Thẩm quyền là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính là đối tượng khiếu kiện nói chung, quyết định xử phạt vi phạm hành chính bị khiếu kiện nói riêng. Trên thực tế, vi phạm quy định pháp luật về thẩm quyền là hiện tượng không hiếm gặp trong xử lý vi phạm hành chính. Vì vậy đánh giá chính xác tính hợp pháp về thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính không chỉ cần thiết đối với người ban hành quyết định mà còn rất cần thiết với Luật sư, Thẩm phán, Kiểm sát viên khi họ tham gia tố tụng trong vụ án hành chính thuộc loại đối tượng khiếu kiện này.
Trang 1KỸ NĂNG ĐÁNH GIÁ TÍNH HỢP PHÁP VỀ THẨM QUYỀN
BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
Lê Thu Hằng 1
Lê Thu Thảo 2
Tĩm tắt: Thẩm quyền là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá tính hợp pháp của
quyết định hành chính là đối tượng khiếu kiện nĩi chung, quyết định xử phạt vi phạm hành chính bị khiếu kiện nĩi riêng Trên thực tế, vi phạm quy định pháp luật về thẩm quyền là hiện tượng khơng hiếm gặp trong xử lý vi phạm hành chính Vì vậy đánh giá chính xác tính hợp pháp về thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính khơng chỉ cần thiết đối với người ban hành quyết định mà cịn rất cần thiết với Luật sư, Thẩm phán, Kiểm sát viên khi họ tham gia tố tụng trong vụ
án hành chính thuộc loại đối tượng khiếu kiện này.
Từ khĩa: Quyết định hành chính, xử phạt vi phạm hành chính
Nhận bài: 05/10/2017; Hồn thành biên tập: 15/11/2017/; Duyệt đăng: 28/11/2017.
Abstract: Authority is one of important criteria to assess the legality of administrative decision
to be object of the compaints in general, decision of administrative violation punishment of the complaints in particular In reality, it is not rare to find violation in legal regulation on authority of handling administrative violation Therefore, proper assessment of legality on authority of issuing decision of administrative violation punishment is not only necessary for the decision makers but also for the laywers, judges, prosecutors when they take part in the proceedings of administrative cases subject to these complaints.
Keywords: Administrative decision, punishment of administrative violation
Date of receipt:05/10/2017; Date of revision: 15/11/2017; Date of approval: 28/11/2017.
Tình huống:
Căn cứ Luật xử lý vi phạm hành chính ngày
năm 2012, Điều 10 Nghị định số
102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ về xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, Biên
bản vi phạm hành chính số 02/BB-VPHC do ơng
Hoa Văn Đ, cơng chức địa chính xã A lập hồi
13 giờ 00 ngày 13 tháng 11 năm 2016 tại khu
vực đồng Tây thơn An Dương, xã A, huyện B,
tỉnh C, Chủ tịch UBND xã A ban hành Quyết
định số 15/QĐ-XPVPHC xử phạt vi phạm hành
chính đối với bà Nguyễn Thị T, sinh năm: 1973,
quốc tịch: Việt Nam, nghề nghiệp:nơng dân; cư
trú tại Thơn An Dương, xã A, huyện B, tỉnh C về
hành vi lấn, chiếm đất trồng lúa, quy định tại
khoản 2, Điều 10 Nghị định 102/2014/NĐ-CP
ngày 10/11/2014 của Chính phủ về xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, hình
thức xử phạt chính: phạt tiền: 4.000.000 đồng
(Bốn triệu đồng); hình thức xử phạt bổ sung:
khơng; biện pháp khắc phục hậu quả:buộc bà Nguyễn Thị T phải khơi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm
Bà T khởi kiện yêu cầu Tịa án hủy Quyết định xử phạt số15/QĐ-XPVPHC vì cho rằng Quyết định đĩ của Chủ tịch UBND xã A ban hành khơng đúng thẩm quyền, nếu bà cĩ bị xử phạt thì thẩm quyền xử phạt trong trường hợp này phải thuộc Chủ tịch UBND huyện B chứ khơng thuộc Chủ tịch UBND xã A
Người bị kiện thì khẳng định mức phạt tiền
và biện pháp khắc phục hậu quả đã được áp dụng
là hồn tồn phù hợp với thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã theo quy định của Luật xử lý
vi phạm hành chính: căn cứ theo điểm b khoản 1 Điều 38 của luật này, Chủ tịch UBND xã được phạt tiền đến 10% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 của Luật XLVPHC nhưng khơng quá 5.000.000 đồng và mức phạt cụ thể ở đây chỉ là 4.000.000 đồng; áp
1 Tiến sỹ, Giảng viên, Khoa Đào tạo Luật sư – Học viện Tư pháp
