CHƯƠNG III: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO Bài 13: Khái quát về năng lượng và chuyển hóa vật chất I. NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO 1. Khái niệm năng lượng 2. ATP Đồng tiền năng lượng của tế bào II. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT BÀI 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT I. NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO BÀI 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT I. NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO 1. Khái niệm năng lượng Vậy năng lượng là gì? Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công. Có 2 loại năng lượng: Động năng và thế năng BÀI 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT 4 Năng lượng dự trữ, có tiềm năng sinh công. Năng lượng sẵn sàng sinh công. I. NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO 1. Khái niệm năng lượng. Thế năng Động năng A B BÀI 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT 11:11 AM Trong tế bào có những dạng năng lượng nào? Quang năng Các dạng năng lượng trong tế bào: hoá năng, nhiệt năng, điện năng... Hóa năng Nhiệt năng: 370C Phương trình tổng quát của hô hấp tế bào: C6H12O6+ 6 O2 6 CO2+ 6 H2O + NL ( ATP+ nhiệt ) CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT + + + + + + + + + + + + + + + + + + Màng sinh chất Sự chênh lệch nồng độ các ion trái dấu DÒNG ĐIỆN SINH HỌC CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO Điện năng: Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO Liên kết giữa các nguyên tử Cắt đứt liên kết hóa học Hoá năng: GLUCOZO Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT 4122020 21 Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT I. NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO 1. Khái niệm năng lượng: 2. ATP đồng tiền năng lượng của tế bào: a. Cấu trúc: Cấu tạo của ATP Tại sao nói ATP là hợp chất cao năng? ATP chuyển năng lượng cho các hợp chất khác bằng cách nào? Mô hình cấu trúc không gian của phân tử ATP Ba nhóm photphat ( Triphotphat ) Đường ribôzơ Bazơ nitơ Adenin Ađênôzin Ađênôzin triphotphat ATP 3 nhóm photphat Đường ribozo Bazonito adenin Liên kết cao năng MÔ HÌNH CẤU TRÚC PHÂN TỬ ATP Dễ bị phá vỡ ATP LÀ HỢP CHẤT CAO NĂNG ATP chuyển năng lượng cho các hợp chất khác Q ATP ADP ATP ADP + Pi + Q Q ATP ADP Ngay lập tức ATP ADP + Pi + Q 30 ATP có chức năng gì? Tại sao nói ATP là đồng tiền năng lượng của tế bào ? 2. ATP đồng tiền năng lượng của tế bào. I. NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO BÀI 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT b. Chức năng của ATP 1 2 3 Tổng hợp các chất hóa học cần thiết cho tế bào Vận chuyển các chất qua màng Sinh công cơ học Chuyển hóa vật chất là tập hợp các phản ứng sinh hóa bên trong tế bào. II. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Chuyển hóa vật chất luôn đi kèm với chuyển hóa năng lượng. Chất A Chất B Chất C ... (Đồng hóa) (Dị hóa) PHIẾU HỌC TẬP 1. So sánh đồng hóa với dị hóa PHIẾU HỌC TẬP 2. Đồng hóa và dị hóa có quan hệ với nhau như thế nào? 3. Protein, tinh bột và lipit trong thức ăn được chuyển hóa như thế nào trong cơ thể và năng lượng sinh ra trong quá trình chuyển hóa sẽ được dùng vào những việc gì? 1. Tinh bột enzim glucozơ + ATP 2. C6H12O6 + 6O2 enzim 6CO2 + 6H2O + ATP 3. Lipit + O2 enzim axit béo + glixerol + ATP 4. Glucôzơ + fructôzơ enzim saccarôzơ 5. Protein + O2 enzim axit amin + ATP 6. Axit béo + glixerol enzim lipit Dị hoá Đồng hoá Là quá trình tổng hợp các chất phức tạp từ các chất đơn giản Là quá trình phân giải các chất phức tạp thành các chất đơn giản Giải phóng năng lượng Có tích lũy năng lượng Khác nhau Giống nhau: Là hai mặt của quá trình chuyển hoá vật chất bao gồm hàng loạt các phản ứng sinh hoá với sự tham gia của các enzim. Đều gắn liền với quá trình chuyển hoá năng lượng. 