THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH SUY THỐI KINH TẾ GIAI ĐOẠN 2007-2009 2.1 Q trình hình thành phát triển đầu tư trực tiếp nước Việt Nam trước năm 2007 Căn vào mức độ phát triển dịng vốn, sách FDI qua thời kỳ, hoạt động FDI vào Việt Nam trước năm 2007 chia thành bốn giai đoạn bắt đầu đời Luật Đầu tư nước ngồi Việt Nam (1987) gắn với q trình phát triển FDI vào Việt Nam tiến trình đổi tư chiến lược thu hút FDI (Biểu đồ 1) 2.1.1 Giai đoạn 1987-1990 Đánh dấu giai đoạn việc ban hành Luật Đầu tư nước năm 1987 thể quan điểm đổi mở cửa lĩnh vực kinh tế đối ngoại Việt Nam Luật Đầu tư nước 1987 doanh nghiệp FDI đón nhận đánh giá đạo luật thơng thống, có sức hấp dẫn Kết quả, tính đến cuối năm 1990, có 33 quốc gia vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với 219 dự án với tổng số vốn đăng ký 1,6 tỷ USD Quy mơ bình qn dự án 7,7 triệu USD, chủ yếu dự án có quy mô nhỏ Hoạt động FDI giai đoạn nhìn chung cịn nhiều hạn chế Vốn thực tế giải ngân tăng tỷ lệ thấp đạt 21,9% tổng số vốn đăng ký, phần giai đoạn đầu, phần tỷ lệ vốn đăng ký cao Nguyên nhân xuất phát từ việc nhà đầu tư chưa có đầy đủ thơng tin khả hội đầu tư; quyền lợi họ chưa đảm bảo chắn thay đổi thiếu hồn thiện sách, pháp luật Việt Nam; chế độ quan liêu, bao cấp tồn từ trước với sách cấm vận Mỹ nước phương Tây với Việt Nam khiến nhà ĐTNN băn khoăn đầu tư vào nước ta Trong giai đoạn này, thành lập nên Ủy ban nhà nước hợp tác đầu tư (SCCI) - quan QLNN đầu tư chưa có nhiều kinh nghiệm trình quản lý điều hành hoạt động FDI Việt Nam 2.1.2 Giai đoạn 1991-1996 Đây giai đoạn phát triển hoạt động đối ngoại Việt Nam trường quốc tế, hoạt động ngoại giao tác động trực tiếp, đưa kinh tế Việt Nam vào chiều sâu hiệu Tiêu biểu kiện Mỹ định tun bố thức bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào 11/7/1995 Luật Đầu tư trực tiếp nước giai đoạn sửa đổi, bổ sung qua năm 1990, 1992, 1996 thể rõ mong muốn hội nhập với nước giới; tạo điều kiện cho hoạt động FDI hoạt động đầu tư nước xích lại gần Nhà nước tạo điều kiện cho người Việt Nam định cư nước đầu tư nước Ngô Văn Hiền, “Đầu tư trực tiếp nước ngồi vào Việt Nam tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” , Tạp chí Kinh tế Phát triển, số 114, tháng 11/2006 Kết quả, có 1.655 dự án với tổng số vốn đăng ký 2,5 tỷ USD, quy mơ dự án bình qn 15,2 triệu USD, đặc biệt có hai dự án quy mô lớn đầu tư vào phát triển đô thị Hà Nội thành phố Hồ Chí Minh Cơ cấu đầu tư có chuyển dịch lớn, ngày phù hợp với yêu cầu chuyển dịch cấu kinh tế nước theo ngành với hướng đầu tư mạnh vào sản xuất hàng xuất khẩu, xây dựng kết cấu hạ tầng sở sản xuất công nghiệp Các dự án phân bố miền, chủ yếu tập trung vào vùng kinh tế trọng điểm Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh Đà Nẵng Hình thức liên doanh chiếm phần lớn, tỷ trọng lên tới 69%3 vốn đăng ký năm 1995 Sự tăng trưởng FDI thời kỳ giải thích Mỹ nới lỏng sách cấm vận từ năm 1991 thức tuyên bố xóa bỏ cấm vận vào năm 1995; nhà đầu tư hiểu rõ mơi trường sách đầu tư Việt Nam sở tích lũy từ việc thực đầu tư giai đoạn trước Cơ quan quản lý ĐTNN giai đoạn Bộ Kế hoạch Đầu tư thành lập sở hợp Ủy ban hợp tác Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Theo mô hình này, Chính phủ thống QLNN ĐTNN Việt Nam 2.1.3 Giai đoạn 1997-2000 Sau giai đoạn phát triển nhanh FDI, bước vào năm 1997, bắt đầu xuất trở lực FDI chưa coi thực thể kinh tế độc lập, cộng thêm trở ngại khủng hoảng tài khu vực năm 1997 nên dòng vốn FDI vào Việt Nam có xu hướng giảm mạnh từ năm 1997 với 4,649 tỷ USD giảm thấp vào năm 1999 với 1,568 tỷ USD Những diễn biến phức tạp khủng hoảng làm cho doanh nghiệp FDI sản xuất cầm chừng (khoảng 50 - 60% công suất) tạm dừng chuyển vốn cam kết Nhiều dự án (chủ yếu dự án kinh doanh bất động sản), xin dừng xin hoãn tiến Nguyễn Văn Tuấn, Đầu tư trực tiếp nước với phát triển kinh tế Việt Nam, NXB Tư pháp, Hà Nội, 2005 Ngô Văn Hiền, QLNN doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngồi Việt Nam tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, Luận án Tiến sĩ quản lý hành cơng, Học viện Hành chính, Hà Nội, 2009 Niên giám thống kê năm 2002, NXB Thống kê, Hà Nội, 2003 độ triển khai để trơng chờ thay đổi sách đầu tư Hình thức liên doanh chiếm phần lớn tỷ trọng song có xu hướng giảm khả tham gia liên doanh Việt Nam có hạn thiếu cán bộ, thiếu vốn góp Sự suy giảm nghiêm trọng dòng vốn FDI giai đoạn thấy rõ từ hai nguyên nhân chủ yếu Thứ nhất, khủng hoảng tài khu vực châu Á làm cho hàng loạt công ty lớn nước khu vực bị phá sản, nhà đầu tư rơi vào tình trạng khó khăn tài nên ĐTNN từ kinh tế bị giảm sút mà phần lớn nguồn vốn FDI (trên 70%) đầu tư vào Việt Nam lại bắt nguồn từ nước Châu Á Thứ hai, điều kiện nội kinh tế Việt Nam môi trường đầu tư hấp dẫn so với nước khác khu vực nên có bất