5 tiếng việt cho người nước ngoài cuốn 4 phạm thị bích hằng

- 4 tiết - đọc Tập đọc từ tiếng Việt, trả lời câu hỏi, tìm từ tương đương, tìm ý chính từng đoạn và ý chính toàn bài… Tổng số tiết dự kiến giảng dạy là 150 tiết Giáo trình được biên soạn

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG

GIÁO TRÌNH TIẾNG VIỆT CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI

QUYỂN 4

PHẠM THỊ BÍCH HẰNG

Tháng 6/ 2020

Trang 2

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình dạy tiếng Việt cho người nước ngoài là quyển thứ 4 trong bộ sáchgồm 5 quyển do giảng viên ngành Việt Nam học – Khoa Đông phương, thuộctrường Đại học Lạc Hồng biên soạn Giáo trình có tất cả 10 bài, trong đó có 8bài học và 2 bài ôn tập Mỗi bài dự kiến giảng dạy trong 15 tiết xoay quanh 4 kỹnăng: nghe, nói, đọc, viết

- 4 tiết ngữ pháp và thực hành viết

- 4 tiết cho luyện nói (theo chủ đề - tự nêu ý kiến về vấn đề đặt ra, hội thoạimẫu và thực hành nói)

- 3 tiết – nghe (Nghe và trả lời câu hỏi, điền từ và viết tóm tắt bài nghe)

- 4 tiết - đọc (Tập đọc từ tiếng Việt, trả lời câu hỏi, tìm từ tương đương, tìm

ý chính từng đoạn và ý chính toàn bài…)

Tổng số tiết dự kiến giảng dạy là 150 tiết

Giáo trình được biên soạn nhằm cố gắng đáp ứng yêu cầu khung năng lựctiếng Việt được Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành theo thông tư số 17/2015/TT-BGDĐT, ngày 01/09/1015, đó là: Học viên “hiểu được ý chính của một văn bảntương đối phức tạp về các chủ đề khác nhau, kể cả những trao đổi có nội dungthuộc lĩnh vực chuyên môn của bản thân Có khả năng giao tiếp trôi chảy, tựnhiên với người Việt; viết được những văn bản rõ ràng, chi tiết với nhiều chủ đềkhác nhau và nêu được quan điểm của mình về một vấn đề, chỉ ra được những

ưu điểm, nhược điểm của các phương án lựa chọn khác nhau”

Bên cạnh đó, mỗi bài trong giáo trình còn có thêm một mục giới thiệu mộtnét văn hóa Việt Nam nhằm giúp người học sử dụng tiếng Việt một cách hiệuquả hơn khi giao tiếp với người bản xứ

Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng với kinh nghiệm chưa nhiều, chắc chắnquyển giáo trình này sẽ vẫn còn những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sựgóp ý của quý đồng nghiệp cũng như bạn đọc để quyển sách này được hoànthiện hơn

Tác giả

Trang 3

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 1

MỤC LỤC 2

BÀI 1 KỶ NIỆM 6

1 THẢO LUẬN 6

2 HỘI THOẠI 6

3 MẪU CÂU - THỰC HÀNH NÓI 8

4 TỪ VỰNG 8

5 NGỮ PHÁP 9

6 THỰC HÀNH VIẾT 11

7 THỰC HÀNH NGHE 14

8 ĐỌC HIỂU 15

9 GIỚI THIỆU MỘT NÉT VĂN HÓA VIỆT 17

BÀI 2 DỰ ĐỊNH TƯƠNG LAI 18

1 THẢO LUẬN 18

2 HỘI THOẠI 19

4 TỪ VỰNG 21

5 NGỮ PHÁP 21

8 ĐỌC HIỂU 26

BÀI 3 VIỆC LÀM 29

1 THẢO LUẬN 29

2 HỘI THOẠI 30

Trang 4

4 TỪ VỰNG 32

5 NGỮ PHÁP 32

8 ĐỌC HIỂU 37

BÀI 4 GIAO THÔNG 40

1 THẢO LUẬN 40

2 HỘI THOẠI 40

4 TỪ VỰNG 42

5 NGỮ PHÁP 42

8 ĐỌC HIỂU 49

BÀI 5 ÔN TẬP 51

1 THẢO LUẬN 51

2 TỪ VỰNG 52

3 NGỮ PHÁP 55

6 ĐỌC HIỂU 61

BÀI 6 NÔNG THÔN - THÀNH THỊ 64

1 THẢO LUẬN 64

Trang 5

2 HỘI THOẠI 64

4 TỪ VỰNG 66

5 NGỮ PHÁP 67

8 ĐỌC HIỂU 74

BÀI 7 BẬN RỘN - RẢNH RỖI 76

1 THẢO LUẬN 76

2 HỘI THOẠI 76

4 TỪ VỰNG 78

5 NGỮ PHÁP 79

8 ĐỌC HIỂU 86

BÀI 8 THỂ THAO - GIẢI TRÍ 89

1 THẢO LUẬN 89

2 HỘI THOẠI 90

4 TỪ VỰNG 91

5 NGỮ PHÁP 92

8 ĐỌC HIỂU 98

Trang 6

BÀI 9 PHONG TỤC VIỆT NAM 100

1 THẢO LUẬN 100

2 HỘI THOẠI 101

4 TỪ VỰNG 102

5 NGỮ PHÁP 103

8 ĐỌC HIỂU 109

BÀI 10 ÔN TẬP 112

1 THẢO LUẬN 112

2 TỪ VỰNG 112

3 NGỮ PHÁP 114

6 ĐỌC HIỂU 120

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 122

Trang 7

trong khi người già lại thường dùng

cụm từ: “hồi trước… khi còn trẻ … khi bằng tuổi cậu… tôi …” để bắt đầu

kể về một loạt những kỷ niệm mà họ

rất đỗi tự hào hay những câu chuyện mà dường như ngày nay không còn nữa.

