Bài giảng Tài chính quốc tế - Bài 3: Những vấn đề cơ bản về tỷ giá thông tin đến các bạn với các nội dung tổng quan về tỷ giá; các chế độ tỷ giá trong lịch sử; các nhân tố tác động đến tỷ giá; chính sách tỷ giá; câu hỏi nghiên cứu, thảo luận và bài tập.
Trang 1BÀI 3 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN
VỀ TỶ GIÁ
Giảng viên: Nguyễn Thị Thanh Dương
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Trang 2TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG
Ngay từ đầu năm 2014, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đề ra mục tiêu là tiếp tục ổn
định tỷ giá với biên độ tăng không quá 2% trong năm 2014 nhằm kiểm soát kỳ vọng về sự
Trang 3MỤC TIÊU
• Trang bị cho sinh viên kiến thức cơ bản về tỷ giá bao gồm khái niệm, cách
niêm yết tỷ giá, các chế độ tỷ giá, các nhân tố tác động đến tỷ giá, chính sách
tỷ giá
• Từ đó, giúp sinh viên liên hệ thực tiễn và phân tích cơ chế điều hành chính
sách tỷ giá của Việt Nam trong thời gian gần đây
• Cung cấp cho sinh viên cách thức tính tỷ giá chéo
Trang 51 TỔNG QUAN VỀ TỶ GIÁ
1.2 Cách biểu diễn, niêm yết và đọc tỷ giá
1.1 Khái niệm
1.3 Phân loại tỷ giá
1.4 Vai trò của tỷ giá
Trang 61.1 KHÁI NIỆM
• Tỷ giá là tỷ lệ trao đổi hay tỷ giá là giá cả, tại đó một
đồng tiền này đổi lấy một đồng tiền kia (Peter Collin)
• Tỷ giá, đơn giản là giá cả của một đồng tiền được biểu
thị thông qua đồng tiền khác (Keith Pibean)
• Tỷ giá là giá cả của một đồng tiền được biểu hiện bằng
một số lượng đơn vị của một đồng tiền khác
Trang 71.1 KHÁI NIỆM
• Đồng tiền yết giá (Commodity currency) (C)
• Đồng tiền định giá (Terms Currency) (T)
• Ngân hàng yết giá (Quoting bank)
• Ngân hàng hỏi giá (Asking bank)
• Yết tỉ giá hai chiều (Two way quotation)
• Ví dụ???
Trang 81.2 CÁCH BIỂU DIỄN, NIÊM YẾT VÀ ĐỌC TỶ GIÁ
• Biểu diễn trực tiếp
Một số lượng cố định ngoại tệ được biểu hiện bằng một
số lượng biến đổi nội tệ
Đồng tiền yết giá là ngoại tệ, đồng tiền định giá là nội tệ
Đa số các nước biểu diễn theo phương pháp trực tiếp
• Biểu diễn gián tiếp
Một số lượng cố định nội tệ được biểu hiện bằng một số
lượng biến đổi ngoại tệ
Đồng tiền yết giá là nội tệ, đồng tiền định giá là ngoại tệ
England (GBP), Australia (AUD), New zealand (NZD),
SDR và EUR sử dụng phương pháp gián tiếp, và USD làđồng tiền định giá
Trang 91.2 CÁCH BIỂU DIỄN, NIÊM YẾT VÀ ĐỌC TỶ GIÁ
• Cách đọc tỷ giá
Cách viết đầy đủ
Cách viết gọn hơn
Cách viết chuyên nghiệp
Hai chữ số cuối đọc là điểm (points), hai chữ số tiếp đọc là số (figures)
Ví dụ:
Tỷ giá USD/VND = 1.55 42 đọc là một – năm lăm số – bốn hai điểm
Tỷ giá AUD/USD = 0.66 67 đọc là sáu sáu số – sáu bảy điểm
Trang 101.3 PHÂN LOẠI TỶ GIÁ
• Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh
• Căn cứ vào cơ chế điều hành
• Căn cứ vào quan hệ thương mại quốc tế
Trang 111.4 VAI TRÒ CỦA TỶ GIÁ
• Đối với quan hệ thương mại và tài chính quốc tế
• Đối với chính sách thương mại quốc tế
• Đối với thị trường ngoại hối
• Đối với các chủ thể kinh tế
Trang 122 CÁC CHẾ ĐỘ TỶ GIÁ TRONG LỊCH SỬ
• Khái niệm chế độ tỷ giá
• Phân loại chế độ tỷ giá
Chế độ tỷ giá cố định
Chế độ tỷ giá thả nổi hoàn toàn
Chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết
• Vai trò của Ngân hàng trung ương
Trang 132.1 CHẾ ĐỘ TỶ GIÁ CỐ ĐỊNH (FIXED RATE)
• Khái niệm
Chế độ tỷ giá cố định (Fixed rate) là chế độ tỷ giá, trong đó, Ngân hàng trung ương
công bố và cam kết can thiệp để duy trì tỷ giá cố định (gọi là tỷ giá trung tâm – Central
Rate – Ecr) trong một biên độ hẹp đã được định trước
• Đặc điểm
Biên độ giao động hẹp
Không phụ thuộc vào quan hệ cung cầu trên thị trường ngoại hối
Tỷ giá của một đồng tiền có thể được thả nổi với đồng tiền này nhưng lại cố định
với một đồng tiền khác
• Vai trò của Ngân hàng trung ương
Đối với nguồn dự trữ ngoại hối
Đối với việc mua vào hay bán ra đồng nội tệ trên thị trường ngoại hối
• Ưu điểm???
• Nhược điểm???
Trang 142.2 CHẾ ĐỘ THẢ NỔI TỶ GIÁ HOÀN TOÀN (FLOATING RATE)
• Khái niệm
Chế độ thả nổi tỷ giá hoàn toàn là chế độ, trong đó tỷ giá được xác định hoàn toàn tự dotheo quy luật cung cầu trên thị trường ngoại hối mà không có bất cứ sự can thiệp nàocủa Ngân hàng trung ương
• Đặc điểm
Sự biến động của tỷ giá là không có giới hạn
Luôn phản ánh những thay đổi trong quan hệ cung cầu trên thị trường ngoại hối
• Vai trò của Ngân hàng trung ương
Tư cách là một thành viên bình thường
Mua hay bán một đồng tiền nhất định phục vụ cho chính hoạt động của mình
• Ưu điểm???
• Nhược điểm???
• Chế độ tỷ giá thả nổi hoàn toàn có tồn tại trên thực tế không?
Trang 152.3 CHẾ ĐỘ THẢ NỔI TỶ GIÁ CÓ ĐIỀU TIẾT (FOAT REGULATOR)
• Khái niệm
Chế độ thả nội tỷ giá có điều tiết là chế độ, trong đó, Ngân
hàng trung ương tiến hành can thiệp tích cực trên thị
trường ngoại hối nhằm duy trì tỷ giá biến động trong một
vùng nhất định
• Đặc điểm
Ngân hàng trung ương can thiệp để tỷ giá ngày hôm
nay chỉ biến động trong một giới hạn tỷ lệ % nhất định
so với ngày hôm trước
Được xem như là chế độ tỷ giá hỗn hợp
• Vai trò của Ngân hàng trung ương: Tích cực và chủ
động can thiệp lên tỷ giá
• Ưu điểm???
• Nhược điểm???
