(Luận văn thạc sĩ) quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở trường trung học phổ thông mê linh hà nội

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông Mê Linh - Hà Nội” với mong muốn tìm ra

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục ký hiệu viết tắt iv

Danh mục sơ đồ, bảng biểu v

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 7

1.2.1 Quản lý, biện pháp quản lý 7

1.2.2 Khái niệm về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 11

1.2.3 Quản lý trường Trung học phổ thông 14

1.2.4 Quản lý sự thay đổi 15

1.2.5 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 17

1.3 Dạy học và đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông 20

1.3.1 Đặc điểm dạy học ở trường Trung học phổ thông 20

1.3.2 Đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh 25

1.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở trường Trung học phổ thông 28

1.4.1 Đặc điểm và yêu cầu về quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 28

1.4.2 Nội dung quản lý đổi mới phương pháp dạy học 31

1.4.3 Vai trò của các chủ thể quản lý trong nhà trường đối với quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 37 1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

MÊ LINH - HÀ NỘI 44

2.1 Sơ lược về giáo dục trung học phổ thông của huyện Mê Linh và Trường THPT Mê Linh 44

2.2 Tổ chức khảo sát 45

2.2.1 Mục đích khảo sát 45

2.2.2 Đối tượng khảo sát 45

2.2.3 Nội dung khảo sát 45

2.2.4 Phương pháp khảo sát 46

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn hóa học ở Trường THPT Mê Linh, Hà Nội 46

2.3.1 Quy mô trường, cán bộ, GV, HS Trường THPT Mê Linh 46

2.3.2 Chất lượng đội ngũ GV hóa học 47

2.3.3 Về chất lượng giáo dục 47

2.3.4 Thực trạng cơ sở vật chất 48

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học hóa học ở các Trường THPT huyện Mê Linh, Hà Nội 49

2.4.1 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên bộ môn hóa học 49

2.4.2 Thực trạng quản lý khâu soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp 50

2.4.3 Thực trạng quản lý giờ dạy trên lớp 52

2.4.4 Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình dạy 56

2.4.5 Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn 58

2.4.6 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học Trường THPT Mê Linh 59

2.4.7 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 63

2.5 Đánh giá thực trạng 66

2.5.1 Mặt mạnh 66

2.5.2 Những hạn chế 68

2.5.3 Nguyên nhân của thực trạng 70

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG MÊ LINH, HÀ NỘI 72

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 72

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học 72

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với thực tiễn của nhà trường 72

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 73

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 73

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở Trường THPT Mê Linh, Hà Nội 73

3.2.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV hóa học Trường THPT Mê Linh 73

3.2.2 Biện pháp 2: Đổi mới nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn phù hợp với đặc trưng môn hoá học 76

3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức phong trào tự học, tự bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên Hóa học 78

3.2.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo ứng dụng đa phương tiện trong dạy học hóa học ở trường THPT 79

3.2.5 Biện pháp 5: Quản lý hoạt động học hướng vào rèn luyện cho học sinh năng lực tự học 82

3.2.6 Biện pháp 6: Chỉ đạo việc tăng cường thí nghiệm thực hành trong dạy học môn hoá học 85 3.2.7 Biện pháp 7: Tổ chức bồi dưỡng cho học sinh phương pháp giải các

3.3 Khảo nghiệm về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 88

3.3.2 Đối tượng khảo nghiệm 88

3.3.3 Nội dung khảo nghiệm 89

3.3.4 Kết quả khảo nghiệm 89

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 97

DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1.1: Quản lý các thành tố của quá trình dạy học 14 Bảng 2.1: Số lớp, học sinh của nhà trường theo năm học 47 Bảng 2.2: Kết quả xếp loại học sinh và kết quả tốt nghiệp của nhà trường 3 năm gần đây 48 Bảng 2.3: Quản lý khâu soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên 51 Bảng: 2.4: Quản lý giờ dạy trên lớp 53 Bảng 2.5: Ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý nhà trường và mức độ thực hiện chương trình giảng dạy 57 Bảng 2.6: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn 58 Bảng 2.7: Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn hóa học của

GV ở Trường THPT Mê Linh 61 Bảng 2.8: Sự quan tâm của lãnh đạo đối với các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học 62 Bảng 2.9: Nội dung quản lý hoạt động học của học sinh 65 Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp quản lý

đề xuất 89 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất 90

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam

có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”

Lời dạy này của Chủ tịch Hồ Chí Minh chứa đựng toàn bộ một chân lý của thời đại mang tên Người: để không bị tụt hậu trên thế giới, để phát triển đất nước độc lập tự do gắn liền với chủ nghĩa xã hội thì cần phải đầu tư phát triển mạnh giáo dục – đào tạo Công nghiệp hóa và hiện đại hóa, xã hội tri thức và xã hội học tập, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới đều đòi hỏi các cá nhân, các nhóm, các tổ chức, các cộng đồng xã hội phải coi nguyên tắc “Học, học nữa, học mãi “, học suốt đời là một hệ giá trị xã hội cơ bản

Giáo dục Việt Nam đang thực hiện những cuộc cải cách lớn, toàn diện Từ năm học 2002-2003, Bộ giáo dục và Đào tạo đã thực hiện cuộc

“cách mạng về giáo dục”, đổi mới cả nội dung và phương pháp giáo dục Đặc biệt, năm học 2006-2007 ngành giáo dục triển khai cuộc vận động: “nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” Năm học

2009 - 2010 ngành chủ trương thực hiện “đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục Đây được coi là khâu đột phá của ngành giáo dục để toàn ngành tự khẳng định sự đổi mới vì sự phát triển của đất nước, của ngành Trong tiến trình đổi mới giáo dục, đổi mới quản lý giáo dục luôn là giải pháp

cơ bản, là khâu đột phá

Nói đến giáo dục đào tạo chúng ta đều nghĩ ngay đến nhà trường Dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường Quản lý nhà trường thực tế là quản lý hoạt động dạy và học Đứng trước yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ thông, việc đổi mới phương pháp là vấn đề tiên quyết, đổi mới quản lý giáo dục mang tính then chốt

Chất lượng giáo dục không chỉ phụ thuộc vào việc giảng dạy của từng

GV bộ môn mà còn phụ thuộc vào năng lực của người quản lý Công tác quản lý giáo dục nói chung và quản lý dạy học ở trường THPT hiện nay có nhiều mặt tích cực song cũng bộc lộ những hạn chế nhất định

Đổi mới hoạt động là xu thế của thời đại, là trào lưu chung của loài người, là yêu cầu khách quan của công cuộc xây dựng đất nước ta trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là đòi hỏi của sự đáp ứng yêu cầu về đào tạo con em chúng ta thành những người trưởng thành có thể tham gia vào thị trường lao động đầy cạnh tranh và nhiều thay đổi

Thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp dạy học của Ngành trong những năm qua, trường THPT ở huyện Mê Linh, Hà Nội đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh Chất lượng giáo dục đã có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên, ở một số bộ môn như: Vật lý, Hóa học, …chất lượng giáo dục còn thấp, vấn đề đổi mới phương pháp và quản lý đổi mới phương pháp ở những

bộ môn này còn nhiều hạn chế, đại bộ phận học sinh đều ngại học những môn này

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông Mê Linh - Hà Nội” với mong muốn tìm ra được những biện pháp quản

lý khả thi trong tiến trình thực hiện đổi mới PPDH môn hóa học trong nhà trường phổ thông để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở trường THPT và khảo sát thực trạng việc đổi mới PPDH hóa học ở Trường THPT Mê Linh, xác định các biện pháp quản lý đổi mới phương

lượng dạy học môn hóa học, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở Trường THPT Mê Linh, Hà Nội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể: Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT

- Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý đổi mới PPDH Hóa học theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh ở Trường THPT

Mê Linh – Hà Nội

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh ở Trường THPT

Mê Linh – Hà Nội đã đạt được kết quả nhất định Tuy nhiên việc thực hiện vẫn chưa đạt được như mong muốn Nếu xây dựng và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hoá học theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh, liên thông với các hoạt động giáo dục khác và các hoạt động văn hóa xã hội đồng thời bồi dưỡng kỹ năng đổi mới phương pháp dạy học cho giáo viên dạy hoá học thì sẽ nâng cao được hiệu quả trong quản lý hoạt động đổi mới PPDH môn hoá học ở trường THPT, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn học này ở các Trường THPT huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý đổi mới PPDH Hóa học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh ở trường THPT

- Khảo sát đánh giá thực trạng đổi mới PPDH và quản lý đổi mới PPDH hóa học ở Trường THPT Mê Linh

6 Phương pháp nghiên cứu

- Các phương pháp lý luận: Phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại tài liệu nghiên cứu làm cơ sở lý luận của đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn đối với học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý; hỏi ý kiến các chuyên gia; phương pháp quan sát, tổng kết các kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp thống kê toán học để sử lý những số liệu thu được từ

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học Hóa học THPT

Chương 2 Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy môn học Hóa học ở Trường THPT Mê Linh – Hà Nội

Chương 3 Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở Trường THPT Mê Linh – Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ xưa tới nay, giáo dục luôn là một lĩnh vực mà ở thời đại nào, quốc gia nào cũng dành được nhiều sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học Tuy nhiên, nghiên cứu các vấn đề trong giáo dục không phải là điều dễ dàng, bởi lẽ những vấn đề đó luôn luôn có sự gắn kết, ràng buộc với những vấn đề khác trong xã hội như kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội …Chính vì vậy, nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục là một vấn đề khó khăn phức tạp Thực chất công tác quản lý trường học của Hiệu trưởng chủ yếu là quản lý hoạt động dạy học với mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường

Để nâng cao chất lượng giáo dục thì trước tiên phải nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường Để nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò của các biện pháp là hết sức quan trọng Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã nghiên cứu thực tiễn nghiên cứu nhà trường để tìm ra các biện pháp

quản lý hiệu quả nhất

Ở nước ta vấn đề quản lý giáo dục nói chung đã được đặt ra từ sau cách mạng tháng 8/1945 Các công trình “Cơ sở khoa học quản lý “của tác giả Nguyễn Minh Đạo; “Quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo; “Quản lý hành chính nhà nước và quản lý hành chính ngành giáo dục” do PGS.TS.Phạm Viết Vượng chủ biên …là những tác phẩm có giá trị

Tuy nhiên các công trình nghiên cứu trên thường đi sâu vào lý luận

được đề cập nhiều Trong những năm gần đây lý luận về quản lý các môn học trong trường trung học phổ thông đã được quan tâm, nhất là trong các luận văn thạc sỹ về quản lý giáo dục

Tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn cho rằng: “Trong thực hiện mục tiêu đào tạo, việc quản lý dạy và học là nhiệm vụ trung tâm của nhà trường” Đặc biệt với sự tâm huyết của mình với công tác giáo dục, các tác giả đã nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là người “ biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và các hoạt động khác hỗ trợ cho các hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh chọn vẹn” Các tác giả Lê Ngọc Trà, Nguyễn Ngọc Thanh đã nhấn mạnh vai trò công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục như sau: ” Các nhà làm công tác quản lý giáo dục phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng điều hành và quản

lý của mình để qua đó tác động một cách hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục ở cấp vi mô cũng như

vĩ mô

Trong những năm gần đây, nhiều cán bộ quản lý trường trung học phổ thông trong cả nước đã tập trung nghiên cứu về các biện pháp quản lý nhà

trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học, chẳng hạn như các luận văn thạc

sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục của các tác giả: Trần Xuân Thuấn với đề

tài: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn lịch sử tại trường trung học phổ thông Mỹ Đức B –Hà Nội ”(2009) Tác giả: Phạm Hồng Mai với đề tài:

“Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh tại trường trung học phổ thông Thủy Sơn thành phố Hải Phòng” (2011) Tác giả: Nguyễn Thị Bình với đề tài: “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh

các trường trung học phổ thông quận Lê Chân –thành phố Hải Phòng”

Các công trình nghiên cứu trên đây đều đã đạt được những thành tựu

nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc phần lớn vào điều kiện thực tế của các nhà trường Cho đến nay việc nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở trường trung học phổ thông Mê Linh – Hà Nội chưa có ai thực hiện, khi tác giả lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài này sẽ kế thừa những kết quả các công trình nghiên cứu đã đề cập tới và tiếp tục đề xuất một số giải pháp khả thi mới để quản lý hoạt động dạy học môn hóa học tại Trường THPT Mê Linh thành phố Hà Nội

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý, biện pháp quản lý

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Quản lý được hình thành và phát triển cùng với sự hình thành và phát triển của loài người, khi xã hội loài người phát triển qua các hình thái xã hội thì trình độ tổ chức và điều hành xã hội ngày càng được nâng cao Trình độ quản lý là một trong ba yếu tố cơ bản của sự phát triển xã hội: tri thức, sức lao động và trình độ quản lý Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến, nhưng tùy vào cách tiếp cận khác nhau người ta đưa ra các khái niệm khác nhau về quản lý

Theo tác giả Frederik Wínslon Taylo (1856- 1915), người Mỹ, được coi là “Cha đẻ của thuyết quản lý khoa học “, là một trong những người mở

ra “ Kỷ nguyên vàng” trong quản lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình trong quản lý là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa

và đều phải quản lý chặt chẽ” Ông cho rằng: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất rẻ nhất” Taylor đã nêu ra hệ thống tổ chức lao động nhằm khai thác thời gian lao động và sử dụng lao động hợp lý nhất các phương tiện và công

cụ lao động nhằm tăng năng suất lao động

Tác giả Hanord Koontz người Mỹ cho rằng: “Quản lý là duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong nhóm để có thể thực hiện các mục tiêu đã định”

Theo Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cùng đến sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khách quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần nhạc trưởng” [4,tr15] Như vậy Mác đã lột tả được bản chất quản lý là một hoạt động lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của loài người

Các tác giả Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý và khái niệm quản lý được giải trình từ nhiều góc độ

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “ Quản lý là tác động có mục đích,

có kế hoạch của các chủ thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [25, tr.35]

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “ Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người quản lý) trong một tổ chức nhằm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức “[8, tr.9 ]

Tác giả Phạm Văn Kha khẳng định: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một

hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực để đạt được các mục đích đã định” [21,tr.6]

Giáo trình khoa học quản lý của Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh do GS-TS Hồ Văn Vĩnh chủ biên viết: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý, nhằm đạt