Sau đây là ý kiến của một người có tuổi:

Thời của tôi, ứng xử của người trẻ khác với bây giờ nhiều lắm Các cô gáimỗi khi ra đường đều ăn mặc rất kín đáo, quần dài, áo có cổ có tay đàng hoàng,vào đến ngõ là xuống xe dắt bộ và luôn luôn chào hỏi mỗi khi gặp người lớntuổi hơn Còn bây giờ, nhiều cô gái ra đường mặc quần rất ngắn, áo lại càngngắn hơn, ngồi trên xe hở lưng, hở eo khiến người đi sau nhìn thấy cũng phải đỏmặt Gặp người lớn chẳng mấy khi chào, lại phóng xe ào ào khiến người điđường nhiều phen khiếp vía Ôi, bọn trẻ bây giờ thật là…

1.2 Thảo luận

1 Bạn nghĩ sao về ý kiến của một người có tuổi trên đây?

2 Theo bạn, tại sao người trẻ ngày nay ít chào hỏi người lớn?

3 Người lớn tuổi thường nghĩ rằng: người thời trước tốt hơn người thời nay Bạn có ý kiến gì về việc này.

Trang 8

Tâm: Tôi cũng thấy anh quen

quen… Xin lỗi, anh tên là

gì?

Trí: Tôi tên Trí, Đức Trí là học

sinh khóa 1 của trường này

Hôm nay có dịp về thăm lại

trường

Tâm: A, Trí, cậu không nhớ ra

mình hả? mình là Tâm, Minh

Tâm đây, cũng học khóa 1 ở lớp B2 nè

Trí: Trời, hèn gì thấy cậu quen quen mà nãy giờ chưa nhớ ra

Tâm: Nhớ làm sao được, cũng hơn 20 năm rồi còn gì À, dạo này anh làm gì?Trí: Tôi làm kỹ sư cho công ty điện lực, nay khảo sát chỗ này mai khảo sát chỗkhác, cứ đi hoài hoài, còn cậu?

Tâm: À, tôi làm kinh doanh, tôi đang kinh doanh vật liệu xây dựng cũng đinhiều như cậu Nhiều khi nhớ trường mà không có dịp quay lại Nói thật,trong suốt thời gian học tập, nhiều kỷ niệm nhất vẫn là ở đây, cậu nhỉ?Trí: Ừ, cho dù bây giờ ai cũng có gia đình và sự nghiệp nhưng những gì của tuổihọc trò vẫn là những kỷ niệm khó quên, nào là: quán sinh viên, xe bánh mì,

xe nước mía, gánh chè bà Hai… Bây giờ các quán gần trường khác ngàytrước quá

Tâm: Giống như ngày trước thì ai mà đến ăn Người ta nói “người già hay nhớ

về quá khứ, còn anh chưa già mấy mà sao…

2.2 Trả lời câu hỏi sau:

- Tâm và Trí là gì của nhau?

- Tâm có thường về thăm trường cũ không?

- Trí đã quên những kỷ niệm gì về ngôi trường Phổ thông Trung học?

2.3 Thuật lại nội dung hội thoại

………

Trang 9

………

3 MẪU CÂU - THỰC HÀNH NÓI

3.1 Mẫu câu cần ghi nhớ

- Tôi thấy anh quen quen mà chưa nhớ ra

- Giống như ngày trước thì ai mà đến ăn

- Tôi cũng đi nhiều như cậu

3.2 Thực hành nói

- Mỗi bạn kể lại một kỷ niệm của bản thân, các bạn khác có thể đặt câu hỏi với người kể

4 TỪ VỰNG

4.1 Điền các từ sau vào chỗ trống trong đoạn văn dưới đây:

Nếu bạn từng đến Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 15 năm trước và bây giờ ……… thì có lẽ bạn sẽ rất ngạc nhiên Thành phố ngày nay ……….rất nhanh Đường xá như rộng hơn, nhiều hơn trước Những cao ốc ……… xen lẫn những căn nhà cổ xưa san sát nhau Xe buýt, xe hơi, xe tắc xi, xe máy ……… phần lớn xe Dasu, xe xích lô,

thay đổi, hiện đại, nhơ nhớ, trở lại, thay thế

Trang 10

Tôi rất thích ngắm nhìn thành phố phát triển từng ngày nhưng tôi cũngthấy ………cái không khí êm đềm của ngày trước.

4.2 Đánh dấu (X) vào ô của các cụm từ gần nghĩa hay đồng nghĩa dưới đây:

Có tuổi Phóng xe ào ào Nhơ nhớ Phát triểnChạy xe rất

- Tôi nghe thấy rồi. Chỉ hành động nghe được tiếng động nào đó

- Tôi nghe ra rồi. Chỉ hành động nghe và phân biệt được tiếng mà mình

đã nghe

Trang 11

5.2 … thì… từ rút gọn trong kết cấu “nếu … thì”

Ví dụ:

- Mẹ có hỏi thì chị nói em về rồi nhé! (Nếu mẹ mà hỏi thì chị nói em về rồi nhé!)

5.3 Dạng láy đôi của tính từ nhằm giảm nhẹ mức độ thường dùng trong khẩu

ngữ

Dạng láy đôi được cấu tạo bằng cách lặp lại một tính từ đơn tiết, trong đó,tiếng láy được đặt trước tính từ được láy đã thay đổi thanh điệu và âm cuối theoquy luật sau:

a Tính từ có âm cuối

là: -p, -t, -ch, -c Thanh điệu Ví dụ

Tính từ gốc Dạng láy Dạng

b Tính từ khác: chỉ thay đổi thanh điệu

- Trường hợp giữ nguyên thanh điệu trong tiếng láy khi tính từ mang thanhngang và thanh huyền

Trang 12

- Trường hợp tính từ mang thanh nặng thì tiếng láy được thay bằng thanh huyền.

6.1 Chọn “ra” hay “thấy” để điền vào các câu sau:

1 Anh có nghe ………tiếng ai đang hát đấy không?

2 Lan có nhận ……… anh Nam đã học cùng lớp B2 với tụi mình đangđứng ở đằng kia không?

3 Khi họ hiểu ……… thì mọi chuyện đã quá muộn rồi

4 Tôi nhận ……… anh Nam là người tốt

5 Anh có nghĩ ………… cách gì để giải quyết vấn đề đó chưa?

6.2 Kết hợp hai phần dưới đây và viết câu hoàn chỉnh vào khung cho sẵn:

1 Khi còn nhỏ tôi thường hay đau ốm…

2 Khi còn trẻ ông ấy uống nhiều lắm…

3 Nhắc đến chuyện cũ…

4 Chị phải cố nhớ đã để sổ tay ở đâu …

5 Nếu trước đây anh ấy không quá tự ái …

Trang 13

6.3 Chuyển các tính từ (in nghiêng) trong câu thành dạng láy đôi (để chỉ mức độ

ít hơn)

Ví dụ: Căn hộ khá đẹp kia là của ai vậy? – Căn hộ đèm đẹp kia là của ai vậy?

