giáo án chủ đề người lính ngữ văn 9 , chuẩn

Đây là giáo án (kế hoạch) chủ đề môn Ngữ văn 9 . Chủ đề hình ảnh người lính . Giáo án được soạn theo chủ đề công văn hướng dẫn 3280 của Bộ giáo dục. kế hoạch theo 5 bước mới nhất. Từng phần có bảng mô tả chủ đề. Từng bước được soạn chi tiết cụ thể: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập, hoạt động mở rộng, hoạt động tìm tòi mở rộng... Đề kiểm tra đánh giá chủ đề có ma trận theo yêu cầu mới nhất của Bộ giáo dục cho năm học 2020 2021

Trang 1

GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ MÔN NGỮ VĂN 9 CHỦ ĐỀ: NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

GIAI ĐOẠN 1945-1975Thời lượng: 4 tiết

Từ tiết 46 - 49

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHỦ ĐỀ

- Các văn bản thơ ca kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ trong chươngtrình Ngữ văn 9: Đồng chí (Chính Hữu) và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”(Phạm Tiến Duật)

- Cả 2 bài thơ cùng viết về hình tượng người lính bằng thể thơ tự do, bút

pháp hiện thực qua điểm nhìn của nhà thơ là người lính cầm súng chiến đấu nhưngmỗi bài lại có cách khai thác khác nhau, mang cá tính sáng tạo riêng của tác giả,khám phá những phẩm chất vừa có tính truyền thống lại vừa tiếp nối về người línhtrong 2 thời điểm khác nhau của lịch sử dân tộc

II THỜI GIAN DỰ KIẾN

- Chủ đề gồm 04 tiết Nội dung từng tiết được phân chia như sau:

Tiế

1

Khái quát chung về chủ đề (bối cảnh lịch sử thời kì

kháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc

Mĩ, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm)

2 Hình ảnh người lính thời kì kháng chiến chống Pháp,

chống Mĩ qua hai tác phẩm thơ hiện đại

III MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ

- Thông qua dạy học chủ đề giúp học sinh:

1 Kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp của người lính Cách mạng thể hiện trong

hai bài thơ nói riêng và trong văn học chống Pháp, chống Mỹ nói chung, bước đầu

Trang 2

so sánh để thấy được sự phát triển của đề tài người lính ở mỗi thời điểm khác nhaucủa lịch sử.

- Nắm được đặc sắc nghệ thuật của 2 bài thơ, phong cách sáng tác của từng tácgiả

2 Kĩ năng: Biết đọc –hiểu văn bản thơ hiện đại theo hình thức bổ dọc kết hợp với kiểu bài so sánh văn học phân tích song song (Cách này hay nhưng khó, đòi hỏi

khả năng tư duy chặt chẽ, lôgic, sự tinh nhạy trong phát hiện vấn đề học sinh mớitìm được luận diểm của bài viết và lựa chọn những dẫn chứng tiêu biểu phù hợpcủa cả hai văn bản để chứng minh cho luận điểm đó); biết hệ thống, khái quát kiếnthức văn học theo chủ đề; biết vận dụng những hiểu biết về các tác phẩm viết vềngười lính vào giải quyết những tình huống thực tiễn và tạo lập văn bản theo yêucầu

4 Phát triển năng lực: Ngoài những năng lực chung, cần chú trọng phát

triển cho học sinh những năng lực chủ yếu sau:

- Năng lực đọc-hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại thơ trữ tình thời kháng chiếnchống Pháp và chống Mỹ;

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ: cảm thụ vẻ đẹp ngôn từ và vẻ đẹp hình tượng nhânvật trữ tình trong tác phẩm (qua cảm nhận vẻ đẹp hình tượng người lính);

- Năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn ;

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt: trình bày những suy nghĩ, quan điểm cá nhân vềgiá trị nội dung, nghệ thuật của các chi tiết, hình ảnh trong bài thơ;

- Năng lực hợp tác thông qua các hoạt động nhóm giải quyết câu hỏi thảo luận vềnhiều ý kiến xoay quanh 1 vấn đề;

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin: Thiết kế và thuyết trình về các slide về tác

giả, tác phẩm Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính;

Mỗi tiết học và từng phần nội dung sẽ hướng vào phát triển cụ thể 1 hoặc nhómnăng lực nào đó

Trang 3

IV BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP

* Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực:

- Nhận diện được cảm xúc chủ đạo trong bài thơ

- Nhận biết được những hình ảnh/ chi tiết tiêu biểu, thuộc được nội dung các bài thơ.

- Nhận diện được các phép

tu từ được sử dụng trong bài thơ.

