Cuối cùng, Tòa án đã buộc ai phải chịu bồi thường thiệt hại...7 1.7: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án từ góc độ vă nbản cũng như so sánh pháp luật...7 VẤN ĐỀ 2: B
Trang 1+ +-1
PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG VÀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG
Buổi thảo luận thứ bảy: Bồi Thường Thiệt
Hại Ngoài Hợp Đồng (phần cụ thể).
Lớp 91DS43.3 – nhóm 4 GVHD: ThS Nguyễn Tấn Hoàng Hải
Năm học 2019-2020
BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT DÂN SỰ
Trang 2Mục lục
VẤN ĐỀ 1: BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO CON CHƯA THÀNH NIÊN GÂY RA 5
1.1: Khi nào cha mẹ phải bồi thường thiệt hại do con chưa thành niên gây ra? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 5
Đối với tình huống 6 1.2: Toà án có thể buộc cha mẹ của Hùng bồi thường cho anh Bình thiệt hại
do sức khoẻ bị xâm phạm không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 6 1.3: Tòa án có thể buộc cha mẹ Hùng bồi thường cho anh Hùng giá trị chiếc đồng hồ và chiếc xe đạp không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời và cho biết hướng giải quyết trong thực tiễn xét xử đối với hoàn cảnh tương tự 6 1.4: Tòa án có thể buộc cha mẹ Hùng nộp ngân sách khoản tiền 7 triệu đồng
mà Hùng có được do lấy trộm tài sản trong chợ không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời và cho biết hướng giải quyết trong thực tiễn xét xử đối với hoàn cảnh tương tự 6 1.5: Tòa án có thể buộc Hùng và cha mẹ cùng bồi thường cho anh Bình được không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời và cho biết hướng giải quyết trong thực tiễn xét xử 7
Đối với bản án 19 7 1.6:Theo Tòa án, cha mẹ ly hôn có ảnh hưởng tới việc xác định người chịu trách nhiệm bồi thường không? Cuối cùng, Tòa án đã buộc ai phải chịu bồi thường thiệt hại 7 1.7: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án (từ góc độ vă nbản cũng như so sánh pháp luật) 7
VẤN ĐỀ 2: BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI LÀM CÔNG GÂY RA .8
2.1: Vì sao đã có quy định của Điều 604 mà BLDS 2005 còn có thêm quy định của Điều 622? 9 2.2: Đoạn nào của bản án cho thấy Tòa án đã áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra? 9 2.3: Trên cơ sở Điều 600, cho biết các điều kiện để áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra 10
2
Trang 32.4: Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án vận dụng Điều 622 BLDS 2005 (nay
là Điều 600 BLDS 2015) để buộc Công ty Hoàng Long bồi thường (đánh giá
từng điều kiện nêu ở câu hỏi trên đối với vụ việc được bình luận) 10
2.5: Nếu ông Hùng không làm việc cho Công ty Hoàng Long và xe là của ông Hùng thì ông Hùng có phải bồi thường không? Vì sao? 10
2.6: Đoạn nào của bản án cho thấy, theo Toà án, ông Hùng không phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường cho người bị thiệt hại? 11
2.7: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án liên quan đến trách nhiệm ông Hùng đối với nguời bị thiệt hại 11
2.8: Cho biết suy nghĩ của anh/chị về khả năng người bị thiệt hại được yêu cầu trực tiếp ông Hùng bồi thường 12
2.9: Lỗi của người làm công trong Điều 622 BLDS 2005 (nay là Điều 600 BLDS 2015) cần được hiểu như thế nào? Vì sao? 12
2.10: Theo Toà án, ông Hùng có lỗi theo Điều 622 BLDS 2005 (nay là Điều 600 BLDS 2015) không? Vì sao? 13
2.11: Theo Tòa án, Công ty Hoàng Long có được yêu cầu ông Hùng hoàn trả một khoản tiền đã bồi thường cho người bị hại không? Đoạn nào của bản án cho câu trả lời 13
2.12: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải trên của Tòa án liên quan đến trách nhiệm hoàn trả của ông Hùng 13
VẤN ĐỀ 3: BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO SÚC VẬT GÂY RA 15
3.1: Quy định nào của BLDS sử dụng thuật ngữ “súc vật”? 15
3.2: BLDS có định nghĩa “súc vật” là gì không? 15
3.3: Trong thực tiễn xét xử, khái niệm súc vật được hiểu như thế nào? 16
3.4: Đoạn nào của bản án cho thấy thiệt hại là do chó gây ra? 16
3.5: Đoạn nào của bản án cho thấy Tòa án đã vận dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra? 17
3.6: Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra 17
3.7: Những điểm mới của BLDS 2015 so với BLDS 2005 về lỗi của người bị thiệt hại? 18
