Nhân vật nữ trong tiểu thuyết nguyễn đình tú

Với kinh nghiệm vốn có của một người học luật, từnglàm việc trong Viện kiểm sát cộng với tài năng của bản thân, Nguyễn Đình Tú đã khá nhạy bén khi khám phá, thể hiện những góc khuất của

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN THỊ THANH HÀ

NHÂN VẬT NỮ TRONG

TIỂU THUYẾT NGUYỄN ĐÌNH TÚ

Ngành: Văn học Việt Nam

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các nộidung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực, khách quan và chưađược công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào trước đây

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thanh Hà

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn và sự tri ân sâu sắc tớiPGS.TS Cao Thị Hảo, người đã hướng dẫn tận tình, chu đáo, đầy trách nhiệm

và có những chỉ dẫn khoa học giúp tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban chủ nhiệm, các thầy cô giáo Khoa Ngữvăn và Phòng đào tạo Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã tham gia giảngdạy, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành khóa học

Cuối cùng tôi xin được chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệpnhững người đã luôn ở bên động viên, khuyến khích và giúp đỡ tôi trong suốtquá trình học tập và thực hiện luận văn

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thanh Hà

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2. Lịch sử vấn đề……… 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9

5 Phương pháp nghiên cứu 9

6 Đóng góp của luận văn 10

7 Cấu trúc luận văn 10

NỘI DUNG 11

Chương 1:NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN ĐÌNH TÚ 11

1.1 Những vấn đề lí luận chung 11

1.1.1 Khái niệm nhân vật văn học 11

1.1.2 Vai trò của nhân vật trong tác phẩm văn học 13

1.1.3 Nhân vật trong tiểu thuyết 14

1.2 Vấn đề nữ quyền trong văn học Việt Nam hiện đại 16

1.2.1 Vấn đề nữ quyền và văn hóa xã hội thời hiện đại 16

1.2.2 Quá trình phát triển vấn đề nữ quyền trong văn học Việt Nam đương đại và tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú 18

1.3 Tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú trong bối cảnh tiểu thuyết Việt Nam đương đại 20

1.3.1 Khái quát chung về tiểu thuyết Việt Nam đương đại 20

1.3.2 Đóng góp của tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú 27

Tiểu kết chương 1 34

Chương 2:NHÂN VẬT NỮ VỚI NHỮNG KHUÔN DIỆN ĐA DẠNG TRONG TIỂU THUYẾT NGUYỄN ĐÌNH TÚ 35

2.1 Nhân vật nữ với dục vọng bá chủ thế giới ngầm 35

2.1.1 Con đường đến với vị trí bá chủ thế giới ngầm 35

2.1.2 Quyền năng của người phụ nữ trong thế giới ngầm 38

2.2 Người phụ nữ với khát vọng yêu và kiếm tìm hạnh phúc 42

2.3 Nhân vật nữ với hoàn cảnh sống đầy bi kịch thời hiện đại 48

2.3.1 Thiên tính nữ tiềm ẩn trong chân dung kẻ tội phạm 48

2.3.2 Quá trình đấu tranh để sinh tồn đầy bi kịch 51

2.4 Người phụ nữ bị tha hóa bởi hoàn cảnh sống 56

2.4.1 Những hoài nghi, vỡ mộng 56

2.4.2 Lối sống buông thả, phó mặc 62

Tiểu kết chương 2 66

Chương 3:MỘT SỐ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN NHÂN VẬT NỮ TRONG TIỂU THUYẾT NGUYỄN ĐÌNH TÚ 67

3.1 Xây dựng nhân vật qua miêu tả ngoại hình và nội tâm 67

3.1.1 Xây dựng nhân vật qua miêu tả ngoại hình 67

3.1.2 Xây dựng nhân vật qua miêu tả nội tâm 71

3.2 Xây dựng nhân vật qua ngôn ngữ nghệ thuật 79

3.2.1 Ngôn ngữ thông tục, đời thường 79

3.2.2 Ngôn ngữ mang màu sắc sex 84

Tiểu kết chương 3 88

KẾT LUẬN 89

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Kết thúc cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, đất nước thống nhấtbước vào giai đoạn xây dựng, phát triển trong quỹ đạo hòa bình, mở ra cho vănhọc những tiền đề mới nhưng cũng đem lại nhiều thách thức mới Đó là thời kỳ

con người “không tìm được sự tĩnh lặng của cuộc sống và tâm hồn trong mỗi

âm thanh tích tắc của chiếc đồng hồ thời đại” [40, tr.61] Để bắt nhịp, chuyển

tải được cái phức tạp của sự thay đổi ấy, nền văn học Việt Nam đã có nhữngbước chuyển mình rất mạnh mẽ được ghi nhận ở hầu hết các thể loại trong đó

có tiểu thuyết Tiểu thuyết được định nghĩa là “Tác phẩm tự sự cỡ lớn có khả năng phản ánh hiện thực đời sống ở mọi giới hạn không gian và thời gian” [18,

