Bài giảng Tài chính quốc tế 1 – Bài 1: Hệ thống tiền tệ quốc tế

Bài giảng Tài chính quốc tế 1 – Bài 1: Hệ thống tiền tệ quốc tế được biên soạn nhằm giúp người học nắm được các kiến thức bao gồm tổng quan về hệ thống tiền tệ quốc tế; hệ thống tiền tệ quốc tế trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914); hệ thống tiền tệ quốc tế trong giai đoạn hai chiến tranh thế giới (1914-1944); hệ thống tiền tệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ 2 (1944-1990); các tổ chức tài chính quốc tế.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

TAI CHINH QUOC TE 1

Viện ngân hàng - tài chính

Trường: ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

œwre TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

©: TRUNG TAMBAO TAO TU XA = DUTOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

GIỚI THIỆU HỌC PHÀN

l Muc tiéu hoc phan:

Sau khi hoan thanh hoc phan, sinh viên sẽ có khả năng:

- _ Khái quát hóa về hệ thống tiền tệ quốc té, bao gồm sự hình thành, phát triển và những

vân đê đặt ra hiện nay đôi với hệ thông tiên tệ quôc tê

- - Nhận thức tầm quan trọng của Cán cân thanh toán quốc tế (CCTTQT) thông qua tìm

hiệu nội dung và phân tích, từ đó nêu lên những khuyên nghị cải thiện CCTTQT của

Việt Nam

¢ Hiéu cach yet va phan loai ty gia, phan tich va danh gia viéc điều hành, thực thi chính

sách tỷ giá tại một số quốc gia và Việt Nam

- Hiểu cách thức vận hành của Thị trường ngoại hối và ý nghĩa của các công cụ tài chính

phái sinh ngoại tệ

¢ Tìm hiểu về Thị trường vốn quốc tế, bao gồm Thị trường trái phiếu quốc tế và Thị

trường cô phiêu quôc tê

- _ Nhận thức khủng hoảng nợ nước ngoài; phân tích, đánh giá nợ nước ngoài và vân đề

quản lý nợ nước ngoài của Việt Nam

©: TRUNG TÂM ĐẢ0 TẠO TỪ XA EDUTOP

eta TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

GIỚI THIỆU HỌC PHÀN (tiếp theo)

Nội dung nghiên cứu

Phần lý thuyết 6 bài thời lượng 45 tiết

Môn học được trình bày với sự kết hợp bài giảng, giáo trình, tài liệu tham khảo và các

các điên hình nghiên cứu, ví dụ và bài tập thực hành

Phương pháp giảng dạy và học tập nhằm phát huy tinh chủ động của học viên, bài

giảng của giảng viên được trình bày song song với sự tham gia thảo luận của học viên

trên cơ sở sử dụng giáo trình, tài liệu tham khảo và các công cụ tiện ích khác

Bài 1: Hệ thống tiền tệ quốc tế

Bài 2: Cán cân thanh toán quốc tế

Bài 3: Những vấn đề cơ bản về tỷ giá

Bài 4: Thị trường ngoại hồi

Bài 5: Thị trường vốn quốc tế

Bài 6: Nợ nước ngoài và khủng hoảng nợ nước ngoài

eta TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

GIỚI THIỆU HỌC PHÀN (tiếp theo)

II Tài liệu tham khảo

¢ Sach giao khoa

> C Paul Hallwood va Ronald McDonald — Tai chính và Tiền tệ Quốc tế (International

Money and Finance)

> Jeff Madura — Quản trị Tài chinh Quéc té (International Financial Management)

¢ Tai liệu tham khảo

> Nguyễn Văn Tiên — Tài chính Quốc tế hiện dai

> Nguyễn Văn Tiên — Thị trường Ngoại hối và các giao dịch kinh doanh ngoại hồi

> Nguyễn Văn Tiến — Thanh toán Quốc tê

ngoại tệ và thanh toán quôc tê

> Các tạp chí chuyên ngành

> Cac websites

e»s„ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

©} nowrivionorn EDUTOP

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

TONG QUAN VE TAI CHINH QUOC TE

¢ Khai niém tai chinh quéc té

Tài chính quốc tế là sự di chuyén tién vén gitra cac quốc gia gắn liền với các quan hệ kinh

tê, văn hóa, chính trị, ngoại giao, quân sự giữa các quôc gia giữa các chủ thê của các

quốc gia và các tổ chức quốc tế thông qua việc tạo lập, sử dụng các quỹ tiền tệ ở mỗi chủ thê nhằm đáp ứng nhu cầu khác nhau của các chủ thể trong các quan hệ quốc té

