biện pháp giúp học sinh lớp 1 tích cực tự giác trong phân môn vẽ trang trí

Môn học này tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen với cái đẹp củathiên nhiên và các tác phẩm mỹ thuật, đồng thời giúp học sinh tập tạo ra cái đẹp và áp dụng vào cuộc sống, góp ph

MỞ ĐẦU

***

1 Lí do chọn đề tài.

*Một trong những mục tiêu quan trọng của dạy mỹ thuật là giáo dục thẩm

mỹ cho học sinh, giúp các em cảm nhận và vận dụng những kiến thức về mỹthuật vào học tập sinh hoạt hàng ngày Thế nhưng, Chúng ta đang sống trongthời kì mà thế hệ trẻ có nhiều biểu hiện “gu” thẩm mỹ lệch lạc, quá đà Đó lànguyên nhân một phần của hàng loạt các vấn nạn xã hội tuổi vị thành niên như:trốn học, tụ tập chơi bời, trộm cắp hay nguy hại hơn là bạo lực học đường…Giáo dục thẩm mỹ trở thành vấn đề rất thời sự hiện nay

* Mĩ thuật là môn học chính thức trong chương trình giáo dục tiểuhọc Môn học này tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen với cái đẹp củathiên nhiên và các tác phẩm mỹ thuật, đồng thời giúp học sinh tập tạo ra cái đẹp

và áp dụng vào cuộc sống, góp phần xây dựng môi trường thẩm mỹ cho xã hội.Mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh ở tiểu học đòi hỏi người giáo viên mỹthuật phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đổi

mới phương pháp giảng dạy cho phù hợp với thực tiễn “Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách…hãy tìm ra phương pháp cho giáo viên dạy ít hơn, học sinh hiểu nhiều hơn”.(theo A.KO Men-xi) Bộ giáo dục đã đề ra yêu cầu của giáo dục hiện đại là tăng cường

hoạt động tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh Đó là yêu cầu tất yếu nhằm

nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và dạy học mỹ thuật nói riêng trongtình hình hiện nay.

*Trên thực tế, học sinh nơi tôi công tác đại đa số là con em công nhân laođộng, phần đông cha mẹ các em chưa hiểu đúng tầm quan trọng của việc giáodục thẩm mỹ Cha mẹ các em còn xem nhẹ môn học này nên còn chưa quan tâmmua sắm đầy đủ dụng cụ học tập cho các em, thậm chí một số còn cản trở các

em học mỹ thuật vì nghĩ sẽ mất thời gian vô ích Phát huy tính tích cực tự giáctrong học mỹ thuật nói chung nhằm nâng cao hiệu quả của môn học - Đây làminh chứng cụ thể và dễ thấy nhất để các bậc phụ huynh nhìn lại vấn đề, nhận

ra sự cần thiết của việc học mỹ thuật với con em mình

* Qua thời gian giảng dạy môn Mĩ thuật ở khối 1, tôi thấy các em còn hạnchế nhiều trong việc vẽ tranh nói chung và vẽ trang trí nói riêng Các em chưanắm rõ được quy luật sắp xếp, chưa thấy được cái đẹp của hình khối, họa tiết,màu sắc…Đa số các em chưa hiểu được ý nghĩa của những bài trang trí, chưabiết gắn bài học vào cuộc sống hàng ngày Và theo ghi nhận của cá nhân tôi,giáo viên cũng còn chưa đánh giá đúng vai trò của việc ứng dụng vào thực tếkhi dạy phân môn vẽ trang trí Chính vì vậy, những bài học vẽ trang trí trở thành

“khô” với thầy và trở thành “khó” với trò Vì vậy, việc tìm ra giải pháp phát huytính tích cực, tự giác cho học sinh trong dạy vẽ trang trí là thực sự cần thiết