ổn tình hình kinh tế chung toàn khu vực, nhà ĐTNN dễ gạt Việt Nam khỏi danh sách lựa chọn đầu tư để bảo tồn nguồn vốn bấp bênh 2.1.4 Giai đoạn 2001-2006 Nhận thức suy giảm FDI, đánh dấu việc cải thiện môi trường đầu tư, năm 2000, Luật sửa đổi, bổ sung số điều Luật Đầu tư trực tiếp nước Việt Nam năm 1996 ban hành Mục đích sửa đổi nhằm khắc phục hạn chế khung pháp luật hành FDI thông qua việc: mở rộng thị trường vốn; điều chỉnh sách bảo hộ sản xuất nước có điều kiện, có thời hạn; thực lộ trình cắt giảm thuế; giảm hàng rào phi thuế quan Bên cạnh đó, Việt Nam chủ động tiến hành đàm phán Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ; gia nhập APEC, thực cam kết khuôn khổ AFTA, ASEAN đàm phán gia nhập WTO Kết vốn đăng ký năm 2001 2,6 tỷ USD tăng lên đạt 128 % so với năm 2000 Tuy nhiên, ba năm 2002, 2003 2004 lại có xu hướng giảm sút so với năm 2001 Đến năm 2005 lại tăng lên với vốn đăng ký 3,6 tỷ USD, năm 2006 tăng nhanh lên mức 10,2 tỷ USD5 Như vậy, phát triển FDI giai đoạn chưa thực ổn định cho thấy tín hiệu khả quan phục hồi trở lại dòng vốn thời kỳ hội nhập đất nước Nguyên nhân xuất phát từ biện pháp cải thiện môi trường đầu tư với điều chỉnh khung pháp luật hợp lý; hoạt động kinh tế đối ngoại có bước tiến đáng kể đặc biệt thành công q trình đàm phán để gia nhập WTO Mơ hình QLNN giai đoạn khơng có thay đổi so với mơ hình quản lý giai đoạn trước Trong năm 2003, Cục Đầu tư nước thuộc Bộ Kế hoạch Đầu tư thành lập góp phần đưa hoạt động QLNN ĐTNN đầu mối, khắc phục tình trạng chồng chéo phân tán 2.2 Thực trạng đầu tư trực tiếp nước Việt Nam bối cảnh suy thoái kinh tế giai đoạn 2007-2009 2.2.1 Tổng quan suy thoái kinh tế Suy thoái kinh tế định nghĩa Kinh tế học vĩ mô suy giảm tổng sản phẩm quốc nội thực thời gian hai hai quý liên tiếp năm (tốc độ tăng trưởng kinh tế âm liên tục hai quý) Cơ quan nghiên cứu kinh tế quốc gia (NBER) Hoa Kỳ đưa định nghĩa suy thoái kinh tế “là tụt giảm hoạt động kinh tế nước, kéo dài nhiều tháng” Như vậy, suy thoái kinh tế liên quan đến suy giảm đồng thời số kinh tế toàn hoạt động kinh tế việc làm, đầu tư lợi nhuận doanh nghiệp Các thời kỳ suy thoái liền với hạ giá (giảm phát), ngược lại tăng nhanh giá (lạm phát) thời kì đình lạm Suy thối kinh tế tồn cầu giai đoạn 2007-2009 suy thoái kinh tế suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế diễn đồng thời nhiều nước, nhiều Ngô Văn Hiền, QLNN doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngồi Việt Nam tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, Luận án Tiến sĩ quản lý hành cơng, Học viện Hành chính, Hà Nội, 2009 khu vực giới Nó có nguồn gốc từ suy thoái kinh tế Mỹ cuối năm 2007 khủng hoảng tài 2007-2010 với diễn biến sau đây: 2.2.1.1 Sụp đổ tài phố Wall - khởi đầu suy thối kinh tế tồn cầu Tháng 8/2007, khủng hoảng cho vay chấp chuẩn nổ Mỹ, bong bóng nhà Mỹ bị vỡ dẫn tới khủng hoảng tín dụng nhà thứ cấp phát triển thành khủng hoảng tài mà hậu tình trạng đói tín dụng ảnh hưởng tới khu vực kinh tế thực Ban đầu, bắt nguồn từ sách cho vay tín dụng chuẩn (hay cịn gọi tín dụng chấp rủi ro cao thị trường bất động sản) thực thi sách tiền tệ nới lỏng thiếu chế giám sát chặt chẽ phủ dẫn đến việc người dân đổ xơ mua nhà với mục đích đầu chủ yếu Các ngân hàng cho vay cầm cố bất động sản mà không quan tâm đến khả chi trả khách hàng dẫn đến nửa giá thị trường nhà đất Mỹ tiền vay với 1/3 khoản nợ khó địi (ước tính cuối quý III năm 2008) Trước đó, để đối phó với lạm phát, FED liên tiếp tăng lãi suất từ 1% năm 2004 lên 5,25% năm 20066 khiến lãi vay phải trả trở thành áp lực lớn với người mua nhà Trước tình hình trên, ngân hàng, cơng ty bảo hiểm, tổ chức tài chính… mua lại hợp đồng chấp biến chúng thành tài sản đảm bảo để phát hành trái phiếu thị trường Đây biểu chứng khốn hóa khoản cho vay mua nhà khơng đủ tiêu chuẩn dẫn đến đánh đồng khoản cho vay đủ chuẩn khơng đủ chuẩn từ gây bong bong nhà đất lẫn chứng khốn Nhiều cơng ty bảo hiểm có AIG cịn sẵn sàng bảo lãnh cho hợp đồng hoán đổi Những bất ổn từ hoạt động cho vay chuẩn khiến giá nhà đất sụt giảm mạnh, thị trường nhà đất bị đóng băng Cuộc khủng hoảng từ lan từ thị trường bất động sản sang thị trường tín dụng Vụ sụp đổ Bear Steam - cơng ty tài hàng đầu Mỹ - nắm nhiều chứng khốn cầm cố cho Viện Kinh tế trị giới, Kinh tế, trị giới năm 2008 triển vọng năm 2009, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 2009 dù giải cứu cách khôn ngoan FED Kho bạc Mỹ dấu hiệu báo trước bùng nổ bong bóng tài Mỹ bão đổ xuống thị trường tài tồn cầu Cơn địa chấn tài thực nổ vào ngày 7/9/2008 hai nhà cầm cố cho vay khổng lồ Mỹ Freddie Mac Fannie Mae buộc phải Chính phủ tiếp quản để tránh khỏi nguy phá sản khả toán Ngay sau đó, giới rung chuyển với tin tức nguy sụp đổ đế chế tài hàng đầu lâu đời giới AIG - tập đoàn bảo hiểm quốc tế hàng