Như vậy, những định nghĩa trên đây, tuy khác nhau về cách diễn đạt,

về góc độ tiếp cận nhưng đều gặp nhau ở nội dung cơ bản của khái niệm quản lý: Quản lý là một quá trình tác động có chủ đích, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng

và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển với mục tiêu đã định

1.2.1.2 Biện pháp quản lý

Nghiên cứu về khoa học quản lý, tác giả Trần Quốc Thành nêu ra bốn biện pháp quản lý chính, đó là: Biện pháp thuyết phục, biện pháp hành chính – tổ chức, biện pháp kinh tế, biện pháp tâm lý –giáo dục

Biện pháp thuyết phục: Là cách tác động của chủ thể quản lý vào đối

tượng quản lý bằng lý lẽ làm cho họ nhận thức đúng đắn và tự nguyện thừa nhận các yêu cầu của nhà quản lý, từ đó có thái độ và hành vi phù hợp với các yêu cầu này Đây là biện pháp cơ bản để giáo dục con người Biện pháp thuyết phục gắn với tất cả các biện pháp quản lý khác và phải được người quản lý sử dụng trước tiên vì nhận thức là bước đi đầu tiên trong hoạt động của con người

Biện pháp hành chính –tổ chức: Là cách tác động của chủ thể quản lý

vào đối tượng quản lý trên cơ sở quan hệ quyền lực tổ chức, quyền hạn hành chính Cơ sở của biện pháp này là dựa vào quy luật của tổ chức, bởi lẽ bất cứ một hệ thống nào cũng có quan hệ tổ chức Trong đó người ta sử dụng quyền

uy và sự phục tùng trong bộ máy này Khi sử dụng biện pháp hành chính – tổ chức, chủ thể quản lý phải nắm chắc các văn bản pháp lý, biết rõ giới hạn, quyền hạn trách nhiệm, phải kiểm tra và nắm được các thông tin phản hồi

Biện pháp kinh tế: Là cách tác động của chủ thể quản lý vào đối tượng

lý thông qua lợi ích kinh tế Cơ sở của biện pháp này là dựa vào quy luật

pháp này là nhà quản lý đưa ra các nhiệm vụ, kế hoạch ….tương ứng với các mức lợi ích kinh tế Đối tượng bị quản lý có thể lựa chọn phương án thích hợp để vừa đạt được lợi ích kinh tế cá nhân Khi sử dụng biện pháp này cần tránh dẫn đến chủ nghĩa thực dụng hay sự mất đoàn kết nếu thiếu công bằng

Biện pháp tâm lý –giáo dục: Là cách tác động vào đối tượng quản lý

thông qua tâm lý, tình cảm, tư tưởng con người Cơ sở của biện pháp này là dựa vào quy luật tâm lý và chức năng tâm lý con người Nội dung của biện pháp là kích thích tinh thần tự giác, sự say mê của con người Muốn quản lý thành công nhà quản lý cần phải hiểu rõ tâm lý của bản thân mình và đối tượng quản lý

1.2.1.3 Các chức năng quản lý

Qua nghiên cứu lý luận và thực tế công tác quản lý nói chung, có thể tóm lược rằng: quản lý bao gồm bốn chức năng cơ bản là kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá

Chức năng kế hoạch hóa: Xác định chức năng, nhiệm vụ và các công

việc của đơn vị, dự báo, đánh giá triển vọng, đề ra mục tiêu, chương trình, xác định tiến độ, xác định ngân sách, xây dựng các nguyên tắc tiêu chuẩn, xây dựng các thể thức thực hiện …

Chức năng tổ chức: Xây dựng các cơ cấu, nhóm, tạo sự hợp tác liên

kết, xây dựng các yêu cầu, lựa chọn, sắp xếp bồi dưỡng cho phù hợp, phân công nhóm và cá nhân

Chức năng chỉ đạo (lãnh đạo, điều khiển): Trong chỉ đạo chú ý kích

thích động viên, thông tin hai chiều đảm bảo sự hợp tác trong thực tế

Chức năng kiểm tra: Xây dựng định mức và tiêu chuẩn, các chỉ số

công việc, phương pháp đánh giá, rút kinh nghiệm và điều chỉnh

Như vậy thực chất của tổ chức là thiết lập mối quan hệ, liên hệ giữa

hoạt động nhịp nhàng của một cơ thể thống nhất Một tổ chức được thiết

kế phù hợp sẽ phát huy được năng lực nội sinh và có ý nghĩa quyết định đến việc chuyển hóa kế hoạch thành thực hiện, tổ chức tốt sẽ khơi nguồn cho các tiềm năng

Các chức năng trên gắn bó, đan xen với nhau, khi thực hiện chức năng này sẽ có mặt của chức năng khác nhưng ở mức độ khác nhau Để thực hiện tốt bốn chức năng trong hoạt động quản lý, chức năng thông tin đóng vai trò quan trọng, nó được xem như “mạch máu” của hoạt động quản lý

1.2.2 Khái niệm về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

1.2.2.1 Khái niệm về quản lý giáo dục

Giáo dục là một hoạt động quản lý đặc biệt của con người, nó có từ khi loài người được sinh ra và nó có vị trí vai trò rất to lớn trong đời sống xã hội con người Vì vậy quản lý giáo dục là vấn đề mà các quốc gia trên thế giới đều quan tâm

Quản lý giáo dục là môn khoa học quản lý chuyên ngành được nghiên cứu trên nền tảng của khoa học nói chung đồng thời cũng là bộ phận của khoa học giáo dục Cũng như khái niệm quản lý, khái niệm quản lý giáo dục

có nhiều cách hiểu và được nhiều tác giả định nghĩa khác nhau

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lý giáo dục của Đảng thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học –giáo dục thế hệ trẻ đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất” [23, tr.35]

Theo tác giả Phạm Minh Hạc cũng khẳng định: “Quản lý giáo dục là

tổ chức các hoạt động dạy học Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực

mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước” [13, tr.9]

Theo tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Lộc –Nguyễn Quốc Trí cho rằng: “Quản

lý giáo dục là hoạt động có ý thức bằng cách vận dụng các quy luật khách quan của các nhà quản lý giáo dục tác động đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ thống đạt được mục tiêu của nó” [9]

Qua các định nghĩa trên chúng ta có thể hiểu: Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường làm cho quá trình này hoạt động để đạt được những mục tiêu dự định, nhằm điều hành phối hợp các lượng xã hội thúc đẩy mạnh mẽ công tác giáo dục thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội

Với quan điểm học tập thường xuyên, học tập suốt đời, giáo dục không còn giới hạn ở thế hệ trẻ mà là giáo dục cho mọi người cho nên quản

lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân nhằm thực hiện mục tiêu: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ nhân lực có tri thức và có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cách mạng tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội”

1.2.2.2 Khái niệm quản lý nhà trường

Trong hệ thống giáo dục, nhà trường chiếm giữ một phần quan trọng, chủ yếu Đa phần các hoạt động giáo dục đều được thực hiện trong nhà thông qua hệ thống nhà trường Nhà trường là tế bào chủ chốt của hệ thống giáo dục từ trung ương đến cơ sở Theo đó quan niệm quản lý giáo dục luôn

đi kèm với quan niệm quản lý nhà trường

Nhà trường là một tổ chức giáo dục cơ sở, trực tiếp làm công tác đào tạo, thực hiện việc giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ Thành tích tập trung nhất của nhà trường là chất lượng và hiệu quả giáo dục, được thể hiện ở sự tiến bộ của học sinh, ở việc đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường

Quản lý nhà trường thực chất là quản lý giáo dục trên tất cả các mặt, các khía cạch liên quan đến hoạt động giáo dục trong phạm vi nhà trường Mục đích của quản lý nhà trường là: Đưa nhà trường từ trạng thái đang có tiến lên một trạng thái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đó vào phục

vụ tăng cường chất lượng giáo dục

Nội dung công tác quản lý giáo dục trong nhà trường bao gồm:

+ Quản lý toàn bộ cơ sở vật chất và thiết bị nhà trường nhằm phục vụ

tốt nhất cho việc giảng dạy, học tập và giáo dục học sinh

+ Quản lý nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng nguyên

tắc quản lý tài chính của nhà trường theo đúng nguyên tắc quản lý tài chính của nhà trường, đồng thời biết động viên, thu hút các nguồn tài chính khác nhằm xây cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục và dạy học

+ Tổ chức đội ngũ các thầy cô giáo, các bộ, nhân viên và tập thể học sinh thực hiện tốt các nhiệm vụ

+ Chỉ đạo tốt các hoạt động chuyên môn theo chương trình giáo dục của Bộ, của nhà trường Thực hiện nghiêm túc chương trình cải tiến phương pháp giáo dục, nâng cao chất lượng dạy học

+ Quản lý tốt việc học tập của học sinh theo quy chế của Bộ Giáo dục

và Đào tạo Quản lý học sinh bao hàm cả quản lý thời gian và chất lượng học tập, quản lý tinh thần thái độ và phương pháp học tập

+ Chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của tập thể giáo viên,

Sơ đồ 1.1 Quản lý các thành tố của quá trình dạy học

Vai trò của người quản lý là phải làm sao cho hệ thống các thành tố vận hành liên kết chặt chẽ với nhau đưa tới kết quả mong muốn

Như vậy quản lý nhà trường thực chất là tác động có định hướng, có

kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục nhằm đạt mục tiêu giáo dục

Do vậy công tác quản lý giáo dục nói chung, quản lý nhà trường nói riêng, gồm quản lý các hoạt động trong nhà trường và quản lý các quan hệ giữa nhà trường với xã hội

1.2.3 Quản lý trường Trung học phổ thông

1.2.3.1 Trường trung học phổ thông

Trường trung học phổ thông là cấp cuối cùng của hệ thống giáo dục phổ thông gồm 3 năm học, trường THPT là cấp học hoàn thiện kiến thức phổ thông cho học sinh, là cấp học tạo nguồn lực cho các yêu cầu đào tạo của xã hội, đồng thời chẩn bị tích cực cho thế hệ trẻ đi vào cuộc sống xã hội và lao động sản xuất Do vậy trường THPT có mục tiêu, nội dung phương pháp giáo dục mang tính phổ thông cơ bản, toàn diện với những đặc thù riêng

THPT được quy định tại Điều 3, Điều lệ trường trung học (Ban hành kèm theo Quyết định 07/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 02 tháng 04 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

1.2.3.2 Quản lý trường Trung học phổ thông

Theo tác giả Trần Hồng Quân: “Quản lý nhà trường phổ thông là quản

lý dạy học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác, để tiến dần tới mục tiêu giáo dục” [31, tr37]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý trường phổ thông là tập hợp các động tác tối ưu (công tác tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp) của chủ thể quản lý đến tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh nhằm tận dụng nguồn nhân lực do nhà nước đầu tư, các lực lượng xã hội đóng góp và

do hoạt động xây dựng vốn tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường và tiêu điểm hội tụ là đào tạo thế hệ trẻ, thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên một trạng thái mới” [30, tr.43]

1.2.4 Quản lý sự thay đổi

Quản lý sự thay đổi là một lý thuyết ra đời nhằm tăng tính thích ứng các hoạt động quản lý đối với “sự thay đổi” của bối cảnh và của chính đối tượng quản lý trong quá trình phát triển Quản lý sự thay đổi thực chất là kế hoạch hóa, điều hành và chỉ đạo triển khai sự thay đổi để đạt được mục tiêu

đề ra cho sự thay đổi đó Thông thường quản lý sự thay đổi phải trải qua 3 giai đoạn chính, đó là giai đoạn nhận diện trạng thái hiện hành của tổ chức hay còn gọi là giai đoạn “Rã đông”, ở giai đoạn này cần phải chuần bị cho đội ngũ thay đổi về thái độ, kiến thức, kỹ năng …; giai đoạn 2, mô tả trạng thái mong đợi của tổ chức; giai đoạn 3, kế hoạch hóa cho sự thay đổi Trong

lý thuyết quản lý sự thay đổi thường nêu ra 4 bước đó là: Chuẩn bị cho sự thay đổi; Kế hoạch hóa sự thay đổi; Tiến hành sự thay đổi và cuối cùng là

Trong quá trình quản lý sự thay đổi người quản lý cần phải quyết định xem mình muốn đạt được gì và khi nào Tuy nhiên, trước khi ra quyết định họ phải hiểu rõ nội dung của sự thay đổi và đặc điểm của sự thay đổi này Trong quá trình hoạch định sự thay đổi nên xác định những điểm cần cân nhắc khi thực hiện sự thay đổi trong bối cảnh cụ thể của đơn vị mình, lập danh sách cho những việc cần làm và cách làm chúng Khi thực hiện sự thay đổi cần quan tâm đến thông tin phản hồi và cập nhật thông tin, sau khi

đã quán triệt cho mọi thành viên của đơn vị nhận thức được mục đích, nội dung và thống nhất cách làm Thực hiện kiểm tra, đánh giá các kết quả đạt được và duy trì “sự thay đổi” Không có một sự thay đổi nào lại hoàn toàn kết thúc vì thay đổi thường là một quá trình phát triển theo quy luật của duy vật biện chứng, những kết quả đạt được ở mỗi giai đoạn là tiền đề cho những thay đổi sau

Đổi mới PPDH là đổi mới một khâu trong quá trình dạy học Thông thường đổi mới PPDH được tiến hành theo 4 bước sau:

Bước 2: Thử nghiệm sư phạm

- Định hướng thống nhất về cách đánh giá giờ dạy theo tinh thần đổi mới, cách thiết kế giáo án tích cực

- Chọn đối tượng thử nghiệm, tổ chức dạy thí điểm, dự giờ, kiểm tra đánh giá rút kinh nghiệm

- Tổ chức dạy học theo tinh thần đổi mới ở tất cả các môn học với tất

- Tổ chức viết sáng kiến kinh nghiệm, trao đổi kinh nghiệm giữa các

cá nhân trong tổ bộ môn, giáo viên giỏi, giáo viên giàu kinh nghiệm

- Tổng kết, rút bài học kinh nghiệm để tiếp tục triển khai trong thới gian tiếp theo

1.2.5 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

1.2.5.1 Đổi mới PPDH

Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII đã chỉ rõ nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục là: đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thói quen, nền nếp tư duy sáng tạo của người học

Điều 24 – Luật giáo dục chỉ rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động, sang tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui và hứng thú học tập cho học sinh”

Đổi mới PPDH là quy luật phát triển tất yếu của thời đại và của mỗi quốc gia trên đường phát triển xã hội, của giáo dục, của chính bản thân người làm công tác giáo dục, của giáo viên và học sinh trong điều kiện mới Đổi mới PPDH không phải là thay cái cũ bằng cái mới, thay các PPDH

quả các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học

Trong đổi mới PPDH phải tăng cường khai thác, ứng dụng và sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục Đổi mới phương pháp dạy học phải được tổ chức, chỉ đạo một cách có hệ thống, khoa học, đồng bộ và phải đặt trong mối quan hệ biện chứng với sự đổi mới các thành tố khác trong quá trình dạy học: mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức

1.2.5.2 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

Quản lý hoạt động đổi mới PPDH là vấn đề cốt lõi trong quản lý hoạt động dạy học Quản lý hoạt động đổi mới PPDH được hiểu là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục; là hệ thống điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục trong quá trình dạy học nhằm thực hiện mục đích đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

Để hoạt động đổi mới PPDH thành công, Hiệu trưởng cần tập trung vào những nội dung sau:

- Nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của công cuộc đổi mới nhà trường nói chung và đổi mới PPDH cho CBQL, GV bằng việc triển khai các văn bản chỉ đạo của ngành về việc thực hiện nhiệm vụ năn học, về chuyên môn …

- Tạo điều kiện cho GV được đi học các lớp nâng cao trình độ chuyên môn và các lớp tập huấn chuyên đề do ngành tổ chức, các lớp nghiệp vụ đổi mới PPDH

- Tổ chức xây dựng các chuyên đề thiết thực phục vụ cho việc đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra, đánh giá

- Xây dựng kế hoạch tổ chức cho GV thăm quan, dự giờ, học hỏi kinh

thức về vai trò, ý nghĩa của công cuộc đổi mới nhà trường nói chung và đổi mới PPDH cho CBQL, GV bằng việc triển khai các văn bản chỉ đạo của ngành về việc thực hiện nhiệm vụ năn học, về chuyên môn …

- Tạo điều kiện cho GV được đi học các lớp nâng cao trình độ chuyên môn và các lớp tập huấn chuyên đề do ngành tổ chức, các lớp nghiệp vụ đổi mới PPDH

- Tổ chức xây dựng các chuyên đề thiết thực phục vụ cho việc đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra, đánh giá

- Xây dựng kế hoạch tổ chức cho GV thăm quan, dự giờ, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường, qua đó thúc đẩy việc tự học, tự bồi dưỡng của GV

- Xây dựng kế hoạch về bổ sung CSVC, thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH, sử dụng hiệu quả thiết bị dạy học, đặc biệt là trong những giờ thực hành

- Tổ chức các khóa học nâng cao trình độ công nghệ thông tin cho

GV, khuyến khích ứng dụng phần mềm tin học để thiết kế giáo án tích cực điện tử

- Xây dựng môi trường học tập tích cực tương tác đa thông tin cho người học

- Tổ chức hội thi GV dạy giỏi, báo cáo kinh nghiệm trong giảng dạy bằng ứng dụng công nghệ thông tin

- Tổ chức phong trào thi đua về đổi mới PPDH, có chính sách khen thưởng kịp thời nhằm động viên các tập thể, cá nhân tích cực, đạt hiệu quả cao trong hoạt động đổi mới PPDH

- Tổ chức đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sang tạo của HS đồng thời cũng phải đánh giá được chuẩn kiến thức bộ môn

- Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động đổi mới PPDH của

GV qua các giờ dạy

Các cán bộ quản lý giáo dục luôn coi công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học là đòn bẩy để nâng cao chất lượng dạy học của

nhà trường

1.3 Dạy học và đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông

1.3.1 Đặc điểm dạy học ở trường Trung học phổ thông

1.3.1.1 Mục tiêu của giáo dục THPT

Mục tiêu của giáo dục Việt nam: “Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẫm mỹ, nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc”

Mục tiêu giáo dục phổ thông là “Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc”

Mục tiêu giáo dục THPT nhằm “Giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học lên đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao

động” [17 tr21]

1.3.1.2 Nội dung chương trình giáo dục trung học phổ thông

Nội dung giáo dục phải đạt được các yêu cầu sau:

Thứ nhất, đảm bảo giáo dục toàn diện: Phát triển cân đối, hài hòa về

phẩm chất, năng lực cần thiết của con người Việt Nam trong thời kì mới - thời kì công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước

Thứ hai, bảo đảm tính phổ thông cơ bản, hiện đại, hướng nghiệp và có

hệ thống; chú trọng thực hành, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông

Thứ ba, đảm bảo tính thống nhất của chương trình giáo dục phổ thông trong phạm vi cả nước, đồng thời có thể vận dụng cho phù hợp với đặc điểm vùng miền, nhà trường và các nhóm học sinh

Thứ tư, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông của các nước có nền giáo dục tiến bộ trong khu vực và trên thế giới

1.3.1.3 Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trung học phổ thông

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS, phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm của từng đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học, bồi dưỡng phương pháp

tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống, tạo hứng thú, động lực cho học sinh

Hình thức tổ chức giáo dục phổ thông bao gồm các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động giáo dục trên lớp, trong và ngoài nhà trường Các hình thức tổ chức giáo dục phải đảm bảo cân đối, hài hòa giữa dạy học các môn học và hoạt động giáo dục; giữa dạy học theo lớp, nhóm và cá nhân; bảo đảm chất lượng giáo dục chung cho mọi đối tượng, tạo điều kiện phát triển năng lực cá nhân của học sinh

Giáo viên chủ động lựa chọn, vận dụng các phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục cho phù hợp với nội dung, đối tượng học sinh và điều kiện cụ thể

1.3.1.4 Đánh giá kết quả giáo dục ở trường trung học phổ thông phổ thông

Đánh giá kết quả giáo dục của học sinh ở các môn học và hoạt động

tiêu giáo dục, làm căn cứ để điều chỉnh quá trình giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Đánh giá kết quả giáo dục ở các môn học và hoạt động giáo dục trong mỗi lớp, mỗi cấp học cần phải:

Bảo đảm tính khách quan, toàn diện, khoa học và trung thực

Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ được cụ thể hóa ở từng môn học

Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ, đánh giá của giáo viên và đánh giá của học sinh, đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng

Kết hợp giữa hình thức trắc nghiệm khách quan, tự luận và các hình thức đánh giá khác

Bộ GD&ĐT quy định việc đánh giá bằng điểm kết hợp với nhận xét của giáo viên hoặc chỉ đánh giá bằng nhận xét của giáo viên cho từng môn học và từng hoạt động giáo dục Sau mỗi lớp, cấp học có đánh giá, xếp loại kết quả GD của học sinh Kết thúc lớp 12, tổ chức kì thi tốt nghiệp THPT

1.3.1.5 Hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông

Con người muốn tồn tại thì phải hoạt động Hoạt động là phương thức tồn tại của con người bằng cách tác động vào đối tượng để tạo ra một sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu của bản thân và nhóm xã hội

Khái niệm về hoạt động dạy học: Dạy học bao gồm hai hoạt động tống nhất biện chứng; hoạt động dạy học của giáo viên và hoạt động dạy học của học sinh Trong đó dưới sự điều khiển của giáo viên, người học tự giác, tích cực tự tổ chức điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm thực hiện những hoạt động dạy học Trong hoạt động dạy học, hoạt động học của học sinh có vai trò tự giác, chủ động tích cực hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh có liên hệ tác động lẫn nhau nếu thiếu một trong hai hoạt

động đó, việc dạy học sẽ không diễn ra Quản lý hoạt động dạy học là quản lý hai hoạt động dạy và học trong mối quan hệ biện chứng thống nhất của chúng

Bản chất của quá trình dạy học: Là quá trình lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của người học Trong quá trình dạy học một mặt giáo viên phải quan tâm đến đặc điểm phát triển năng lực nhận thức của học sinh theo từng lứa tuổi để tổ chức, điều khiển quá trình dạy học đạt hiệu quả