11:11 AM Đồng hóa II. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Đồng hóa và dị hóa là 2 quá trình thống nhất + Đồng hóa tạo ra chất hữu cơ cung cấp nguyên liệu cho dị hóa + Dị hóa phân giải chất hữu cơ cung cấp năng lượng cho đồng hóa Dị hóa ATP Q Các chất đơn giản CHC phức tạp Sơ đồ quan hệ giữa đồng hóa và dị hóa Prôtêin axit amin Axit amin (Tế bào) ATP + SP thải Tích trữ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Prôtêin aa Cung cấp cho mọi hoạt động sống của tế bào (Máu) Ví dụ: Prôtêin (Thức ăn) Axit amin Axit amin (Máu) ATP + SP thải (Tế bào) Tích trữ Prôtêin Đồng hoá Dị hoá Dị hoá Đồng hóa và dị hóa Đồng hoá II. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT Chuyển hóa vật chất có vai trò gì? Giúp cho tế bào thực hiện được các đặc tính đặc trưng khác của sự sống như sinh trưởng, phát triển, cảm ứng và sinh sản. Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT 4122020 43 10 20 30 40 50 60 TRÒ CHƠI CHỌN HOA Điều gì xảy ra khi chúng ta ăn nhiều mà hoạt động ít? Khi chúng ta vận động nhiều mà ăn uống không đủ chất dinh dưỡng? Em hãy giải thích hiện tượng các con đom đóm đực phát sáng giống như ánh sáng điện vào buổi tối mùa hè? Enzim Luciferaza phân giải Pr Luciferin thành ánh sáng lạnh, nhấp nháy. Thành phần cấu tạo của một phân tử ATP gồm: A. Bazơ nitơ ađênin, đường đêôxyribôzơ, 2 nhóm phôtphat. B. Bazơ nitơ ađênin, đường ribôzơ, 2 nhóm phôtphat. C. Bazơ nitơ ađênin, đường ribôzơ, 3 nhóm phôtphat. D. Bazơ nitơ ađênin, đường đêôxyribôzơ, 3 nhóm phôtphat. Câu nào không đúng khi nói về chuyển hóa vật chất trong tế bào? A. Chuyển hóa vật chất là tập hợp các phản ứng sinh hóa xảy ra bên trong tế bào. B. Chuyển hóa vật chất bao gồm 2 mặt: đồng hóa và dị hóa. C. Chuyển hóa vật chất chỉ diễn ra khi tế bào đang sinh trưởng. D. Chuyển hóa vật chất luôn kèm theo chuyển hóa năng lượng. ATP không cung cấp năng lượng cho các hoạt động nào? A. Tổng hợp các chất. B. Sinh công cơ học. C. Vận chuyển thụ động các chất qua màng. D. Vận chuyển chủ động các chất qua màng. 4122020 50 C. Vận chuyển thụ động các chất qua màng. Có Người nói : “Năng lượng trong thế giới sống có nguồn gốc từ ánh sáng mặt trời” . Câu nói đó đúng hay sai? Giải thích? Quá trình quang hợp ở cây xanh Mặt trời CHẤT HỮU CƠ Quang năng QUANG HỢP (HÓA NĂNG) 9.Năng lượng tỏa ra dưới dạng nhiệt 6. Bazo nito tham gia cấu tạo ATP 7. Dạng năng lượng tồn tại chủ yếu trong tế bào. 9. Năng lượng ánh sáng 6. Bào quan ở thực vật có chức năng biến đổi quang năng 7. Hình thức dinh dưỡng mà sinh vật có khả năng tự tổng hợp các chất hữu cơ từ chất vô cơ. 8. Quá trình xảy ra ở lá biến đổi quang năng thành hóa năng 19. ATP là viết tắt của từ gì? 7. Năng lượng tồn tại ở dạng tiềm ẩn TRÒ CHƠI Ô CHỮ HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: Học bài cũ và trả lời câu hỏi cuối SGK. Soạn trước bài 14: “Enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hóa vật chất”. Bài tập: Tại sao cơ thể người có thể tiêu hóa được tinh bột nhưng lại không tiêu hóa được xellulozơ? CHÚC CÁC EM HỌC TỐT
Trang 2Nêu sự khác nhau giữa hai hình thức vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động?
