Trang 10Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Chai rượu vang đỏ burgundy
Rượu vang burgundy (màu đỏ tía) thì dùng chai có vai hơi dốc dành cho các loạirượu vang trắng và đỏ Loại chai này cũng được dùng cho các loại rượu vang ở Chablis,Loire và Rhone Rượu vang champagne thì dùng chai thủy tinh dày và có vòng rộng ở cổ.Rượu vang trắng Reisling và vang trắng của Đức thì dùng chai vai rộng nhưng cao, hẹphơn Riêng rượu vang Bordeaux và vang đỏ Claret thì được thiết kế đặc biệt hơn mộtchút
Trang 11Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Chai Champagne thành dày và miệng rộng
Kích thước độ lớn của chai:
Ngược với hình dáng chai thì kích thước chai vang lại là điều đáng quan tâm
và có những quy định rõ ràng Mãi cho đến những năm 70 người ta mới quyđịnh kích thước chai vang là từ 650 ml – 850 ml và mỗi tên gọi rượu vang cómột tiêu chuẩn riêng Liên minh châu Âu đã thiết lập các chuẩn và được ápdụng trên khắp thế giới Chai rượu vang chuẩn nhất hiện nay có thể tích750ml, tương đương 25.4 ao-xơ chất lỏng (theo đơn vị Mỹ)
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 11
Trang 12Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Wine Bottle SizesMột số dạng chai sử dụng cho sản phẩm rượu vang của công ty GMB
Trang 13Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2368Capacity: 375mlDiameter:61.5mm Height:265mm weight:390g
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 13
Trang 14Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2507Capacity : 750mlDiameter:75.8mm Height:325mm weight:600g
Trang 15Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2560Capacity : 750mlDiameter:79.5mm Height:328mm weight:730g
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 15
Trang 16Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2519Capacity : 750mlDiameter:102mm Height:282mm weight:900g
Trang 17Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2660Capacity : 750mlDiameter:77.7mm Height:330mm weight:525g
DH-001 Capacity: 110ml Diameter: 72*51mm Height: 125mm weight:184g calibre:22mm
DH-002Capacity:250mlDiameter: 67mmHeight:125mm weight:188g calibre:35mm
DH-003Capacity: 120mlDiameter: 72*33mmHeight: 142mmweight:181gcalibre:24.5mm
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 17
Trang 18Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
DH-006 Capacity: 120ml Diameter: 92*31mm Height: 136mm weight:183g calibre:36mm
DH-009Capacity : 132ml Diameter:56mm Height : 110mmweight:180g
calibre:28.5mm
DH-011Capacity: 100mlDiameter: 87*42mmHeight: 106mmweight:147g calibre:27mm
DH-018 Capacity:
120ml Diameter: 145*55mm
DH-024 Capacity: 500ml Diameter: 73*55mm
DH-025Capacity: 230ml Diameter:82mm
Trang 19Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
RT-001 RT-003 Capacity: 1000ml Diameter:85mm Height: 330mm weight:653g calibre:30mm
RT-002 Capacity: 700ml Diameter: 73mm Height: 340mm weight:600g calibre:32mm
Capacity: 740ml Diameter: 72mm Height: 340mm weight:593g calibre:30mm
RT-004 Capacity:
500ml Diameter:84mm Height: 280mm weight:501g calibre:25mm
RT-005 Capacity: 750ml Diameter: 63mm Height: 300mm weight:411g calibre:30mm
RT-009 Capacity: 500ml Diameter: 84*57mm Height: 290mm weight:527g calibre:25mm
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 19
Trang 20Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
A6-17
W(g): 510 V(ml):620 H(mm):272 D(mm):76.5 d1(mm):26.3 d2(mm): 28.3
A6-21
W(g): 500 V(ml):640 H(mm):289 D(mm):75 d1(mm):26.3 d2(mm): 28.3
A6-22
W(g): 495 V(ml):640 H(mm):289 D(mm):75 d1(mm):26.2 d2(mm): 28.3