1 Nhận được lời khen của cô giáo, bạn ấy cảm thấy khá vui

………

a thì bà ấy sẽ buồn lắm b thì mới có thể tìm ra số điện thoại của anh ấy được c thì có lẽ bây giờ họ đã kết hôn rồi d mỗi lần phải 5 lon là ít e nên mẹ tôi vất vả lắm 1 ………

………

2 ………

………

3 ………

………

4 ………

………

5 ………

………

Trang 14

2 Sao hôm nay trong anh ấy hơi buồn nhỉ?

………

3 Ở nhà một mình, nó thấy hơi sợ ………

4 Nghe chị kể chuyện về mẹ, nó thấy mắt mình hơi ướt ………

5 Hôm nay nét mặt anh ấy hơi khác, không biết có chuyện gì không? ………

6.4 Hoàn thành các câu dưới đây: Ví dụ: Dở như thế thì ai mà đến ăn. 1 ………thì sao tôi nghe được 2 ………thì ai mà mua 3 ………thì sao tôi làm được 4 ………thì sao mà tôi ngủ được 5 ………thì sao tôi vui được 6.5 Viết một đoạn văn khooảng 250 – 300 chữ kể về kỷ niệm của bạn ………

………

Trang 15

………

7 THỰC HÀNH NGHE 7.1 Nghe và trả lời câu hỏi - Nhân vật được nói đến là ai? ………

Trang 16

- Cô ấy là người như thế nào?

………

- Khi còn là sinh viên năm thứ nhất, cô đối xử với các chàng trai theo đuổi cô ấy như thế nào? ………

- Khi là sinh viên năm thứ ba, cô ấy có người yêu phải không? ………

- Khi là sinh viên năm thứ tư, cô ấy có rất nhều người yêu phải không? ………

- Tại sao khi gần 40 tuổi, cô ấy vẫn chưa kết hôn? ………

………

7.2 Viết tóm tắt nội dung bài nghe ………

………

8 ĐỌC HIỂU

NGƯỜI BẠN THỜI THƠ ẤU

Trước đây, tôi và Bờm (tên gọi

ở nhà của Mỹ Hạnh) cùng sống ở một vùng quê Ba tôi làm nghề buôn bán, còn ba Bờm là nông dân Tôi và Bờm chơi thân với nhau, đi học cũng đi với nhau, đi bắt cua cũng đi

Trang 17

với nhau, đi chơi cũng đi cùng nhau Cứ mỗi khi tan học, chúng tôi cùng chạyngay ra suối bắt cua, hái xoài rừng, chùm bóp, nặn hình người bằng đất sét bên

bờ suối… Là con gái, nhưng Bờm cũng nghịch ngợm không kém gì con trai.Hồi đó, Bờm gầy nhom, tóc lưa thưa cháy nắng vì không bao giờ đội mũ, nước

da cũng đen nhẻm, chỉ có đôi mắt sáng và trong veo như dòng nước là nét nổibật trên khuôn mặt Chúng tôi đã có những ngày thơ ấu thú vị và đầy ắp tiếngcười

Năm tôi 12 tuổi, gia đình tôi chuyển về thành phố tìm kếm cơ hội mở rộng kinhdoanh Đó là khi tôi mới kết thúc năm học lớp 6 được một tuần Hôm tôi đi trờinắng đẹp, Bờm nhìn theo chiếc xe chở gia đình tôi lăn bánh với khuôn mặt đẫmnước mắt, cánh tay của nó vẫy vẫy như muốn níu kéo một phần tuổi thơ đang từ

từ đi mất Còn tôi cũng cảm thấy hụt hẫng khi một phần tuổi thơ của mình bị bỏlại ở một vùng quê

Thời gian thấm thoắt qua nhanh, mới đó mà đã mười năm trời, tôi đã tốt nghiệpĐại học trở thành một giám đốc trẻ kế nghiệp công ty kinh doanh của gia đình

Từ đó đến nay, tôi chưa một lần trở lại quê cũ, chưa từng gặp lại cô bạn Bờmcủa tuổi ấu thơ Mặc dù thời gian đầu tôi có gặp lại cô bé Bờm trong giấc mơ,vẫn hình ảnh một cô bé tám tuổi, gầy gò, đen nhẻm, tóc loe hoe cháy nắng.Hôm qua, tôi được Trường Đại học Lạc Hồng mời thuyết trình đề tài: “Bí quyếtkinh doanh thành công trong thời đại công nghệ 4.0” Khi tôi chuẩn bị ra xe,một cô bé sinh viên tóc dài, da trắng, rất xinh bước đến chào tôi và hỏi: AnhTrung còn nhớ em không? Em là Mỹ Hạnh, hồi nhỏ có tên là Bờm nè! Tôi thật

sự ngỡ ngàng và vô cùng mừng rỡ, Hạnh thay đổi nhiều quá… cũng đúng thôi,mười năm rồi còn gì

Trang 18

5 Tìm ý chính toàn bài

………

9 GIỚI THIỆU MỘT NÉT VĂN HÓA VIỆT

PHONG TỤC CHÀO HỎI CỦA NGƯỜI VIỆTĐối với các nước phương tây, các cách chào khi gặp nhau được gọi là

“greeting” trong tiếng Anh hay “salutations” trong tiếng Pháp Tuy nhiên trongtiếng Việt, các cách chào được gọi chung là “chào hỏi” Người Việt thường có

ba cách chào khi giao tiếp:

Thứ nhất: Dùng lời chào Ví dụ: Chào ông, chào bà, chào anh, chào chị… Saulời chào sẽ là hỏi thăm, hỏi thăm về sức khỏe, về công ăn việc làm, về gia đình,con cái… những câu hỏi như thế nhằm thể hiện sự quan tâm đối với nhau

