SKKN một số kinh nghiệm rèn đọc cho học sinh lớp 1

Đặc biệt đối với học sinh lớp 1 lớp đầu cấp, việc dạy đọc cho các em vô cùng quan trọng bởi các em có đọc tốt ở lớp 1 thì khi đọc ở các lớp tiếp theo các em mới nắm bắt được những yêu cầ

MỞ ĐẦU

I/ Lý do chon đề tài.

Môn Tiếng Việt ở trường tiểu học có nhiệm vụ vô cùng quan trọng, đó là hình thành 4 kĩ năng: Nghe- nói- đọc- viết cho học sinh Tập đọc là một phân môn của chương trình Tiếng Việt ở bậc tiểu học.Đây là phân môn có vị trí đặc biệt quan trọng trong chương trình vì nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển kĩ năng đọc, một kĩ năng quan trọng hàng đầu của học sinh ở bậc học đầu tiên

Đặc biệt đối với học sinh lớp 1 lớp đầu cấp, việc dạy đọc cho các em vô cùng quan trọng bởi các em có đọc tốt ở lớp 1 thì khi đọc ở các lớp tiếp theo các

em mới nắm bắt được những yêu cầu cao hơn của môn Tiếng Việt Việc dạy đọc ở lớp 1 rất quan trọng bởi từ chỗ các em còn phải học đánh vần từng tiếng đến việc đọc thông thạo của một văn bản là việc tương đối khó với các em mà mục tiêu của giờ dạy Tiếng Việt bằng cách nêu bật sức mạnh biểu đạt của Tiếng Việt, sự giàu đẹp của âm thanh, sự phong phú của ngữ điệu trong việc biểu đạt nội dung

Cũng như nhiều giáo viên lớp 1 khác ,tôi suy nghĩ rất nhiều về cách dạy tập đọc ở lớp 1 Đặc biệt là rèn cho học sinh không những chỉ đọc thông được văn bản mà còn phải đọc đúng tiếng, đọc liền tiếng trong từng câu, đọc đúng ngữ điệu, biết cách ngắt nghỉ hơi trong văn bản thơ cũng như trong văn bản

xuôi Những băn khoăn này chính là lý do tôi chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm rèn đọc cho học sinh lớp 1”

II/ Mục đích của đề tài.

Tập đọc là phân môn thực hành, vì vậy nhiệm vụ của nó là hình thành kĩ năng đọc cho học sinh.Kĩ năng đọc có nhiều mức độ đọc đúng, đọc nhanh.Dạy đọc giáo dục lòng ham mê đọc sách cho học sinh giúp các em còn thấy được đây chính là con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ phát triển

III/ Nhiệm vụ của đề tài.

Giờ tập đọc ở lớp 1 vận dụng cả phương pháp học vần, cả phương pháp tập đọc Yêu cầu của giờ tập đọc lớp 1 là củng cố hệ thống âm vần đã học (nhất là các vần khó) đọc đúng tiếng, liền tiếng trong từng câu, đoạn, bài Bước đầu biết cách ngắt nghỉ ở các dấu câu, biết lên giọng và hạ giọng Để làm tốt được các nhiệm vụ nêu trên, đề tài của tôi mục đích đưa ra một số biện pháp để giúp học sinh đọc thông được văn bản và đọc đúng ngữ điệu nói chung, ngắt giọng đúng nói riêng nhằm nâng cao chất lượng của một giờ dạy tập đọc ở lớp 1

IV/ Phương pháp nghiên cứu của đề tài.

Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng những phương pháp sau:

- Phương pháp thu nhận tài tiệu

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế.

- Dạy thực nghiệm

- Trao đổi tọa đàm với đồng nghiệp

V/ Phạm vi nghiên cứu của đề tài.

- Đề tài này được áp dụng trong tất cả các giờ Tiếng Việt ở lớp 1

VI/ Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh lớp Một.1 trường tiểu học An Bình B

NỘI DUNG

A Cơ sở khoa học.

I/ Cơ sở ngôn ngữ học.

