Quản trị rủi ro về cho vay khách hàng cá nhân tại BIDV chi nhánh phố núi

cầu cần thiết trong bối cảnh mở rộng tín dụng khách hàng cá nhân và khi công tác quản trị rủi ro được thực hiện tốt nó sẽ là cơ sở, là tiền đề để hoạt động tín dụng cá nhân ngày càng an

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRƯƠNG DIỆP PHÚC CƯỜNG

QUẢN TRỊ RỦI RO VỀ CHO VAY KHÁCH HÀNG

CÁ NHÂN TẠI BIDV - CHI NHÁNH PHỐ NÚI

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Mã số: 8.34.01.01

Đà Nẵng - 2020

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: GS.TS Nguyễn Trường Sơn

Phản biện 1: PGS.TS Phạm Thị Lan Hương

Phản biện 2: PGS.TS Bùi Dũng Thể

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản trị kinh doanh tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 17 tháng 10 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trên thực tế, rủi ro ngân hàng có thể xuất hiện tại tất cả các nghiệp vụ của ngân hàng như: tiền gửi, tín dụng, thanh toán, ngoại tệ, đầu tư , cùng với việc mang lại lợi nhuận đáng kể cho ngân hàng thì lĩnh vực tín dụng cũng là lĩnh vực có rủi ro lớn nhất Hậu quả mà rủi

ro tín dụng mang lại đối với ngân hàng thường rất nặng nề: làm tăng chi phí của ngân hàng, thu nhập lãi bị chậm hoặc mất đi cùng với sự thất thoát vốn vay, làm xấu đi tình hình tài chính và cuối cùng làm tổn hại đến uy tín và vị thế của ngân hàng Đứng trước tình hình đó, trong vài năm trở lại đây các ngân hàng ngày càng tập trung và chú trọng hơn trong dịch vụ ngân hàng bán lẻ mà cụ thể là cho vay các khách hàng cá nhân, hộ gia đình Cho vay khách hàng là cá nhân là một thị trường rất tiềm năng để các ngân hàng thương mại khai thác

và cũng là thị trường cạnh tranh chính của các ngân hàng thương mại hiện nay

Tại Ngân hàng đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phố Núi, tỷ lệ cho vay đối với khách hàng cá nhân chiếm gần 80% tổng

dư nợ toàn chi nhánh, xếp thứ 8/24 trong nhóm các NHTM cổ phần

tư nhân trên địa bàn Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu cho vay KHCN năm 2017 là 1,1%, năm 2018 là 1,7%, năm 2019 là 2,3%, dù vẫn nằm trong tỷ lệ cho phép của NHNN (<3%), tuy nhiên qua số liệu cho thấy công tác QTRR tại Chi nhánh chưa được chú trọng và quan tâm đúng mức

Thực tế tại Chi nhánh từ trước đến nay chủ yếu chú trọng nhiều vào công tác xử lý nợ xấu, thiếu việc quản trị một cách hệ thống từ việc dự báo rủi ro, đánh giá mức tác động cũng như đề xuất trước các phương án xử lý một cách chủ động Quản trị rủi ro là yêu

cầu cần thiết trong bối cảnh mở rộng tín dụng khách hàng cá nhân và khi công tác quản trị rủi ro được thực hiện tốt nó sẽ là cơ sở, là tiền

đề để hoạt động tín dụng cá nhân ngày càng an toàn và hiệu quả Xuất phát từ lý luận và thực tiễn nêu trên, cá nhân tôi nhận thấy sự cần thiết và tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân vì vậy tôi chọn đề tài: “Quản trị rủi ro về cho vay khách hàng cá nhân tại BIDV - Chi nhánh Phố Núi” làm đề tài nghiên cứu cho chuyên đề của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu:

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là rủi ro tín dụng đối với nhóm khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Phố Núi

 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu giữa lý luận và thực tế nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng, thực trạng quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Phố Núi trong giai đoạn từ

2017 – 2019, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng KHCN tại chi nhánh cho giai đoạn

2019 – 2025

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong đề tài này tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học kết hợp các phương pháp thu thập số liệu, phương pháp phân tích số liệu… đi từ cơ sở lý thuyết đến thực tiễn nhằm giải quyết và làm sáng tỏ mục tiêu nghiên cứu của luận văn Đồng thời tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, cán bộ có liên quan để hoàn thiện luận văn Cụ thể:

- Phương pháp thu thập số liệu

- Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp chuyên gia

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Hệ thống hóa được những vấn đề cơ bản về tín dụng và rủi

ro tín dụng của ngân hàng thương mại, về quy trình quản trị rủi ro tín dụng cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng hệ thống Ngân hàng thương mại

- Tổng hợp, phân tích, đánh giá nguyên nhân gây ra rủi ro và thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Phố Núi

- Luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay KHCN trong bối cảnh và điều kiện đặc thù tại chi nhánh Phố Núi

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 3 chương

Chương 1: Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng cá nhân tại BIDV –Chi Nhánh Phố Núi

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay đối với khách hàng cá nhân tại BIDV - Chi Nhánh Phố Núi

7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu:

Các công trình nghiên cứu tham khảo chủ yếu được lược khảo như sau:

9.1 Các bài báo trên các tạp chí khoa học

- Nguyễn Thị Liên Diệp (2018) “Quản trị rủi ro doanh nghiệp” Nhà xuất bản Hồng Đức Trong cuốn sách này, tác giả đã đề

cập đến các vấn đề chung về RRTD trong hoạt động kinh doanh ngân hàng như quan điểm về RRTD, các nguyên nhân dẫn đến RRTD, các tiêu chí đo lường RRTD, các công cụ, biện pháp phòng ngừa RRTD Đặc biệt, công trình nghiên cứu này còn chỉ ra các đặc điểm chung đối với các khoản nợ có vấn đề (nợ xấu) và đưa ra 8 bước cần thực hiện để xử lý các khoản nợ này

- Nguyễn Đức Tú (2016) “Mô hình quản lý RRTD tại các NHTM Việt Nam” Tạp chí Tài chính Bài viết tập trung phân tích 2

mô hình quản lý RRTD đang được áp dụng phổ biến tại Việt Nam là

mô hình quản lý RRTD tập trung và mô hình quản lý RRTD phân tán

- Nguyễn Quang Hiện (2015) “Bàn về giải pháp quản trị rủi

ro tín dụng tiêu dùng”, Tạp chí Tài chính số 12, năm 2015 Bài báo

đề cập đến đề cập thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tiêu dùng, và đề xuất một số giải pháp cho quản trị rủi ro tín dụng tiêu dùng

- Trần Thị Minh Trang (2014), “Xây dựng khuôn khổ QTRR hoạt động hiệu quả tại NHTM Việt Nam” Tạp chí Ngân hàng, số

5/2014 Theo đó tác giả đã lượng hóa rủi ro hoạt động theo cách tiếp cận vốn Basel II, thiết kế mô hình QTRR hoạt động, làm rõ thực trạng QTRR hoạt động trong hệ thống NHTM Việt Nam và khả năng cũng như khuyến nghị áp dụng

- Đỗ Đoan Trang – Đại học Bình Dương “Về quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam” Tạp chí Tài chính, tháng 02 năm 2019 Trong bài báo, tác giả đã nêu lên thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam, đưa ra cụ thể số liệu nợ xấu của các ngân hàng, so sánh, sắp xếp số liệu qua các năm để đánh giá tỷ lệ nợ xấu các ngân hàng

9.2 Các luận văn thạc sĩ bảo vệ có nội dung sát với đề tài nghiên cứu trong thời gian gần đây:

- Trần Thanh Nhã (2017), “Hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương – Chi nhánh Đà Nẵng”, Luận văn Thạc sỹ, Đại học Đà Nẵng Cách tiếp cận của đề

tài là đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng Đi theo cách tiếp cận đó, luận văn đã tiến hành phân tích nội dung các hoạt động cho vay tiêu dùng, thực trạng thực hiện các nội dung này cũng như kết quả của hoạt động cho vay tiêu dùng tại NHTMCP Ngoại thương Đà Nẵng trong thời gian 3 năm từ 2014 –

2016 Luận văn cũng đã đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng trong thời gian đến

- Phạm văn Hưng (2016),“Phân tích tình hình cho vay tiêu

dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam - Chi nhánh Đắk Nông”, Luận văn thạc sỹ, Đại học Đà Nẵng Luận văn đã hệ thống

hóa tương đối đầy đủ những vấn đề lý luận cơ bản về cho vay tiêu dùng Luận văn cũng đã đưa ra khung phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng, trong đó đề cập mục tiêu, nội dung, tiêu chí và phương pháp phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng Trên cơ sở khung phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng đã đề xuất, luận văn đã tiến hành phân tích toàn diện hoạt động cho vay tiêu dùng nhằm rút ra các kết luận làm căn cứ đề xuất các khuyến nghị hoàn thiện hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đak Nông