„ _ Đặc trưng các hoạt động của tài chính quốc tế

Rủi ro hồi đoái

Rủi ro chính trị: thay đồi luật pháp, thể chế chính trị

Môi trường quốc tế mở ra nhiều cơ hội

Sự thiêu hoàn hảo của thị trường

eo TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

© TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ0 TỪ XA EDUTOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

TONG QUAN VE TAI CHINH QUOC TE

¢ Vai tro của tài chính quốc tế

sự phát triên kinh tê — xã hội trong nước

> Thúc đây các nền kinh tế quốc gia nhanh chóng

hòa nhập vào nên kinh tê

> Tạo cơ hội nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn

lực tài chính

„ - Nội dung của tài chính quốc tế

> Các quan hệ tiền tệ: Thanh toán quốc tế, đầu tư

quôc tê, tín dụng quôc tê

> Cac quỹ thuộc tài chính quốc tê

> Các chủ thê thuộc tài chính quốc tế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

_—_ BÀI co

HỆ THONG TIEN TE QUOC TE

ThS Phan Thị Thanh Hương

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

eo TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

TINH HUONG KHO! DONG

3/2014, nhưng đến nay đã giảm xuống gần ngang bằng với 1 USD

- Đây là mức thấp nhất của cặp tỷ giá này trong 12 năm qua, đặc biệt là sau đà rơi liên

tục và rất mạnh của đồng EUR từ đầu năm đến nay

Đông EUR do ai phát hành và tại sao lại suy giảm mạnh?

eo TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

MUC TIEU

Sau khi học xong bài này, sinh viên cần nắm được các nội dung sau:

„ _ Sự hình thành và phát triển của các ché độ tiền tệ: Cơ sở và quy tắc xác định,

điều tiết tỷ giá trong các giai đoạn lịch sử

¢- - Phương thức và công cụ điều tiết việc xác định và duy trì giá trị của đồng tiền

của mỗi nước

„ _ Sự hình thành và phát triển của các tổ chức tài chính quốc tế

- _ Tác động của hệ thống tài chính quốc tế đối với sự ổn định và phát triển của

các nước

eo TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

© TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ0 TỪ XA EDUTOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

NOI DUNG

đ) Tổng quan về hệ thống tiền tệ quốc tế

Hệ thống tiền tệ quốc tế trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914)

Hệ thống tiền tệ quốc tế trong giai đoạn hai chiến tranh thê giới (1914 — 1944)

Hệ thống tiền tệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ 2 (1944 — 1990s)

eta TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

1 TONG QUAN VE HE THONG TIEN TE QUOC TE

¢ uoc hinh thanh trén co so@ quan hé thương mại —

tài chính giữa các nước

- _ Là hệ thông bao gồm các chế độ tiền tệ, chế tài điều

tiết quan hệ tài chính giữa các quốc gia và các định

chế tài chính quốc tế Cụ thể bao gồm:

> Các chế độ tiền tệ và quy tắc xác định, điều tiết

tỷ giá giữa đồng tiền của các nước khác nhau

với nhau

> Các chế tài điều tiết các mối quan hệ và hoạt

động tài chính quốc tế và các quốc gia

Vv Hệ thống thị trường tài chính quốc tế

> Các tô chức tài chính quốc tế

eo TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

© TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ0 TỪ XA EDUTOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

1 TONG QUAN VE HE THONG TIEN TE QUOC TE

- Nghiên cứu hệ thống tiền tệ quốc tế là nghiên cứu các chế độ tiền tệ và ché tài điều tiết

quan hệ tài chính giữa các quôc gia và các định chê tài chính quôc tê trong các giai

đoạn lịch sử khác nhau Cụ thế:

> Chế độ tiền tệ, phương thức xác định tỷ giá và các quy tắc điều tiết

> Hoạt động của các định chế tài chính quốc tế

v1.0015105205

œwr£e, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

® TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ TỪ XA EDUTOP

2 HE THONG TIEN TE QUOC TE TRUOC CHIEN TRANH THE GIỚI LÀN THU’ NHAT (1914)

2.1 Ché độ bản vị hàng hóa — đồng hay song bản vị (trước 1870)

2.2 Chế độ bản vị vàng (1880 — 1914)

ome TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

® TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ TỪ XA EDUTOP

‹ Sự ra đời của tiền đúc “thiếu giá” (1540 — 1560)

¢ Quy luat T Gresham (Anh)

ine TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

(É#Ề mutiunlonorii EDUTOP

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

2.2 CHE DO BAN VI VANG (1880 — 1914)

‹ _ Thời kỳ hoàng kim của chế độ bản vị vàng (1880 — 1914): hé thống tiền tệ quốc tế hoạt

động một cách ôn định và hợp tác giữa các nước trong các khu vực và trên thế giới

‹ _ Đặc trưng và các nguyên tắc cơ bản của chế độ bản

Dự trữ vàng với quy mô đủ lớn là yêu cầu dé bao

tL le

¢ Uu the va nhitng hạn chê của chê độ bản vị vàng:

> Ưu thế

> Những hạn chế

eta TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

©: TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ0 TỪ XA EDUTOP

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

3 HE THONG TIEN TE TRONG HAI CUOC CHIEN TRANH THE GIO!

(từ năm 1914 đến năm 1944)

- Sw cham det ban vi vang và chế độ tỷ giá thả nỗi: tài

trợ chiến tranh và lạm phát bùng nổ, phá vỡ khả năng

duy trì quan hệ tiền — vàng

¢ - Việc tái ấn định lại bản vị vàng 1920: sự hồi sinh chế

độ bản vị vàng và mang đặc điểm của ché độ bản vị

hối đoái vàng 1925 — 1931

„ - Sự sụp đồ của hệ thống thương mại và tài chính quốc

tê sau Đại khủng hoảng 1929 — 1933: Sự tan rã của

các khối tiền tệ (GBP, USD, và các đồng tiền khác tiếp

tục gắn với vàng), châm dứt chế độ bản vị vàng

- Những thương thuyết về tái thiết hệ thống tiền tệ quốc

tế 1941

¢ Hội nghị Bretton Woods 1944 và sự ra đời của hệ

thong Bretton woods

v1.0015105205

œwr£e, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

® TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ TỪ XA EDUTOP

4 HE THONG TIEN TE SAU CHIEN TRANH THE GIO! LAN THU’ 2 (1944 — 1990s)

4.1 Hé thong Bretton Woods 1944 — 1971

4.2 Hệ thống tiền tệ quốc tê hau Bretton Woods

se TRƯỜNG ĐẠIHỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE

4.1 HE THONG BRETTON WOODS 1944 — 1971

Sự ra đời của hệ thống tiền té Bretton Woods 1944

Woods 1944: chế độ bản vị đồng USD

- _ Những tác động tích cực của chế độ Bretton Woods

¢ Su sup dé clia ché dé Bretton Woods

> Những áp lực phá vỡ và những cố gắng

thức công bô vào ngày 15/8/1971

v1.0015105205

eta TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

4.2 HE THONG TIEN TE QUOC TE HAU BRETTON WOODS

¢ Hai lan stra déi diéu khoan ctia IMF:

> Sự ra đời của quyền rút vốn đặc biệt SDR

> Các quốc gia không được gắn giá trị đồng tiền với vàng đồng thời tự lựa chọn chế độ

tỷ giá

‹ _ Hệ thống tiền tệ Châu Âu EMS

¢ Sura doi cua liên minh tiền tệ Châu Âu

& mc, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

“x9 NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

4.2 HE THONG TIEN TE QUOC TE HAU BRETTON WOODS (tiép theo)

‹ _ Hệ thống tiền tệ Châu Âu EMS:

> Hệ thống tỷ giá song phương giữa các đồng tiền

thành viên được dao động trong một biên độ nhất

định tối đa là +2,25% đối với các đồng tiền mạnh và

+6% đối với các đồng tiền yếu như lia Ý hay pound

của Ailen

> Sự ra đời của đơn vị tiền tệ Châu Âu ECU

> Đánh giá hoạt động của EMS

‹ _ Liên minh tiền tệ châu Âu

> Các hình thức liên kết kinh tế: Khu vực mậu dịch tự do; Liên minh thuế quan;