- Chỉ ra sự ảnh hưởng, chi phối của hoàn cảnh sáng tác đến tác phẩm

- Chỉ ra được giá trị nội dung/ nghệ thuật, tư tưởng của bài thơ

- Chỉ ra được tác dụng của việc dùng hình ảnh, các biện pháp tu

từ trong bài thơ.

- Chỉ ra được một số đặc điểm nội dung, nghệ thuật đặc sắc của từng tác phẩm

- Vận dụng hiểu biết về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh

ra đời… để phân tích, lí giải, khái quát vẻ đẹp của hình tượng người lính trong cả 2 bài thơ

- Khái quát được đặc điểm phong cách của 2 tác giả

- Cảm nhận được ý nghĩa của một số

từ ngữ, hình ảnh/

chi tiết đặc sắc trong bài thơ.

- Trình bày được cảm nhận, ấn tượng của cá nhân

về giá trị nội dung

và nghệ thuật của văn bản trong quan

hệ phân tích song song

- Nhận xét, khái quát được một số đặc điểm và đóng góp về đề tài của 2 tác giả với đề tài người lính trong

- Vận dụng hiểu biết về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh

ra đời… để phân tích, lí giải giá trị nội dung, nghệ thuât củanhững tác phẩm văn học cùng viết về đề tài người lính

- Trình bày những kiến giải riêng, những phát hiện sáng tạo về bài thơ

- Biết tự đọc và khám phá các giá trị của một văn bản mới cùng đề tài, chủ đề

- Vận dụng tri thức đọc hiểu văn bản để kiến tạo những giá trị sống của cá nhân (những bài học rút ra và được vận dụng vào cuộc sống về lý tưởng thanh niên thời đại ngày nay)

Trang 4

thơ ca hiện đại Việt Nam

- Đọc diễn cảm tác phẩm

- Sáng tạo nghệ thuật từ các văn bản: làm thơ, vẽ tranh, …

- Nghiên cứu KH,

dự án…

* Hệ thống câu hỏi và bài tập xoay xung quanh các vấn đề:

và chống Mỹ

- Đề tài người línhtrong một số tácphẩm văn học trong

- Từ những nội dungchủ yếu của 2 vănbản thơ khái quátthành những luậnđiểm lớn về vẻ đẹpcủa người lính

- Phát hiện những chitiết hình ảnh thơgiống nhau song sắcthái biểu cảm vẫn có

sự khác biệt rõ nét

- Nhận xét vềngôn từ, hình ảnh,bút pháp trongthơ ca hiện đạiviết về ngườilính

(Phân tích giá trịbiểu cảm của từngữ, tính biểutượng của một sốhình ảnh thơ)

- Sự khác biệttrong nội dungcảm xúc và cáchthể hiện của cácbài thơ viết vềngười lính thờichống Pháp vàchống Mỹ Lí giải

rõ nguyên nhâncủa sự khác biệt

- Từ những hiểu biết

về thơ về đề tài ngườilính, cảm nhận được

vẻ đẹp tâm hồn củangười Việt Namtrong hơn 30 nămkháng chiến trường

kì của đất nước

- Tìm và đọc hiểu nộidung ý nghĩa của cáctác phẩm thơ/truyệnngoài chương trìnhcùng viết về ngườilính

- Hệ thống kiến thức

đã học bằng sơ đồ tưduy

- Suy nghĩ về vấn đềchủ quyền và lòngyêu nước của thanhniên hiện nay

- Tưởng tượng cuộcgặp gỡ với nhữngngười lính lái xeTrường Sơn

Trang 5

- Vẽ tranh minh họa

đề tài người lính

V CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Sưu tầm tư liệu về chủ đề, lập bảng mô tả các mức độ nhận

thức, biên soạn câu hỏi và bài tập, thiết kế tiến trình dạy học, nội dung trình chiếu,phiếu học tập, sắp xếp học sinh theo nhóm

2 Học sinh: Đọc trước và tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của các văn bản và

tìm đọc các tư liệu liên quan đến chủ đề; lập bảng hệ thống kiến thức về các vănbản thơ viết về người lính trong chương trình; đọc thêm các bài thơ ngoài chươngtrình; tập hệ thống kiến thức về các văn bản bằng bản đồ tư duy

VI TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ (KẾ HOẠCH DẠY HỌC)

Trang 6

CHỦ ĐỀ:

NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

GIAI ĐOẠN 1945-1975Tiết 47 – 49:

HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP,

CHỐNG MĨ QUA HAI TÁC PHẨM THƠ HIỆN ĐẠI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

HS cần nắm được:

1 Kiến thức:

- Hiểu được bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam 1945 – 1975

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng người lính trong các tác phẩm nghệ thuật

- Thấy được vẻ đẹp hình tượng người lính trong hai tác phẩm: Đồng chí – Chính Hữu và Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật.