Thứ hai: Dùng câu hỏi để chào Ví

dụ: Anh đi đâu đấy? Chị đang làm gì

đấy? Bác khoẻ không ạ? Khi

người Việt dùng câu hỏi thay cho lời

chào chẳng hạn như: Cô đi đâu đấy?

câu hỏi này chỉ nhằm mục đích chào

nên câu trả lời cũng cùng mục đích

đó Vì vậy, họ muốn trả lời đúng vấn

đề hay hay không là tùy người được

chào quyết định Nếu họ không muốn trả lời chính xác thì chỉ cần nói: Vâng, Tôi đi đến kia một tí! Còn nếu ta muốn trả lời chính xác nơi mình đi thì cũng

không sao Đôi khi những câu hỏi để chào của người Việt tạo nên “cú sốc vănhóa” đối với những ai không cùng văn hóa hay không hiểu văn hóa của ngườiViệt Họ thường phàn nàn là người Việt quá tò mò Bởi vì, người phương tâythường quan niệm rằng: đã hỏi thì phải trả lời chính xác và có những điều họkhông muốn cho người khác biết như đi đâu, làm gì… nên họ lúng túng và khóchịu khi được hỏi những câu như vậy

- Dùng cử chỉ để chào Ví dụ như: vẫy tay, cúi đầu, mỉm cười… Cách chào nàychỉ dành cho người rất thân quen, bạn bè đồng trang lứa, với người nhỏ hơn…hoặc dùng khi mình không có thời gian hay khoảng cách quá xa

Trang 19

Người Việt rất coi trọng việc chào hỏi, người xưa có câu: “Lời chào cao hơnmâm cỗ”, đây cũng là một đặc trưng tính cách của người Việt trọng tinh thầnhơn vật chất.

Một số nguyên tắc khi chào hỏi của người Việt như sau:

1 Tư thế: Khi chào ai, ta nên đứng thẳng, mắt nhìn người đối diện, cúi đầu chào

tỏ vẻ kính trọng, vừa chào vừa mỉm cười, thể hiện sự thân thiện và quý mến

2 Người được chào: Khi được ai chào, thì mình phải lịch sự chào lại, dù mình

là người hơn tuổi hay có chức quyền Chào người khác bằng cách hất hàm làmột thái độ khiếm nhã, dù họ là người nhỏ hơn hay thuộc cấp của mình Khiđược chào, nếu đang bận tiếp chuyện với người khác, ta chỉ cần mỉm cười hoặcgật đầu là được

3 Sau khi chào: nếu là người gặp lần đầu thì ta phải chủ động giới thiệu bảnthân: Hãy nói với họ bạn là ai, đang làm nghề gì

4 Thứ tự ưu tiên: Người dưới nên chào người trên trước, khách sẽ chào chủ nhàtrước, người nhìn thấy người quen trước

BÀI 2 DỰ ĐỊNH TƯƠNG LAI

1 THẢO LUẬN

Mỗi người đều có những dự định

về tương lai, dự định có thể xuất hiện

từ rất sớm và cũng có thể xuất hiện

muộn hơn Bởi dự định chính là

những mục tiêu mà họ hướng đến để

đạt được điều họ muốn.

Khi còn nhỏ, ba mẹ thường hỏi tôi: lớn lên con sẽ làm gì? Tôi đáp ngay:

Dạ, làm ruộng Sở dĩ tôi nói như thế vì gia đình tôi đều làm nông, anh tôi nghỉhọc khá sớm và cũng cùng ba mẹ làm đồng Cả nhà chỉ còn mình tôi đi học.Khi tôi vào học cấp III, cô giáo chủ nhiệm đã làm một cuộc khảo sát nhonhỏ cho cả lớp, mỗi bạn sẽ ghi tên vào một mảnh giấy và viết vào đó nghềnghiệp mà mình muốn làm sau này

Hôm sau, cô lên lớp và nói: cả lớp 45 bạn mà chỉ có hai bạn chọn nghề sưphạm, buồn quá Dù cô không nói tên, nhưng tôi biết tôi là một trong 2 bạn đó

Trang 20

Bởi vì, ngoài nghề làm giáo viên và làm ruộng thì lúc đó tôi chưa thể hình dungcác nghề nghiệp khác phải làm những gì.

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1 Bạn có dự định nghề nghiệp từ khi nào?

2 Những yếu tố nào ảnh hưởng đến dự định nghề nghiệp của bạn?

3 Để dự định của mình thành hiện thực, bạn đã làm gì?

2 HỘI THOẠI

2.1 Trong giờ sinh hoạt lớp 11B2, Cô giáo chủ nhiệm yêu cầu cả lớp mỗi người lấy một mảnh giấy viết tên và dự định nghề nghiệp của mình Giờ sau, cô gặp Hùng, một học sinh trong lớp và cùng

trò chuyện

Hùng: Em chào cô, cô khỏe

không ạ?

Cô giáo: Chào em! Cám ơn, cô khỏe

À Hùng này, cô muốn gặp

em chút xíu

Hùng: Dạ

Cô giáo: Hôm trước cô thăm dò nghề nghiệp tương laicủa cả lớp, hầu hết các

bạn đều chọn các ngành nghề đang “hot” hiện nay như: Công nghệthông tin, Quản trị kinh doanh, Bác sĩ, Dược sĩ, cả lớp 40 bạn mà chỉ

có em và Trâm chọn học sư phạm

Hùng: Dạ, tại em nghĩ em chỉ phù hợp với nghề sư phạm thôi ạ Cũng có

thời gian em định sau này thi vào ngành Y nhưng em lại sợ kim Sợcầm kim như thế thì làm bác sĩ thế nào được

Cô giáo: Nhưng nghề sư phạm vừa vất vả vừa ít thu nhập, con gái theo thì

được vì mai mốt trông chờ vào chồng Còn em là con trai, thu nhậpthấp thì sau này làm chỗ dựa cho vợ thế nào được!

Hùng: Em biết thời bây giờ người ta coi trọng tiền bạc và tìm mọi cách để

kiếm tiền làm việc không đúng năng lực Lẽ ra mọi người nên chọnnghề nghiệp theo đúng sở trường của mình mới phải! Thưa cô, em

Trang 21

hỏi nếu không đúng xin cô thứ lỗi ạ Tại sao cô lại theo nghề sư phạm?