Trang 163 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TỶ GIÁ
• Cung và cầu ngoại hối trên thị trường
• Mức chênh lệch về lạm phát giữa các nước
• Thay đổi về năng suất lao động của một nước
• Sự thay đổi về chính sách thương mại
• Tác động của thị trường tài chính quốc tế
• Mức chênh lệch lãi suất giữa các nước
Trang 174 CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
4.2 Mục tiêu của chính sách tỷ giá
4.1 Khái niệm về chính sách tỷ giá
4.3 Các công cụ của chính sách tỷ giá
4.4 Chính sách tỷ giá của các nước đang phát triển
Trang 184.1 KHÁI NIỆM VỀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
• Cơ sở xác định và điều tiết
• Mục tiêu
• Cơ chế điều chỉnh
Trang 194.2 MỤC TIÊU CỦA CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
• Mục tiêu ổn định giá cả
• Mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm đầy đủ
• Mục tiêu cân bằng cán cân vãng lai
Trang 204.3 CÁC CÔNG CỤ CỦA CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
• Nhóm công cụ trực tiếp
Phá giá tiền tệ (Devaluation): điều chỉnh tỷ giá tăng
so với mức mà chính phủ đã cam kết duy trì
Nâng giá tiền tệ (Revaluation): điều chỉnh tỷ giá giảm
so với mức mà chính phủ đã cam kết duy trì
Hoạt động mua bán của Ngân hàng trung ương trên
thị trường ngoại hối
Biện pháp kết hối
Quy định hạn chế
Trang 214.3 CÁC CÔNG CỤ CỦA CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
• Nhóm công cụ gián tiếp
Điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ
Quy định lãi suất trần thấp đối với tiền gửi bằng ngoại tệ
Quy định trạng thái ngoại tệ đối với các Ngân hàng thương mại
Trang 224.4 CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ CỦA CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN
• Chính sách tỷ giá của các nước đang phát triển
Ít được điều chỉnh một cách linh hoạt và có xu
hướng định giá cao cho đồng nội tệ
Rất hạn chế trong sự phối hợp và kết hợp với các
chính sách kinh tế vĩ mô khác
Cơ chế điều chỉnh không rõ ràng và tuân thủ theo
sự điều tiết của chính phủ
Các công cụ áp dụng thường là trực tiếp mang
nặng tính hành chính do vậy hiệu quả thấp
Trang 235 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, THẢO LUẬN VÀ BÀI TẬP
5.2 Tỷ giá chéo giữa hai đồng tiền cùng dựa vào đồng tiền định giá
5.1 Tỷ giá chéo giữa hai đồng tiền cùng dựa vào đồng tiền yết giá
5.3 Tỷ giá chéo giữa hai đồng tiền dựa vào đồng thứ ba là định giá với đồng tiền này
nhưng lại là yết giá với đồng tiền kia
Trang 245 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, THẢO LUẬN VÀ BÀI TẬP (tiếp theo)
Các lưu ý:
• bid < offer
• Nếu điểm của bid < Điểm của offer???
• Khách hàng bán bid, khách hàng mua offer
• Tỷ giá nghịch đảo
Trang 255.1 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNG TIỀN CÙNG DỰA VÀO ĐỒNGTIỀN YẾT GIÁ
Thị trường thông báo:
X/Y= a/b
X/Z= c/d
Tính tỷ giá chéo: Y/Z và Z/Y
bid Y/Z = bid Y/X * bid X/Z
= 1/ offer X/Y * bid X/Z
= c/boffer Y/Z= offer Y/X * offer X/Z
= 1/ bid X/Y * offer X/Z
a d b c
Trang 265.1 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNG TIỀN CÙNG DỰA VÀO ĐỒNGTIỀN YẾT GIÁ (tiếp theo)
• Ví dụ 1: Thị trường thông báo:
Trang 275.2 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNG TIỀN CÙNG DỰA VÀO ĐỒNGTIỀN ĐỊNH GIÁ
Thị trường thông báo
X/Z= a/b Y/Z= c/d Tính tỷ giá X/Y, Y/X
bid X/Y = bid X/Z * bid Z/Y
= bid X/Z * 1/offer Y/Z
= a/doffer X/Y = offer X/Z * offer Z/Y
= offer X/Z * 1/ bid Y/Z
= b/c
a d b c
c b d a
Trang 285.2 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNG TIỀN CÙNG DỰA VÀO ĐỒNGTIỀN ĐỊNH GIÁ
Bài tập: Cho biết:
GBP/USD = 2,0345/15EUR/USD = 1,4052/40Tính GBP/EUR, EUR/GBP?