- Dấu ấn sáng tạo của hai tác giả qua hai bài thơ

- Hiểu được ý thức trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

- Tin yêu, tự hào về đất nước, con người Việt Nam qua hình tượng người lính

- Có ý thức, trách nhiệm của tuổi trẻ đối với quê hương, đất nước

4 Định hướng hình thành năng lực:

a Năng lực chung:

- Năng lực thuyết trình

- Năng lực hợp tác và chia sẻ thông tin

b Năng lực chuyên biệt:

Trang 7

- Năng lực đọc hiểu văn bản.

- Nghiên cứu SGV – SGK soạn bài

- Chuẩn kiến thức – kĩ năng, SGK, SGV, SBT

III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp dạy – học: đàm thoại, thảo luận,…

- Kĩ thuật dạy học: đọc diễn cảm, nêu vấn đề, vấn đáp,…

IV TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

* Bước I: Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số lớp và yêu cầu các tổ trưởng báo cáo

kết quả kiểm tra việc học và soạn bài ở nhà của lớp (1 phút)

* Bước II: Kiểm tra bài cũ: (4-5’)

+ MỤC TIÊU BÀI HỌC: Kiểm tra ý thức chuẩn bị bài ở nhà

+ Phương án: Kiểm tra trước khi tìm hiểu bài

Đọc một đoạn thơ mà em sưu tầm được về hình ảnh người lính trong haicuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ Qua đoạn thơ, em hiểu gì về cuộc sốngchiến đấu và phẩm chất tốt đẹp của người lính cụ Hồ?

* Bước III Tổ chức dạy và học bài mới:

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

- MỤC TIÊU BÀI HỌC: Kiểm tra kiến thức về văn học kết hợp với việc tạo

không khí vui tươi trước khi vào học bài mới

- Thời gian: 2 phút.

Trang 8

- Phương pháp: Sử dụng trò chơi ô chữ.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA

- GV: Dẫn dắt vào bài, giới

thiệu nội dung chủ đề

- Lớp phó học tập nhận

nhiệm vụ, điều hành phầnkhởi động

- Học sinh làm việc dưới

sự điều hành của lớp phó

- Học sinh nghe, cảmnhận

- Học sinh tìm được từkhóa của trò chơi ô

chữ: NGƯỜI LÍNH.

=> Góp phần phát triểnnăng lực: năng lực tưduy, năng lực trình bày

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- MỤC TIÊU BÀI HỌC:

+ Thấy được vẻ đẹp hình tượng người lính trong các tác phẩm nghệ thuật

+ Nắm được những thông tin cơ bản về tác giả Chính Hữu, Phạm Tiến Duật cũngnhư hiểu được hoàn cảnh ra đời của hai bài thơ

+ Học sinh cảm nhận được vẻ đẹp nghệ thuật và nội dung của hai tác phẩm

+ Thấy được vẻ đẹp hình tượng người lính trong hai bài thơ

+ Qua hình tượng người lính trong hai bài thơ, học sinh hiểu được những trang sửhào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ

+ Từ vẻ đẹp của người lính trong hai bài thơ, học sinh ý thức được vai trò, tráchnhiệm của tuổi trẻ hôm nay đối với quê hương, đất nước

- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, giảng bình, thảo luận nhóm, sử dụng tư liệu

trực quan

- Kĩ thuật: Động não, dạy học theo góc, dạy học dự án, kĩ thuật phòng tranh.

- Thời gian: Dự kiến 90 phút.

Trang 9

- Các nhóm khác nghe,nhận xét bổ sung.

- Cá nhân học sinh nhậnxét

- Học sinh nghe, cảmnhận

I Bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam 1945 – 1975.

- Định hướng năng lực cần hình thành: Năng

lực sử dụng công nghệthông tin, chia sẻ thôngtin, hợp tác, thuyết trình

- Lịch sử xã hội ViệtNam 1945 – 1975 trảiqua muôn vàn khókhăn, gian khổ với haicuộc kháng chiến chốngPháp và chống Mĩ đểbảo vệ nền độc lập củadân tộc

II Hình tượng người lính trong các tác phẩm nghệ thuật.

