Giáo án chủ đề môn sinh học 7, chủ đề ngành sâu bọ

Đây là giáo án (kế hoạch) chủ đề môn Sinh học 7. Chủ đề Ngành sâu bọ. Giáo án được soạn theo chủ đề công văn hướng dẫn 3280 của Bộ giáo dục. kế hoạch theo 5 bước mới nhất. Từng phần có bảng mô tả chủ đề. Từng bước được soạn chi tiết cụ thể: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập, hoạt động mở rộng, hoạt động tìm tòi mở rộng... Đề kiểm tra đánh giá chủ đề có ma trận theo yêu cầu mới nhất của Bộ giáo dục cho năm học 2020 2021

Ngày soạn: /12/2020

Ngày dạy:

GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ MÔN SINH HỌC LỚP 7

CHỦ ĐỀ: LỚP SÂU BỌ BƯỚC 1 MÔ TẢ CHỦ ĐỀ

Chủ đề này gồm 03 bài Lớp Sâu bọ, chương 5 Ngành Chân khớp

Bài 26 Châu chấu Mục II Cấu tạo trong không dạy

Bài 27 Đa dạng và đặc điểm chung của lóp sâu bọ Mục II 1 Đặc điểm chung không dạy chi tiết, chỉ dạy phần chữ đóng khung ở cuối bài.

Bài 28 Thực hành: Xem băng hình vê tập tính của sâu bọ Mục III 1 về giác quan khuyến khích học sinh tự tìm hiểu

2 Mạch kiến thức của chủ đề

I Châu chấu

1 Cấu tạo ngoài và di chuyển

2 Dinh dưỡng

3 Sinh sản và phát triển

II Đa dạng và đặc điểm chung của lớp sâu bọ

1 Một số đại diện sâu bọ khác

a Sự đa dạng về loài, lối sóng và tập tính

b Nhận biết 1 số đại diện môi trường sống

III Thực hành xem băng hình về tập tính của sâu bọ

1 Chuẩn bị

2 Nội dung:

+ Về thần kinh

+ Về tập tính

3 Thu hoạch

4 Báo cáo thực hành

3 Thời lượng: Số tiết học trên lớp 4 tiết

BƯỚC II MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ

1 Mục tiêu kiến thức

- Nêu khái niệm và các đặc điểm chung của lớp Sâu bọ

- Mô tả hình thái cấu tạo ngoài và hoạt động, môi trường sống của đại diện lớp Sâu bọ

- Nêu sự đa dạng về chủng loại và môi trường sống của lớp Sâu bọ, tính đa dạng và phong phú của sâu bọ Tìm hiểu một số đại diện khác như: Dế mèn, bọ ngựa, chuồn chuồn, bướm, chấy, rận

- Trình bày các đặc điểm cấu tạo ngoài của đại diện lớp Sâu bọ (Châu chấu) Nêu được các hoạt động của chúng

- Giải thích được sự đa dạng của ngành Chân khớp

2 Mục tiêu về kĩ năng

- Rèn kĩ năng quan sát tranh và mẫu

- Kĩ năng hoạt động nhóm

- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm được phân công

- Kĩ năng quản lí thời gian

- Phát triển kỹ năng giao tiếp

3 Mục tiêu về thái độ

- Giáo dục GD Hs ý thức tự giác, cẩn thận, nghiêm túc

- Giáo dục lòng ham mê môn học, yêu thích và bảo vệ thiên nhiên

4 Năng lực cần đạt

- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề Năng lực hợp tác, năng lực

sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực riêng: Năng lực quan sát, phân tích và giải quyết vấn đề

BƯỚC III BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao Các năng lực/

KN cần hướng tới

I Châu chấu

Nêu được các

hoạt động của

chúng

- Trình bày các đặc điểm cấu tạo ngoài của đại diện lớp Sâu bọ (châu chấu)

- Phân biệt được các loài sâu bọ khác

Giải thích được đặc điểm sinh sản của châu chấu

Vận dụng các đặc điểm của châu chấu để phòng trừ cho mùa màng ở địa phương và bảo vệ môi trường