- Trương Hữu Huy (2012), Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Phương Đông - CN Trung Việt, Đại học Đà Nẵng

Trong phần lý luận của mình, tác giả đã khái quát được nhưng nội dung cơ bản như: Đặc điểm rủi ro tín dụng, căn cứ xác định rủi ro, nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng, ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động ngân hàng và xã hội; Trình bày được khái niệm, nhiệm vụ và quy trình rủi ro tín dụng Với những lý luận trên, tác giả

đã tổng hợp, phân tích được hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM cổ phần Phương Đông – CN Trung Việt Tuy nhiên, tác giả chưa nêu được những thành công và hạn chế cũng như những nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng Từ cơ sở

lý luận thực trạng rủi ro tín dụng tại chi nhánh, tác giả đã đưa ra những giải pháp cơ bản cho việc hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng phù hợp với môi trường kinh doanh tại đơn vị

- Nguyễn Dương Thị Hằng Nga (2007), “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Đồng Nai trong thời kỳ hội nhập quốc tế” Đề tài này được thực hiện trước khi khủng hoảng kinh tế

thế giới xảy ra, Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức

thương mại thế giới (WTO), lúc này nền kinh tế trong nước đang trong giai đoạn tăng trưởng cao, hoạt động kinh doanh ngân hàng thuận lợi với mức gia tăng lợi nhuận lớn, nguy cơ xảy ra rủi ro tín dụng ở mức độ thấp, vì vậy mà hoạt động quản trị rủi ro bị coi nhẹ chưa có sự quan tâm và đầu tư đúng mức Do đó,

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã có những đóng góp quan trọng trong việc hoàn thiện lý luận cơ bản về QTRRTD của NHTM Các bài viết đã đưa ra những thông tin tổng quát về RRTD, nguyên nhân chủ yếu gây ra loại rủi ro này và một số giải pháp khắc phục tại các NHTM Việt Nam hiện nay, rất hữu ích cho các nhà quản trị tham khảo và áp dụng trong công tác QTRRTD tại ngân hàng Tất

cả các nội dung trên phần nào đã giúp tôi có thêm định hướng cho luận văn của mình Tuy nhiên chưa có đề tài nào nghiên cứu về QTRRTD tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – CN Phố Núi, có tính cập nhật đến thời điểm hiện tại Trên cơ sở các kiến thức đã được tiếp thu trong suốt quá trình học, các thông tin tham khảo tại các bài viết và các luận văn nói trên cùng kinh nghiệm thực

tế, bằng nghiên cứu này, với việc đánh giá hoạt động QTRRTD tại một chi nhánh ngân hàng quốc doanh, với đối tượng khách hàng cá nhân, tôi sẽ cố gắng đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QTRRTD tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – CN Phố Núi Việc QTRRTD tại Ngân hàng như vậy sẽ gặp những thuận lợi và khó khăn nhất định, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động và cạnh tranh như hiện nay

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Tín dụng

a Khái niệm tín dụng ngân hàng

Theo tác giả TS Nguyễn Minh Kiều, giảng viên Đại học kinh

tế TP Hồ Chí Minh: “Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ Ngân hàng cho khách hàng trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí nhất định”

b Phân loại tín dụng ngân hàng

Có nhiều cách phân loại tín dụng khác nhau tùy theo yêu cầu của khách hàng và mục tiêu quản lý của ngân hàng

* Phân loại theo thời hạn của tín dụng

+ Tín dụng ngắn hạn: từ 12 tháng trở xuống

+ Tín dụng trung hạn: từ 1 năm đến 5 năm

+ Tín dụng dài hạn: trên 5 năm

* Phân loại theo hình thức được chia thành cho vay, chiết khấu, bảo lãnh cho thuê tài chính

* Phân loại theo tài sản đảm bảo: không có đảm bảo; có đảm bảo bằng tài sản thế chấp cầm cố

c Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế thị trường

 Thứ nhất, tín dụng ngân hàng là kênh cung cấp vốn cho toàn

bộ nền kinh tế Tín dụng ngân hàng tham gia vào toàn bộ quá trình sản xuất, lưu thông hàng hoá