tr.328] Tiểu thuyết có khả năng khám phá cuộc sống ở nhiều chiều và nhiềukhía cạnh đời tư khác nhau nên nó đi vào thượng tầng kiến trúc của văn học

nghệ thuật như một xương sống vô cùng quan trọng Tiểu thuyết chính là “hiện thân của cái phức tạp, cái đa dạng và phong phú” [70, tr.103] Không ít nhà

văn đặc biệt các nhà văn trẻ thế hệ 7x, 8x lựa chọn tiểu thuyết để thể nghiệm,tìm tòi và khẳng định cá tính sáng tạo của mình Hiện nay tiểu thuyết đangđược nghiên cứu dưới nhiều góc độ: đề tài, cốt truyện, ngôn ngữ… Và xuhướng tiếp cận từ phương diện nhân vật cũng mang lại nhiều khám phá thú vịđối với lĩnh vực tiểu thuyết đương đại hiện nay Bởi qua đó, bạn đọc thấy đượckhuôn diện đời sống xã hội và tài năng nghệ thuật của nhà văn

1.2 Bên cạnh thế hệ các nhà văn đã được khẳng định vai trò, vị thế vữngchắc trên văn đàn, một đội ngũ các cây bút trẻ thuộc thế hệ 7x, 8x đã chấp nhậnmạo hiểm, sẵn sàng thể nghiệm, làm mới tiểu thuyết ngay trong cuộc “trở dạđau đớn” để sinh thành một loạt tiểu thuyết mới với lối viết mới, tư duy mới,cách khám phá mới Mỗi người một vẻ, những cây bút trẻ đã tạo nên mộtkhông gian đa chiều cho văn học thời đại mới - thời kỳ hội nhập và toàn cầuhóa Trong số các tác giả thế hệ 7x, 8x như Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn NgọcThuần, Đỗ Bích Thúy, Phong Điệp, Phạm Duy Nghĩa, Phạm Thị Hoài…Nguyễn Đình Tú nổi lên như một hiện tượng văn chương đầy triển vọng Bốn

mươi mốt tuổi, Nguyễn Đình Tú đã trình làng tám tiểu thuyết Ma Văn Kháng

không ngần ngại khi khẳng định Nguyễn Đình Tú là “nhà tiểu thuyết lực lưỡng”,

“một triển vọng đầy hứa hẹn của văn xuôi hiện nay” [dẫn theo 24, tr.9]

Đời sống đương đại vốn rất phức tạp, điều cốt lõi là nhà văn nói được gìgiữa “đống hỗn độn” ấy của cuộc sống Không phải ngẫu nhiên mà tiểu thuyết

hôm nay luôn khiến cho người ta phải suy tư, và nhiều khi nó trở thành “Người bạn đồng hành chung thủy của con người, bảo vệ con người bằng việc thường xuyên nhắc nhở, thức tỉnh, tôn vinh những giá trị nhân văn” [70, tr 100] Tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú đã “thức tỉnh, tôn vinh những giá trị nhân văn” từ việc

đi tìm và giải mã “cái tôi bí ẩn” bằng một lối viết đầy sáng tạo và mới mẻ, thểhiện được những trải nghiệm cũng như bản lĩnh của một cây bút sớm trưởngthành khi tuổi còn rất trẻ Với kinh nghiệm vốn có của một người học luật, từnglàm việc trong Viện kiểm sát cộng với tài năng của bản thân, Nguyễn Đình Tú

đã khá nhạy bén khi khám phá, thể hiện những góc khuất của đời sống xã hội

và con người thời hiện đại, đề cập đến thực trạng suy thoái, băng hoại đạo đức,nhân cách của con người, đặc biệt là ở giới trẻ bằng một hướng tiếp cận mới mà

như nhà văn Chu Lai nói “không né tránh bất cứ thứ gì mà cuộc sống khuất lấp ngổn ngang đang phô bày” Ngụp lặn trong đống “ngổn ngang”, “xô bồ”,

những góc khuất của đời sống xã hội thời kì hiện đại, Nguyễn Đình Tú tậptrung khai thác các hình tượng nhân vật đặc biệt là nhân vật nữ với nhiều khuôndiện khác nhau

1.3 Nhà văn đã thể hiện được quan niệm nghệ thuật của mình về conngười thông qua thế giới nhân vật Đồng thời giúp người đọc nhận thấy tưtưởng, tình cảm, khát vọng mà nhà văn muốn truyền tải qua tác tấc phẩm của

mình Đọc các tiểu thuyết Hồ sơ một tử tù (2002), Bên dòng Sầu Diện (2006), Nháp (2007), Phiên bản (2009), Kín (2010), Hoang tâm (2013), Xác phàm (2014), Cô mặc sầu (2015) của Nguyễn Đình Tú, người đọc luôn bị ám ảnh bởi

một thế giới nhân vật với nhiều giai tầng cứ vẫy vùng, ngụp lặn trong cái xã hộiđầy rẫy những cám dỗ, những mảng tối - sáng tranh chấp, xô đẩy khiến họ luôn