2 Mục đích của đề tài:

Như đã nói trên, giảng dạy phân môn Mĩ thuật nói chung, dạy vẽ trang trí ởkhối 1 nói riêng, tôi nhận thấy rằng các em còn hạn chế trong việc nhận ra cáchsắp xếp họa tiết, chưa biết lựa chọn họa tiết phù hợp để trang trí, màu sắc chưa

hài hòa, bố cục chưa cân đối, thường sắp xếp, lựa chọn họa tiết, tô màu theocảm tính Cho nên, tôi nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích giúp các em nắmvững và hiểu rõ hơn về cách vẽ trang trí, tô màu đẹp, rèn tính cẩn thận khéo léo

và góp phần xây nền tảng cho các em học tốt môn mỹ thuật sau này

Những thay đổi trong phương pháp giảng dạy của giáo viên gần đây theo

xu hướng mới còn chậm Giáo viên còn đặt nặng việc dạy kĩ thuật mà chưa chútrọng đến mục tiêu giáo dục thẩm mỹ cho học sinh nên chưa phát huy được tínhtích cực, tự giác của học sinh, đặc biệt là học sinh đầu bậc tiểu học Vì vậy, tôimạnh dạn chọn đề tài này để ghi nhận và đúc kết những kinh nghiệm trong quátrình giảng dạy cho bản thân và đồng nghiệp cùng nhau tham khảo, nhằm tìm ragiải pháp hay, phù hợp và có hiệu quả để phục vụ công tác chuyên môn

3 Nhiệm vụ của đề tài.

Đề tài là tài liệu cần thiết phát huy tính tích cực sáng tạo để học sinh lớp 1 yêuthích việc trang trí, hiểu được ý nghĩa của việc trang trí và học tốt phân môn vẽtrang trí và giúp cho việc giảng dạy môn Mĩ thuật cho học sinh lớp 1 đạt hiệuquả cao hơn

4 Phương pháp nghiên cứu:

4.1 Phương pháp quan sát: Quan sát thái độ, hành vi của học sinh, phát

hiện ra những hành vi, cử chỉ thể hiện tính tích cực để đánh giá giải pháp

4.2 Phương pháp điều tra: Nhằm nắm bắt những thông tin cần thiết 4.3 Phương pháp thực nghiệm: Tạo ra một số tình huống, hoàn cảnh cần

ứng dụng trang trí để đưa đối tượng vào vấn đề

4.4 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Đánh giá bài vẽ của

học sinh để thấy được những thiếu sót, những chỗ hổng của học sinh từ đó rútkinh nghiệm thực hiện và đề ra giải pháp kịp thời

4.5 Phương pháp đàm thoại:

Thông qua trò chuyện giáo viên gần gũi và thân thiện với học trò hơn, với phụhuynh hơn để nắm bất tâm tư, tình cảm, nguyện vọng Từ đó, giáo viên sẽ cónhững điều chỉnh phù hợp trong công tác giảng dạy cũng như nghiên cứu

4.6 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:

4.7 Phương pháp thống kê, tính toán:

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Chủ yếu ở phân môn vẽ trang trí ở khối 1

Các khối khác tôi chỉ theo dõi kết quả đạt được trong khi triển khai đề tài

6 Đối tượng nghiên cứu của đề tài.

Học sinh khối 1, trường tiểu học An Bình B

7 Tính mới của đề tài.

Đây là một đề tài rất cần thiết trong điều kiện thực tế của ngành và địaphương Vấn đề này đã được khai thác nhiều Tuy nhiên, các biện pháp đưa ra

để giải quyết vấn đề chưa cụ thể và thường mang tính tổng hợp với cả môn họcchứ chưa chuyên sâu vào phân môn này Hơn nữa, đây là một phân môn hơi

“khô”, khó hấp dẫn học sinh Vì vậy, tôi hy vọng bài viết này sẽ góp một phầnnhỏ giúp các bạn đồng nghiệp và các em học sinh đạt kết quả cao hơn trong quátrình dạy và học mỹ thuật

em làm quen với một số tác phẩm tiêu biểu của nghệ thuật hội họa, qua nhữngtiết học thường thức Mĩ thuật, từ đó rèn luyện cho các em tính thẩm mĩ về cáiđẹp muôn màu, muôn vẻ… Nhiệm vụ của giáo viên nói chung và giáo viên mỹthuật nói riêng quan trọng là làm cho các em yêu thích môn học, hứng thú họctập Bởi vì học sinh tích cực hoạt động tỉ lệ thuận với chất lượng dạy học Dạy

vẽ trang trí bắt nguồn từ dạy học sinh yêu thích cái đẹp và mong muốn tạo ra cáiđẹp