Cơ sở ngôn ngữ học nói chung, Tiếng Việt nói riêng có quan hệ mật thiết với phương pháp dạy học Tiếng Việt Ngôn ngữ Tiếng Việt tạo nên nền tảng của môn học Tiếng Việt và logic khoa học của ngôn ngữ quyết định ngôn ngữ môn học Tiếng Việt

Những hiểu biết về bản chất của ngôn ngữ, của Tiếng Việt có vai trò quan trọng trong việc xác định nội dung và phương pháp dạy học

Tóm lại, ngôn ngữ học nói chung, Việt ngữ học nói riêng quy định cả nội dung dạy học, trình tự sắp xếp nội dung môn học và cả phương pháp của thầy trò trong giờ Tiếng Việt

II/ Cơ sở giáo dục học.

Phương pháp dạy học Tiếng Việt là một bộ phận của khoa học giáo dục nên

nó phụ thuộc vào những quy luật chung của khoa học môn học này Có thể coi phương pháp dạy học Tiếng Việt là một khoa học sinh ra từ sự tích hợp biện chứng của Việt ngữ học và lí luận dạy học đại cương Mục đích của phương pháp dạy học Tiếng Việt nói chung là tổ chức sự phát triển tâm hồn và thể chất của học sinh, chuẩn bị cho các em đi vào cuộc sống lao động trong xã hội mới

III/ Cơ sở tâm lý học và tâm lý ngôn ngữ học.

Quan hệ của phương pháp dạy học tiếng Việt và tâm lý học, đặc biệt là tâm lý học lứa tuổi rất chặt chẽ Không có kiến thức về quá trình tâm lý học ở con người nói chung và ở trẻ em lứa tuổi tiểu học nói riêng thì không thể giảng dạy tốt và phát triển lời nói cho học sinh Phương pháp dạy học tiếng Việt vận dụng rất nhiều kết quả của tâm lý học

Mối quan hệ của phương pháp dạy học tiếng Việt với tâm lý ngữ học

Tâm lý học đưa ra cho phương pháp những số liệu cụ thể về quá trình nắm lời nói, về việc nắm ngữ pháp… Những nghiên cứu tâm lý học cho phép xác định mức độ vừa sức của tài liệu học tập

B Thực trạng.

Qua điều tra thực tế việc đọc của học sinh, tôi thấy thực trạng của học sinh lớp tôi có những thuận lợi,khó khăn sau đây:

1/ Thuận lợi:

Trong năm học, học sinh đã được học nhiều bài học vần, tập đọc tạo điều kiện tốt cho học sinh trong giờ học Đa số học sinh đọc được nội dung bài và bước đầu có kĩ năng đọc đúng Đã có một số em biết áp dụng vào giờ ngoại khóa

2/ Khó khăn:

Một số em chưa thực sự hiếu học, hay quên đồ dùng học tập, chưa chuẩn bị bài đầy đủ trước khi đến lớp.Một số học sinh yếu vừa đọc vừa đánh vần, số đông học sinh khác đọc trôi chảy song chưa biết nhấn mạnh ở các từ ngữ cần chú ý cũng như cách ngắt nghỉ đúng dấu câu

Quá trình thực tế dạy tập đọc cho học sinh lớp 1 nhiều em tiếp thu bài nhanh, đọc tốt song vẫn còn tồn tại một số em đọc chưa thạo như em: Văn Nam, Đức Phát, Thu Hoài, Hoài An, An Bình, Lê Dũng

C Nội dung.

Trong chương trình Tiếng Việt lớp 1, phân môn tập đọc chiếm một thời lượng khá lớn.Học sinh được học tập đọc từ tuần 25 đến hết tuần 35 sau khi kết thúc giai đoạn học âm – vần Chuyển từ giai đoạn học âm vần sang học tập đọc, học sinh gặp không ít khó khăn, rất cần được giáo viên quan tâm hướng dẫn và tổ chức nhiều hình thức luyện đọc để có thể đạt được yêu cầu chung

Yêu cầu cơ bản theo chuẩn kiến thức kĩ năng đối với môn tập đọc lớp 1 Học sinh biết đọc đúng và rõ ràng bài văn đơn giản (tốc độ khoảng 3 tiếng/ phút), hiểu được nghĩa của từ thông thường và ý của câu Để thực hiện được mục tiêu cơ bản của môn học và yêu cầu cơ bản của chuẩn kiến thức kĩ năng trong dạy học cho học sinh lớp 1, tôi xin trình bày một số biện pháp rèn kĩ năng đọc mà tôi thực hiện đã đạt hiệu quả