- Định hướng năng lực cần hình thành: Năng

lực thu thập, xử lí thôngtin, năng lực hợp tác,thuyết trình, chia sẻ

Trang 10

- Mời đại diện nhóm 2 trình

bày sản phẩm của nhóm mình

đã được chuẩn bị trước ở nhà

- Sau khi nhóm 2 trình bày,

giáo viên cho các nhóm khác

nhận xét bổ sung

- Giáo viên nhận xét sự chuẩn

bị và trình bày về nội dung của

nhóm

- Giáo viên cho học sinh khái

quát về nghệ thuật và nội dung

thể hiện hình tượng người lính

trong các tác phẩm âm nhạc

nhóm (Giáo viên có thể cho

học sinh xem thước phim về

hình tượng người lính)

- Đại diện nhóm 2 trìnhbày sản phẩm của nhómmình

- Các nhóm nhận xét bổsung

- Học sinh nghe

- Học sinh nhận xét

- Học sinh xem

thông tin,…

1 Trong âm nhạc.

- Qua các giai điệu, ca

từ, tiết tấu, hình tượngngười lính trong các cakhúc hiện lên rất đẹp,tràn đầy cảm hứng ngợi

ca, tự hào

2 Trong sân khấu, điện ảnh.

Trang 11

trong sân khấu điện ảnh

nhóm

trong các tác phẩm hội họa

- Giáo viên nhận xét bổ sung

và chốt ý

- Học sinh nghe

- Học sinh nghe và lưu sảnphẩm

- Với không gian diễn,

kĩ xảo điện ảnh, diễnxuất của diễn viên, hìnhtượng người lính hiệnlên đẹp, kiêu hùng, qua

đó, ta cảm nhận đượccuộc kháng chiến chốngPháp và chống Mĩ củadân tộc đầy gian khổ và

ác liệt nhưng cũng rấtkiêu hùng

3 Trong hội họa.

- Với bố cục, màu sắc,đường nét, kết hợp vớicảm hứng ngợi ca, cáchọa sĩ khắc họa hìnhtượng người lính tronghai cuộc chiến chân

Trang 12

(Học sinh có thể giới thiệu cụ

thể về một tác phẩm văn học

đặc về hình tượng người lính

trong hai cuộc kháng chiến)

nhóm

trong các tác phẩm văn học

- Cho học sinh nhận xét về

hình tượng người lính tác

phẩm nghệ thuật nói chung

- Giáo viên khái quát nghệ

vẻ đẹp nội tâm củangười lính một cáchtinh tế, khéo léo quatừng suy nghĩ, hànhđộng việc làm cụ thể

Trang 13

thuật và nội dung của các tác

phẩm nghệ thuật khi khắc họa

hình tượng người lính

- Học sinh nghe, cảm nhận

* Nghệ thuật khắc họa hình tượng người lính trong các tác phẩm nghệ thuật:

- Trong âm nhạc:ca từ,giai điệu, tiết tấu,…

- Trong hội họa: đườngnét, màu sắc, bố cục,…

- Trong điện ảnh:Không gian diễn, kĩ xảođiện ảnh, diễn xuất củadiễn viên,…

- Trong văn học: Sửdụng nghệ thuật ngôntừ

* Hình tượng người lính trong các tác phẩm nghệ thuật:

- Vẻ đẹp chân thực,mang hơi thở của cuộcsống Hình tượng ngườilính thời chống Pháphiện lên chân chất mộcmạc giản dị Người línhthời chống Mĩ vẫnmang nét đẹp của thế hệthời chống Pháp nhưng

có chiều sâu mới, tầm

cỡ mới của ý thức vớidân tộc và thời đạitrong hoàn cảnh chiếntrường khốc liệt, dù làngười lính thời chống

Trang 14

Pháp hay chống Mĩ họđều là những conngười: can trường, lòngquả cảm, ý chí cáchmạng kiên định, sẵnsàng hi sinh vì độc lập

tự do của Tổ quốc Ở họtoát lên tinh thần lạcquan, tình đồng chíđồng đội sâu sắc, tìnhyêu Tổ quốc và lòngcăm thù giặc

- Mời đại diện nhóm 1, 2 lên

trình bày hiểu biết về hai tác

giả và hoàn cảnh sáng tác của

hai bài thơ

nhóm

- Giáo viên bổ sung thông tin

- Đại diện 2 nhóm trìnhbày sản phẩm của nhómmình

- Học sinh nghe

III Hình tượng người lính trong hai tác phẩm Đồng chí – Chính Hữu và Bài thơ

về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật.

1 Tác giả và hoàn cảnh sáng tác.

- Chính Hữu là nhà thơtiêu biểu của thơ ca thờikháng chiến chốngPháp

- Phạm Tiến Duật lànhà thơ tiêu biểu củathơ ca thời kháng chiếnchống Mĩ

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	48,12 KB