đầu giới; Lehman Brothers - ngân hàng đầu tư chuyên cung cấp vốn cho khách hàng có mức thu nhập dòng cao Merill Lynch - quỹ đầu tư hàng đầu giới thành lập từ năm 1914 với tài sản khoảng 1,6 tỷ USD Trong nỗ lực giải ba vụ phá sản lớn có AIG Merill Lynch cho hạ cánh từ từ Vào 16/9, FED tạo khoản cho vay 85 tỷ USD để cứu AIG tầm quan trọng hệ thống tài Mỹ tồn cầu, cịn Merill Lynch mua lại Bank of American với giá 50 tỷ USD vào ngày 15/9 Riêng Lehman Brothers bị phá sản hồn tồn, gây nên hiệu ứng đơminơ vụ đổ vỡ loạt tên tuổi liên quan đến cho vay cầm cố giới Những kiện vượt mức chịu đựng thị trường, tạo hoảng loạn Tất lo sợ vỡ nợ, nhà đầu tư thi rút vốn tất người vay bị từ chối người cho vay sợ người vay vỡ nợ Sự tháo chạy hỗn loạn làm cho hệ thống tài tồn cầu chịu khủng hoảng với sức lan tỏa mạnh mẽ 2.2.1.2 Khủng hoảng trở thành toàn cầu - lan truyền dư chấn tới khu vực kinh tế thực kinh tế toàn giới Nhiều nước giới có tổ chức tài tham gia vào thị trường tín dụng nhà thứ cấp Mỹ Khi tổ chức tài bị thua lỗ, Viện Kinh tế trị giới, Kinh tế, trị giới năm 2008 triển vọng năm 2009, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 2009 tình trạng khủng hoảng tài xảy nhiều nước khiến cho nước rơi vào suy thoái kinh tế suy giảm tốc độ tăng trưởng Trong đáng ý sụp đổ Ngân hàng IKB (Đức), thua lỗ ngân hàng UBS (Thụy Sỹ), Deusche Bank, Tập đoàn Centro Propeties (Australia) Yamoto Life Insuarance (Nhật Bản) Từ đó, xuất việc sáp nhập, mua bán ngân hàng gói “cứu trợ” khổng lồ phủ Khủng hoảng ảnh hưởng trước tiên tới kinh tế lớn Khối sử dụng đồng tiền chung châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ Tuy Nhật Bản kẻ “lâm trận” cuối dây chuyền khủng hoảng tài - đánh giá quốc gia khỏe mạnh nhất, chịu ảnh hưởng từ suy thối cảm nhận rõ nét sức nóng diễn biến phức tạp với việc Văn phịng Nội Nhật Bản thức cơng bố kinh tế nước rơi vào suy thoái vào ngày 17/11/2008 Trước đó, ngày 14/11, 15 nước châu Âu thừa nhận lâm vào khủng hoảng Tiếp đến, Mỹ, châu Âu Nhật Bản thị trường xuất quan trọng kinh tế phát triển (nhất khu vực Đơng Á) nên suy thối suy giảm tăng trưởng kinh tế từ giới phát triển làm giảm xuất nước Đồng thời, nước phát triển nguồn cung cấp khoản vay ngân hàng, khoản vốn đầu tư trực tiếp gián tiếp cho nước phát triển, nên nước phát triển dừng cho vay, dừng giải ngân hay rút vốn về, nhiều kinh tế phát triển bị tác động tiêu cực nghiêm trọng Giảm sản xuất quy mơ tồn cầu dẫn tới giảm lượng cầu lượng nguyên liệu, khiến cho nước xuất dầu nguyên liệu Trung Đông, Nam Mỹ, Trung Á Nga chịu ảnh hưởng nặng nề suy thoái Cũng năm 2008, lãnh đạo kinh tế Mỹ châu Âu vật lộn với khủng hoảng tài suy thối kinh tế hai khu vực lại lần rung chuyển vào ngày 11/12 vụ lừa đảo 50 tỷ USD Bernard Madoff bị vỡ lở,8 kéo theo hàng nghìn nạn nhân đối mặt với nguy trắng tiền đầu tư Tình trạng đóng băng thị trường tài tiếp tục dẫn đến giảm sút hoạt động sản xuất doanh nghiệp chi tiêu người dân Nhiều doanh nghiệp phá sản đẩy tỷ lệ thất nghiệp nhiều quốc gia tăng cao, chi tiêu số lòng tin người tiêu dùng rơi vào mức thấp nhiều năm Trong ngành cơng nghiệp tơ trụ cột hầu hết kinh tế lớn bị khủng hoảng nặng nề nhất, làm cho tỷ lệ thất nghiệp tăng cao Để ngăn chặn suy giảm tăng trưởng, khôi phục kinh tế, hầu bị tác động áp dụng tích cực sách kích thích kinh tế, đặc biệt kích cầu Đến năm 2009, dấu hiệu phục hồi kinh tế bắt đầu thấy nước bị tác động Cuộc khủng hoảng tài tồn cầu dẫn đến suy thối kinh tế giai đoạn 2007-2009 có nhiều đặc trưng mới, khủng hoảng có tính kỷ, phản ánh bất lực thể chế kinh tế tân tự do, bất cập mối quan hệ nhà nước với thị trường Nhưng quy mơ tính chất có có tác động sâu rộng so với khủng hoảng trước đó, kể đại khủng hoảng 1929-1933 Thuộc nhóm kinh tế phát triển sau, với quy mô kinh tế nhỏ, xuất phát điểm thấp hội nhập sâu, rộng vào khu vực giới tất cấp độ, kinh tế Việt Nam chịu tác động sâu sắc khủng hoảng tài suy thối kinh tế tồn cầu Trong đó, hoạt động FDI coi hoạt động chịu tác động trực tiếp trước tiên mối liên hệ sâu sắc với quan hệ kinh tế đối ngoại Việt Nam với nước 2.2.2 Thực trạng đầu tư trực tiếp nước Việt Nam bối cảnh suy thối kinh tế tồn cầu giai đoạn 2007-2009 Viện Kinh tế trị giới, Kinh tế, trị giới năm 2008 triển vọng năm 2009, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 2009 2.2.2.1 Tình hình cấp phép thực dự án đầu tư trực tiếp nước Từ năm 2007 đến nay, Việt Nam thu hút 4.079 dự án cấp với tổng số vốn đăng ký cấp tăng thêm 116.695,2 triệu USD Trung bình năm có khoảng 1.000 đến 1.400 dự án cấp phép với số vốn đăng ký trung bình gần 29,2 tỷ USD Nhìn chung dự án FDI vào Việt Nam giai đoạn có quy mơ vừa nhỏ, trung bình mức 28,6 triệu USD/dự án Kết thu hút vốn FDI Việt Nam đánh giá trì chịu ảnh hưởng nặng nề khủng hoảng tài tồn cầu Bảng 1: Tình hình thu hút