1 Thường xuyên thay đổi các hình thức luyện đọc.

Trong giờ tập đọc đối với lớp 1 thường có các hình thức luyện đọc: đọc cá nhân, đọc đồng thanh (cả lớp, nhóm) đọc nối tiếp, đọc phân vai… Tùy vào đặc điểm đối tượng học sinh của mỗi lớp, tùy theo nội dung của bài học để lựa chọn hình thức luyện đọc cho phù hợp

1.1 Đọc cá nhân: Hình thức đọc này hết sức quan trọng, phải được thường xuyên tiến hành trong mỗi tiết học, từ luyện đọc tiếng, từ khó đến luyện đọc câu, đọc đoạn và đọc cả bài Để đạt hiệu quả cao trong hình thức luyện đọc cá nhân tôi đã huy động sự chú ý của học sinh cả lớp để các em có thể nhận xét, đánh giá và sửa lỗi sai cho bạn Cần lưu ý tới lỗi sai do đặc điểm địa phương để giúp đỡ học sinh khắc phục và sửa chữa Đây chính là thời điểm thuận lợi nhất

để tôi sửa lỗi phát âm không chuẩn cho từng cá nhân học sinh

-Trong hình thức đọc cá nhân, tôi đã tổ chức cho các em được đọc thầm (phần tìm hiểu nội dung bài) kết hợp với đọc thành tiếng

1.2 Đọc đồng thanh:

Đọc đồng thanh theo nhóm, lớp có ưu điểm tiết kiệm được thời gian trên lớp, tất cả học sinh đều được đọc Song nhược điểm của hình thức đọc đồng thanh thường tạo cho học sinh thói quen đọc theo, đọc vẹt Vì thế tôi đã tổ chức luyện đọc cá nhân thật kĩ trước khi chuyển sang luyện đọc đồng thanh Tôi thường luyện đọc đồng thanh cho học sinh lớp 1 vào cuối tiết 1 hoặc cuối tiết 2 hay ở những bài học thuộc lòng

1.3 Đọc nối tiếp:

Sau khi học sinh đã biết đọc trơn lưu loát, biết ngắt nghỉ hợp lý tôi thường tổ chức cho lớp, tổ, nhóm đọc nối tiếp Đây là hình thức tập trung cao sự chú ý theo dõi bài học của học sinh và cũng là hình thức thi đua đọc đúng, đọc diễn

cảm trong tập thể Tùy vào năng lực và khả năng học sinh, tôi đã tổ chức và sắp xếp cho các em đọc nối tiếp sao cho phù hợp

Ví dụ bài: Trường em- Tiếng Việt 1/ Tập 2 trang 46

Trong bài có 3 câu ngắn hơn , tôi dành cho học sinh trung bình, các câu còn lại dành cho học sinh khá, giỏi

1.4 Đọc phân vai: Đây là hình thức luyện đọc nhằm làm cho giờ học sống động, cuốn hút học sinh Khi sử dụng hình thức luyện đọc phân vai, tôi đã chọn đối tượng học sinh có chất giọng phù hợp với độ dài- ngắn, đơn giản- phức tạp của văn bản Hình thức luyện đọc này chỉ phù hợp với những bài tập đọc có lời thoại và tôi thường tổ chức ở cuối tiết 2, khi học sinh đã tìm hiểu nội dung bài đọc

Ví dụ: Bài “Vì bây giờ mẹ mới về” – Tiếng Việt 1, tập 2, trang 88

- Tôi lựa chọn 3 học sinh khá trong lớp để đọc phân vai (1 học sinh đọc lời dẫn truyện, 1 học sinh đọc lời của mẹ, 1 học sinh đọc lời của em bé)

- Tôi hướng dẫn cho các em biết ngữ điệu của từng nhân vật

- Đọc lời của mẹ phải ân cần, dịu dàng và hơi lên giọng ở cuối câu

Con làm sao thế?

Đứt khi nào thế?

- Đọc lời của em bé thì giọng nhỏ nhẹ, nũng nịu:

Con bị đứt tay

Lúc nãy ạ!