HỌC VIỆN TƯ PHÁP
Trang 2Số 6/2017 - Năm thứ Mười Hai
dụng biện pháp khắc phục hậu quả là đúng theo
điểm a khoản 1 Điều 38 Luật XLVPHC
Theo chúng tơi, về nguyên tắc chung, để
đánh giá tính hợp pháp của quyết định xử phạt
nĩi chung, tính hợp pháp về thẩm quyền ban
hành quyết định xử phạt nĩi riêng cần phải dựa
trên các căn cứ pháp lý đã được quy định
Để đánh giá Chủ tịch UBND xã A trong tình
huống trên ban hành quyết định xử phạt cĩ đúng
thẩm quyền khơng cần dựa trên các quy định
pháp luật cụ thể sau đây:
- Điều 4 Luật XLVPHC quy định: “Căn cứ
quy định của Luật này, Chính phủ quy định hành
vi vi phạm hành chính; hình thức xử phạt, mức
xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với
từng hành vi vi phạm hành chính; thẩm quyền xử
phạt, mức phạt tiền cụ thể theo từng chức danh
và thẩm quyền lập biên bản đối với vi phạm hành
chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước; chế
độ áp dụng các biện pháp xử lý hành chính và
quy định mẫu biên bản, mẫu quyết định sử dụng
trong xử phạt vi phạm hành chính” Như vậy,
theo quy định mang tính nguyên tắc này, thẩm
quyền ban hành quyết định xử lý vi phạm hành
chính của các chức danh được quy định chung
tại Luật xử lý vi phạm hành chính và được quy
định cụ thể trong từng Nghị định xử phạt trong
các lĩnh vực
Theo quy định tại khoản 2 Điều 52 Luật xử lý
vi phạm hành chính: “Thẩm quyền phạt tiền
…được xác định căn cứ vào mức tối đa của
khung tiền phạt quy định đối với từng hành vi vi
phạm cụ thể” Theo khoản 1 Điều 31 Nghị định
102/2014/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực đất đai, Chủ tịch Ủy ban nhân dân
cấp xã cĩ quyền áp dụng các hình thức xử phạt
gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 5.000.000
đồng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm
hành chính cĩ giá trị khơng vượt quá mức tiền
phạt 5.000.000 đồng
Căn cứ các quy định pháp luật đã dẫn, theo
chúng tơi, người bị kiện khẳng định thẩm quyền
phạt tiền của Chủ tịch UBND xã là đúng bằng lý
giải “mức phạt cụ thể ở đây chỉ là bốn triệu
đồng” như trên là chưa chính xác Bởi lẽ, mức
phạt tiền bốn triệu đồng trong Quyết định xử phạt
là mức trung bình của khung phạt do bà T khơng
cĩ tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, áp dụng theo quy định tại khoản 4 Điều 23 Luật XLVPHC Nếu muốn lập luận để khẳng định thẩm quyền phạt tiền là phù hợp thì phải căn cứ theo quy định tại Điều 10 Nghị định 102/2014/NĐ-CP về khung phạt là “Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất trồng lúa,…” để khẳng định mức tối đa của khung phạt đối với hành vi này là 5.000.000 đồng, là thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND
xã theo khoản 1 Điều 38 Luật XLVPHC mới là hợp lý và cĩ căn cứ
Tuy nhiên, cần phải hiểu thẩm quyền xử phạt khơng chỉ đơn thuần là thẩm quyền phạt tiền với tính chất là hình thức xử phạt chính mà tùy theo từng hành vi vi phạm được quy định trong Nghị định xử phạt, thẩm quyền của một chức danh trong xử lý vi phạm hành chính cịn bao hàm cả thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt bổ sung
và thẩm quyền áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả Vì vậy, cần nắm vững nguyên tắc xác định
và phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại Điều 52 Luật XLVPHC vào từng trường hợp cụ thể
Với tình huống trên, người bị kiện chỉ căn cứ vào thẩm quyền phạt tiền để khẳng định mình đủ thẩm quyền ban hành Quyết định xử phạt là chưa chính xác
Theo quan điểm của chúng tơi, căn cứ quy định tại khoản 4 Điều 52 Luật XLVPHC:
“4 Trường hợp xử phạt một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì thẩm quyền
xử phạt vi phạm hành chính được xác định theo nguyên tắc sau đây:
a) Nếu hình thức, mức xử phạt, trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu, biện pháp khắc phục hậu quả được quy định đối với từng hành vi đều thuộc thẩm quyền của người
xử phạt vi phạm hành chính thì thẩm quyền xử phạt vẫn thuộc người đĩ;
b) Nếu hình thức, mức xử phạt, trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu, biện pháp khắc phục hậu quả được quy định đối với một trong các hành vi vượt quá thẩm quyền