Cô giáo: Cũng như em đó, cô thích dạy học, cô thấy mình trẻ lại mỗi khi lên

lớp, thấy mình hiểu biết nhiều hơn khi soạn giáo án, thấy mình hoàn thiện hơn khi tiếp xúc với những ưu điểm của học sinh…

Hùng: Nhưng cô có tiếc khi thấy người khác có thu nhập cao, nhất là nhìn

thấy sự thành đạt của bạn bè cô không ạ?

Cô giáo: Không có đâu, em Trái lại, cô luôn tự hào về nghề nghiệp của mình

Nhiều khi, tiền không phải là tất cả Có điều này cô muốn nói với em, không hiểu sao lúc nào cô cũng thấy em là một người suy nghĩ rất sâu sắc

Hùng: Chắc tại em giống ba em, lúc nào cũng suy với nghĩ ạ!

Cô giáo: Vào lớp rồi, chào em nhé! Hôm sau có dịp cô trò sẽ nói chuyện

nhiều hơn

Hùng: Dạ, em chào cô!

2.2 Thuật lại nội dung bài hội thoại

………

2.3 Trả lời các câu hỏi sau:

- Cô giáo nói chuyện với Hùng về điều gì?

- Hùng chọn nghề gì?

Trang 22

- Tại sao cô giáo lại chọn nghề sư phạm?

- Lẽ ra mọi người nên chọn nghề nghiệp theo đúng sở trường của mình mới phải!

- Chắc tại em giống ba em, lúc nào cũng suy với nghĩ ạ!

- Sợ cầm kim như thế thì làm bác sĩ thế nào được

4 TỪ VỰNG

4.1 Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống:

Thứ bảy tuần tới, tôi ………đi thăm một bạn học cũ ở Đồng Nai Đãhai năm …………còn gì, chúng tôi chưa gặp lại nhau Hôm qua bạn ấy gọi điệnhỏi thăm tôi, tôi mới thấy mình thật vô tâm khi đã ………….không gọi điệnthăm bạn ấy Lần gặp này, chúng tôi sẽ cùng ăn ……… với nhau Có lẽ chúngtôi cũng sẽ mời thêm một số bạn học khác nữa

Tôi sẽ trở ……….thành phố vào sáng chủ nhật, chắc là sẽ trễ một chút,khoảng 8 giờ chẳng hạn, tôi sẽ nghỉ ngơi ………….nhà đến 10 giờ 11 giờ trưa,tôi sẽ đi ……….tiệc cưới của một cô đồng nghiệp làm cùng công ty.Tuy không thích nhưng tôi vẫn ……….đi vì sợ cô ấy buồn

Ví dụ: Anh ấy làm giám đốcthế nào được!

5.3 Tổ hợp “Cả … lẫn….” hay “ … cả … lẫn….” được dùng trong câu có haiđối tượng và cả hai đều được nhắm đến

ở, tối, rồi, lại, phải, lâu, định, dự

Trang 23

Ví dụ:

-Cả tôi lẫn chị gái tôi đều thích đi mua sắm.

- Tôi thíchcả đôi giày này lẫn đôi giày kia.

5.4 Tổ hợp “Mỗi … một” được dùng trong câu biểu thị sự khác nhau giữa cácphần tử của cùng một tập hợp

Ví dụ: Hôm nay trong lớp mìnhmỗi người mặc một kiểu.

6 THỰC HÀNH VIẾT

6.1 Dùng kết cấu ngữ pháp “Lẽ ra … mới phải” để nêu ý kiến của bạn về nhữngtình huống thực tế sau đây:

Mẫu: Tình huống thực: Anh Nam không làm việc chăm chỉ nên bị đuổi việc.

Ý kiến của bạn: Lẽ ra anh ấy nên làm việc chăm chỉ mới phải.

1 Thúy hay thất bại vì cô ấy làm việc không có kế hoạch

Ví dụ: Tôi bận lắm, không thể giúp anh ngay bây giờ được.

Trang 24

Tôi bận lắm, giúp anh ngay thế nào được.

1 Còn nhiều vấn đề lắm, kế hoạch này không thể thực hiện ngay được

Mẫu: Anh Nam làm việc ở văn phòng buổi sáng hay buổi chiều?

Trang 25

6.4 Dùng kết hợp “mỗi… một…” để viết lại các câu sau:

Mẫu: Hai cô Á hậu năm nay, ai cũng có một vẻ đẹp riêng.

- Hai cô Á hậu đều đẹp, mỗi người một vẻ.

1 Hai anh em tôi không có sở thích giống nhau

Trang 26

7.1 Nghe đoạn hội thoại 1 và trả lời câu hỏi:

- Bà Hai có mấy con? mấy con trai hay mấy con gái?

………

- Bà Hai định làm những gì khi trúng số?

Trang 27

………

………7.2 Nghe đoạn hội thoại 2 và trả lời câu hỏi:

- Người phụ nữ nghỉ phép bao lâu?

………

- Họ hàng cô ấy ở ngoài Hà Nội còn những ai?

………

- Chú rể định mời những ai dự đám cưới?

………

- Tại sao cô dâu không muốn mời bạn bè trong trường của mình dự đám cưới?

Trang 28

nhiều dự định, thậm chí phác thảo cả một danh sách dài những việc tính làm saunày.

Do không có điều kiện họcđại học, nên tôi đang làm côngnhân cho một công ty trang trí nộithất Ở đó, tôi thấy nhân viên kỹthuật đồ họa có công việc nhàn hạ

mà lương cao, thế là tôi cũngmuốn học vi tính, tôi đăng kýkhóa tin học ngoài giờ Nhưng vìnôn nóng muốn hoàn thành khóa học trong thời gian sớm nhất, tôi chọn lớp cấptốc học 6 buổi một tuần Ở lớp học vi tính, tôi chợt phát hiện ra sự kém cỏi vềtiếng Anh của mình Các bạn nghĩ xem, học vi tính mà không biết tiếng Anh thìhiểu thế nào được Do đó, tôi quyết định phải nâng tầm tiếng Anh càng nhanhcàng tốt Thế là tôi tận dụng luôn hai ngày cuối tuần để học tiếng Anh Vì vậy,tôi phải chạy đua thời gian với cả 3 thứ: công việc, vi tính và Anh văn khiến tôikhông còn thời gian để thở Kết quả, tôi bỏ cuộc sau hơn một tháng hụt hơi với