vốn FDI Việt Nam giai đoạn 2007 đến Số vốn đăng ký Năm Số dự án cấp cấp tăng thêm (triệu USD) Số vốn thực (triệu USD) 2007 1.544 21.347,8 8.030,0 2008 1.557 71.725,9 11.500,0 2009 839 21.482,1 10.000,0 Quý I/2010 139 2.139,4 2.500 Nguồn: Cục Đầu tư nước - Bộ Kế hoạch Đầu tư Đặc biệt, năm 2008 số dự án cấp tăng 0,8% so với năm 2007 số vốn đăng ký lên tới số kỷ lục 71.725,9 triệu USD thực dấu ấn sáng bối cảnh kinh tế giới Việt Nam gặp nhiều khó khăn Số vốn đăng ký tăng thêm năm 2008 đạt mức ấn tượng với 397 dự án đăng ký tăng vốn, tổng số vốn đầu tư tăng thêm 5,2 tỷ USD Nếu so sánh số lượng, riêng phần vốn đầu tư tăng thêm năm 2008 Cập nhật số liệu đầu tư nước năm 2008, Cục Đầu tư nước - Bộ Kế hoạch Đầu tư/ http://fia.mpi.gov.vn Cho đến có khoảng 200 chức danh tiêu chuẩn sử dụng Đồng thời tiến hành phân cấp quản lý biên chế hành thực chế độ hợp đồng để tạo chủ động tuyển chọn, thay đổi cấu đội ngũ cán bộ, công chức - Sắp xếp, tinh giản biên chế, tiến hành phân loại, thay đổi cấu cán bộ, công chức đảm bảo số lượng hợp lý nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức theo tinh thần Nghị số 16/2000/NQ-CP ngày 18/10/2000 Chính phủ việc tinh giản biên chế quan hành chính, đơn vị nghiệp Đồng thời, tiến hành cải cách tiền lương, tạo động lực cho cán bộ, công chức nâng cao trách nhiệm công vụ - Đổi công tác tuyển dụng cán bộ, công chức từ phương thức xét tuyển sang phương thức thi tuyển để chọn lựa người thực có trình độ lực vào làm việc quan nhà nước, trẻ hóa đội ngũ cán bộ, cơng chức Hơn nữa, cịn trọng xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức vùng sâu, vùng xa, tiến hành cơng chức hóa bước đội ngũ cán bộ, công chức cấp sở - Nội dung, chương trình, hình thức, thời gian đào tạo, bồi dưỡng công chức bước đầu đổi theo hướng phù hợp với đối tượng đào tạo, bồi dưỡng Cụ thể có chương trình đào tạo, bồi dưỡng QLNN cho chuyên viên, chuyên viên chính, chun viên cao cấp; chương trình đào tạo tiền cơng vụ; chương trình bồi dưỡng Chủ tịch UBND xã Song song với trình đổi phương thức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tham gia giảng dạy - Công tác quản lý cán bộ, công chức tiếp tục cải cách theo hướng rõ phân công phân cấp Đã có phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền quản lý đội ngũ cán bộ, cơng chức hành Chính phủ, Bộ đặc biệt Bộ Kế hoạch Đầu tư quyền địa phương cấp Thẩm quyền trách nhiệm bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức xác định rõ cho người đứng đầu quan nhà nước thủ trưởng đơn vị trực thuộc, đơn vị nghiệp, dịch vụ công Đặc biệt, công tác đánh giá cán bộ, công chức thực thường kỳ sâu sát đơn vị Nhưng so với yêu cầu công phục hồi kinh tế sau suy thối, cơng tác xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức nhiều hạn chế đặc biệt với phận cán bộ, công chức QLNN FDI: - Yếu lớn chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu QLNN chế tình hình kinh tế Bằng cấp, chứng tăng lực, trình độ chun mơn phẩm chất trị cán bộ, cơng chức cịn vấn đề đáng lo ngại Đội ngũ QLNN FDI cịn ít, khơng đào tạo quy kiến thức QLNN kinh tế Hệ thống đào tạo, bồi dưỡng chưa đầy đủ, đến có Học viện Hành Đại học Kinh tế quốc dân có chương trình đào tạo chuyên ngành QLNN kinh tế - Chưa có tập trung, kiên Chính phủ, Bộ Kế hoạch Đầu tư cải cách, xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức phạm vi nước Điều dẫn đến giải pháp mang tính đổi mới, theo hướng đại hóa cơng tác quản lý cán bộ, cơng chức (như phân cấp, tăng cường trách nhiệm thẩm quyền người đứng đầu quan, đơn vị; xây dựng hệ thống thông tin quản lý v.v ) chậm triển khai Các phương pháp khoa học đánh giá kết công tác cán bộ, công chức chậm áp dụng để thay phương pháp đánh giá dựa vào tập thể chủ yếu - Chính sách tiền lương, chế độ bảo hiểm xã hội nhiều vấn đề chưa thỏa đáng, đời sống cơng chức cịn gặp nhiều khó khăn Lộ trình cải cách sách tiền lương chậm, khơng phát huy vai trị việc nâng cao mức sống cán bộ, công chức đặc biệt thời kỳ suy thoái kinh tế, giá leo thang Như vậy, hoạt động xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức QLNN FDI thực lồng ghép theo Kế hoạch Cải cách hành Nhà nước giai đoạn 2006 - 2010 (Ban hành kèm theo Quyết định số 94/2006/QĐ-TTg ngày 27/4/2006 Thủ tướng Chính phủ) thu số kết khả quan Tuy nhiên, tồn hữu trở thành nguyên nhân dẫn tới tình trạng tham nhũng, biểu tiêu cực phong cách thái độ làm việc cán bộ, công chức cán bộ, công chức làm việc quan gần với doanh nghiệp quan QLNN FDI 2.3.7 Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật đầu tư trực tiếp nước Theo quy định Luật Thanh tra 2004 Nghị định số 148/2005/NĐ-CP ngày 30/11/2005 Chính phủ tổ chức hoạt động Thanh tra Kế hoạch Đầu tư hoạt động tra, kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật FDI thuộc thẩm quyền chủ yếu Thanh tra