Năng lực quan sát, phân tích

II Đa dạng và đặc điểm chung của lớp sâu bọ

Nêu sự đa

dạng về

chủng loại và

môi trường

Tìm hiểu một

số đại diện khác như: dế mèn, bọ ngựa,

Trình bày được một số loại sâu bọ

có ở địa

- Chỉ ra được vai trò thực tiễn của sâu bọ

về mặt (có lợi,

- Năng lực quan sát, phân tích

- NL tự học,

sống của Lớp

Sâu bọ, tính

đa dạng và

phong phú

của sâu bọ

Mô tả hình

thái cấu tạo

và hoạt động

của đại diện

lớp Sâu bọ

chuồn chuồn, bướm, chấy, rận,

phương tác hại)

- Đề xuất các biện pháp bảo

vệ và tiêu diệt các loài có hại của sâu bọ

quản lí thời gian

III Thực hành xem băng hình về tập tính của sâu bọ

Nêu được 1

số tập tính

của sâu bọ

Kể ra được 1

số tập tính của các đại diện lớp sâu bọ

Trình bày được 1 số giác quan, thần kinh, tập tính của sâu bọ

Vận dụng kiến thức qua vi đeo

để thu hoạch nội dung bài học qua xem video từ đó liệt

kê ra tập tính của sâu bọ

- NL quan sát hình ảnh, vi đeo

- NL tổng hợp

BƯỚC IV XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI CHO CHỦ ĐỀ

STT Mức độ nhận biết

1 Cơ thể châu chấu gồm mấy phần?

2 Châu chấu di chuyển bằng những hình thức nào?

3 Thức ăn của châu chấu là loại gì và được tiêu hoá ntn?

4 Nêu được số loài của lớp Sâu bọ ?

5 Nêu đặc điểm chung của lớp sâu bọ?

6 Kể tên những sâu bọ ?

7 Biết được thức ăn và cách kiếm ăn đặc trưng của từng loại sâu bọ?

8 Nêu cách tự vệ, tấn công của sâu bọ?

9 Kể tên các tập tính sinh sản của sâu bọ?

10 Qua kiến thức trong bảng em hãy cho biết vai trò của lớp sâu bọ?

11 Có phải tất cả sâu bọ đều có lợi không ?

12 Có bao nhiêu đặc điểm trong số các đặc điểm dưới đây giúp chúng ta nhận biết các đại diện của lớp Sâu bọ trong thiên nhiên?

STT Mức độ thông hiểu

1 Mô tả mỗi phần của cơ thể châu chấu?

3 So sánh với các loài sâu bọ khác, khả năng di chuyển của châu chấu có linh hoạt hơn không?

4 Nhận xét về sự đa dạng của lớp sâu bọ?

5 Hãy cho biết vai trò của lớp sâu bọ?

6 Kể tên các tập tính sinh sản của sâu bọ?

7 Nêu cách tự vệ, tấn công của sâu bọ?

8 Làm bài tập điền bảng 2 Trang 92

9 Hoàn thành bảng 2 SGK/T.97

10 Phát biểu nào dưới đây về đặc điểm chung của lớp Sâu bọ là sai?

11 Dấu hiệu quan trọng nhất để phân biệt ngành Chân khớp với các ngành động vật khác?

12 Trình bày các giác quan của sâu bọ ?

STT Mức độ vận dụng

1 Cho biết thêm những đặc điểm của mỗi đại diện mà em biết?

2 Tại sao bụng châu chấu luôn phập phồng?

3 Hãy giải thích tại sao châu Chấu non phải lột xác nhiều lần ?

STT Mức độ vận dụng cao

1 Vì sao tập tính ở Sâu bọ lại rất phát triển?

2 Em còn phát hiện thêm những tập tính nào khác của sâu bọ?

3 Vì sao Chân khớp đa dạng về tập tính ?

4 Hãy đề xuất các biện pháp bảo vệ các chân khớp có ích ? Đề xuất các biện pháp chống sâu bọ gây hại?

5 Vì sao hệ tuần hoàn ở sâu bọ lại đơn giản đi khi hệ thống ống khí phát triển?

BƯỚC V TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Chuẩn bị

1.1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Tranh vẽ cấu tạo ngoài của châu chấu