Nghệ thuật trang trí là yêu cầu tất yếu trong xã hội hiện đại Dạy học sinhlớp 1 vẽ trang trí là công việc đặt những viên gạch đầu tiên cho nền móng giáodục thẩm mỹ

* Vị trí và tầm quan trọng của phân môn vẽ trang trí ở lớp 1 trong chương trình Mĩ thuật tiểu học:

Trong chương trình Mĩ thuật tiểu học, phân môn vẽ trang trí được cấu trúc theohình thức nâng dần từ lớp 1 đến lớp 5 Học sinh được làm quen với hình vẽ, họatiết…từ đơn giản đến phức tạp Các em lớp 1 còn đang vừa học, vừa làm quenvới trường, với lớp, với môi trường khác xa với bậc học mầm non Hơn nữa,nhận thức của các em lớp 1 còn mang nặng cảm tính, chưa có ý thức cao trongviệc học vẽ, chú ý chưa được lâu bền, hay quên những gì thầy (cô) đã hướngdẫn Chính vì thế mà việc lựa chọn tìm ra phương pháp giảng dạy cho phù hợprất quan trọng.

Mặc dù nhận thức về thế giới xung quanh còn đơn giản, kỹ năng vẽ còn hạn chếnhưng do yêu thích môn học cộng thêm sự truyền đạt giảng dạy lôi cuốn hấpdẫn, sự giúp đỡ, động viên, nhắc nhở kịp thời của giáo viên sẽ giúp các em cócái nhìn đúng, hiểu đúng về vẻ đẹp tạo ra từ đường nét đơn giản, tạo ra từ sự hàihòa của màu sắc, sự cân đối của bố cục…Những bài vẽ trang trí ở lớp 1 có ýnghĩa rất lớn trong việc giáo dục tính cẩn thận, khéo léo trong công việc và nhậnthức thẩm mỹ của trẻ Học trang trí học sinh được làm quen với vẽ màu, vẽ họatiết bằng những đường nét đơn giản, có thể tạo ra những sản phẩm trang trí đầutiên của bản thân mình Chính những sản phẩm này là thành quả lao động đầutiên ảnh hưởng lớn đến thị hiếu thẩm mỹ và tình cảm thẩm mỹ của các em saunày

B.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Thực trạng hiện nay:

- Không ít thầy cô khi giảng dạy, dự giờ đánh giá còn chú trọng quá nhiều đếnviệc dạy kỹ thuật vẽ mà chưa đánh giá đúng tầm mục tiêu giáo dục thẩm mỹ củaphân môn nên học sinh quen với kiểu học thụ động Đây là lớp học đầu cấp nênviệc phát huy tính tích cực tự giác trong học tập cho học sinh càng cấp thiết.

- Phân môn vẽ trang trí tuy đa dạng về họa tiết, màu sắc và hấp dẫn nhưng đaphần học sinh lớp 1 chưa biết lựa chọn sắp xếp hình làm sao cho phù hợp, cânđối… Các em thường vẽ theo cảm tính, không quan tâm đến bố cục, màu sắc(vẽ màu lộn xộn), không quan tâm đến màu để vẽ rõ họa tiết chính, kỹ năngquan sát của các em cũng chưa tốt, thậm chí có em còn sử dụng một màu cho cảcác họa tiết chính và phụ

2 Sự cần thiết phải tìm biện pháp giúp học sinh khối 1 học tốt phân môn vẽ trang trí:

Qua thời gian công tác và giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy phân môn vẽ trangtrí ở học sinh lớp 1 là phân môn các em còn yếu, những sai sót về bố cục, cách