Vì bây giờ mẹ mới về

-Đọc lời dẫn chuyện phải có giọng dứt khoát, diễn cảm

1.5 Đọc đối đáp:

Trong tập đọc lớp 1, chương trình thường có một số bài đồng dao về con vật, về thiên nhiên dí dỏm, phù hợp với tâm lý học sinh Nội dung các bài đọc dễ hiểu, các câu thơ có sự tương quan hợp lý khi đối đáp nên tôi lựa chọn mỗi lần một cặp 2 học sinh đọc bài theo hình thức đối đáp nhau Làm cho học sinh nhanh thuộc bài, nhớ lâu bài đọc và tạo dấu ấn trong tâm lý trẻ thơ.Không khí giờ học thoải mái, nhẹ nhàng và bớt đi sự nhàm chán của giờ luyện đọc

Ví dụ 1: Bài “Kể cho bé nghe”- Tiếng Việt 1, tập 2, trang 112

Học sinh 1 đọc: Hay nói ầm ĩ

Học sinh 2 đọc: Là con vịt bầu

Học sinh 1 đọc tiếp: Hay nói đâu đâu

Học sinh 2 đọc tiếp: Là con chó vện

Học sinh 1 đọc tiếp: Hay chăng dây điện

Học sinh 2 đọc tiếp: Là con nhện con…

Ví dụ 2 Bài “Ai dậy sớm” Tiếng Việt 1, tập 2, trang 67

Học sinh 1 đọc: Ai dậy sớm

Học sinh 2 đọc: Bước ra vườn

Học sinh 1 đọc tiếp: Hoa ngát hương

Học sinh 2 đọc tiếp: Đang chờ đón

Học sinh 1 đọc tiếp: Ai dậy sớm

Học sinh 2 đọc tiếp: Đi ra đồng…

Căn cứ vào đối tượng học sinh, tôi đã lựa chọn vai đọc phù hợp với từng học sinh, để em nào cũng được đọc tôi không tập trung vào một số học sinh khá giỏi, học sinh năng khiếu được đọc đối đáp, phân vai Tôi quan tâm nhiều hơn tới những học sinh chưa mạnh dạn, chưa tự tin để giúp các em có cơ hội được đọc theo hình thức này trong buổi học thứ hai để thu hút các em và khuyến khích các em vươn lên trong học tập

1.6 Thi đọc đúng, đọc hay trong lớp

Hình thức này tôi đã tổ chức cho học sinh trong lớp thực hiện vào cuối tiết 2 hoặc vào tiết học bổ sung trong các buổi học thứ hai Tôi đã tổ chức cho học sinh trong toàn lớp thi đọc trong giờ sinh hoạt tập thể ngoài giờ lên lớp.Hình thức tổ chức luyện đọc này đã phát huy được năng lực cá nhân, kích thích được

sự vươn lên, sự cố gắng của mỗi học sinh

2 Rèn đọc theo đối tượng học sinh.

2.1 Đối với những học sinh trung bình, yếu

Tôi đã hướng dẫn các em đọc và phân tích kĩ các từ khó, rèn đọc câu cho liền mạch, hướng dẫn học sinh yếu đánh vần những tiếng khó trước khi đọc trơn Tôi thường xuyên quan tâm, hướng dẫn những học sinh yếu, kém được đọc trước các đối tượng học sinh khác trong lớp, để khắc phục tình trạng học sinh đọc theo, đọc vẹt

Trong khi đọc tôi đã giúp các em sửa chữa những lỗi sai trong phát âm.Tôi đã

hệ thống câu hỏi gợi mở để các em từng bước và khắc phục.Tôi thường xuyên luyện tập cho các em trong mọi lúc, mọi nơi và luôn động viên ghi nhận sự tiến

bộ của các em, dù là những tiến bộ nhỏ nhất

2.2 Đối với học sinh khá, giỏi: Tôi có những yêu cầu cao hơn như: Đọc những câu khó Câu dài, đọc đoạn, đọc toàn bài.Những học sinh có năng khiếu cho đọc mẫu bài đọc thay cho giáo viên.Hướng các em tới yêu cầu đọc đúng, đọc hay mà còn biết đọc diễn cảm

Khi đánh giá kết quả rèn đọc cho đối tượng học sinh này tôi có những yêu cầu cao hơn về kĩ thuật, tốc độ để các em cố gắng vươn lên và không hài lòng với kết quả học tập của chính mình