- Mẫu vật: mô hình châu chấu

- Bảng phụ ghi ND bảng 1 trang 91, bảng 2 trang 92;

- Tranh vẽ H26.1 , phiếu học tập

1.2 Chuẩn bị của học sinh

- SGK, vở ghi

- Chuẩn bị theo nhóm: Con tôm châu chấu, cào cào

Giấy A4

- Sưu tầm tranh ảnh 1 số đại diện của lớp sâu bọ

- Kẻ bảng 1 trang 92, 96 vào vở bài tập

- Mẫu mọt ẩm, cua

2 Tiến trình tổ chức các hoạt động học.

* Ổn định tổ chức:

Kiểm tra sĩ số ………

* Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong bài mới.

2.1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG.

* Giao nhiệm vụ:

? Kể tên 1 số loài sâu bọ ở địa phương em? Loài nào có lợi, loài nào có hại?

? Sâu bọ có những tập tính gì?

HS: TL theo bàn ghi ra giấy nháp, báo cáo kết quả:

* Dự đoán:

* Đặt vấn đề: Chúng ta đã nghiên cứu xong 2 lớp của ngành chân khớp đó

là lớp giáp xác và lớp hình nhện

Lớp sâu bọ có số loài phong phú nhất trong giới động vật, chúng phân bố khắp mọi nơi trên Trái đất

Để tìm hiểu sự đa dạng, đặc điểm chung, vai trò thực tiễn cũng như các tập tính của Sâu bọ Vậy lớp sâu bọ có đặc điểm gì? chúng ta nghiên cứu chủ đề bài học hôm nay

2.2 HOẠT DỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC.

GV: Yêu cầu HS đọc thông tin SGK + QS

hình 26.1

HS: Thảo luận nhóm (3’) theo nội dung

? Cơ thể châu chấu gồm mấy phần?

? Mô tả mỗi phần của cơ thể châu chấu?

HS: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả trên

mô hình

- Nhóm khác nhận xét bổ sung

I Cấu tạo ngoài và di chuyển

* Cấu tạo ngoài

Cơ thể gồm 3 phần:

GV: Yêu cầu cả lớp cùng hoạt động.

? So sánh với các loài sâu bọ khác, khả năng

di chuyển của châu chấu có linh hoạt hơn

không?

HS: Châu chấu di chuyển linh hoạt hơn

? Châu chấu di chuyển bằng những hình thức

nào?

HS: Bò, nhảy hoặc bay

* HĐ cá nhân

?Thức ăn của châu chấu là loại gì ?

? Thức ăn được tiêu hoá ntn?

HS: Thức ăn được tẩm nước bọt tập trung ở

diều, nghiền ở dạ dày cơ, tiêu hoá ở ruột

* HĐN

GV: Yêu cầu hs nghiên cứu thông tinTLN

hoàn thành PHT số 1 sau:

? Vì sao bụng châu chấu luôn phập phồng?

? Nêu đặc điểm sinh sản của châu chấu ?

? Hãy giải thích tại sao châu Chấu non phải

lột xác nhiều lần ?

HS: TLN hoàn thành PHT

- Báo cáo, bổ sung

GV: Nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

* HĐ cá nhân:

- Đầu: Râu, mắt kép, cơ quan miệng

- Ngực: 3 đôi chân, 2 đôi cánh

- Bụng: nhiều đốt mỗi đốt có 1đôi lỗ thở

* Di chuyển.

Châu chấu di chuyển bằng 3 cách: bò, nhảy, bay

2 Dinh dưỡng.

- Thức ăn tập chung ở diều nghiền nát ở dạ dày Tiêu hoá nhờ enzim ở ruột tịt tiết ra

- Ăn chồi và lá cây

- Hô hấp qua lỗ thở ở mặt bụng

3 Sinh sản và phát triển.

- Châu chấu phân tính

- Đẻ trứng thành ổ dưới đất, phát triển qua biến thái

II Một số đại diện sâu bọ khác.