ý nghĩ “sẽ học sau”

Vừa rồi, công ty tôi phát động phong trào thể thao với nhiều môn như bóngbàn, bóng đá, bóng chuyền, quần vợt, cầu lông… Mỗi nhân viên được khuyếnkhích đăng ký tham gia một môn thể thao để tăng cường sức khỏe Tôi lại thấyphân vân không biết phải chọn bóng chuyền hay bóng đá, vì đó là hai môn thểthao tôi đều thích Sau một đêm suy nghĩ, tôi quyết định tham gia đội bóngchuyền vì với vóc dáng 1m8 của tôi thì không có môn thể thao nào hợp với tôihơn bóng chuyền Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày tập tâng bóng, đập bóng, chuyềnbóng… tôi chợt thấy mình hợp với bóng đá hơn Rồi khi ở đội bóng đá, tôi lạithấy sao mà bơi lội hấp dẫn quá lẽ ra ngay từ đầu tôi nên chọn bơi lội mới phải!

Cứ thế… cứ thế… tôi luôn thay đổi quyết định của mình, cho đến bây giờtôi vẫn chẳng biết mình cần phải làm gì nữa xin các bạn giúp tôi với

1 Tìm ý chính đoạn 1

………

2 Tìm ý chính đoạn 2

………

Trang 29

CÁC CÁCH XIN LỖI CỦA NGƯỜI VIỆTXin lỗi là một phép lịch sự trong giao tiếp mà ta gọi đó là văn hóa xin lỗi

Nó thể hiện sự văn minh và thái độ tôn trọng người đối diện Lời xin lỗi chânthành có thể cứu vãn được sự việc đáng tiếc có thể đã xảy ra Xin lỗi đúng cách,đúng lúc giúp ta tránh được những tổn thất về vật chất và tinh thần Hành độngnày giúp cho các bên kiềm chế được cơn giận của bản thân Từ đó, hướng đếnnhững hành động đúng đắn Lời xin lỗi đúng lúc, đúng việc giúp người bị thiệthại cảm thấy được tôn trọng, tạo được sự đồng cảm, đồng tình hướng đến giảiquyết sự việc theo hướng tích cực Lời xin lỗi không đơn giản là biết lỗi và nhậnlỗi Lời xin lỗi thể hiện trách nhiệm của con người với cuộc sống Ai cũng cóthể có những sai lầm Biết nói lời xin lỗi là tự nhắc nhở mình trước những saiphạm Đồng thời hứa với người khác hành động này không còn tái diễn nữa Từ

đó nâng cao tinh thần, ý chí, quyết tâm hành động đúng Biết nói lời xin lỗi còn

để thể hiện sự chia sẻ, đồng cảm với mọi người Lời xin lỗi chân thành hàn gắnnhững chia rẽ và hận thù do những lỗi lầm ấy gây nên Xin lỗi còn để dạy chocon cái biết học cách lớn lên là người có ý thức trách nhiệm Biết nói lời xin lỗithể hiện là con người có hiểu biết và có nhân cách đứng đắn

Tuy nhiên, mỗi quốc gia có một nghi thức xin lỗi khác nhau Người Việt thường

có 3 cách xin lỗi sau:

Trang 30

- Nói lời xin lỗi.

- Thực hiện một hành động tạ lỗi

- Cười biết lỗi

Người Việt dùng cách nào trên đây để xin lỗi tùy thuộc vào từng hoàn cảnh

và địa vị cụ thể của người có lỗi Cách nói lời xin lỗi thường được dùng nhiềunhất và cũng đơn giản nhất Tuy nhiên, nếu như người có địa vị trong gia đìnhhay xã hội như: ông, bà, cha mẹ, giám đốc… không tiện nói lời xin lỗi thìthường dùng một hành động khác để ngầm biểu thị ý xin lỗi Ví dụ: khi mẹ lỡmắng nhầm con, hay mắng con do tác động của công việc ở chỗ làm thì thay vìxin lỗi mẹ thường hay bù đắp cho con bằng những món quà Còn cách “cườibiết lỗi” thường thể hiện ở con cái hay nhân viên phạm lỗi nhẹ mà hậu quảkhông lớn và những lỗi thuộc về quên sót… Tuy nhiên, nếu như cười biết lỗiđược phép dùng trong văn hóa của người Việt thì lại là điều cấm kỵ trong vănhóa Hàn Quốc đối với người Hàn, sai lỗi mà còn cười là biểu hiện của ngườikhông có ý phục thiện và có ý coi thường cấp trên Do đó, người Việt có thểchấp nhận cả ba cách xin lỗi trên nhưng khi giao tiếp với những người thuộcnền văn hóa khác thì cần cân nhắc và tìm hiểu văn hoá giao tiếp của họ trướckhi thực hiện

BÀI 3 VIỆC LÀM

1 THẢO LUẬN

Ngày nay, khi mức sống dầndần được cải thiện và nâng cao, giađình nào cũng cố gắng cho con cái

đi học để sau này có được nghềnghiệp ổn định, không phải vất vảnhư cha ông họ Mỗi năm, cáctrường Đại học, Cao đẳng, trung cấpnghề đều đăng tin tuyển sinh với rấtnhiều sự lựa chọn Chỉ cần học viên tốt nghiệp Phổ thông Trung học thì có thểđăng ký xét tuyển; riêng trường Trung cấp nghề thì học viên chỉ cần học hết lớp

9 Tuy ngành học khá nhiều, nhưng việc chọn ngành thường theo xu hướng xãhội, những ngành có thu nhập cao và có triển vọng phát triển bản thân được lựa

Trang 31

chọn nhiều nhất Việc lựa chọn ngành học có khi tự bản thân người học, nhưngcũng không thiếu những trường hợp bị cha mẹ ép học Chính vì không được họcngành mình thích nên việc học khá nặng nề đối với họ Ở Việt Nam cũng chưaphát triển những chương trình giúp học sinh khám phá năng lực bản thân đểchọn ngành học phù hợp, đó cũng là một hạn chế khác của giáo dục ngày nay.

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1 Theo bạn, mỗi người cần chọn ngành học hay tìm công việc theo điều gì làtốt nhất?