tô màu, kỹ năng vẽ tất cả đều ở dạng “sơ khai” Chính những yếu tố này dẫnđến bài vẽ các em đạt kết quả thấp Là giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi rất bănkhoăn về điều này Có phải do bản thân giáo viên chưa tìm ra phương phápgiảng dạy thích hợp hay trình độ nhận thức tiếp thu bài ở học sinh còn hạn chế?Thực tế và việc dự giờ tôi thấy nhiều giáo viên chưa quan tâm đúng mức trongviệc tìm ra phương pháp giúp học sinh tích cực khi học sinh làm bài Thôngthường khi học sinh vẽ, giáo viên gợi ý học sinh nên vẽ họa tiết chính trước, hoạtiết phụ phụ sau và tô màu, nhưng không hướng dẫn cụ thể Vì thế theo bản tínhhọc sinh tiểu học nhất là học sinh khối 1 khi bước vào giai đoạn thực hành các

em cứ vẽ theo ý mình, theo kinh nghiệm mà quên đi những gì thầy (cô) vừahướng dẫn Bản thân giáo viên đôi khi quán xuyến không hết lớp, không gợi ýkịp thời khi học sinh đang vẽ cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng bài vẽ.

3 Đặc điểm tình hình:

Trường tiểu học An Bình B mới được xây dựng xong và đưa vào sử dụngtrong năm học 2011 – 2012 Trường nằm trên địa phận phường An Bình, bêncạnh trường THCS An Bình và mầm nom Hoa Hồng VI Trường nằm gần quốc

lộ 1A và gần trung tâm của phường An Bình nên việc đi lại cũng dễ dàng, thuầntiện hơn nhiều

3.1.Thuân lợi:

Theothống kê, tổng số học sinh ở khối 1 năm học 2013 - 2014 là 400 em Học

sinh là con em công nhân nhiều nên phần lớn các em học bán trú Vì vậy, giáoviên có thời gian nhiều để dạy dỗ các em ngoài tiết học và có nhiều cơ hội tiếpxúc học sinh phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài

Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, bộ môn được trang bị tương đối đầy đủ

về cơ sở vật chất phục vụ có hiệu quả cho việc dạy và học của thầy và trò

3.2 Khó khăn:

+ Đây là năm đầu tiên của bậc học tiểu học nên các em còn “lạ” với việc họctập, với lịch sinh hoạt ở trường Nhận thức của các em còn mang nặng tính cảmtính và tư duy trừu tượng đang phát triển ở giai đoạn đầu Chính vì vậy, các emcòn nói chuyện riêng, nghịch phá nhiều trong giờ học

+ Đa phần cha mẹ các em điều là công nhân lao động nên việc kèm cặp cho các

em học vẽ còn hạn chế Hơn nữa, nhận thức của cha mẹ về nghệ thuật trang trí,

về việc học mỹ thuật còn hạn chế, thậm chí là sai lầm Ở tuổi này, thế giới xungquanh của các em còn rất nhiều điều lạ lẫm Rất nhiều cha mẹ không thấy đượcnhững cái hay, cái đẹp trong nghệ thuật trang trí để hướng dẫn, giúp đỡ con khicon cần Một số cha mẹ còn bắt các em dành toàn thời gian cho việc học toán,học chữ, học anh văn, học vi tính…để theo cho kịp chúng kịp bạn còn học mỹthuật bị xem là tốn công vô ích Thậm chí có Cha mẹ còn xem việc học vẽ củacon ở nhà là kiếm cớ lười học…Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các em cònthiếu thốn về đồ dùng học tập Khi đến giờ thực hành, các em phải mượn màu,dụng cụ vẽ… của bạn và làm cho các bạn cũng mất tập trung, mất thời gian.+ Cũng do điều kiện sống mà học sinh ít có cơ hội tiếp xúc tìm hiểu thực tế cácđối tượng hoặc thờ ơ, không để ý đến những cái hay cái đẹp có được do trangtrí Phần nhiều là các em chỉ được biết đến qua sách vở, băng hình Chính vìvậy, các em khó có những liên hệ thực tế và chưa hiểu hết được tầm quan trọngcủa nghệ thuật trang trí cũng như của việc học trang trí

C NỘI DUNG

Để đạt được kết quả cao trong phân môn vẽ trang trí, điều trước tiên là làm saotạo cho các em có sự say mê và tích cực trong những bài học, học mà cảm thấythoải mái, nhẹ nhàng.

Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp mà tôi đã thực hiện để phát huy tíchtích cực tự giác cho học sinh khối 1 ở phân môn vẽ trang trí

C.1 Công tác tổ chức lớp.

Khả năng chú ý có chủ định của học sinh lớp 1 còn chưa bền, dễ bị phân tán,mất tập trung, nhất là do tiếng bật tắt bút, tiếng lạch cạch của đồ dùng Hơn nữatrong lúc giáo viên hướng dẫn lý thuyết, cách vẽ trên bảng học sinh thường cầmbút chì vẽ theo hay vẽ trước, mà đã vẽ thì mắt sẽ nhìn theo tay nên không theodõi được sự hướng dẫn của thầy Học sinh sẽ không thực hiện tốt trong giờ thựchành Vì vậy, lớp học mất trật tự, học sinh không tích cực, ảnh hưởng đến chấtlượng bài học Cho nên khi tổ chức hướng dẫn học sinh thực hành, Giáo viênnên quán triệt học sinh không để các đồ dùng, dụng cụ trên bàn, chỉ khi nàođược yêu cầu mới mang ra Đây chỉ là một thủ thuật nhỏ nhưng khi áp dụng thửnghiệm, tôi thấy hiệu quả mang lại tức thời

Ngoài ra, để thuận tiện cho việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực mới,ngay từ đầu năm học, giáo viên nên thống nhất với từng lớp các nhóm hoạtđộng, có thể để cho học sinh tự chọn nhóm, tự tổ chức nhóm của mình Khôngphải tiết dạy nào chúng ta cũng tổ chức nhóm nhưng khi đã có sự thống nhấttrước thì học sinh hoạt động có nề nếp, việc tổ chức sẽ không bị mất thời gian,học sinh sẽ hợp tác tốt hơn, có sự học hỏi lẫn nhau và có thái độ thi đua học tập

C.2 Công tác chuẩn bị.

Thực tế giảng dạy tôi thấy đa số các em đều rất thích học mỹ thuật nhưng lớpnào cũng có một số em thờ ơ, chán học làm ảnh hưởng chung tới tinh thần họctập của lớp Vì vậy, việc tìm ra nguyên nhân của nhóm học sinh đặc biệt nàyquả là khó khăn và hết sức cần thiết Không thể lấy thành tích học tập của môntoán, môn tiếng việt hay một môn nào khác ra để áp đặt phân loại học sinh Mỹthuật hướng đến mục tiêu giáo dục thẩm mỹ nên nguyên nhân khiến các emkhông tích cực phải nói nhiều đến yếu tố tâm lý Công tác chuẩn bị theo tôiquan trọng là việc phân loại và nắm bắt được tâm lý của các em để có những tácđộng phù hợp, kịp thời

Học sinh lớp 1 rất thích khen ngợi, động viên và hay tò mò nên trước khi thựchành, tôi thường tạo điều kiện để các em tham quan phòng mỹ thuật trong giờgiải lao Phòng mỹ thuật tôi thường trưng bày các tác phẩm tiêu biểu của nhữngnăm trước dưới hình thức các trò chơi đòi hỏi khả năng quan sát, chú ý có chủđịnh

Vd:

+ Chọn đáp án đúng: đưa ra các gợi ý cho bài trang trí chưa hoàn thành Nhiệm

vụ của học sinh là chọn ra hình đúng với chỗ trống trong tranh mẫu

Vd: Hãy chọn đáp án đúng cho hình thiếu của bài vẽ sau:

Đồ dùng dạy học là phương tiện không thể thiếu trong các bài học mỹ thuật.Trực quan hình ảnh là nền tảng của tư duy trừu tượng Mặt khác, sự xuất hiệncủa trực quan cũng là yếu tố thu hút, hấp dẫn học sinh vào bài học Vì vậy, khidạy các bài vẽ trang trí, việc chuẩn bị tranh mẫu là rất cần thiết, tranh mẫu lànhững thực tế sinh động giúp trẻ rất nhiều khi tư duy về các hình tượng có liênquan Ngoài việc sử dụng các thiết bị giáo khoa, giáo viên cần vẽ và siêu tầmthêm các dạng bài trang trí khác nhau để phục vụ cho việc giảng dạy từng bài