1 Sự đa dạng về loài, lối sống

và tập tính.

GV: Yêu cầu HS làm việc độc lập.

? Nhận xét về số loài của lớp Sâu bọ ?

GV: Yêu cầu hs quan sát H 27.1 – 27.7 đọc

chú thích

? Ở H27 có những đại diện nào ?

? Em hãy cho biết thêm những đặc điểm của

mỗi đại diện mà em biết?

* HĐN: Yêu cầu các nhóm (3’)

GV: Yêu cầu hs TLN hoàn chỉnh bảng PHT

số 2

HS: TLN hoàn thành PHT

- Báo cáo

- Nhóm khác nhận xét bổ sung

GV: Chiếu nội dung đáp án, các nhóm chấm

chéo

- Lớp Sâu bọ có số lượng loài rất lớn (Khoảng một triệu loài)

- Đại diện: Mọt gỗ, bọ ngựa, ve sầu, chuồn chuồn, bướm, ong mật, ruồi, muỗi…

2 Nhận biết một số đại diện và môi trường sống.

Đáp án bảng 1(Trang 91)

STT Các môi trường sống Một số sâu bọ đại diện

1 Ở nước Trên mặt nước Bọ gậy

Trong nước Ấu trùng chuồn chuồn

Dưới đất Ấu trùng ve sầu, dế mèn, dế trũi Trên mặt đất Bọ hung

? Qua kiến thức trong bảng em hãy rút ra

nhận xét về sự đa dạng của lớp sâu bọ?

HS: Số lượng loài, MT, lối sống tập tính Sâu bọ rất đa dạng:

+ Có số lượng loài lớn

+ Môi trường sống đa dạng + Có lối sống, tập tính phong phú thích nghi với điều kiện sống

III Thực hành xem băng hình về tập tính của sâu bọ

GV: y/c hs đọc kĩ các bài về sâu bọ, ôn tập từ

chương Chân Khớp

- Đem theo các sách viết về tập tính động vật

nói chung, sâu bọ nói riêng và các bài báo,

ảnh, tư liệu có liên quan

GV: Thu hoạch theo các nội dung yêu cầu trên

+ Về giác quan

+ Về thần kinh

+ Về tập tính

GV: Hướng dẫn và yêu cầu học sinh viết bài

thu hoạch

HS: Hoàn thiện vào vở

GV: Yêu cầu hs ghiên cứu thông tin, nghiên

cứu các sách viết về tập tính của sâu bọ

? Vì sao tập tính ở Sâu bọ lại rất phát triển?

HS: Do hệ thần kinh và giác quan ở Sâu bọ rất

phát triển

GV: Giảng nội dung trong SGK

- Theo thứ tự các nhóm về khu vực thực hành

- Giảng qua cho Học sinh thấy một số tập tính

của Sâu bọ:

+ Tìm kiếm cất giữ thức ăn

+ Sinh sản

+ Tính thích nghi và tồn tại của sâu bọ

GV: Cho học sinh xem băng hình về các tập

tính của Sâu bọ

- Chú ý, nghiêm túc và ghi nhớ kiến thức

- Với những đoạn khó hiểu có thể trao đổi

trong nhóm

- Thảo luận nhóm các nội dung tập tính của

Sâu bọ

GV: Đưa ra hệ thống câu hỏi:

? Kể tên những sâu bọ ?

? Kể tên các loại TĂ và cách kiếm ăn đặc ?

trưng của từng loại?

? Nêu cách tự vệ, tấn công của sâu bọ?

? Kể tên các tập tính sinh sản của sâu bọ?

? Ngoài những tập tính trong phiếu học tập ?

? Em còn phát hiện thêm những tập tính nào

1 Chuẩn bị

2 Nội dung:

3 Thu hoạch

(Xem băng hình về tập tính của sâu bọ)

khác của sâu bọ?