Kế hoạch Đầu tư - quan tra theo ngành, lĩnh vực phù hợp với thẩm quyền giao Theo đó, Bộ Kế hoạch Đầu tư có Thanh tra thuộc Bộ Kế hoạch Đầu tư (Thanh tra Bộ); tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có Thanh tra thuộc Sở Kế hoạch Đầu tư (Thanh tra Sở) Các quan thực chức tra hành tra chuyên ngành phạm vi QLNN kế hoạch đầu tư theo quy định pháp luật Trong năm gần đây, Thanh tra Kế hoạch Đầu tư có phối hợp mang tính chất liên ngành với quan nhà nước Bộ Công an, Bộ Khoa học Cơng nghệ, Bộ Cơng thương… quyền địa phương cấp để thực tốt công tác QLNN FDI nước Đặc biệt, từ sau vụ việc Cơng ty Vedan Việt Nam cố tình đấu nối hệ thống đường ống thoát nước để xả nước thải chưa qua xử lý sơng Thị Vải cơng tác giám sát, tra, xử lý vi phạm hoạt động doanh nghiệp FDI thực ngày chặt chẽ Trong tháng 4/2010, với tham gia nhiều quan chuyên ngành có Cục Cảnh sát Mơi trường, Bộ Tài ngun Mơi trường, Thanh tra Kế hoạch Đầu tư phát tiến hành xem xét xử lý vi phạm với Công ty Tung Kuang (doanh nghiệp 100% vốn Đài Loan) vụ việc tương tự với Công ty Vedan xả chất thải chưa qua xử lý sông Cầu Ghẽ (Cẩm Giàng – Hải Dương) gây ô nhiễm môi trường nơi Tuy nhiên, thực tế, công tác tra, kiểm tra, xử lý vi phạm hoạt động FDI nhiều hạn chế Như việc có nhiều quan tham gia vào trình tra, kiểm tra hoạt động doanh nghiệp FDI (tiêu biểu Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Xây dựng, Bộ Công thương, UBND tỉnh nơi có dự án…) gây nên trở ngại phiền hà cho doanh nghiệp trở thành đối tượng tra quan nhà nước Thêm vào đó, số doanh nghiệp phải tra số lượt tra năm ngày trở nên nhiều: kiểm tra lần/năm có 18 doanh nghiệp, từ - lần/năm có doanh nghiệp, từ - lần/năm có doanh nghiệp từ lần/năm trở lên có doanh nghiệp19 Hơn nữa, thực tế cho thấy lúc quan tra tra viên thực chức năng, thẩm quyền đạo đức nghề nghiệp cần có thực thi cơng vụ Từ gây nên khơng biểu trái pháp luật tượng sách nhiễu hoạt động kinh doanh doanh nghiệp FDI, làm giảm hấp dẫn môi trường đầu tư Việt Nam 2.4 Đánh giá chung 2.4.1 Thành tựu Hoạt động khu vực kinh tế FDI ngày khẳng định vai trò quan trọng kinh tế Việt Nam, khu vực có tốc độ phát triển động nhất, thể qua tác động tích cực đây: - Bổ sung vốn đầu tư xã hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế: FDI đóng góp quan trọng vào kinh tế, nâng cao tỷ trọng GDP Việt Nam qua năm (Biểu đồ 2) Vốn FDI tạo nhân tố phá vỡ vòng luẩn quẩn kinh tế phát triển thiếu vốn Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình qn 19 Ngơ Văn Hiền, QLNN doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngồi Việt Nam tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, Luận án Tiến sĩ quản lý hành cơng, Hà Nội, 2009 năm, từ năm 2007 đến 2009 là: 8,44%, 6,23%, 5,32% Trong bối cảnh nhiều kinh tế suy thối, có kinh tế có tốc độ tăng trưởng âm mà kinh tế nước ta đạt tốc độ tăng trưởng dương tương đối cao thành công lớn Đặc biệt tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2009 vượt mục tiêu so với định mức 5% kế hoạch.20 - Góp phần chuyển dịch cấu kinh tế: Đối với cấu ngành, với gia tăng GDP tất nhóm ngành kinh tế, tốc độ tăng trưởng công nghiệp dịch vụ nhanh Tỷ trọng tăng GDP công nghiệp xây dựng năm 2009 5,52%, dịch vụ: 6,63%, nông nghiệp chiếm 1,83% Đối với cấu vùng, năm đầu mở cửa, FDI tập trung chủ yếu tỉnh phía Nam năm gần phân bố miền Bắc, Trung, Nam nâng cao lực sản xuất số ngành, khai thác triệt để lợi so sánh vùng Gần đây, với việc đầu tư mạnh FDI vào vùng nơng thơn góp phần phát triển kinh tế địa phương nghèo, chậm phát triển Điện Biên, Lai Châu, Đắc Nông 20 Báo cáo Tình hình kinh tế xã hội năm 2009, Tổng cục Thống kê/ http://www.gso.gov.vn - Thúc đẩy xuất cải thiện cán cân toán: Tăng trưởng xuất khu vực FDI góp phần vào tăng trưởng xuất chung nước, tổng kim ngạch xuất hàng hóa đạt 56,6 tỷ USD vào năm 200921 Đồng thời, việc mở rộng nguồn thu ngoại tệ gián tiếp từ hoạt động FDI góp phần cải thiện cán cân tốn đặc biệt có tác động tích cực đến cán cân thương mại cán cân vốn nước - Góp phần chuyển giao khoa học công nghệ: Thông qua FDI, Việt Nam tiếp nhận nhiều dây truyền cơng nghệ đại có vai trò với ngành kinh tế mũi nhọn như: viễn thơng, khai thác dầu khí, hóa chất, điện tử, lọc hóa dầu Những kỹ thuật cơng nghiệp gas, công nghiệp nhẹ, nông nghiệp xử lý môi trường tạo nên nhảy vọt suất lao động Bên cạnh đó, FDI cịn đem lại mơ hình quản lý tiên tiến, phương thức kinh doanh đại nhiều ngành kinh tế, khuyến khích nhà sản xuất nước không ngừng cải tiến kỹ thuật công nghệ, nâng cao chất lượng hạ giá thành sản phẩm để cạnh tranh với doanh nghiệp FDI - Góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại hội nhập kinh tế quốc tế: Hoạt động FDI thể phân công lao động quốc tế, hợp tác với nước, tổ chức, cá nhân nước ngồi theo hướng đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế chủ động hội nhập kinh tế giới Hoạt động giúp 21 Báo điện tử Đài tiếng nói Việt Nam: http://vovnews.vn Việt Nam trở thành thành viên thức APEC, ASEM, WTO; tham gia ký kết Hiệp định khuyến khích bảo hộ đầu tư… Với ủng hộ nhà ĐTNN, hình ảnh vị Việt Nam không ngừng cải thiện - Giải việc làm nâng cao chất lượng lao động: FDI góp phần tạo nên thị trường lao động sôi động với đầy đủ yếu tố cung, cầu cạnh tranh thu hút số lượng lớn lao động trực tiếp gián tiếp vào doanh nghiệp có vốn FDI Đến tháng 8/2008 có gần 1,5 triệu lao động trực tiếp hàng triệu lao động gián tiếp làm việc doanh nghiệp này, góp phần chuyển dịch cấu lao động Đây nỗ lực quan QLNN FDI từ Trung ương đến địa phương quản lý toàn diện mặt phù hợp với cam kết quốc tế giảm thiểu khó khăn, vướng mắc cho nhà ĐTNN Qua đó, thành tựu bật QLNN FDI thể mặt cụ thể sau: (1) Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch hệ thống sách, pháp luật: Việc xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 2006-2010, Luật Đầu tư 2005 với chiến lược, sách văn pháp luật khác tạo nên phương hướng, khung pháp lý nhằm điều chỉnh hoạt động FDI Hệ thống thể chế QLNN FDI Việt Nam ngày hồn chỉnh sách, pháp luật có liên quan đến q trình tự hóa thương mại, lành mạnh hóa quan hệ tài chính, tiền tệ, tạo lập đồng yếu tố thị trường hàng hóa dịch vụ, thị trường vốn thị trường lao động tạo nên bước phát triển phù hợp với thơng lệ quốc tế, có điều chỉnh kịp thời trước tình hình suy thối kinh tế (2) Tạo lập môi trường, quảng bá xúc tiến đầu tư: Nhà nước có cố gắng tích cực nhằm chủ động tổ chức, triển khai, hình thành mơi trường đầu tư hấp dẫn theo hướng hỗ trợ ưu đãi nhiều mặt đặc biệt TTHC, giải phóng mặt phát triển dịch vụ hạ tầng Hoạt động quảng bá xúc tiến đầu tư thực đa dạng nhiều hình thức, tổ chức nhiều nơi với tham gia cấp quyền từ Trung ương tới địa phương thu hút quan tâm nhiều nhà đầu tư giới (3) Tổ chức máy QLNN: Mơ hình tổ chức máy QLNN FDI đảm bảo thống đồng thời tạo nên phân công, phối hợp quan nhà nước Việc phân cấp thẩm quyền quản lý hoạt động FDI cho số địa phương Ban quản lý KCN theo hướng mở rộng quyền cho địa phương đạt thành cơng đáng kể Chủ trương góp phần đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian cấp phép, quản lý tốt hoạt động doanh nghiệp FDI có điều kiện xử lý kịp thời vấn đề phát sinh (4) Xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức: Các biện pháp CCHC thực mang lại kết định đặc biệt công tác đào tạo, bồi dưỡng phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ, công chức Công tác tuyển chọn, quản lý cán bộ, công chức ngày công khai, minh bạch Đội ngũ cán bộ, công chức đào tạo bản, tăng số lượng chất lượng theo hướng chuẩn hóa cán (5) Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật: Hoạt động có đổi đáng kể phù hợp với thông lệ quốc tế, quản lý hiệu hoạt động FDI Cơ chế xử lý vi phạm hợp lý, đảm bảo kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động FDI theo pháp luật sở cơng bằng, bình đẳng nhà ĐTNN nước sở 2.4.2 Hạn chế Bên cạnh tác động tích cực, hoạt động FDI đưa đến ảnh hưởng tiêu cực kinh tế Việt Nam giai đoạn 2007-2009: - Ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế: Sự tăng nhanh dòng vốn FDI làm tăng tỷ giá hối đoái đồng Việt Nam đồng USD đặc biệt vào cuối năm 2009 Thông qua hoạt động xuất nhập doanh nghiệp FDI, cán cân thương mại ln khơng ổn định, có nghiêng mạnh nhập vào năm 2009 Bên cạnh đó, tỷ lệ vốn thực vốn đăng ký có xu hướng tăng thấp, đặc biệt với vốn đăng ký - nguồn vốn thực tế có ý nghĩa quan trọng kinh tế - đạt tỷ lệ thấp so với giới với nguồn vốn đăng ký nước - Cơ cấu vốn đầu tư theo ngành không hợp lý: FDI chủ yếu tập trung vùng có lợi địa lý, điều kiện kinh tế xã hội thuận lợi hai ngành cơng nghiệp dịch vụ có khả quay vòng vốn nhanh, rủi ro thấp, tỷ suất lợi nhuận cao Trong tỷ trọng vốn FDI vào nơng nghiệp cịn nhỏ, không tạo nên chuyển biến mục tiêu công nghiệp hóa, đại hóa nơng nghiệp, nơng thơn Nhưng thực tế nhìn vào chất lượng vốn đầu tư hai ngành so với mục tiêu phát triển kinh tế Việt Nam không đạt yêu cầu - Hạn chế chuyển giao công nghệ: Phương thức chuyển giao nước ta chủ yếu thực thông qua doanh nghiệp liên doanh - hình thức nảy sinh quan hệ đối kháng, nghi ngờ chủ sở hữu nên làm hạn chế việc chuyển giao công nghệ nhất, đại Thêm nữa, đối tác đầu tư Việt Nam nước châu Á nên việc chuyển giao công nghệ nguồn, cơng nghệ tiên tiến khơng có Và thực hiện, nước lại chuyển giao máy móc, thiết bị cũ hết khấu hao, khơng đáp ứng yêu cầu chất lượng chủng loại - Mâu thuẫn nảy sinh quan hệ lao động: Trong số trường hợp, nhà ĐTNN mục tiêu thu lợi nhuận cao không thực đúng, đầy đủ quy định pháp luật lao động như: cơng khai bảng lương, đóng bảo hiểm xã hội, kéo dài thời gian lao động Những việc làm