Trang 21Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Vang có hai loại nút chính: nút li-e và nút xoáy Nút li-e còn được gọi là nút bần (phiên
âm từ tiếng Pháp liège, trong tiếng Anh là cork) Nó được làm chủ yếu từ vỏ gỗ sồi, có loại dùngbằng chất dẻo tổng hợp hoặc gỗ ép có độ đàn hồi
Nút thường có cấu tạo hình trụ tròn hoặc hình trụ tròn có mũ nấm, nút có hình trụ, đượcdùng khá phổ biến trong bảo quản vang, than trụ dài khoảng 4 cm, nút nhô ra khỏi miệng chaikhoảng 1.5 cm, và dây thép được buộc bên ngoài miệng chai ( nhờ có đai miệng chai) giúp chonút chịu được áp lực nén của CO2 bên trong chai Kế tiếp là lớp bọc ngoài là lớp giấy nhôm ápsát vào miệng chai, các mép giấy che phủ dây thép bên trong Nút li -e được dùng cho gần nhưtoàn bộ các loại vang hảo hạng trong suốt thế kỷ 19 Nút xoáy là hậu duệ của nút li-e, được sángchế bởi Dan Rylands của Bamsley vào ngày 10-8-1889 Đến năm 1926, nó đã được dùng cho cácloại rượu mạnh này đã tăng lên nhanh chóng nhờ tính tiện dụng, chi phí thấp của nút xoáy kimloại Năm 1973, một thử nghiệm với 3.000 chai rượu vang đỏ, vang trắng đóng chai bằng nít li -e
tự nhiên và nút xoáy cho thấy nút xoáy giữ chất lượng rượu vang tốt nhờ đặc tính kín hoàn hảo,
sự điều chỉnh thay đổi gas và đặc biệt, không hề có TCA – chất hóa học gây ra mùi thối trongrượu vang – thường thấy trong các chai đậy nút li -e bị hỏng Hơn nữa, việc sử dụng vang cũngthuận tiện hơn khi không uống hết rượu
Việc theo dõi thử rượu được thực hiện sáu tháng một lần đã tổng kết rằng nút xoáy đạt sốđiểm cao hơn Trong khoảng thời gian từ giữa năm 1976 tới đầu những năm 1980, 20 triệu chairượu vang Úc đã được đóng bằng nút xoáy Cùng với Úc, Thụy Sĩ là nước đầu tiên ở châu Âu ápdụng rộng rãi công nghệ này Tiếp đó, New Zealand, Mỹ, Pháp, Đức, Chilê Giờ thì ngày càng cónhiều quốc gia và nhà sản xuất rượu vang chuyển sang dùng nút
PT750-1009(750ML)
diameter:74mm/high:323mm
weight:550G
PT750-1041A(750ml) diameter:76mm/high:300mmweight:540G
compound wood diameter:22.5mm/high:44mm diameter:23.5mm/high:44mm
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 21
Trang 22Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
6 bước mở nút vang (áp dụng cho loại nút li-e)
+ Dùng dao cắt đầu bọc ở cổ chai Lau sạch cổ chai trước khi mở nút Bạn nên cắtnút chai một cách gọn gàng dưới mép với lưỡi của cái mở nút chai Chắc chắn rằng đầurách được cắt tỉa ra khỏi phần nút
+Cắm đầu xoáy nhọn vào chính giữa nút li -e Nếu cái mở nút chai đi vào mộtgóc, nó sẽ phá vỡ nút Xoay cái mở nút chai vào sâu trong nút li -e theo chiều thẳng đứngvào giữa nút chai
+Khi đầu xoáy nhọn đã ngập gần hết thì dừng lại Gập phần ngạnh tạo lực đònbẩy vào cổ chai
+Từ từ bẩy nút chai lên theo chiều thẳng đứng Lực của đòn bẩy thích hợp sẽ đẩynút chia và giảm thiểu khả năng phá vỡ nút
+Dừng lại khi nút vẫn còn ở một phần (khoảng nửa centimet) trong cổ chai Nếurút mạnh tiếp, sẽ tạo ra tiếng nổ khó chịu Ngoài ra, có thể có những vụn nhỏ rơi vào bêntrong chai
+ Dùng tay nhẹ nhàng rút nút chai ra Hãy dùng khăn (loại không có sợi bông) launhẹ nhàng đầu chai rượu Chớ vứt nút chai đi Bạn có thể xoay ngược nó để đóng chai lạinếu không uống hết
Trang 23Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
2.3 Quy trình rót sản phẩm và đóng chai
2.4 Nhãn hiệu và dán nhãn
a)Dán nhãn phải đúng quy cách: nhãn dán chiếm 40% diện tích phần thân trụ và
có chiều cao cân đối
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 23
Chai thủy tinh
vô trùng
Hút chân không