 Thứ hai, tín dụng ngân hàng là công cụ tài trợ cho các dự

án tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập

 Thứ ba, tín dụng ngân hàng thúc đẩy quá trình tích tụ tập trung vốn sản xuất

 Thứ tư, thông qua hoạt động tín dụng ngân hàng, nhà nước

có thể kiểm soát các hoạt động sản xuất kinh doanh

1.1.2 Rủi ro tín dụng

a Khái niệm rủi ro

“Rủi ro là những biến cố không mong đợi khi xảy ra dẫn đến tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với

dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định”

b Khái niệm rủi ro tín dụng

RRTD là khả năng (xác suất) khách hàng được cấp tín dụng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đối với ngân hàng, gây tổn thất cho ngân hàng; đó là khả năng khách hàng không trả hoặc không trả đầy đủ, đúng hạn cả gốc, lãi và phí cho ngân hàng

c Phân loại rủi ro tín dụng

- Căn cứ vào mức độ tổn thất, có thể chia RRTD ra làm 2 loại là rủi ro mất vốn và rủi ro đọng vốn

- Căn cứ theo đối tượng sử dụng, có thể chia làm ba nhóm: Rủi ro khách hàng cá thể; Rủi ro công ty, tổ chức kinh tế, định chế tài chính; Rủi ro quốc gia hay khu vực địa lý

- Căn cứ phạm vi của RRTD, có thể phân chia RRTD thành rủi ro cá biệt và rủi ro hệ thống:

d Đặc điểm của rủi ro tín dụng

 Rủi ro có tính chất đa dạng và phức tạp

 Rủi ro có tính tất yếu

 Rủi ro mang tính gián tiếp

e Những căn cứ chủ yếu để xác định RRTD trong cho vay

Để đánh giá chất lượng tín dụng của ngân hàng, người ta thường dùng chỉ tiêu nợ quá hạn, nợ xấu và kết quả phân loại nợ

1.1.3 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng

RRTD có nhiều nguyên nhân cả về khách quan và chủ quan Nguyên nhân khách quan là do môi trường chính trị, pháp lý, môi trường kinh doanh hay từ chính khách hàng vay vốn Nguyên nhân chủ quan là do bắt nguồn từ nội bộ ngân hàng như chính sách tín dụng thiếu minh bạch và hoàn thiện, trình độ năng lực cán bộ quản lý

Quản trị rủi ro: là một quá trình liên tục, được thực hiện bởi

con người, hệ thống CNTT nhằm nhận diện, đo lường, đánh giá, giám sát /kiểm soát và báo cáo thường xuyên về các rủi ro tiềm ẩn và hiện hữu trong hoạt động Ngân hàng

Quản trị rủi ro tín dụng: là quá trình tiếp cận rủi ro một cách

khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, đo lường, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, ảnh hưởng bất lợi của rủi ro tín dụng thông qua việc xây dựng chính sách tín dụng, thiết lập quy trình tín dụng, giám sát việc tuân thủ chính sách

và quy chế cho vay, xử lý trục trặc và vi phạm về chính sách, quy trình và khoản cấp tín dụng cụ thể

1.2.2 Mục tiêu và nhiệm vụ của công tác quản lý rủi ro

Quản trị rủi ro tín dụng bảo đảm mức độ rủi ro tín dụng mà ngân hàng phải gánh chịu không được vượt khả năng về vốn và tài chính của ngân hàng Bảo đảm không ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và tồn tại của ngân hàng

1.3 NỘI DUNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG

1.3.1 Nhận diện rủi ro tín dụng

Là quá trình xác định liên tục và có hệ thống trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng bao gồm: việc theo dõi, xem xét, đánh giá con người, quy trình, hệ thống, sự kiện bên ngoài làm ảnh hưởng tới RRTD cho Ngân hàng theo danh mục dấu hiệu rủi ro của Ngân hàng

 Các phương pháp nhận dạng rủi ro:

 Phương pháp check – list

 Phân tích các thông tin tài chính, phi tài chính

 Phương pháp thẩm định thực tế

 Phương pháp nghiên cứu các số liệu tổn thất trong quá khứ

1.3.2 Đánh giá và đo lường rủi ro tín dụng

 Mô hình định tính: Mô hình 6C

 Mô hình định lượng

 Mô hình 1: Mô hình xếp hạng Moody’s và Standard & Poor’s

 Mô hình 2: Mô hình điểm số Z

 Mô hình 3: Chấm điểm tín dụng và xếp loại tín dụng

 Chấm điểm tín dụng

 Xếp loại tín dụng

 Mô hình 4: Mô hình dự đoán xác suất vỡ nợ

1.3.3 Kiểm soát rủi ro tín dụng

Kiểm soát rủi ro tín dụng là việc các ngân hàng thương mại