3
Trang 43.8: Suy nghĩ của anh chị về việc Toà án xác định bà Nga có lỗi trong việc lợn nhà bà Nga bị xâm hại? 18 3.9: Việc Tòa án không buộc ông Nhã bồi thường toàn bộ thiệt hại cho bà Nga
có thuyết phục không? Vì sao? 18
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
4
Trang 5VẤN ĐỀ 1: BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO CON CHƯA
THÀNH NIÊN GÂY RA
Tình huống:
vào lúc 16 tuổi, Hùng đã đánh anh Bình bị thương (tổng thiệt hại là 10 triệu
đồng), lấy của anh Bình một đồng hồ (bán cho người đi đường được 2 triệu đồng)
và một xe đạp hiện đang gửi nhà một người bạn sau khi bị bắt, Hùng khai là có ăn trộm một số đồ vật của những người trong chợ và bán được 7 triệu đồng Hiện nay, Hùng không có bất kỳ tài sản nào
Tóm tắt Bản án số 19/2012/DSST ngày 12/6/2012 của Tòa án nhân dân huyện Cưm’Gar tỉnh Đắk Lắk
Nguyên đơn: bà Nam
Bị đơn: bà Thêm (mẹ cháu Hậu), người thực hiện hành vi gây hậu quả là cháu Hậu, người có quyền, nghĩa vụ liên quan là ông Thụ (ba cháu Hậu)
Nội dung: Cháu Hậu điều khiển xe máy đi không đúng phần đường quy định đâm vào xe máy của nguyên đơn, làm cho nguyên đơn bị thương, tỷ lệ thương tật là 30% sức khỏe Thời điểm gây tai nạn cháu Hậu chưa đủ 16 tuổi, không có tài sản riêng
Bà Thêm và ông Hậu đã ly hôn, Tòa đã giao cháu Hậu cho ông Thụ nuôi đưỡng, nên bà Hậu cho rằng bà không có trách nhiệm về hành vi của cháu Hậu Lập luận của bà không được chấp nhận vì việc ly hôn giữa hai vợ chồng không làm chấm dứt nghĩa vụ của cha mẹ với con chung Tòa quyết định buộc ông Thụ và bà Thêm có nghĩa vụ liên đới bồi thường thiệt hại cho nguyên đơn
1.1: Khi nào cha mẹ phải bồi thường thiệt hại do con chưa thành niên gây ra? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
Theo khoản 2 Điều 586 BLDS 2015:
“Điều 586 Năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại của cá nhân
2 Người chưa đủ mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường
mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 599 của Bộ luật này
Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình”
5
Trang 6 Đối với tình huống
1.2: Toà án có thể buộc cha mẹ của Hùng bồi thường cho anh Bình thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
Trong tình huống đã cho, Hùng đã gây thiệt hại về sức khoẻ cho anh Bình
Do đó, theo khoản 1 Điều 584 BLDS 2015 thì Hùng phải bồi thường thiệt hại cho
anh Bình Tuy nhiên, Hùng mới 16 tuổi và không có bất kì tài sản nào nên theo quy định tại khoản 2 Điều 586 BLDS 2015 thì Tòa có thể buộc cha mẹ của Hùng phải bồi thường cho anh Bình Bỏ điều 584 hoặc giữ quy định chung thì phải lí giải ra trừ
bộ luật này luật khác có quy định Có thể trích Điều 590
1.3: Tòa án có thể buộc cha mẹ Hùng bồi thường cho anh Hùng giá trị chiếc đồng hồ và chiếc xe đạp không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời và cho biết hướng giải quyết trong thực tiễn xét xử đối với hoàn cảnh tương tự.
Chiếc đồng hồ có thể được bồi thường, nó rơi vào trường hợp tài sản bị mất theo khoản 1 Điều 589 BLDS 2015, do vậy hành vi xâm phạm tài sản gây thiệt hại (làm mất đồng hồ của Bình) phải bồi thường theo khoản 1 Điều 584 BLDS 2015, nhưng vì Hùng mới 16 tuổi, không có bất bất kỳ tài sản nào để bồi thường nên căn
cứ theo khoản 2 Điều 586 BLDS 2015 Tòa có thể buộc cha mẹ Hùng bồi thường cho anh Bình
Còn chiếc xe đạp hiện đang gửi ở nhà bạn của Hùng, vẫn có thể trả lại được nên chưa thuộc trường hợp nào của thiệt hại do tài sản bị xâm phạm theo Điều 589 BLDS 2015, nên Tòa không thể buộc cha mẹ Hùng bồi thường với chiếc xe đạp
Trong bản án số 19/2012/DSST ngày 12/6/2012 của Tòa án nhân dân huyện Cưm’Gar tỉnh Đắk Lắk cũng theo hướng buộc cha mẹ có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho cậu con trai tên Hậu, chưa đủ 16 tuổi, không có bất kỳ tài sản riêng nào Hậu là người có lỗi, đã điều khiển xe máy đâm vào xe máy của nguyên đơn là bà Nam, gây thiệt hại về sức khỏe cho nguyên đơn
1.4: Tòa án có thể buộc cha mẹ Hùng nộp ngân sách khoản tiền 7 triệu đồng mà Hùng có được do lấy trộm tài sản trong chợ không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời
và cho biết hướng giải quyết trong thực tiễn xét xử đối với hoàn cảnh tương tự.