bị rơi vào trạng thái mất phương hướng Song có lẽ day dứt, ám ảnh hơn cả vẫn làcác nhân vật thuộc giới nữ Họ cũng đang phải đối diện với biết bao thử thách của

cuộc sống, để rồi “vừa tự đập tan nát mình vỡ vụn, vừa ráng chịu đau đớn, tự tay

“khâu vá” lại những mảnh vụn nát ấy cho lành lặn?” [51] Hầu hết, nhân vật nữ

chính hay phụ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú tuy thân phận, vị thế, hoàn cảnh

sống… khác nhau nhưng đều mang trong mình “bi kịch cơ bản hiện nay của tầng lớp thanh niên đô thị đương đại Việt Nam” Tiếp xúc với các nhân vật nữ trong

tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú, người đọc như được tiếp xúc trực tiếp với mặt tráicủa cuộc sống hiện thực Và nhà văn muốn truyền tải những vấn đề nóng hổi củathời đại, những vấn đề không thể dửng dưng, lạnh lùng của xã hội Việt Nam cuối

thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI, đó là “bi kịch của giới nữ” trước những mặt trái của cuộc sống với biết bao xô bồ, hỗn độn và cạm bẫy Nguyễn Đình Tú đã không

ngần ngại bóc trần những mảng tối trong góc khuất sâu thẳm nhất của đời sốngtình cảm, tâm, sinh lí người phụ nữ để qua đó hiểu, cảm thông, trân trọng và mongmuốn mọi người trong xã hội hãy có một cái nhìn khách quan, toàn diện về ngườiphụ nữ Việt Nam trong thời kì mới

Với những lí do nêu trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài Nhân vật

nữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú Qua đó góp phần khẳng định giá trị tiểu

thuyết Nguyễn Đình Tú đồng thời gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sốngcho thế hệ trẻ hôm nay

2. Lịch sử vấn đề

Vốn được học ngành luật, lại là nhà văn công tác trong quân đội cùng với

sự quan sát tinh tường, phán đoán và lí giải sắc sảo, Nguyễn Đình Tú đã rèncho mình một bản lĩnh khi viết văn Những tiểu thuyết đầu tiên của NguyễnĐình Tú đã thu hút nhiều sự quan tâm, chú ý của bạn đọc và giới phê bình ngaykhi được công bố Bên cạnh những ý kiến khen ngợi, đánh giá cao vẫn còn một

số ý kiến chưa thực sự hài lòng với những gì mà Nguyễn Đình Tú đã mang lạicho văn học Việt Nam thời gian qua Điều đó cũng đồng nghĩa với việc dư luận

về Nguyễn Đình Tú và tiểu thuyết của anh vẫn đang rất sôi nổi Mặc dù còn

những ý kiến trái chiều, song những bài báo, những công trình nghiên cứu vềNguyễn Đình Tú đã góp phần khẳng định chỗ đứng của nhà văn trẻ này trongđời sống văn học hiện đại Dù tiếp cận tiểu thuyết của anh dưới góc độ nào,chúng ta cũng không thể phủ nhận ý thức tìm tòi, quá trình lao động nghệ thuậtnghiêm túc, những ý tưởng ấp ủ, trau chuốt của Nguyễn Đình Tú trong quátrình cách tân tiểu thuyết Việt Nam.

Qua những lời giới thiệu tác phẩm, một số bài viết trên các trang tạp chí,website văn học, giới nghiên cứu, phê bình đã tập trung quan tâm nghiên cứu

đề cập đến một số khía cạnh tiêu biểu của tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú như vấn

đề thời đại mà nhà văn đặt ra trong tác phẩm, điểm nhìn trần thuật.v.v Chẳnghạn, Trần Tố Loan trên cơ sở phân tích điểm nhìn nghệ thuật trong tiểu thuyết

Nguyễn Đình Tú đã kết luận: “Tiểu thuyết của anh thường sử dụng phối hợp điểm nhìn của người kể chuyện và nhân vật Sự phối hợp giữa ngôi kể thứ nhất (xưng tôi) và thứ ba (xưng hắn, thị) khiến câu chuyện linh hoạt hơn” [38] Nói

về tiểu thuyết Nháp, nhà văn Chu Lai cho rằng : “Đó là quả đấm của nhịp điệu nhanh, mạnh, hiện đại, cuồng nộ, nhịp điệu của giới trẻ toàn cầu mà trong đó

ta thấy cả bóng dáng của hiphop, của blog, của thủ thuật cắt dán tinh xảo, ẩn chìm, của nối mạng và án mạng, của các pha tình dục thẳng căng, của những cảnh đời dưới đáy thô rám đến nhợn người, của các tính cách nổi hằn, nổi mụn nhưng sau đó, cái kết tủa, điều lắng lại là tình yêu, tình bạn, tình đời thao thiết nhiều khi đến yếu đuối, bịn rịn” [33, tr.10].