Rót rượu vàochai
Trang 24Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
b)Các thông tin có trên nhãn rượu Lịch sử nhãn rượu:
Thời xưa, nhãn rượu được in ấn rất thô sơ và thậm chí khôn có cả năm sản xuất Khoảng đầu thế kỷ 19, bắt đầu xuất hiện kiểu nhãn rượu vang có trang trí, kiểu này nhanh chóng trở thành trào lưu phổ biến Mục đích của nhãn rượu nhằm cung cấo các thông tin chính xác cho việc phát triển thương mại, nhưng bên cạnh đó, một chiếc nhãn đẹp cũng sẽ thu hút được khách hàng hơn Nhãn hiệu của một chai rượu thường trải qua một quá trình nghiên cứu kỹ và có quy định hẳn hoi, cụ thể hơn các thức uống hay hàng hóa khác Sau khi một mẫu thiết kế nhãn được thực hiện và chọn lựa xong, nhãn này phải qua sự kiể duyệt của cơ quan quản lý xuất nhập khẩu
và các cơ quan chính phủ có liên quan
Trang 25Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
Nguyên liệu thường để tên quốc gia, vùng sản xuất nho chung hoặc riêng hoặc cả
hai.Vùng nho chính hiệu có nghĩa là phải được đăng ký tên, chất lượng ghi trên nhãn, năm thu hoạch nho, giống tốt đã được kiểm tra và chấp nhận, thuật ngữ chỉ giống nho được sử dụng trongchai rượu
Độ cồn, thể tích chai:
Ruợu có nồng độ trên 14% +- 1% (fortified wines) như các loại rượu vang vàng hoặc nâu(rượu Tây Ban Nha đã được pha cho nặng thêm) có từ 17 – 20 % nồng độ cồn Nếu là rượu vang
đỏ ngọt nặng của Bordeaux thì là 18 – 20 %…
Cách xử lý rượu và nguyên liệu:
Thể hiện thông tin về sunfit hóa, nho xử lý bằng phương pháp nào
Khuyến cáo về sức khỏe:
Trong nhãn rượu thường có những khuyến cáo như gây khiếm khuyết cho thai nhi hoặc làm suy giảm khả năng lái xe…
Sau đây là một ví dụ về nhãn hiệu trên chai rượu vang
1 Năm thu hoạch nho: Con số này biểu thị năm mà vụ mùa nho đó được thu hoạch Khi năm
này đã được nêu trên nhãn rượu thì có ít nhất 95% nho thành phần là được thu hoạch từ vụ mùa
đó và gọi là rượu vang chính vụ
2 Tên nơi sản xuất (nhà máy) hoặc hãng rượu
Báo cáo môn Công nghệ bao bì & đóng gói thực phẩm 25
Trang 26Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí
3 Vùng miền: đây là nới xuất xứ của loại nho làm nên rượu trong chai này Nếu trên nhãn có
ghi vùng nho cụ thể hoặc khu vực trồng nho của đất nước (ví dụ như ở Mỹ là Napa) thì ít nhất 85% nho thành phần là xuất xứ từ nơi đó Nếu phần này ghi tên một tỉnh thì ít nhất 75% nho là từtỉnh đó Thậm chí nếu trên nhãn chỉ ghi đơn thuần như “California” thì bạn vẫn có thể yên tâm rằng 100% nho thành phần là từ bang California
4 Vườn – trang trại nho: Đôi khi bạn thấy tên một vườn hoặc trang trại được nêu trên nhãn
rượu, nó cho bạn biết có ít nhất 95 % nho là từ vườn này
5 “Produced and Bottled By” - “Sản xuất và đóng chai bởi”: Thông tin về nhà sản xuất rượu
đồng thời là đơn vị đóng chai Nếu dòng này ghi là “Estate Bottled” thì có nghĩa là rượu này được làm ra từ nho trồng trên chính đất đai của nhà sản xuất
6 Cách thức làm rượu: Phần này là tùy chọn, có thể xuất hiện hoặc không xuất hiện trên nhãn
Nó cho bạn biết rượu này được lên men trong thùng gỗ, thời gian lên men … phần này cung cấp thêm cho bạn thông tin về mùi vị và hình thức của chai rượu Một vài nhà chưng cất rượu còn nêu cả những cảm nhận mùi vị và gợi ý loại thức ăn đi kèm ở nhãn rượu nhỏ phía sau chai
7 Xuất xứ chai: Nơi đặt địa điểm sản xuất hoặc đóng chai cũng được nêu trên nhãn
8 Độ rượu: Với các loại rượu phục vụ lúc trong bữa ăn thì độ rượu dao động từ 8.5 đến 14%
9 Độ lớn của chai: tức là thể tích rượu đựng trong chai, 750 ml là chai tiêu chuẩn, có thể rót ra
được khoảng 5 ly thủy tinh