Tòa án không thể buộc cha mẹ Hùng nộp ngân sách khoản tiền 7 triệu đồng
mà Hùng có được do lấy trộm tài sản trong chợ Vì trong Bộ Luật Tố tụng Hình sự
đã quy định: “Vật chứng là những vật, tiền bạc thuộc sở hữu của Nhà nước, tổ chức, cá nhân bị người phạm tội chiếm đoạt hoặc dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội thì trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp; trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp thì sung quỹ Nhà nước”1.Trong trường hợp này thì nếu Tòa án tìm được chủ nhân số tiền của Hùng lấy trộm thì trả lại, không thì sẽ sung quỹ Nhà nước Có một Quyết định cũng tương
1 Điểm b khoản 2 Điều 76 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2003.
6
Trang 7tự như tình huống này là Quyết định số 04/HĐTP-HS ngày 23-2-2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Trong Quyết định nầy thì Hùng phạm tội
“trộm cắp tài sản xã hội chủ nghĩa” và “trộm cắp tài sản của công dân” khi Hùng mới 17 tuổi Số tiền Hùng trộm được đã trả lại cho người bị hại còn những tài sản
có giá trị bị Hùng bán đi được 7.570.00 đồng Cuối cùng Tòa án các cấp đã ra quyết định buộc cha mẹ Hùng phải bồi thường cho thiệt hại cho những thiệt hại và không phải nộp số tiền 7.570.000 đồng do bị cáo chiếm từ việc bán tài sản trộm cắp được
là không đúng quy định của pháp luật dân sự Và do số tài sản mà bị cáo chiếm đoạt chưa được thu hồi trả lại cho người bị hại nên không cần bồi thường.2
1.5: Tòa án có thể buộc Hùng và cha mẹ cùng bồi thường cho anh Bình được không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời và cho biết hướng giải quyết trong thực tiễn xét xử.
Tòa án có thể buộc Hùng và cha mẹ cùng bồi thường cho anh Bình căn cứ theo khoản 2 Điều 586 BLDS 2015 quy định về năng lực bồi thường thiệt hại của cá nhân : “Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.” Do Hùng mới 16 tuổi nên nếu tài sản của Hùng không đủ để bồi thường thì cha mẹ sẽ bồi thường
Đối với bản án 19
1.6:Theo Tòa án, cha mẹ ly hôn có ảnh hưởng tới việc xác định người chịu trách nhiệm bồi thường không? Cuối cùng, Tòa án đã buộc ai phải chịu bồi thường thiệt hại.
Theo Tòa án, cha mẹ ly hôn không ảnh hưởng gì tới việc xác định người chịu trách nhiệm bồi thường vì việc ly hôn của hai vợ chồng không làm chấm dứt nghĩa
vụ của cha mẹ đối với con chung Cuối cùng, Tòa án đã buộc ông Thụ và bà thêm phải có nghĩa vụ liên đới bồi thường thiệt hại về sức khỏe cho người bị hại là bà Nam
1.7: Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án (từ góc độ vănbản cũng như so sánh pháp luật).
Tại khoản 2 Điều 586 BLDS 2015: “Người chưa đủ mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của
2 Đỗ Văn Đại, Luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Việt Nam-Bản án và Bình luận bản án, Nxb Chính
trị Quốc gia, Bản án số 41-43.
7
Trang 8cha, mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 599 của Bộ luật này Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.”
Như vậy hướng giải quyết của Tòa án là hoàn toàn hợp lí Vì Hậu chưa đủ mười tám tuổi và không có tài sản riêng nên cha, mẹ của Hậu phải là người phải bồi thường, mặc dù cha, mẹ anh đã ly hôn nhưng nghĩa vụ của cha mẹ không chấm dứt
vì vậy mà cha, mẹ anh phải thực hiện việc bồi thường này Thiếu so sánh……
VẤN ĐỀ 2: BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI LÀM
CÔNG GÂY RA
Tóm tắt Bản án số 285/2009/HSPT ngày 23/12/2009 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định
Bị cáo: Cao Chí Hùng
Người bị hại: Trần Ngọc Hải, người đại diện của bị hại là Nguyễn Thị Thu Thủy
8
Trang 9Nội dung: Bị cáo Cao Chí Hùng điều khiển xe ô tô khách tham gia giao thông ở đoạn đường có vạch sơn liền nét nhưng điều khiển xe ô tô lấn qua phần đường bên trái, va chạm với xe mô tô đi ngược chiều gây tại nạn chết 01 người Bị cáo là người lái xe thuê cho Công ty TNHH vận tải Hoàng Long Quyết định của Tòa án: phạt bị cáo Cao Chí Hùng 06 tháng tù Công ty Hoàng Long phải có nghĩa
vụ bồi thường cho chị Nguyễn Thị Thu Thủy và có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi cháu Huy đến khi cháu Huy đủ 18 tuổi
2.1: Vì sao đã có quy định của Điều 604 mà BLDS 2005 còn có thêm quy định của Điều 622?