HS: Dựa vào nội dung phiếu học tập - Trao

đổi nhóm

HS: Báo cáo thực hành theo mẫu bảng sgk

(Thu hoạch về tập tính của sâu bọ)

+ Về giác quan + Về thần kinh + Về tập tính

4 Báo cáo thực hành.

(Hoàn thiện tiết sau báo cáo nộp theo nhóm)

2.3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP.

* Kiểm tra đánh giá: Ai thông minh hơn học sinh lớp 7

* Giao nhiệm vụ: Làm nội dung bài tập sau:

Phát biểu nào dưới đây về đặc điểm chung của lớp Sâu bọ là sai?

Câu 1:

A Hô hấp bằng mang

B Phần đầu có 1 đôi râu, phần ngực có 3 đôi chân và 2 đôi cánh

C Cơ thể chia làm ba phần rõ rệt: đầu, ngực và bụng

D Có nhiều hình thức phát triển biến thái khác nhau

nhận biết các đại diện của lớp Sâu bọ trong thiên nhiên?

A Cơ thể chia thành ba phần rõ rệt: đầu, ngực và bụng

B Đầu có 1 đôi râu, ngực có 3 đôi chân và 2 đôi cánh

C Thở bằng ống khí

D Cả A, B, C đều đúng

A Vì hệ thống ống khí phát triển mạnh và chèn ép hệ tuần hoàn

B Vì hệ thống ống khí phát triển giúp phân phối chất dinh dưỡng, giảm tải vai trò của hệ tuần hoàn

C Vì hệ tuần hoàn không thực hiện chức năng cung cấp ôxi do đã có hệ thống ống khí đảm nhiệm

D Vì hệ thống ống khi đã đảm nhiệm tất cả các chức năng của hệ tuần hoàn

động vật khác là:

A cơ thể phân đốt

B phát triển qua lột xác

C các phần phụ phân đốt và khớp động với nhau

D lớp vỏ ngoài bằng kitin

A Vỏ cơ thể bằng pectin, vừa là bộ xương ngoài, vừa là chiếc áo ngụy trang của chúng

B Có nhiều hình thức phát triển biến thái khác nhau

C Cơ thể chia làm ba phần rõ ràng: đầu, ngực và bụng

Câu 6: Phát biểu nào sau đây về châu chấu là sai?

A Hô hấp bằng phổi

B Tim hình ống

C Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch

D Là động vật không xương sống

A 36000 loài B 20000 loài C 700000 loài D 1000000 loài

* Đáp án:

2.4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG.

GV: Đặt câu hỏi: Trình bày các giác quan của sâu bọ ?

HS………

* Đáp án: Sâu bọ có đủ 5 giác quan:

- Xúc giác có dạng lông, khứu giác có dạng hố: nằm trên râu

- Vị giác: là các nhú lồi ở tua miệng hoặc ở đầu chân (bướm)

- Có cơ quan thu phát âm thanh

- Thị giác: mắt kép

? Trong số 3 lớp của Chân khớp: Giáp xác, Hình nhện, Sâu bọ thì lớp nào có giá trị thực phẩm lớn nhất Cho thí dụ ?

* Đáp án: Trong 3 lớp của ngành Chân khớp thì lớp Giáp xác có giá trị thực phẩm lớn nhất là vì hầu hết các loài tôm, cua ở biển và ở nước ngọt đều là những thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao với khối lượng lớn Nên có một vài vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm cho con người và xuất khẩu

Ví dụ: Ngành hải sản mang lại rất nhiều giá trí kinh tế: tôm, cua,

? Cần khai thác động vật thuộc ngành chân khớp như thế nào cho hợp lí từng đại diện?

2.5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG.

* Giao nhiệm vụ: Về nhà tìm một số sâu bọ thuộc nghành chân khớp tìm

hiểu đặc điểm của chúng và từ đó có biện pháp phòng trừ

* Hướng dẫn học sinh tự học:

- Học bài theo nội dung chủ đề

- Vẽ sơ đồ tư duy nội dung của chủ đề

- Đọc trước bài: Đặc điểm chung và vai trò của chân khớp

VI NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ, RÚT KINH NGHIỆM………

…

………

…