Một số bài nghiên cứu đã đề cập đến thế giới nhân vật trong tiểu thuyếtNguyễn Đình Tú song mới tiếp cận ở việc nhìn nhận đánh giá khái quát chung

về các nhân vật hoặc những nhận xét, đánh giá nhân vật trong một tác phẩm cụthể Hầu hết, các tác giả chưa đi sâu lí giải, khám phá những điểm nổi bật vềhình ảnh người phụ nữ trong các tiểu thuyết của nhà văn này Đoàn Minh Tâm

có một phát hiện và nhận xét rất tinh tế về tiểu thuyết Nháp: “Các nhân vật trong Nháp chỉ có hành động và hành động Qua hành động nhân vật tự bộc lộ bản thân mình Độc giả tùy vào trình độ tri thức, vốn sống, sự hiểu biết của

mình để cảm nhận, đánh giá về tác phẩm theo những chiều kích đa dạng mà không phải chịu bất cứ một sự lệ thuộc nào Đơn cử như vấn đề làm sao để hạnh phúc, con người phải làm gì để tìm được sự thanh thản cho tâm hồn, các nhân vật trong Nháp không tranh luận với nhau, mỗi người trong họ tự đi tìm câu trả lời cho mình” [50].

Khi đọc Phiên bản, Ma Văn Kháng cho rằng: “Thế giới tội phạm, một lát cắt của đời sống hiện thực! Xa lạ chăng chỉ là, ở nơi đây không có cái thường quy, cái phổ biến Thống trị ở nơi đây là cái hỗn mang chi sơ, là những bản năng kinh thiên động địa, là cái ác độc, là thói tàn bạo thâm căn Thế giới tội phạm, một bước lùi của lịch sử nhân loại!” [31] Tác giả Đoàn Ánh Dương khẳng định: “Nguyễn Đình Tú không lập hồ sơ tội phạm bằng án tích mà chủ yếu bằng thương tích” hoặc “Không chú ý đi sâu xây dựng những tình huống, tình tiết giàu kịch tính, những hình ảnh li kì, gay cấn giống như tác phẩm trinh thám hay hồ sơ tội phạm thường thấy mà cố gắng đi vào thể hiện tâm trạng nhân vật, thái độ và cảm xúc của nhân vật trong cái nhìn hồi cố” [8] Rõ ràng

thành công của Nguyễn Đình Tú đã được khẳng định ở phương thức xây dựngnhân vật

Nguyễn Thị Minh Thái trong bài viết Kín - một dòng tiểu thuyết miên man

đã nhấn mạnh: “Cuộc sống nhân vật tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú phải chăng như đóa sen đầu mùa hạ còn phong kín nhụy hương? Hay là viết về cuốn tiểu thuyết của Tú, phải chăng đến cuốn thứ năm, vẫn là một dòng chảy mải miết, miên man nhằm xâm nhập, thám hiểm vào tận ngóc ngách thế giới bên trong đầy hoang vu rợn ngợp, đầy khắc khoải, đan cài vô số chuyển động ngược chiều: các nhân vật trẻ của Tú vừa tự đập nát mình vỡ vụn, vừa ráng chịu đau đớn, tự tay “khâu vá” lại những mảnh giấy vụn ấy cho lành lặn?” [51] Lê Quốc Hiếu đưa ra đánh giá Kín trong sự so sánh với các tiểu thuyết khác: “Nếu như ở Nháp ta thấy, có nồng nặc mùi sex, chuyện sex thì ở Phiên bản lại đề cập chủ yếu đến vấn đề bạo lực Còn ở Kín, cuốn tiểu thuyết được trình làng gần đây nhất lại “dàn trải” ra nhiều vấn đề đang còn tồn tại một cách bức bối trong giơi trẻ đương đại như: sex, quần hôn, bụi đời, lên đồng, chuyện về mẫu

Liễu Hạnh… Tuy nhiên, từng đấy vấn đề trong Kín, theo tôi, cũng chỉ nhằm tập trung nổi bật lên vấn đề: thân phận lạc loài, hoang hoải đến hoài nghi vỡ mộng của giới trẻ trong xã hội hiện đại” [22].

Trên trang Thể thao & Văn hóa, Việt Quỳnh đưa ra nhận định về nhân

vật khi đọc Hoang tâm: “Các nhân vật trong tiểu thuyết của anh có thể từ cuộc sống bước vào, cũng có thể là do anh sáng tạo ra, nhưng tựu trung, họ luôn mang nhiều bi kịch Không đau đớn về thân thể cũng là tâm hồn, không thương tích trên người thì cũng thương tích về ký ức Điểm giống nhau nữa, các nhân vật dù vẻ bề ngoài gai góc, thì bên trong vẫn mang cái âm tính giàu lãng mạn chất nữ, hay chiêm nghiệm, ưa phán xét, giải thích” [47] Tác giả đã nhấn

mạnh “cái âm tính” của nhân vật nữ nhưng chưa đi sâu phân tích kĩ vấn đề

Bên cạnh những bài giới thiệu, bài báo kể trên còn một số bài viết như:

Nguyễn Đình Tú - nhà văn hai trong một (Bùi Việt Thắng); Không có “vùng cấm” trong tiểu thuyết trẻ (Bùi Việt Thắng); Nháp không chỉ là một thông điệp lạnh lùng (Võ Thị Xuân Hà); Văn chương sạch sẽ quá sẽ không còn đời sống (Sơn Huy); Trình ba Phiên bản về một con người (Thủy Anna); Nhà văn Nguyễn Đình Tú và tiểu thuyết Phiên bản: Tội ác mang gương mặt đàn bà (Hoài Hương); Hoàng Anh với Nháp hay là một sự xới xáo đáng ghi nhận; Lương Nguyên có Nháp với nỗi cô đơn và sex; Phạm Thùy Linh với Phiên bản góc tiếp cận nhân văn; Nguyễn Tuấn Anh với Phiên bản những mảng tối của cuộc đời; Nga Sơn với Phiên bản hay một cuộc vượt thoát để tìm về với bản ngã; Phong Lan với Nguyễn Đình Tú và hé lộ Kín; Tiểu Quyên với Kín những vòng tròn mồ côi; Dương Tử với Kín và nỗi hoang mang thời đại… Hầu hết các

bài viết trên đã đề cập một số khía cạnh liên quan đến nhân vật trong tiểuthuyết của anh song vẫn là đánh giá, xem xét nhân vật trong một tác phẩm ởnhững khía cạnh như: Bản tính con người, con người trước sự tác động củahoàn cảnh, tính cách nhân vật, đời sống tâm lí, khát vọng tình dục, nguyên nhânphạm tội của con người… mà chưa có bài viết nào đi sâu tìm hiểu một cách hệthống về nhân vật nữ trong tất cả các tiểu thuyết của nhà văn trẻ này

Tuy nhiên, những bài viết trên cũng là những gợi ý đáng quý để tác giảluận văn có thêm cơ sở đi sâu tìm hiểu thế giới nhân vật nữ trong tiểu thuyếtNguyễn Đình Tú.

Nghiên cứu về tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú còn phải kể đến một số

luận văn thạc sĩ như: Hiện thực trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú của Phạm Anh Hào; Tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú của Nguyễn Thị Bình; Tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú: sự dung hợp văn học đặc tuyển và văn học đại chúng của Tuấn Anh; Điểm nhìn nghệ thuật trong sáng tác của Nguyễn Đình Tú của Trần

Tố Loan; Phản biện sex trong Nháp của Lê Nhật Tăng … Và đặc biệt là một số

khóa luận đã nghiên cứu và ít nhiều đề cập đến một khía cạnh nào đó liên quanđến thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú như: Tạ Thị Lan

Phương với đề tài: Nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú; Nhóm ngành khoa học xã hội với: Vấn đề thân phận con người trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú Các khoá luận này đã tập trung khai thác quan niệm nghệ thuật về con

người, các loại nhân vật, nghệ thuật xây dựng nhân vật, hoàn cảnh, số phậnmang tính chất tổng thể, khái quát về nhân vật trong tiểu thuyết của NguyễnĐình Tú Tuy nhiên, vấn đề về kiểu nhân vật nữ, hoàn cảnh số phận, đời sốngtâm, sinh lí, nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trong tiểu thuyết của nhà vănchưa được đề cập đến hoặc chưa khai thác, khám phá sâu

Những bài viết trên, ở một mức độ nhất định đều có xu hướng tìm ranhững nét độc đáo ở các phương diện như: con người trước tác động của hoàncảnh xã hội, con người bản năng, ý thức nhân phẩm, vấn đề tâm linh, điểm nhìntrần thuật, ngôn ngữ, hình tượng nhân vật… trong từng tiểu thuyết cụ thể Đây

là nguồn tư liệu tham khảo có ý nghĩa quý giá để chúng tôi triển khai đề tàinghiên cứu của mình

Ngoài ra, người thực hiện luận văn còn tham khảo một số bài phỏng vấn

được đăng tải trên các trang web như: “Nháp không chỉ có sex và giết người” (eVan.com), “Tác phẩm của tôi không chỉ có bạo lực + sex” (eVan.com), “Bạn đọc sẽ không chết chìm trong Kín” (eVan.com), “Nguyễn Đình Tú: Văn học lặn vào trong ồn ã” (An ninh thế giới), Nguyễn Đình Tú không tránh sắc

dục trong sách mới (http://giaitri)… Thông qua các bài phỏng vấn, Nguyễn

Đình Tú đã chia sẻ những vấn đề liên quan đến tác phẩm, quan niệm, tư tưởngcủa mình về cuộc đời, con người và văn học có chi phối tới sáng tác của anh.Tuy không trực tiếp bày tỏ quan niệm về việc xây dựng nhân vật nữ trong tiểuthuyết nhưng Nguyễn Đình Tú cũng cho thấy những quan điểm riêng về việcxây dựng nhân vật của mình Và đây cũng là cơ sở quan trọng đối với tác giảluận văn khi tiến hành nghiên cứu đề tài này