Thị trường chung; Liên minh kinh tê; Liên minh tiên tệ

> Quá trình hình thành liên minh kinh tế và tiền tệ Châu Âu

Sa mc, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

fẾP?' nueriupionorir EDUTOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

LIEN MINH TIEN TE CHAU AU

¢ Lién minh kinh té va tién té châu Âu chính thức ra đời ngày 1/1/1999

¢ Piéu kién tham gia vào liên minh kinh tế và tiền tệ châu Au:

> Lam phát thấp, không vượt quá 1,5% so với mức trung bình của ba nước có mức

lạm phát thấp nhát

> Nợ công dưới 60% GDP và biên độ dao động tỷ giá giữa các đồng tiền ốn định trong

hai năm theo cơ chê chuyén doi (ERM)

> Lãi suất (tính theo lãi suất công trái thời hạn 10 năm trở lên) không quá 2% so với

mức trung bình của 3 nước có lãi suất thấp nhát

¢ Ngày 1/1/2002, đồng EUR chính thức được lưu hành trong 12 quốc gia thành viên

gôm Pháp, Đức, Áo, Bi, Phan Lan, Ireland, Y, Luxembourg, Ha Lan, Tay Ban Nha,

Bo Dao Nha

¢ Kich thich phat trién thuong mai trong « Mat quyén tu cht trong hoach dinh

Mất quyền tự chủ trong chính sách

- Cac yéu t6 sản xuất được phân bổ hiệu

‹ _ Tiết kiệm dự trữ ngoại hồi và lợi ích từ Bát bình đẳng khu vực

¢ Tang cường thanh khoản cho thi

trường tài chính

eta TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

©: TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ TỪ XA EDUTOP

“x9 NEU ĐISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

4.2 HE THONG TIEN TE QUOC TE HAU BRETTON WOODS (tiép theo)

- Hé théng tién tệ quốc tế ngày nay

> Hệ thống tiền tệ quốc tế được đặc trưng bởi sự hợp

tác đa phương của các nước dựa trên chế độ tỷ giá

thả nỗi có điều tiết, xu thế toàn hội nhập và cầu hóa

của các nước

> Hoạt động của các định chế tài chính quốc tế được

tăng cường và mở rộng trên nhiều lĩnh vực: đời sống kinh tế xã hội của các nước

> Sự phát triển và ôn định của hệ thống tiền tệ Châu Âu

mở ra khả năng hợp tác tiền tệ trong các khu vực và

trên thế giới: Đông Nam Á va Chau A

e»s„ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

©: TRUNG TÂM ĐÀ0 TẠ0 TỪ XA EDUTOP

5 CAC TO CHUC TAI CHINH QUOC TE

- Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF)

¢ Ngan hang thé giới (WB)

- Ngân hàng Phát triển A Chau (ADB)

- _ Ngân hàng Châu Âu (EMS)

- Ngân hàng phát triển châu Phi (AFDB)

v1.0015105205

(ÉÖ saeriniunotiu EDUTOP

a NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

GIAI QUYET TINH HUONG

¢ Ngay 1/1/2002, déng EUR chinh thtrc duoc lwu hanh trong 12 quéc gia thanh viên

gồm Pháp, Đức, Áo, Bi, Phan Lan, Ireland, Y, Luxembourg, Ha Lan, Tay Ban Nha,

Bồ Đào Nha

„ - Chương trình nới lỏng định lượng của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) sẽ

làm tăng lạm phát năm 2015 ở eurozone thêm 0,3%, chủ yếu do đồng euro yếu đi

Đông euro đã xuống đáy 12 năm so với USD sau khi ECB công bồ chỉ tiết kết quả

tuần đầu tiên của chương trình mua lại trái phiếu Chương trình này vốn được đưa ra

nhằm tăng nguồn cung tiền trong lưu thông Chương trình nới lỏng trị giá 1.100 tỷ

USD với hi vọng có thể cứu nền kinh tế khỏi suy thoái và giảm phát