3 Dành thời gian hợp lý cho việc dạy vần khó, ít dùng.

Chương trình Tiếng Việt lớp 1, mỗi bài tập đọc đều có nội dung ôn luyện một

số vần khó Ngoài ra, cũng ở giai đoạn học tập đọc sách giáo khoa còn giới thiệu cho học sinh một số âm vần khó, ít dùng chưa học ở giai đoạn học vần như: Oen, oong, ooc, oet, yêng, uây, uyt, oeo, uênh, oao, oam

Các vần khó ít dùng trên đều là những vần có âm đệm o, u Tôi đã kết hợp luyện tập, bổ sung vào học ở giai đoạn cuối của học vần bằng cách trên cơ sở những vần đã học hướng dẫn học sinh thay âm cuối để tạo ra vần mới Từ đó giúp cho học sinh có thể đọc và viết được.Tuy nhiên tôi phải thường xuyên dành thời gian cho học sinh

4 Các biện pháp bổ trợ:

Trong rèn đọc cho học sinh lớp 1 muốn đạt hiệu quả cao, ngoài các biện pháp trên cũng cần tăng cường một số biện pháp bổ trợ sau:

- Tăng cường cho học sinh tiếp xúc với các văn bản ngoài sách giáo khoa

Tổ chức cho học sinh đọc truyện, báo Nhi đồng vào thời gian giờ ra chơi hoặc trong tiết sinh hoạt ngoài giờ lên lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Tổ chức cho học sinh tiếp xúc, làm quen với giọng đọc của giáo viên và các anh chị trong trường Trong hội thi đọc hay viết đẹp ở nhà trường, tổ chức cho các em tham dự và chứng kiến để các em có cơ hội làm quen, bởi sự nhận thức của các em còn non nớt, hay “bắt chước”

Với kinh nghiệm trên được các thầy cô giáo trong trường áp dụng và đã mang lại hiệu quả đáng mừng.Học sinh có khả năng đọc nhanh, thông thạo và hết năm

đã có học sinh biết đọc hay, diễn cảm

D.Hiệu quả

Căn cứ vào tiến trình bài dạy, kết quả kiểm tra cuối năm học của học sinh cho thấy Đa số học sinh tiếp thu tốt, vận dụng kiến thức trong quá trình đọc bài một cách chắc chắn Các em tự giác, hứng thú, tự tin và tích cực học tập

Cụ thể kết quả Năm học 2011-2012 đạt được như sau: Tổng số học sinh là 41em.Trong đó loại giỏi đạt: 35em,loại khá đạt: 4em,loại trung bình đạt 2em và

2 em đạt giải học sinh giỏi cấp thị là:

- Giải nhất em:Ngô Đăng Hiến

- Giải nhì em:Trần Ngọc Khánh Linh

Như vậy tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu ở cuối năm học là 100%

Qua thực tế giảng dạy trên lớp về đổi mới phương pháp dạy học và qua kết quả học tập của học sinh đã đạt được Nên giáo viên chú ý triển khai và áp dụng tốt phương pháp dạy học theo hướng tích cực vào giảng dạy ở trường Tiểu học nói chung và phương pháp dạy học tập đọc ở lớp 1 nói riêng sẽ có tác dụng tốt với chất lượng học tập của học sinh

KẾT LUẬN

Trong quá trình làm đề tài “Một số kinh nghiệm rèn đọc cho học sinh lớp Một” Tôi đã đọc và tìm hiểu nội dung dạy môn Tập đọc, những vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học rất có ích cho tôi, để dạy tốt môn Tập đọc Bên cạnh

đó tôi cũng rút ra được cho mình một vài kinh nghiệm trong công việc dạy học

tổ chức hoạt động trong các giờ tập đọc cho học sinh lớp Một

Muốn dạy tốt môn Tiếng Việt, giúp học sinh hiểu bài, phát âm chính xác trước hết người giáo viên phải nghiên cứu kĩ và biết hướng khai thác để giúp trẻ phát triển tư duy sáng tạo trong học tập môn Tiếng Việt Giáo viên không nắm vững phương pháp bài dạy trước khi lên lớp sẽ lúng túng hướng dẫn học sinh không mạch lạc sẽ gây tác hại cho học sinh không hứng thú, mất niềm tin,