- Sở thích

- Năng lực

- Xu hướng xã hội

2 Bạn thích chọn nghề nào? tại sao?

3 Bạn có chịu sự chi phối nào khác đến việc chọn nghề không?

2 HỘI THOẠI

2.1 Hai chị em nói chuyện với nhau khi

vừa đi làm về

Nhi: Ngày đầu đi làm thế nào, em gái?

Thủy: Vừa mệt vừa mỏi chân!

Nhi: Sao thế?

Thủy: Vì hôm nay là ngày đầu, sếp dẫn

đi một vòng công ty chỉ cho biết các phòng ban để sau này tiện liên hệ Vì vậymà…

Nhi: Vậy hôm nay chỉ đi xem thôi hả? em đã nhớ hết tất cả các phòng ban hômnay mình đến chưa?

Thủy: Nhớ thế nào được! Nhiều nơi quá em nhớ không xuể

Nhi: Thế, em đã biết mình sẽ làm công việc gì chưa?

Trang 32

Thủy: Dạ, chỉ biết là làm ở phòng hành chánh nhân sự thôi, còn việc cụ thể gìthì chưa biết Chỉ biết là sau khi đi một vòng, chị trưởng phòng sai đi pha trà,lau bàn, rửa ly… giống y như tạp vụ ấy Mệt chết đi được!

Nhi: Ừ, thì mới vào làm ai cũng như vậy hết Tại vì mình chưa quen việc nênnhững người cũ ở đó thường nhờ nhân viên mới những việc lặt vặt Suýt nữa thìquên, em nhớ là mình phải vừa làm vừa quan sát công việc ở đó nữa

Thủy: Để làm gì vậy, chị?

Nhi: Để quen với công việc Ra công ty làm không ai bỏ thời gian hướng dẫnmình đâu, mà thời gian tưởng như làm việc vặt ban đầu này là thời gian vàng đó.Thủy: Thời gian vàng? Là sao hả chị?

Nhi: Là vì lúc này mình chưa phải chịu trách nhiệm một công việc chính thứcnào cả, mình có thể quan sát cách làm việc của người khác để học hỏi, khi đượcgiao việc là mình làm được ngay Sở dĩ chị được như bây giờ là nhờ thời gianban đầu này đó “Không ai làm thầy mà chưa từng làm thợ”, ban đầu có thể vất

vả nhưng không vô ích đâu

Thủy: Hay quá! Giá mà em biết điều này sớm hơn Không sao, ngay mai cóđộng lực để hăng hái làm việc vặt rồi…

2.2 Thuật lại nội dung bài hội thoại

2.3 Trả lời các câu hỏi sau:

- Thủy đi làm được bao lâu rồi?

- Thủy làm việc ở phòng nào trong công ty?

- Tại sao Nhi lại nói: thời gian mới vào làm trong công ty là thời gian vàng?

- Điều gì làm cho Thủy phấn khởi hơn để hôm sau tiếp tục đi làm?

- Giá mà em biết điều này sớm hơn!

- Sở dĩ chị được như bây giờ là (vì) nhờ thời gian ban đầu này đó

- Suýt nữa thì quên

- Nhiều nơi quá em nhớ không xuể

Trang 33

4 TỪ VỰNG

4.1 Điền từ vào chỗ trống

Lựa chọn nghề nghiệp là một vấn đề ……….đối với mỗingười Nghề nghiệp mình chọn có ……… đến nhiều phương diệncủa cuộc sống bản thân Nó phản ánh trình độ học vấn, ảnh hưởng đến mứcsống, lối sống, bạn hữu và cả nơi ……….của mình Hơn nữa, nó cònảnh hưởng đến cảm nghĩ của mình về người khác hoặc đối với chính mình vàngược lại ảnh hưởng đến thái độ của người khác đối với mình Nghề nghiệpcòn ……….được cuộc sống mà mình mong muốn

Trong việc chọn lựa nghề nghiệp, cần có sự hiểu biết về khả năng, mối quantâm, sở thích hoặc mục đích của mình Ngoài ra, còn cần có

sự ……… rộng rãi về thị trường công việc cũng như xu hướng phát triểncủa xã hội, điều đó sẽ góp phần giúp ta tìm được công việc vừa ý

4.2 Vận dụng từ vựng đã học để thảo luận về một số nghề nghiệp sau:

- Theo bạn, một giáo viên thường làm những công việc gì? họ có thuận lợi gì và

5.1 “Sở dĩ … là vì…”: Kết cấu ngữ pháp dùng trong câu để chỉ nguyên nhân

và kết quả, nghĩa là kết hợp dùng để giải thích lý do xảy ra một việc gì đó

Ví dụ:Sở dĩ tôi về nhà muộn là vì bị kẹt xe.

5.2 “Suýt/ suýt nữa”: từ biểu thị một việc chỉ thiếu chút nữa là sẽ xảy ra

xây dựng, ảnh hưởng, sống, quan trọng, hiểu biết

Trang 34

Ví dụ: Anh ấy suýt trúng số độc đắc Tờ vé số của anh ấy chỉ sai có một con số

thôi

Ví dụ 2: Anh ta nói xấu giám đốc nênsuýt nữa bị đuổi việc.

5.3 “Xuể”: Từ dùng để biểu thị ý nói về thứ gì đó quá nhiều, quá lớn nên không

có khả năng thực hiện được

Ví dụ: Hôm nay nhiều việc quá tôi làm khôngxuể (không hết)

Ví dụ: Cái cây này to quá, một người ôm khôngxuể (không hết)

- “Xuể” khác với phó từ “được” và phó từ “nổi” ở chỗ: xuể dùng trong trườnghợp quá to hay quá nhiều, còn hai phó từ kia dùng trong trong trường hợp quákhó và quá nặng

Ví dụ: Thanh điệu của tiếng Việt khó quá tôi học không nổi (không được)

5.4 “Trở thành” đồng nghĩa với “trở nên” nhưng cách dùng khác nhau Đứngsau trở thành là một danh từ hay một danh ngữ; đứng sau trở nên là một tính từhay một tính ngữ

Ví dụ 1: Sau 6 năm miệt mài học tập, anh ấy đãtrở thành bác sĩ.

Ví dụ 2: Càng ngày, cô ấy càngtrở nên xinh đẹp.