Hoạt động dạy và học là hoạt động trung tâm chi phối tất cả các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường Đó là con đường trực tiếp và thuận lợi nhất để giúp cho học sinh lĩnh hội được tri thức của xã hội loài người

Hoạt động dạy học làm cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách hệ thống, cơ bản có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, lao động và trong cuộc sống Hoạt động này làm phát triển tư duy độc lập sang tạo, hình thành những năng lực cơ bản về nhận thức và hành động của học sinh, hình thành ở học sinh thế giới quan khoa học, lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội Ở trẻ em đó chính là động cơ học tập trong nhà trường và định hướng hoạt động của học sinh sau này Vì vậy có thể nói hoạt động dạy học trong nhà trường đã tô đậm chức năng xã hội của nhà trường, đặc trưng cho nhiệm vụ của nhà trường và là hoạt động giáo dục trung tâm, là cơ sở khoa học của các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường

Ngày nay, với xu thế dạy học “lấy người học làm trung tâm”, giáo viên cần biết tạo cho người học một không khí học tập mang tính chủ động,

và sáng tạo Tức là dạy cho người học cách học, cách tư duy và tác động của người thầy là tác động bên ngoài, hướng dẫn thúc đẩy và tạo điều kiện cho người tự học

+ Hoạt động học

Theo nghĩa rộng nhất thì học là quá trình cơ bản của sự phát triển nhân cách trong hoạt động của con người Đó là sự lĩnh hội tri thức, kỹ năng kỹ xảo những giá trị và phương thức hành động Hoạt động dạy học là hoạt động nhận thức độc đáo của con người, thông qua học con người thay đổi chính bản thân mình và ngày càng có năng lực hơn trong hoạt động tích cực nhận thức và cải biến hiện thực khách quan Hoạt động học của mỗi người học là nhằm tiếp thu, lĩnh hội và sử dụng tri thức, hình thành và phát triển nhân cách Người học vừa là chủ thể vừa là sản phẩm của quá trình dạy học

Ngày nay, thời đại “ học tập suốt đời “ là xu hướng tất yếu thì yêu cầu

về nâng cao năng lực học tập của mỗi người là yêu cầu bức thiết nhất và chúng ta cần phải hiểu được rằng quá trình học tập của mỗi người chính là quá trình biến đổi bản thân con người ấy, và đó cũng chính là quá trình học tập tự tạo ra

+ Mối quan hệ giữa hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học mang tính chất hai chiều, gồm hoạt động dạy và hoạt động học, đó là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại và bổ sung cho nhau, phối hợp chặt chẽ, thống nhất với nhau giữa người dạy và người học Hoạt động dạy học diễn ra trong điều kiện xác định, trong đó hoạt động dạy đóng vai trò chủ đạo, điều khiển hướng dẫn Hoạt động học đóng vai trò chủ động, tích cực tự giác và sáng tạo, nhằm đạt hiệu quả theo mục tiêu giáo dục đã xác định

Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của dạy và học, được thể hiện trong và bằng sự tương tác có tính chất cộng đồng và hợp tác giữa dạy và học tuân theo logic khách quan của nội dung dạy học Chỉ trong sự tác động qua lại giữa thầy và trò thì mới xuất hiện bản thân quá trình dạy học Sự phá vỡ mối liên hệ tác động qua lại giữa dạy và học sẽ làm mất đi sự toàn vẹn đó

1.3.2 Đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh

1.3.2.1 Quan điểm đổi mới phương pháp dạy học

Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, tự học, kỹ năng vận dụng vào thực tiễn, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, tạo được hứng thú học tập cho học sinh, tận dụng được công nghệ mới nhất; khắc phục lối dạy truyền thống truyền thụ một chiều các kiến thức có sẵn Rất cần phát huy cao năng lực tự học, học suốt đời trong thời đại bùng nổ thông tin Tăng cường học tập cá thể phối hợp với hợp tác Định hướng vào người học được coi là quan điểm định hướng chung trong đổi mới phương pháp dạy học Quan điểm định hướng chung cần được cụ thể hóa thông qua những quan điểm dạy học khác, như dạy học giải quyết vấn đề, dạy học gắn với tình huống thực tiễn, dạy học định hướng với hành động …cũng như các phương pháp, kỹ thuật dạy học

cụ thể nhằm tăng cường hơn nữa việc gắn lý thuyết với thực tiễn, tư duy với hành động, nhà trường với xã hội

Đổi mới phương pháp dạy học được thực hiện theo các định hướng sau:

- Bám sát mục tiêu giáo dục phổ thông

- Phù hợp với nội dung dạy học cụ thể

- Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh

- Phù hợp với cơ sở vật chất, các điều kiện dạy học của nhà trường

- Kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có hiệu quả các phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại với việc khai thác những yếu tố tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống

- Tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học, thiết bị dạy học và

đặc biệt lưu ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin

1.3.2.2 Đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy học tích cực

Có thể nêu bốn dấu hiệu đặc trưng cơ bản sau đây của PPDH tích cực:

- Dạy học tăng cường phát huy tính tự tin, tích cực, chủ động, sáng tạo thông qua tổ chức thực hiện các hoạt động học tập của học sinh Dạy học thay

vì lấy “Dạy” làm trung tâm sang lấy “Học” làm trung tâm Trong phương pháp

tổ chức, người học – đối tượng của hoạt động “dạy” – đồng thời là chủ thể của hoạt động “học” - được cuốn hút vào các hoạt động học tập do GV tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ, chưa có chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được GV sắp đặt Hoạt động này làm cho lớp ồn ào hơn, nhưng đó là “sự ồn áo hiệu quả”

- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp và phát huy năng lực tự học của học sinh PPDH tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập của HS không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh, với sự bùng nổ

về thông tin, khoa học, kỹ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão, thì không thể nhồi nhét vào đầu óc HS khối lượng kiến thức ngày càng nhiều Trong các phương pháp học, thì cốt lõi là phương pháp tự học Nếu tạo dựng cho

HS có được phương pháp, kỹ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập

sẽ nhân lên gấp bội

- Dạy học phân hóa kết hợp với hợp tác Trong một lớp học trình độ kiến thức, tư duy của HS thường không đồng đều, vì vậy khi áp dụng PPDH

thành nhiệm vụ học tập, nhất là khi bài học được thiết kế thành một chuỗi hoạt động học tập

- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò: Trong dạy học, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của trò mà cũng đồng thời tạo điều kiện nhận định thực trạng

và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy Trong PPDH tích cực, GV phải hướng dẫn HS phát triển kỹ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học

1.3.2.3 Hướng thực hiện phương pháp dạy học tích cực

Thực hiện dạy học tích cực (DHTC) không có nghĩa là gạt bỏ các phương pháp truyền thống mà cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực trong hệ thống các PPDH truyền thống, đồng thời phải học hỏi, vận dụng một số PPDH mới, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh dạy học cụ thể

1.3.2.4 Giới thiệu một số phương pháp dạy học

Phương pháp thuyết trình: Đây là PPDH lâu đời nhất và hiện nay vẫn

là phương pháp được sử dụng khá phổ biến Với phương pháp thuyết trình,

GV sử dụng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ để cung cấp cho người học hệ thống thông tin về nội dung học tập Người học tiếp nhận hệ thống thông tin đó từ người dạy và xử lí tùy theo chủ thể việc học và yêu cầu của dạy học