Qua tìm hiểu các bài, các công trình nghiên cứu trên, chúng tôi nhận thấycác tác giả đã chỉ ra nét độc đáo và mới mẻ trong cách viết tiểu thuyết củaNguyễn Đình Tú Một số bài viết đã đưa ra những nhận xét, đánh giá tinh tế,sâu sắc mang tính gợi mở về thế giới nhân vật và nghệ thuật xây dựng nhân vậttrong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú song quả thực qua khảo sát, chúng tôi chưathấy có công trình nghiên cứu hay bài viết nào đi sâu khám phá, tìm hiểu vấn

đề nhân vật nữ trong tiểu thuyết của nhà văn này Vì vậy, đề tài mà chúng tôithực hiện không trùng lặp với những kết quả nghiên cứu trước đó Trên cơ sởtiếp thu những ý kiến, đánh giá của các tác giả đi trước cùng với sự tìm hiểu

của bản thân, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài Nhân vật nữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú Hi vọng, luận văn sẽ góp thêm một cách kiến giải về hình tượng người phụ nữ trong xã hội hiện đại qua tiểu thuyết của nhà văn

Nguyễn Đình Tú Thông qua nghiên cứu này góp phần làm rõ hơn vai trò củaNguyễn Đình Tú trong quá trình cách tân, hiện đại hóa tiểu thuyết Việt Nam

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu

Nhân vật nữ trong tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú

3.2. Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu nhân vật nữ trong tám cuốn tiểu thuyết, cụ thể gồm

các tiểu thuyết sau: Hồ sơ một tử tù (2002), Bên dòng Sầu Diện (2006), Nháp (2007), Phiên bản (2009), Kín (2010), Hoàng tâm (2013), Xác phàm (2014),

Cô mặc sầu (2015).

4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1. Mục đích nghiên cứu

Luận văn muốn hướng tới khám phá những điểm chung, điểm riêng,trong cách thức xây dựng nhân vật nữ ở tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú Nhậndiện các mô hình nhân vật nữ trong tiểu thuyết của nhà văn Tập trung phântích nhân vật nữ trên các bình diện khác nhau Đi sâu tìm hiểu các thủ phápnghệ thuật được sử dụng để xây dựng nhân vật nữ trong tiểu thuyết của NguyễnĐình Tú

4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn tập trung làm sáng tỏ những vấn đề lí luận chung về nhân vậtvăn học, nhân vật trong tiểu thuyết, chỉ ra những nét nổi bật về nhân vật nữtrong tiểu thuyết Việt Nam đương đại và nhân vật nữ trong tiểu thuyết của nhàvăn Nguyễn Đình Tú Tìm hiểu những đặc điểm và các phương diện nghệ thuậttiêu biểu trong việc xây dựng nhân vật nữ ở tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú

Từ đó cho thấy những đóng góp tiêu biểu của Nguyễn Đình Tú cho văn học Việt Nam đương đại

5. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chính sau:

5.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đây được xác định là phươngpháp chủ đạo của đề tài Trên cơ sở phân tích tám cuốn tiểu thuyết đã đượcchọn làm đối tượng nghiên cứu, chúng tôi sẽ tổng hợp để chỉ ra những đặcđiểm nổi bật của nhân vật nữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú

5.2 Phương pháp nghiên cứu thi pháp học: vận dụng lí thuyết thi pháphọc về nghệ thuật xây dựng nhân vật để làm nổi bật đặc điểm của hệ thốngnhân vật nữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú

5.3 Phương pháp khảo sát - thống kê: Chúng tôi sử dụng phương phápkhảo sát - thống kê nhân vật nữ trong sáng tác của Nguyễn Đình Tú trên nhiềuphương diện, để từ đó phân loại nhân vật, tìm hiểu thấu đáo hơn các đặc điểmcủa nhân vật nữ cũng như các thủ pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trongtiểu thuyết của nhà văn

5.4 Phương pháp hệ thống: Là một trong những yếu tố cấu thành chỉnhthể tác phẩm, nhân vật nữ được xem xét trong mối tương quan với cả hệ thốngnhân vật, với cốt truyện, với giọng điệu, với hệ thống các yếu tố nghệ thuật thểhiện ngoại hình, nội tâm… Sử dụng phương pháp này giúp cho việc tìm hiểunhân vật nữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú đạt đến cái nhìn sâu sắc và toàndiện hơn.