Điều 604 BLDS 2005 đã có quy định về căn cứ bồi thường thiệt hại: “Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm,
uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường” Nhìn chung thì người nào gây thiệt hại cho người khác thì phải bồi thường thiệt hại Tuy nhiên ngoài Điều 604 thì BLDS 2005 còn quy định riêng về việc người bồi thường không phải là người trực tiếp gây ra thiệt hại, mà thiệt hại là do người làm công gây
ra ở Điều 622 BLDS 2005, đó là một chế định đặc thù được quy định như sau: “Cá nhân, pháp nhân và các chủ thể khác phải bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra trong khi thực hiện công việc được giao và có quyền yêu cầu người làm công, người học nghề có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật” “Nhìn một cách tổng thể, Điều 622 BLDS quy định hai vấn đề: thứ nhất là quan hệ giữa người bị thiệt hại và người sử dụng người làm công; thứ hai là quan hệ giữa người làm công và người sử dụng người làm công sau khi đã bồi thường cho người bị thiệt hại”3 Như vậy, việc quy định ở Điều
622 trên tạo điều kiện tốt hơn cho người bị hại về việc bồi thường, đồng thời xét đến trách nhiệm của người sử dụng người làm công
2.2: Đoạn nào của bản án cho thấy Tòa án đã áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra?
Đoạn trong phần Xét thấy của bản án cho thấy Tòa án đã áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra là: “Bị cáo là người lái xe thuê cho Công ty TNHH vận tải Hoàng Long, nên theo quy định tại Điều 622 và Điều 623
Bộ luật dân sự thì Công ty TNHH vận tải Hoàng Long phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do Cao Chí Hùng gây ra trong khi thực hiện công việc được giao và
3 Đỗ Văn Đại, Luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Việt Nam – bản án và bình luận bản án, Nxb ĐH
Quốc Gia TP>HCM, 2014, tr.115
9
Trang 10có quyền yêu cầu Cao Chí Hùng là người có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật”
2.3: Trên cơ sở Điều 600, cho biết các điều kiện để áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra.
Cơ sở pháp lý: Điều 600 BLDS 2015
“Điều 600 Bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra
Cá nhân, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra trong khi thực hiện công việc được giao và có quyền yêu cầu người làm công, người học nghề có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật”
Điều kiện để áp dụng các quy định về bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra:
Có thiệt hại trên thực tế
Thiệt hại do người làm công gây ra khi đang thực hiện công việc được giao
Có lỗi của người làm công trong việc gây thiệt hại.Không có lỗi mà có mối quan hệ nhân quả
2.4: Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án vận dụng Điều 622 BLDS 2005 (nay là Điều 600 BLDS 2015) để buộc Công ty Hoàng Long bồi thường (đánh giá từng điều kiện nêu ở câu hỏi trên đối với vụ việc được bình luận).
Việc Tòa án vận dụng Điều 622 BLDS 2005 (nay là Điều 600 BLDS 2015)
để buộc Công ty Hoàng Long bồi thường là hoàn toàn hợp lý Xét theo các điều kiện để áp dụng các quy định để bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra:
Có thiệt hại trên thực tế: Thực tế trong trường hợp này đã có thiệt hại về tính mạng anh Hải
Thiệt hại là do người làm công gây ra khi đang thực hiện công việc được giao: Ông Hùng là lái xe thuê cho Công ty Hoàng Long khi chở khách của Công ty Hoàng Long đi từ Hải Phòng đến TP.Hồ Chí Minh, ông Hùng đã lấn phần đường của xe khác và gây tai nạn
Có lỗi của người làm công trong việc gây thiệt hại: Ông Hùng vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ
2.5: Nếu ông Hùng không làm việc cho Công ty Hoàng Long và xe là của ông Hùng thì ông Hùng có phải bồi thường không? Vì sao?
Nếu ông Hùng không làm việc cho Công ty Hoàng Long và xe là của ông Hùng thì ông Hùng phải bồi thường Vì:
Cơ sở pháp lý: khoản 1, khoản 2 Điều 584 BLDS 2015:
“1 Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại
10