- Phương pháp vấn đáp, đàm thoại: Phương pháp trong đó GV đặt ra những câu hỏi để HS trả lời, hoặc có thể tranh luận với nhau và với cả GV, qua đó HS lĩnh hội được nội dung bài học

- Phương pháp vấn đáp, đàm thoại khác với thuyết trình ở chỗ nội dung cần truyền thụ không được thể hiện qua lời giảng của người dạy mà được thực hiện bởi hệ thống câu hỏi, câu trả lời của người học dưới sự gợi

mở bởi các câu hỏi do người dạy đề xuất

- Mục đích của phương pháp này là nâng cao chất lượng giờ học bằng cách tăng cường hình thức hỏi – đáp, đàm thoại giữa GV và HS, rèn cho HS

- Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề: Phát hiện sớm và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn là một năng lực đảm bảo thành công trong cuộc sống Vì vậy, tập dượt cho HS biết phát hiện, đặt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải trong học tập, trong cuộc sống của cá nhân, gia đình, cộng đồng không chỉ có ý nghĩa ở tầm PPDH mà phải đặt như một mục tiêu giáo dục Trong dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề, HS vừa nắm được tri thức mới, vừa nắm được phương pháp chiếm lĩnh tri thức đó, phát triển tư duy tích cực sáng tạo, được chuẩn bị một năng lực thích ứng với đời sống xã hội

- Dạy học với lý thuyết tình huống: GV giao nhiệm vụ học tập, đưa tình huống, HS hình thành hoặc điều chỉnh kiến thức dể đáp ứng nhu cầu của môi trường chứ không do áp đặt của GV HS độc lập hoạt động, khi HS không thể giải quyết vấn đề, GV can thiệp thông qua các câu hỏi gợi ý

- Dạy học dự án: Người học tự lựa chọn chủ đề, xác định nhiệm vụ cụ thể, tự tổ chức, giải quyết nhiệm vụ

1.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở trường Trung học phổ thông

1.4.1 Đặc điểm và yêu cầu về quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

1.4.1.1 Đặc điểm của quản lý dạy học môn hoá học

Hóa học là môn khoa học tự nhiên cơ bản, từ tri thức cơ bản dễ nắm bắt tới những khái niệm bao quát trừu tượng Mỗi môn khoa học, mỗi lĩnh vực tri thức sẽ gồm nhiều tập, dần dần từ thấp lên cao, từ dung dị dễ hiểu tới khái quát trừu tượng Hóa học giúp học sinh hiểu biết được các hiện tượng tự nhiên của xã hội, hiểu được cấu tạo của những vật vô cùng nhỏ bé mà mắt thường không nhìn thấy được Giải thích được vì sao lại nói các vật trên thế giới đều do nguyên tử cấu tạo nên, chất nào giúp con người duy trì sự sống

Do đó để nâng cao chất lượng đào tạo cần quan tâm sử dụng các phương tiện trực quan kết hợp với sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên là một trong những yếu tố quan tâm hàng đầu đối với đào tạo THPT như việc thiết kế giáo án điện tử, việc đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, sử dụng phương tiện dạy học hiện đại, ứng dụng vào dạy học hóa học Quản lý việc sử dụng công nghệ thông tin với những bài có thí nghiệm khó, thí nghiệm độc hại thì giáo viên sử dụng các thí nghiệm ảo trình chiếu trên giáo án điện tử để học sinh

dễ theo dõi Đôn đốc nhắc nhở giáo viên sử dụng giáo án điện tử để trình chiếu những bài về điều chế các chất hay các quy trình sản xuất các hợp chất

mà thay cho các hình vẽ trong sách giáo khoa, đó là việc rất cần thiết cho giáo viên bộ môn hóa học

Quản lý việc thực hiện chương trình giảng dạy : Quản lý giáo viên dạy đúng, dạy đủ các bài, đúng tiến độ và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo đúng phân phối chương trình của bộ Giáo dục và theo đúng lịch

từ đầu năm học Quản lý giờ lên lớp và vận dụng phương pháp, sử dụng phương tiện trong dạy học hóa học, thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy theo đường hướng lấy người học làm trung tâm Phát huy tính tích cực học tập của học sinh Dành nhiều thời gian cho luyện giải các dạng bài tập ở học sinh khối lớp 11, 12, chuyên ban A Tích cực vận dụng thực hành xen lẫn với giảng

lý thuyết để học sinh hiểu bài ngay tại lớp Quản lý chắc việc giảng dạy chương trình trên lớp để tránh hiện tượng giáo viên trên lớp dạy không hết kiến thức để bắt buộc học sinh phải theo học thêm ở nhà giáo viên đó

Quản lý việc đánh giá kết quả học tập của học sinh : để việc quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đạt mục đích, cần xác định trình độ hóa học của học sinh so với mục tiêu đề ra ; xem xét nội dung chương trình học có phù hợp với học sinh hay không để có kế hoạch điều

phục; điều chỉnh cách dạy của giáo viên cho phù hợp với yêu cầu, mục tiêu, nhiệm vụ dạy học, phù hợp với từng đối tượng học sinh

1.4.1.2 Yêu cầu trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học ở trường trung học phổ thông

Đổi mới phương pháp dạy và học là hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động Giáo viên và cán bộ quản lý trường trung học phổ thông cần nắm được những quy trình đổi mới các phương pháp dạy và học Đặc biệt cán bộ quản lý chịu trách nhiệm trực tiếp việc này cần quan tâm và đặt vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở đúng tầm của nó trong sự phối hợp với các hoạt động toàn diện của nhà trường Ban giám hiệu cần trân trọng, ủng hộ, khuyến khích mỗi sáng kiến, cải tiến

dù nhỏ của giáo viên và cũng cần biết hướng dẫn giúp đỡ giáo viên vận dụng các phương pháp dạy học thích hợp với môn học, đặc điểm học sinh, điều kiện dạy và học ở địa phương, làm cho hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ngày càng được mở rộng và có hiệu quả hơn Tuy nhiên, đổi mới phương pháp dạy và học không có nghĩa là gạt bỏ các phương pháp truyền thống mà phải vận dụng một cách hiệu quả các phương pháp dạy học hiện có

theo quan điểm dạy học tích cực kết hợp với phương pháp dạy học hiện đại

Chương trình môn hóa học trung học phổ thông được xây dựng theo những quan điểm sau:

1: Đảm bảo thực hiện mục tiêu môn hóa học trường THPT

2: Đảm bảo tính phổ thông, cơ bản tối thiểu và thực tiễn trên cơ sở hệ thống kiến thức của khoa học hóa học tương đối hiện đại

3: Đảm bảo tính đặc thù của môn hóa học

- Coi trọng nội dung thực hành, thí nghiệm hóa học Chúng được coi

là cơ sở để xây dựng kiến thức và rèn luyện kỹ năng

- Tính chất của các chất được xây dựng trên cơ sở lý thuyết chủ đạo

4: Đảm bảo sự định hướng đổi mới phương pháp dạy học hóa học theo hướng tích cực hóa:

- Giáo viên là người thiết kế, tổ chức các hoạt động, học sinh tự giác, tích cực hoạt động nhận thức và hình thành kỹ năng cho bản thân

- Giáo viên và học sinh tích cực sử dụng có hiệu quả những phương tiện dạy học trong các loại hình bài học

5: Đảm bảo việc thực hiện đổi mới đánh giá kết quả của học sinh:

- Xác định mức độ, yêu cầu về kiến thức và kỹ năng học tập của học sinh ở các mức độ biết, hiểu và vận dụng