5.5 Phương pháp loại hình: sử dụng cách phân chia theo loại hình nhânvật để tìm ra những kiểu nhân vật nữ có đặc điểm chung trong tiểu thuyếtNguyễn Đình Tú

5.6 Phương pháp so sánh, đối chiếu: được sử dụng để khu biệt nhữngđặc điểm của các nhân vật nữ trong tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú với nhânvật nữ của các nhà văn cùng thời

6 Đóng góp của luận văn

Đây là luận văn đầu tiên nghiên cứu một cách hệ thống và đầy đủ về thếgiới nhân vật nữ trong tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú

Qua việc nghiên cứu, luận văn đã góp một góc tiếp cận mới đối với tiểuthuyết của Nguyễn Đình Tú thông qua thế giới nhân vật nữ Từ đây khẳng địnhnhững đóng góp tiêu biểu và vị trí của nhà văn trong dòng chảy văn học ViệtNam đương đại

Việc nghiên cứu luận văn cũng góp phần khẳng định vị trí của dòng vănxuôi viết về vấn đề an ninh xã hội ở Việt Nam giai đoạn từ sau 1986 đến nay,trong đó Nguyễn Đình Tú là một cây bút tiêu biểu

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần Nộidung của luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Những vấn đề lí luận chung và hành trình sáng tác của

Nguyễn Đình Tú

Chương 2: Nhân vật nữ với những khuôn diện đa dạng trong tiểu thuyết

Nguyễn Đình Tú

Chương 3: Một số phương diện nghệ thuật thể hiện nhân vật nữ trong

tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú

NỘI DUNG Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG

VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN ĐÌNH TÚ

1.1 Những vấn đề lí luận chung

1.1.1 Khái niệm nhân vật văn học

Tác phẩm văn học là thành quả của lao động sáng tạo nghệ thuật của nhàvăn Một tác phẩm văn học được tạo nên từ sự phức hợp của nhiều yếu tố trong

đó không thể thiếu yếu tố nhân vật: “Văn học không thể thiếu nhân vật, bởi vì

đó là hình thức cơ bản để qua đó văn học miêu tả thế giới một cách hình tượng” [39, tr.277] Thật vậy, một tác phẩm văn học có thể có nhiều hoặc ít

nhân vật nhưng không tác phẩm nào lại hoàn toàn không có nhân vật Nhân vậtluôn là trung tâm của sáng tác văn học, là hình chiếu tư tưởng và năng lực nghệthuật của nhà văn, là hình thức cơ bản để văn học miêu tả thế giới một cáchhình tượng Chức năng của nó là khái quát những quy luật phong phú của cuộcsống con người, từ đó bộc lộ những hiểu biết, quan niệm và những trăn trở, ước

mơ của người nghệ sĩ

Nhấn mạnh đến chức năng của nhân vật trong tác phẩm văn học, trong

cuốn Từ điển văn học, các tác giả cho rằng nhân vật văn học có chức năng quan trọng trong việc thể hiện nội dung và hình thức của tác phẩm văn học: “Nhân vật là yếu tố cơ bản nhất trong tác phẩm văn học, tiêu điểm để bộc lộ chủ đề,

tư tưởng chủ đề và đến lượt mình nó lại được các yếu tố có tính chất hình thức của tác phẩm tập trung khắc họa Nhân vật do đó là nơi tập trung giá trị tư tưởng - nghệ thuật của tác phẩm văn học” [44, tr.86 ] Nhân vật đóng vai trò là

yếu tố hàng đầu của tác phẩm, là phương diện để nhà văn truyền tải tư tưởng,thể hiện cá tính sáng tạo của mình, đồng thời mang quan niệm có tính nghệthuật của nhà văn về thời đại, đặc biệt trong các sáng tác thuộc thể loại tự sự

Trong cuốn 150 thuật ngữ văn học, tác giả Lại Nguyên Ân quan niệm:

“Nhân vật văn học là một trong những khái niệm trung tâm để xem xét sáng tác của một nhà văn, một khuynh hướng, trường phái hoặc dòng phong cách Nhân

vật văn học là hình tượng nghệ thuật về con người Một trong những dấu hiệu

về sự tồn tại toàn vẹn của con người trong nghệ thuật ngôn từ Bên cạnh con người, nhân vật văn học có khi là các con vật, các loài cây, các sinh thể hoang đường được gán cho những đặc điểm giống con người” [2, tr.241] Quan niệm

này đã xem xét nhân vật trong mối tương quan với cá tính sáng tạo, phong cáchnhà văn, khuynh hướng, trường phái văn học

Còn đây là cách nhìn nhận về nhân vật của nhà nghiên cứu Hà Minh

Đức: “Nhân vật văn học là một hiện tượng nghệ thuật mang tính ước lệ, đó không phải là sự sao chụp mọi chi tiết biểu hiện của con người mà chỉ là sự thể hiện con người qua những đặc điểm hình về tiểu sử, nghề nghiệp, tính cách…

Và cần chú ý thêm một điều: thực ra khái niệm nhân vật thường được quan niệm với một phạm vi rộng hơn nhiều, đó không chỉ là con người, những con người có tên hoặc không tên, được khắc họa sâu đậm hoặc chỉ xuất hiện thoáng qua trong tác phẩm mà còn có thể là những sự vật, loài vật khác ít nhiều mang bóng dáng, tính cách con người… Cũng có khi đó không phải là những con người hoặc có liên quan tới con người, được thể hiện nổi bật trong tác phẩm” [14, tr.126].