gặp phải nhiều phản ứng dư luận xã hội, gây nên đình cơng, làm trật tự, an toàn xã hội Gần đây, thành phố Hồ Chí Minh xảy nhiều vụ đình cơng doanh nghiệp FDI nợ bảo hiểm xã hội tiền lương trường hợp Công ty TNHH Giày Anjin, Công ty TNHH Quang Sung Vina, Công ty TNHH Vana Haeng Woon Industries - Giảm khả cạnh tranh doanh nghiệp nước: Các doanh nghiệp nước lợi so với doanh nghiệp FDI nên quy mô sản xuất bị thu hẹp lại, dẫn đến trình trạng sản xuất khó khăn, chí nhiều trường hợp bị phá sản Điều làm ảnh hưởng tới tình hình kinh tế xã hội làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp cho người lao động - Sử dụng mánh khóe kinh doanh để thu lợi bất chính: Một số doanh nghiệp thuộc chi nhánh công ty đa quốc gia lợi dụng sơ hở công tác QLNN thực việc chuyển giá cách “lỗ công ty con, lãi công ty mẹ” nhằm chuyển lợi nhuận từ nước sang nước để tránh thuế Cùng sử dụng tài sản vốn góp chung hai bên Việt Nam đối tác nước ngồi hình thức liên doanh bên nước ngồi tìm cách hạch tốn lỗ “ảo” nâng khống giá nguyên, vật liệu; khoản chi phí liên quan đến quảng cáo, tiếp thị trường hợp kéo dài, doanh nghiệp Việt Nam liên doanh trụ nổi, đành ôm nợ, xin rút Khi đó, phần liên doanh thuộc phia Việt Nam bị thơn tính thành doanh nghiệp 100% vốn nước Dưới tác động tiêu cực FDI phát triển đất nước đặc biệt thời kỳ mà kinh tế vừa trải qua “cơn bạo bệnh”, chưa thực phục hồi sau tác động mạnh mẽ suy thoái kinh tế toàn cầu, hạn chế QLNN FDI xét tới số nguyên nhân chủ yếu dẫn đến biểu tiêu cực này: (1) Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch hệ thống sách, pháp luật: Những chiến lược, quy hoạch, kế hoạch đề cịn mang tính chung chung, lồng ghép với chủ trương lĩnh vực khác; chưa thật cụ thể, sâu sát trực tiếp riêng hoạt động FDI Hệ thống sách, pháp luật tạo “sân chơi bình đẳng” khung pháp lý mà cịn chưa quan tâm đến khác biệt điều kiện, phạm vi hoạt động nhà ĐTNN Mặc dù liên tục hoàn thiện sửa đổi, từ đầu hệ thống thiếu đồng bộ, thiếu tính minh bạch, vừa thừa lại vừa thiếu; thủ tục rườm rà, phức tạp; văn hướng dẫn chưa kịp thời, chưa đáp ứng yêu cầu kinh tế thị trường động ứng phó trước tình hình suy thối kinh tế tồn cầu Cho nên hoạt động xây dựng hoàn thiện mang tính chắp vá, làm cho hệ thống thiếu đồng bộ, quán Chính sách, pháp luật cịn chưa minh bạch nên nhiều trường hợp doanh nghiệp tìm đến “quan hê” nhiều tìm đến pháp luật, làm giảm hiệu thực thi hệ thống pháp luật nước ta (2) Tạo lập môi trường, quảng bá xúc tiến đầu tư: Môi trường đầu tư thông thoáng, ổn định thể nỗ lực cao Nhà nước mức độ thuận lợi chưa đánh giá cao Công tác quảng bá xúc tiến đầu tư thụ động, nặng tuyên truyền sách, pháp luật mà cịn chưa tiến hành theo chương trình cụ thể, chưa hướng mạnh vào dự án có vốn đầu tư lớn, đối tác có tiềm lực mạnh Tây Âu, Bắc Âu, Bắc Mỹ (3) Xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ, công chức: Hiện tượng nhũng nhiễu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm phận quan trực tiếp giải cơng việc với doanh nghiệp cịn tồn Chế độ tiền lương chưa phản ánh giá trị sức lao động chưa đáp ứng nhu cầu đời sống cán bộ, công chức Chưa có sách phù hợp để thu hút nguồn nhân lực có trình độ cao đặc biệt trình độ quốc tế phục vụ cho công vụ, dẫn đến tình trạng “chảy máu chất xám” từ khu vực công sang khu vực tư (4) Tổ chức máy QLNN: Những nhược điểm cấu trúc máy nhà nước phân công phận, phân cấp Trung ương địa phương tồn dẫn tới tượng có nhiều quan đảm nhận chức QLNN hoạt động có lĩnh vực lại khơng có quan tâm, quản lý Việc phân cấp QLNN chưa thực rõ ràng, phối hợp hoạt động không chặt chẽ làm giảm thiểu hiệu lực máy quản lý (5) Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật: Nhiều quan, tổ chức, cá nhân lợi dụng hoạt động để gây khó dễ cho doanh nghiệp FDI Sự phối kết hợp quan nhà nước thiếu quán, nhiều tùy tiện Các tượng tiêu cực cửa quyền, tham nhũng, lãng phí tranh chấp phát sinh không phát kịp thời chậm xử lý gây nhiều tác động xấu tới môi trường đầu tư 2.4.3 Nguyên nhân dẫn đến hạn chế 2.4.3.1 Nguyên nhân khách quan - Hậu chiến tranh kéo dài sách bao vây, cấm vận, cô lập Việt Nam lực thù địch nguyên nhân ảnh hưởng đến thu hút ĐTNN vào Việt Nam Cho dù chiến tranh qua 30 năm hậu chưa khắc phục hồn tồn suốt thời gian đó, lực thù địch ln tìm cách chống phá cách mạng Việt Nam, xuyên tạc đường lối sách Đảng Nhà nước làm ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín mơi trường đầu tư Việt Nam với quốc tế - Công đổi bước đầu thu kết quả, quan hệ quốc tế mở rộng, dịng vốn FDI vào Việt Nam có bước tăng trưởng cao Việt Nam lại vấp phải khó khăn từ suy thối kinh tế tồn cầu làm đảo lộn, suy giảm nghiêm trọng kinh tế quốc gia nói chung hoạt động FDI nói riêng Đến nay, bước đầu có dấu hiệu phục hồi vốn FDI thu hút vào Việt Nam thấp, tăng trưởng chậm báo hiệu