Trang 3CHƯƠNG III: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
VÀ NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
Trang 411:10 sáng
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
Năng lượng là gì?
1 Khái niệm năng lượng
- Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho khả năng
sinh công
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Trang 5Trong tự nhiên năng lượng có ở những dạng nào?
Trang 611:10 sáng
Hình Các nguồn năng lượng tự nhiên
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng
Các nguồn năng lượng nào nên đẩy mạnh khai thác, nguồn nào nên hạn chế? Vì sao?
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Trang 711:10 sáng
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng
Thế năng Động năng
Phân biệt thế năng và động năng như thế nào?
- Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công
- Năng lượng tồn tại ở 1 trong hai trạng thái (thế năng và động năng):
+ Thế năng: là dạng năng lượng tìm ẩn (chưa sinh công) có trong các liên kết hóa học, do sự chênh lệch điện tích, độ cao của vật…
+ Động năng: là năng lượng đang sinh công (sự chuyển động của vật chất)
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Trang 811:10 sáng
Cơ thể lấy năng lượng từ đâu để hoạt động?
Trong tế bào có những dạng năng lượng nào?
Điện năng
Cơ năng
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng
Quang năng
- Năng lượng trong tế
bào tồn tại dưới nhiều
dạng như: hoá năng ,
nhiệt năng, điện năng
và được chuyển đổi sang
các dạng khác để tế bào
hoạt động
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Trang 9CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
Trang 10Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng:
2 ATP - đồng tiền năng lượng của tế bào:
a Cấu trúc:
Trang 11I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng:
2 ATP - đồng tiền năng lượng của tế bào:
a Cấu trúc:
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Mô hình cấu trúc không gian của phân tử ATP
Trang 12- ATP có cấu trúc như thế nào?
- Tại sao nói ATP là hợp chất
cao năng?
- ATP chuyển năng lượng cho
các hợp chất khác bằng cách nào?
Trang 13Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng:
2 ATP - đồng tiền năng lượng của tế bào:
a Cấu trúc:
Quan sát hình và mô tả cấu trúc hoá học của ATP?
-ATP gồm: 1 bazơ Nitơ Ađênin , đường ribôzơ
và 3 nhóm photphat
Trang 16ATP chuyển năng lượng cho các hợp chất khác
Q
ATP ADP
Pi
Trang 17Q
ATP ADP
P i
Ngay lập tức
Trang 18- Liên kết giữa hai nhóm photphat cuối cùng là liên
kết cao năng dễ bị phá vỡ để giải phóng năng lượng.
ATP ADP + Pi + Q
- ATP là phân tử cao năng cấu tạo gồm:
+ 1 bazơ nitơ Ađênin
+ 1 phân tử đường 5C (ribôzơ)
+ 3 nhóm photphat.
- ATP truyền năng lượng bằng cách chuyển nhóm
photphat cuối cùng.