- Khả năng giải các loại hình bài tập chắc nghiệm, tự luận với những nội dung phong phú

- Trình độ tư duy cũng như khả năng vận dụng kiến thức để phát hiện

và giải quyết một vấn đề nào đó vừa sức

6: Đảm bảo sự kế thừa những thành tựu dạy và học hóa học trong nước và thế giới

- Kế thừa và phát huy những ưu điểm của trương trình hóa học cải cách, chương trình hóa học chuyên ban

-Nghiên cứu và học tập có chọn lọc những kinh nghiệm tốt từ chương trình hóa học của các nước phát triển trên thế giới và trong khu vực

7: Bảo đảm tính phân hóa của chương trình hóa học phổ thông

Đáp ứng nguyện vọng và năng lực học sinh, có các loại chương trình sau Chương trình hóa học cơ bản

Chương trình hóa học nâng cao

Chương trình tự chọn nâng cao

1.4.2 Nội dung quản lý đổi mới phương pháp dạy học

1.4.2.1 Lý do của việc đổi mới

Thứ nhất, so yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội đối với việc đào

của giai đoạn mới, ngoài các phẩm chất như lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, quý trọng và hăng say lao động, có lòng nhân ái, ý thức trách nhiệm… còn có những phẩm chất và năng lực cần thiết khác, đó là có tư duy phê phán

để thích ứng với những thay đổi trong cuộc sống, quan tâm và tham gia giải quyết các vấn đề bức xúc mang tính toàn cầu, có năng lực hợp tác và giao tiếp có hiệu quả, năng lực chuyển đổi nghề nghiệp theo yêu cầu của sản xuất

và thị trường lao động, năng lực quản lý, nổi bật nhất là năng lực thích ứng với cốt lõi là khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề Những phẩm chất và năng lực nêu trên phải được xem là nội dung chủ yếu của mục tiêu giáo dục

và trước hết là yêu cầu của nhà trường phổ thông

Thứ hai, do sự phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ Thể hiện qua các lý thuyết, các thành tựu mới và khả năng ứng dụng cao, rộng và nhanh vào thực tế Học vấn mà nhà trường phổ thông trang bị không thể thâu tóm được mọi tri thức mong muốn, vì vậy phải coi trọng việc dạy phương pháp, dạy cách đi tới kiến thức của loài người, trên cơ sở đó mà tiếp tục học tập suốt đời Xã hội đòi hỏi người có học vấn hiện địa không chỉ có khả năng lấy ra từ trí nhớ các tri thức dưới dạng có sẵn, đã lĩnh hội ở nhà trường phổ thông mà còn phải có năng lực chiếm lĩnh, sử dụng các tri thức mới một cách độc lập; khả năng đánh giá các

sự kiện, các tư tưởng, các hiện tượng một các thông minh, sang suốt khi gặp trong cuộc sống, trong lao động, trong các quan hệ với mọi người Nội dung học vấn phải góp phần quan trọng để phát triển hứng thú và năng lực nhận thức của học sinh, cung cấp cho học sinh những kỹ năng cần thiết cho việc học và giáo dục sau này

Thứ ba, do có những thay đổi trong đối tượng giáo dục Những kết quả nghiên cứu tâm, sinh lý của HS và điều tra xã hội học gần đây trên thế giới cũng như ở trong nước cho thấy thanh thiếu niên có những thay đổi trong sự

thông, trong bối cảnh hội nhập, HS được tiếp nhận nhiều nguồn thông tin đa dạng, phong phú từ nhiều mặt của cuộc sống, có nhiều hiểu biết hơn, linh hoạt

và thực tế hơn so với các thế hệ cùng lứa tuổi trước đây mấy chục năm, đặc biệt là HS cấp THPT Trong học tập họ không thỏa mãn với vai trò của người tiếp thu thụ động, không chỉ chấp nhận các giải pháp có sẵn được đưa ra, họ yêu cầu sự lĩnh hội độc lập các tri thức và phát triển kĩ năng

Thứ tư, do yêu cầu phải hòa chung với xu thế phát triển của thời đại –

xu thế hội nhập và phát triển Trong bối cảnh hiện nay, chương trình của các nước đều tiến tới việc thực hiện yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, trực tiếp góp phần cải thiện nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người Xu thế phát triển mới cũng hướng tới việc rút ngắn khoảng cách

về trình độ, điều kiện giữa các địa phương, các khu vực, cách biệt giữa giới tính, địa vị xã hội

Như vậy, trong bối cảnh đất nước đang trong tiến trình đổi mới mạnh

mẽ, chúng ta đang thực hiện công cuộc công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước, đưa nước ta từng bước hòa nhập với thế giới và khu vực, đưa nền kinh

tế nước ta từ tình trạng kém phát triển thành nước có nền kinh tế phát triển

so với khu vực và thế giới (2020) Để đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ mục tiêu trên, đòi hỏi nền giáo dục nước ta phải có sự đổi mới toàn diện

1.4.2.2 Nội dung quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông

Trong quản lý hoạt động đổi mới PPDH, người Hiệu trưởng cần thể hiện rõ vai trò trong quản lý mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp, thiết bị và đánh giá một các đồng bộ, toàn diện nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Quán triệt tinh thần đổi mới trong giáo dục nói chung và đổi mới PPDH nói riêng; Tổ chức học tập các nghị quyết, các chỉ thị, các thông tư, các công văn hướng dẫn thực hiện đổi mới giáo dục, đổi mới công tác dạy

quản lý tốt hoạt động đổi mới PPDH, Hiệu trưởng cần thực hiện tốt các vấn

đề sau:

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên

Dạy học là một công việc đòi hỏi sự sáng tạo nhằm làm cho chương trình phù hợp với thực tiễn dạy học Sản phẩm của quá trình dạy học đạt chất lượng cao hay thấp phụ thuộc phần lớn vào phẩm chất, năng lực của người thầy Do đó, quản lý tốt hoạt động dạy của giáo viên đòi hỏi Hiệu trưởng phải am hiểu năng lực của mỗi giáo viên Trên cơ sở đó, Hiệu trưởng tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá quá trình giảng dạy của họ, định hướng hoạt động dạy học theo đúng mục tiêu đề ra Quản lý hoạt động dạy của GV cần tập trung vào những vấn đề sau:

a) Phân công giảng dạy cho giáo viên

Hiệu trưởng cần quán triệt quan điểm phân công giáo viên đúng chuyên môn đã được đào tạo, đảm bảo công bằng, khách quan Đặc biệt Hiệu trưởng phải có niềm tin vào khả năng và sự nỗ lực của các giáo viên, nhân viên trong trường, tránh tư tưởng định kiến khi phân công nhiệm vụ

Phân công giảng dạy cần xuất phát từ học tập của học sinh, chú ý đến thông tin phản hồi từ phía học sinh, giáo viên chủ nhiệm, cha mẹ HS để điều chỉnh phân công cho hợp lý Đồng thời cũng cần chú ý đến khối lượng công việc của từng giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm

b) Quản lý việc thực chương trình

Chương trình dạy học là văn bản pháp luật của Nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy học các môn, thời gian dạy học từng môn nhằm thực hiện yêu cầu, mục tiêu cấp học Là căn cứ pháp lý để các cấp quản lý tiến hành chỉ đạo, giám sát hoạt động dạy học của các trường Đây là căn cứ pháp lý để Hiệu trưởng quản lý giáo viên theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra cho từng