lâu có bước phát triển cao năm 2008 - Nằm khu vực Đông Nam Á, bên cạnh lợi địa lý, Việt Nam lại gặp phải tác động mạnh trình cạnh tranh khu vực thu hút FDI với diện Singapore, Malaysia, Thái Lan đặc biệt Trung Quốc – cường quốc lớn mạnh mặt, có bước phát triển mạnh mẽ kinh tế - Sự khôn khéo kinh doanh tượng chuyển giá, lách luật… doanh nghiệp FDI sinh nhiều phản cảm, làm cho khu vực kinh tế FDI có nhiều tiêu cực (điển hình đình cơng) Bên cạnh đó, cịn khu vực kinh tế có yếu tố nước ngồi nên vấn đề trị, văn hóa ln chứa đựng nhiều yếu tố nhạy cảm làm cho hoạt động QLNN gặp nhiều khó khăn 2.4.3.2 Nguyên nhân chủ quan - Nền kinh tế Việt Nam gặp phải bất lợi so với kinh tế khác có xuất phát điểm kinh tế thấp, quy mô nhỏ bé; kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội yếu kém; ngành công nghệ bổ trợ chưa phát triển; trình độ cơng nghệ suất lao động thấp, chi phí sản xuất cao Với tiềm lực kinh tế vậy, hấp dẫn môi trường đầu tư Viêt Nam gặp phải nhiều hạn chế - Chưa đồng quan điểm phát triển khu vực kinh tế có vốn FDI ngành, cấp địa phương khẳng định nhiều văn kiện Đảng Nhà nước Từ dẫn đến việc hoạch định sách chưa đúng, chưa kịp thời, quan điểm xử lý nhiều vấn đề cụ thể liên quan đến FDI khác nhau, gây khó khăn cho hoạt động nhà ĐTNN - Hoạt động lập pháp xây dựng sách cịn nhiều hạn chế: thiếu luật, chậm có văn hướng dẫn thi hành, chưa minh bạch, không quán, xuất phát từ nguyên nhân: + Chất lượng đại biểu Quốc hội chưa cao, chưa có đủ trình độ lực tham gia vào việc góp ý xây dựng dự luật, đảm nhận quyền lập hiến, lập pháp Quốc hội + Cơ chế phối hợp quan chức năng, viện nghiên cứu, nhà khoa học tổ chức liên quan trình xây dựng dự án luật chưa cao Các quan hành thường lại quan trình dự án luật, Quốc hội thơng qua quan lại hướng dẫn thực thi điều khơng thể tránh khỏi tình trạng thiếu khách quan + Việc sửa đổi, bổ sung luật thường thực “đơn nhất” gây nên tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn văn không quán + Các văn pháp quy thường soạn thảo nhiều quan ban hành nhiều thời điểm khác nhau, với hoạt động tun truyền, giải thích khơng kịp thời dẫn đến khó đồng thuận, vận dụng, xử lý không Nhiều lợi ích cục mà văn hướng dẫn ngành, địa phương xem xét lại có quy định thêm tạo nên tình trạng “trên thống, chặt” + Thói quen sử dụng cơng văn nguồn pháp luật hữu phổ biến Việt Nam làm cho môi trường pháp lý kinh doanh khơng ổn định, tùy tiện, thiếu tính minh bạch, khó dự đốn thiếu qn cơng văn thường dễ bị thay đổi, khó tiếp cận không công bố công khai - Những quy định TTHC cải cách từ nhiều năm nhìn chung phức tạp, phiền hà cho nhà ĐTNN Vẫn tồn phổ biến xu hướng quan hành giành thuận lợi cho mình, đẩy khó khăn cho nhà đầu tư Khi thực cải cách đơn giản hóa TTHC theo Đề án 30, tự thân quan hành kể cấp Trung ương có xu hướng quan tâm đến vấn đề rà soát TTHC theo thẩm quyền, làm tốt vấn đề hạn chế tận gốc phiền hà mang lại cho nhà đầu tư - Thói quen, tư duy, nếp nghĩ chế tập trung quan liêu bao cấp bao trùm lên xã hội, đè nặng lên tâm lý nhà quản lý, cán bộ, công chức máy QLNN Cùng với hành vi sách nhiễu, tiêu cực số cán bộ, công chức làm biến dạng chủ trương, sách Nhà nước đầu tư làm suy giảm lòng tin nhà đầu tư Theo số liệu điều tra thuế vụ hải quan hai quan gây nhiều khó khăn (tỷ lệ tương ứng 52,2% 26,1%) - Công tác quy hoạch tổng thể triển khai chậm dẫn đến doanh nghiệp bị động việc lựa chọn địa điểm đầu tư Các KCN, dịch vụ; dự án trồng rừng, nguyên liệu chưa quy hoạch tốt, ngược quy trình: sau chọn địa điểm khảo sát nghiên cứu xây dựng đề án xin ý kiến thẩm định Bộ Quốc phịng, Bộ Quốc phịng khơng đồng ý dự án phải đổi địa điểm dự kiến gây lãng phí thời gian tốn tiền bạc nhà đầu tư - Hiện nhiều quan thực chức QLNN FDI, việc phân định chức QLNN cho quan không rõ, phối hợp hoạt động không chặt chẽ dẫn đến tình trạng chồng chéo, hiệu quả, giảm thiểu hiệu lực máy quản lý Các sách, quy định đầu tư thể cách tiếp cận “kiểm soát, can thiệp trực tiếp” theo tư nhà nước cai trị Chính vậy, quan QLNN nhìn nhận vai trị quyền “cho phép” nhà ĐTNN làm mà Nhà nước đồng ý, nhiều ý kiến chủ quan nhà quản lý ... động trực tiếp trước tiên mối liên hệ sâu sắc với quan hệ kinh tế đối ngoại Việt Nam với nước 2.2.2 Thực trạng đầu tư trực tiếp nước Việt Nam bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu giai đoạn 2007-2009. .. kỳ 1988-2000 có xu hướng giảm dần năm gần 2.3 Thực trạng quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước Việt Nam bối cảnh suy thoái kinh tế giai đoạn 2007-2009 2.3.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch,... tư nước xích lại gần Nhà nước tạo điều kiện cho người Việt Nam định cư nước đầu tư nước Ngô Văn Hiền, ? ?Đầu tư trực tiếp nước ngồi vào Việt Nam tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế? ?? , Tạp chí Kinh