6 THỰC HÀNH VIẾT

6.1 Dùng những thông tin cho sẵn để đặt câu bằng kết cấu ngữ pháp “Sở dĩ… làvì…”

Ví dụ: Nam thành công trong công việc Anh ấy làm việc luôn có kế hoạch

-Sở dĩ Nam thành công trong công việc là vì anh ấy làm việc luôn có kế hoạch.

1 Lan Thất nghiệp Cô ấy không chịu tìm việc làm

Trang 35

Ví dụ: Ông giám đốc bị thương rất nặng do tai nạn giao thông, ai cũng tưởngông ấy không qua được, nhưng rất may là ông ấy đã bình phục sau 3 tháng điềutrị.

- Ông Giám đốc bị tai nạn giao thôngsuýt chết.

1 Hương đi thi môn Toán nhưng bài thi hôm đó rất khó, cô ấy nghĩ rằng mình

sẽ bị rớt Tuy nhiên, kết quả vừa đủ điểm đậu

4 Bà Năm định cho bà hàng xóm mượn tiền vì tưởng bà ấy rất khó khăn nhưng

bà Năm chưa kịp đưa tiền thì đã nghe tin bà Hàng xóm bị bắt vì tội lừa đảo

………

5 Lan đang ôm chiếc máy tính đi lên lầu thì bị vấp, chiếc máy tính thiếu chútnữa bị rơi xuống đất

………

Trang 36

Ví dụ: Cô giáo hôm nay yêu cầu học viên làm rất nhiều bài tập Bạn nói:

- Cô cho nhiều bài tập quá, em làm khôngxuể.

1 Công ty có hơn 500 nhân viên khiến bạn không thể nhớ hết tên của họ, bạnnói:

1 Sau nhiều năm học hành chăm chỉ, anh ấy đã ……… bác sĩ

2 Sau nhiều năm kinh doanh thành công, ông ấy đã ……….giàu có

3 Anh ấy muốn được ……… nổi tiếng như cha mình

4 Chăm sóc gia đình đã ……… thói quen của chị

5 Tôi nghĩ chị tôi sẽ ……… một ca sĩ nổi tiếng

6.5 Hãy viết đoạn văn khoảng 250 – 300 chữ để nêu những lý do vì sao người

ta cần phải làm việc:

Trang 38

7.1 Nghe đoạn hội thoại 1 và trả lời những câu hỏi sau:

- Cô ấy đã từng làm công việc gì?

………

- Tại sao cô ấy không làm công việc đó nữa?

- Cô ấy đã nộp đơn xin việc ở những đâu?

………

- Mức lương của hai nơi thế nào?

……… 7.3 Nghe hội thoại 3 và trả lời câu hỏi:

Trang 39

Trên tôi có 5 anh và 5 chị, tôi là con út Sau ngày thống nhất đất nước30/04/1975, ba mẹ và các anh chị lớn đều đi làm ruộng, ba đứa nhỏ nhất đi học.Tôi học lớp 1, anh và chị kế đều học lớp 3 Hai anh chị tôi chỉ học hết lớp 9 thìđều nghỉ học, chỉ có mình tôi học hết Đại học.

Từ nhỏ, tôi đã muốn trở thành giáo viên mặc dù thời đó mọi người đều truyềntai nhau câu khẩu ngữ: “Nhất Y nhì Dược, tạm được Bách khoa, bỏ qua Sưphạm”, nghĩa là theo xu hướng xã hội lúc đó, Sư phạm là ngành “đói ăn” nhất,không những lương thấp mà còn không được chọn nơi công tác Bởi vì, mọisinh viên Sư phạm trước khi vào học đều phải cam kết theo sự phân công của

Bộ Giáo dục sau khi tốt nghiệp Do đó, dù yêu thích ngành học này nhưng nếucác bạn có hỏi thì tôi chỉ dám trả lời: “Chưa biết nữa!” Tôi không biết mình cókhả năng để dạy học không nhưng với tôi lúc đó chỉ có 2 nghề mà tôi biết đượcquy trình làm việc của nó là: làm ruộng và giáo viên

Thời gian thấm thoát trôi qua, cầm tấm bằng Cử nhân trên tay tôi đã mạnh dạnhơn để bước vào con đường dạy học Song song với việc dạy học, tôi học lênCao học và cho đến nay tôi đã công tác được 20 năm trong nghề Tôi chưa từnghối hận vì lựa chọn của mình, tôi theo nghề không phải vì thu nhập mà vì nghềgiáo là nghề giúp tôi hoàn thiện con người của mình mỗi ngày, là nghề cho tôi

cơ hội được học tập suốt đời: học với các vị tiền bối, học qua sách vở và học nơicác sinh viên mà tôi gặp gỡ

Trang 40

CẢM ƠNChúng ta có thể hiểu “cảm ơn” là lời bày tỏ thái độ biết ơn, cảm kích, thái độtrân trọng trước lời nói, hành động hay sự giúp đỡ của người khác “Cảm ơn”đóng một vai trò vô cùng to lớn, nó thể hiện nếp văn hóa ứng xử lịch sự tronggiao tiếp hằng ngày của chúng ta Hơn nữa, đó còn là một chất keo kết dính mọingười lại với nhau, là sợi dây vô hình gắn kết những mối quan hệ trong xãhội Lời cảm ơn chính là vẻ đẹp tâm hồn của mỗi con người, thể hiện thái độ lễnghĩa, cách ứng xử của con người đó đối với những người xung quanh Ngoàiviệc “tỏ lòng biết điều tốt người khác đã làm cho mình”, “cảm ơn” còn đượcdùng để nhận lời hay để từ chối” một lời đề nghị của người khác

Mỗi quốc gia đều có những từ ngữ riêng để biểu đạt ý nghĩa ấy trong văn hóagiao tiếp Thường thường có 3 cách cảm ơn như sau:

- Nói lời “cảm ơn”

- Khéo léo từ chối lời khen cũng là một cách cảm ơn lời khen của người khácdành cho mình Đó cũng là một nét độc đáo khác trong văn hóa giao tiếp củangười Việt, thể hiện sự khiêm tốn của người được khen

Nhiều người không hiểu những cách thức cảm ơn của người Việt nên thườngcho người Việt khách sáo trong ứng xử

Định dạng
Số trang	123
Dung lượng	1,24 MB