Trang 295.3 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNGTIỀN DỰA VÀO ĐỒNG THỨ BA LÀ ĐỊNH GIÁ VỚI
ĐỒNG TIỀN NÀY NHƯNG LẠI LÀ YẾT GIÁ VỚI ĐỒNG TIỀN KIA
bid X/Z= bid X/Y * bid Y/Z= a * c
offer X/Z= offer X/Y * offer Y/Z= b * d
X/Z= ac/ bd → Z/X =
1 bd 1 ac
Trang 305.3 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNGTIỀN DỰA VÀO ĐỒNG THỨ BA LÀ ĐỊNH GIÁ VỚI
ĐỒNG TIỀN NÀY NHƯNG LẠI LÀ YẾT GIÁ VỚI ĐỒNG TIỀN KIA
Trang 315.3 TỶ GIÁ CHÉO GIỮA HAI ĐỒNGTIỀN DỰA VÀO ĐỒNG THỨ BA LÀ ĐỊNH GIÁ VỚI
ĐỒNG TIỀN NÀY NHƯNG LẠI LÀ YẾT GIÁ VỚI ĐỒNG TIỀN KIA
Bài tập về nhà:
Thông tin thị trường:
GBP/USD = 2,0345/15USD/SEK = 6,4205/6,5678USD/NOK = 5,3833/5,4889USD/DKK = 5,2367/10EUR/USD = 1,4052/40USD/CHF = 1,1807/74USD/HKD = 7,7515/85Tính GBP/NOK; GBP/EUR; HKD/SEK; HKD/CHF?
Trang 32GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Việc điều hành chính sách tỷ giá năm 2014 đã tác động đến kinh tế Việt Nam:
• Giảm tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế, tăng lòng tin của công chúng vào giá trị VND
• Cải thiện cán cân thương mại…
• Kết quả điều hành tỷ giá trong năm 2014
2 Thành công vì đến cuối năm mới điều chỉnh tăng 1%
Trang 33CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1
Tỷ giá niêm yết gián tiếp cho biết gì?
A Bao nhiêu đơn vị tiền tệ bạn phải có để đổi lấy 1 USD
B Một đơn vị ngoại tệ trị giá bao nhiêu USD
C Bao nhiêu đơn vị ngoại tệ cần có để lấy 1 đơn vị nội tệ
D Bao nhiêu đơn vị nội tệ bạn cần để đổi lấy 1 đơn vị ngoại tệ
Trả lời:
• Đáp án đúng là: C Bao nhiêu đơn vị ngoại tệ cần có để lấy 1 đơn vị nội tệ
• Giải thích: Theo cách lý giải của yết gián tiếp
Trang 34CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2
Giả sử tỷ lệ lạm phát tại Mỹ tăng cao hơn so với Việt Nam, điều này sẽ tác động tới
cung, cầu, tỷ giá của đồng VND:
A cung VND sẽ giảm, cầu VND tăng, và VND sẽ tăng giá trị
B cung VND sẽ tăng, cầu VND giảm, và VND sẽ giảm giá trị
C cung VND sẽ giảm, cầu VND tăng, và VND sẽ giảm giá trị
D cung VND sẽ tăng, cầu VND giảm, và VND sẽ tăng giá trị
Trả lời:
• Đáp án đúng là: A cung VND sẽ giảm, cầu VND tăng, và VND sẽ tăng giá trị
• Giải thích: Vì lạm phát Mỹ tăng cao so với Việt Nam, khiến VND tăng giá trị do tăng
cầu VND, cung VND giảm
Trang 35CÂU HỎI TỰ LUẬN
Chính sách tỷ giá của Việt Nam hiện nay là gì? Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng các
công cụ nào trong việc điều hành cơ chế tỷ giá ở Việt Nam?
Trả lời:
• Ngân hàng Nhà nước đang áp dụng chính sách tỷ giá theo hưởng thả nổi có điều tiết
Tuy nhiên, trên thực tế điều đó vẫn chưa hoàn toàn đúng ở Việt Nam, chúng ta vẫn
đang neo cố định VND với USD
• Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng công cụ: phá giá tiền tệ và biên độ dao động hẹp
Trang 36TÓM LƯỢC CUỐI BÀI
Bài 3 của môn học Tài chính quốc tế đã cung cấp cho sinh viên:
• Những vấn đề cơ bản về tỷ giá: khái niệm, cách niêm yết, phân loại, vai trò
• Kiến thức về các chế độ tỷ giá: cố định, thả nổi có điều tiết, thả nổi hoàn toàn
• Các nhân tố tác động đến tỷ giá
• Chính sách tỷ giá
• Bài tập tỷ giá chéo