Trang 3HỌC VIỆN TƯ PHÁP
của người xử phạt vi phạm hành chính thì người
đĩ phải chuyển vụ vi phạm đến cấp cĩ thẩm
quyền xử phạt;…”
Từ quy định này, cĩ thể hiểu nếu một trong
các yếu tố gồm hình thức, mức xử phạt, trị giá
tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch
thu, biện pháp khắc phục hậu quả được quy định
đối với một hành vi vi phạm mà vượt quá thẩm
quyền của người xử phạt vi phạm hành chính thì
người đĩ phải chuyển vụ vi phạm đến cấp cĩ
thẩm quyền xử phạt
Với tình huống trên, căn cứ điểm d khoản 1
Điều 31 Nghị định 102/2014/NĐ-CP, Chủ tịch
UBND xã chỉ được áp dụng các biện pháp khắc
phục hậu quả: Buộc khơi phục lại tình trạng của
đất trước khi vi phạm; buộc nộp lại số lợi bất hợp
pháp cĩ được do thực hiện hành vi vi phạm;
nhưng tại khoản 5 Điều 10 Nghị định 102 quy
định các biện pháp khắc phục hậu quả gồm:
“Buộc khơi phục lại tình trạng của đất trước khi
vi phạm đối với hành vi quy định tại các khoản
1, 2 và 3 Điều này” và “buộc trả lại đất đã lấn,
chiếm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1,
2 và 3 Điều này” Như vậy, đối với hành vi lấn,
chiếm đất, điều luật quy định hai biện pháp khắc
phục hậu quả trong đĩ cĩ một biện pháp khơng
thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã
Từ việc phân tích và áp dụng các quy định
pháp luật nêu trên, cĩ thể khẳng định rằng, trong
tình huống trên, Chủ tịch UBND xã A ban hành
quyết định xử phạt với hành vi lấn, chiếm đất của
bà T là trái thẩm quyền, lý do khởi kiện của bà T
là cĩ cơ sở
Tuy mục đích sử dụng kết quả đánh giá tính
hợp pháp về thẩm quyền ban hành quyết định xử
phạt vi phạm hành chính của các chức danh Luật
sư, Thẩm phán, Kiểm sát viên cĩ khác nhau
nhưng về kỹ năng đánh giá đều dựa trên phương
pháp chung, cần thực hiện theo các bước sau:
(i) Xác định hành vi vi phạm trên thực tế là
hành vi gì? Được điều chỉnh bởi Nghị định xử
phạt, xử lý vi phạm hành chính nào? Quy định ở
Điều luật nào hoặc điểm, khoản của Điều luật
nào của Nghị định đĩ?
(ii) Thẩm quyền của chức danh đã xử phạt
quy định tại Nghị định xử phạt đã xác định?
Thuộc trường hợp nào của nguyên tắc xác định thẩm quyền và phân định thẩm quyền theo Điều
52 Luật XLVPHC?
(iii)Thực tế quyết định xử phạt đã áp dụng hình thức xử phạt nào? Mức phạt tiền? Biện pháp khắc phục hậu quả nào (nếu cĩ)?
(iv) Đối chiếu hình thức xử phạt, mức phạt tiền, biện pháp khắc phục hậu quả đã áp dụng với điều luật xác định hành vi vi phạm và điều luật về thẩm quyền xử phạt của chức danh trong Nghị định xử phạt, xử lý vi phạm hành chính
(v) Kết luận thẩm quyền là đúng hay sai Với tình huống trên, Viện kiểm sát cĩ căn cứ
đề nghị Tịa án hủy quyết định xử phạt của Chủ tịch UBND xã, Tịa án cĩ căn cứ để hủy quyết định xử phạt với lý do vi phạm thẩm quyền Nếu là Luật sư tư vấn hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người ban hành quyết định
xử phạt - Chủ tịch UBND xã, khi kiểm tra, đánh giá lại tính hợp pháp của quyết định xử phạt nĩi chung, tính hợp pháp về thẩm quyền của quyết định xử phạt nĩi riêng, phát hiện thấy vi phạm, Luật sư cần tư vấn để Chủ tịch UBND xã ra quyết định hủy quyết định xử phạt của mình và chuyển hồ sơ cho người cĩ thẩm quyền xử phạt
là Chủ tịch UBND huyện để ban hành quyết định hành chính đúng thẩm quyền
Nếu là Luật sư tư vấn hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người khởi kiện, cần chỉ cho khách hàng thấy cĩ căn cứ để khởi kiện tại Tịa
án với yêu cầu khởi kiện quyết định xử phạt của Chủ tịch UBND xã vì lý do sai thẩm quyền, Tịa
án cĩ căn cứ để hủy quyết định xử phạt Tuy nhiên cũng cần lưu ý khách hàng là cĩ khả năng Chủ tịch UBND huyện sẽ ban hành quyết định
xử phạt mới đúng thẩm quyền Trong trường hợp
đĩ, Luật sư cần giúp người bị xử phạt cân nhắc
cĩ nên tiếp tục khiếu kiện với quyết định sau hay khơng tùy thuộc vào kết quả đánh giá các tiêu chí khác của quyết định hành chính (về trình tự thủ tục ban hành, về nội dung của quyết định) Trên đây là một số ý kiến của chúng tơi về
kỹ năng đánh giá tính hợp pháp về thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, rút ra từ một vụ kiện hành chính cụ thể, mong bạn đọc cùng trao đổi./