I NĂNG LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO
1 Khái niệm năng lượng:
2 ATP - đồng tiền năng lượng của tế bào:
a Cấu trúc:
Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
Trang 19b.Chức năng của ATP
Trang 20Sự hấp thụ glucozơ và đào thải urê ở tế bào
Trang 21- Chuyển hóa vật chất là tập hợp các phản ứng sinh hóa bên trong tế bào
II CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
6CO2 + 6H2O Ánh sáng C6H12O6 + 6O2
ADP+P i ATP
- Chuyển hóa vật chất gồm 2 quá trình:
+ Đồng hóa: tổng hợp chất hữu cơ phức tạp từ chất đơn giản, tích lũy năng lượng
+ Dị hóa: phân giải chất hữu cơ phức tạp thành chất đơn giản, giải phóng năng lượng
C6H12O6 + 6O2 6CO2 + 6H2O
Đồng hóa, dị hóa là gì? Phân biệt đồng hóa và dị hóa?
Chuyển hóa vật chất luôn đi kèm với chuyển hóa năng lượng.
Chuyển hóa vật chất là gì?
Trang 2211:10 sáng
Đồng hóa
II CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
- Đồng hóa và dị hóa là 2 quá trình thống nhất
+ Đồng hóa tạo ra chất hữu cơ cung cấp nguyên liệu cho dị hóa + Dị hóa phân giải chất hữu cơ cung cấp năng lượng cho đồng hóa
Q
Các chất đơn giản
CHC phức tạp
Đồng hóa và dị hóa có quan hệ với nhau như thế nào?
Sơ đồ quan hệ giữa đồng hóa và dị hóa
Trang 23• Quá trình dị hóa cung cấp năng lượng để tổng hợp ATP
từ ADP
• ATP lập tức phân hủy thành ADP và giải phóng năng
lượng cho đồng hóa và hoạt động sống khác của tế bào
Quá trình tổng hợp và phân giải ATP
Trang 24Pr ô t ê in Enzim axit amin
Axit amin
Màng ruột
Trang 25Prôtêin (Thức ăn)
Enzim
Axit amin
Axit amin (Máu)
+
ATP + SP thải
(Tế bào) Tích trữ
Trang 2611:10 sáng
- Vì sao khi lao động nhiều chúng ta cần khẩu phần ăn bồi bổ?
- Vì sao ăn nhiều đồ ngọt mà ít vận động dễ bị béo phì?
Trang 27Cần bổ sung năng lượng cho não
Trang 29Hậu quả của
dư thừa năng lượng
Hậu quả
của thiếu
năng
lượng
Trang 31• Hàng ngày Ánh Viên phải ăn 4 bữa chính, chưa
kể rất nhiều bữa phụ, mỗi ngày phải ăn hết ít
nhất 1 kg thịt bò , 1 kg tôm, trứng, sữa… để làm sao đảm bảo đủ 8.000 calo/ngày
Trang 329.Năng lượng tỏa ra dưới dạng nhiệt
6 Bazo nito tham gia cấu tạo ATP
7 Dạng năng lượng tồn tại chủ yếu trong tế bào
8 Quá trình xảy ra ở lá biến đổi quang năng thành hóa năng19 ATP là viết tắt của từ gì?
7 Năng lượng tồn tại ở dạng tiềm ẩn
CỦNG CỐ:
Trang 3311:10 sáng
Đồng hóa là quá trình
A Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp, tích lũy năng lượng
A Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp, tích lũy năng lượng
B Phân giải chất hữu cơ phức tạp, giải phóng năng lượng
B Phân giải chất hữu cơ phức tạp, giải phóng năng lượng
C Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp, giải phóng năng lượng
C Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp, giải phóng năng lượng
D Phân giải chất hữu cơ phức tạp, giải phóng năng lượng
D Phân giải chất hữu cơ phức tạp, giải phóng năng lượng
A Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp, tích lũy năng lượng
A Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp, tích lũy năng lượng
Trang 34B Sinh công cơ học
B Sinh công cơ học
D Vận chuyển chủ động các chất qua màng
D Vận chuyển chủ động các chất qua màng
Trang 35TIẾT 12 – KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT
CỦNG CỐ:
- Có Người nói : “Năng lượng trong thế giới sống có nguồn gốc từ ánh sáng mặt trời” Câu nói đó đúng hay sai? Giải thích?