Điểm qua một vài khái niệm trên, chúng ta thấy tuy nhìn nhận nhân vật ởnhiều khía cạnh khác nhau nhưng các nhà nghiên cứu, phê bình đều thống nhấtrằng con người trong tác phẩm văn học chính là nhân vật văn học và nhân vật

ấy là đứa con tinh thần của nhà văn, thể hiện quan niệm và lý tưởng thẩm mỹcủa nhà văn về cuộc đời và con người Nhân vật là đối tượng mà văn học miêu

tả nhằm phản ánh đời sống hiện thực, là yếu tố cơ bản nhất của tác phẩm đượcxây dựng bằng những phương tiện nghệ thuật mang tính ước lệ thể hiện sự sángtạo của nhà văn Tuy nhân vật văn học phản ánh đời sống hiện thực nhưngkhông đồng nhất những con người có thật ngoài đời Chúng có những đặc trưngnghệ thuật và được thể hiện trong tác phẩm bằng các phương tiện văn họcthông qua lăng kính chủ quan của nhà văn, nhưng không vì thế mà nhân vậtkém phần chân thật Mỗi tác phẩm văn học, không thể thiếu nhân vật văn họcbởi vì nó là phương tiện quan trọng nhất của tác phẩm quyết định phần lớn tới

các yếu tố như: cốt truyện, chi tiết, ngôn ngữ và thậm chí cả kết cấu Với vị tríquan trọng ấy nhân vật trở thành đối tượng không thể bỏ qua khi tìm hiểu,nghiên cứu về một nhà văn nào đó.

1.1.2 Vai trò của nhân vật trong tác phẩm văn học

Như trên đã phân tích, nhân vật không chỉ là tiêu chí đánh giá tài năngnghệ thuật của nhà văn, trong tác phẩm nhân vật còn là phương tiện khái quát

hiện thực: “Chức năng của nhân vật là khái quát những quy luật của cuộc sống con người, thể hiện những hiểu biết, những ao ước và kì vọng về con người” [39, tr.279] Nói cách khác nhân vật là phương tiện nghệ thuật để qua

đó nhà văn khái quát các vấn đề đời sống và con người, là nơi để nhà văn gửigắm những quan niệm, những băn khoăn, trăn trở trước các vấn đề cuộc sống

Nhân vật có vai trò quan trọng quyết định nội dung, tư tưởng của tác phẩm:

“Thứ nhất, nhân vật là phương tiện quan trọng để nhà văn khái quát hiện thực đời sống Hiện thực đời sống được tái hiện thông qua thế giới nghệ thuật người nghệ sĩ miêu tả trong tác phẩm mà nhân vật lại là yếu tố không thể thiếu trong thế giới nghệ thuật ấy.

Thứ hai, nhân vật là phương tiện khái quát các tính cách, số phận con người và các quan niệm về chúng.

Thứ ba, nhân vật là người dẫn dắt ta vào một thế giới đời sống Nói khác đi,

nó là công cụ, là chìa khóa để mở rộng các mảng đề tài mới, rộng lớn và sâu sắc.

Thứ tư, nhân vật thể hiện tư tưởng, quan niệm nghệ thuật cũng như lý tưởng thẩm mỹ của tác giả về cuộc đời, con người: “Nhân vật văn học được sáng tạo ra, hư cấu để khái quát và biểu hiện tư tưởng, thái độ đối với cuộc sống Ca ngợi nhân vật là ca ngợi đời, lên án nhân vật là lên án đời, xót xa cho nhân vật là xót xa cho đời Do vậy tìm hiểu nhân vật là tìm hiểu cách hiểu về cuộc đời của tác giả đối với con người” [46, tr.16].

Đối với hình thức tác phẩm, nói như G N Pospelov thì: “Nhân vật là phương diện có tính thứ nhất trong hình thức tác phẩm Nó quyết định phần lớn vừa cốt truyện, vừa lựa chọn chi tiết, vừa ngôn ngữ, vừa kết cấu” [15,

tr.157].

Có nghĩa là nhân vật đóng vai trò quyết định tạo nên mối liên kết giữa các yếu

có sức sống lâu bền khi tác phẩm ấy khắc họa rõ nét, chân thực, sinh động hìnhtượng các nhân vật Đặc biệt đối với thể loại tiểu thuyết, nhân vật có vai trò hếtsức quan trọng, bởi tiểu thuyết là tác phẩm tự sự cỡ lớn có khả năng phản ánhhiện thực ở tất cả mọi giới hạn không gian và thời gian, tái hiện bức tranh hiệnthực rộng lớn một cách bao quát, sinh động trên cả bề rộng lẫn chiều sâu của

nó Nhân vật trong tiểu thuyết là yếu tố đầu tiên của mọi sự sáng tạo nghệ thuật,

là hạt nhân quan trọng để nhà văn giải quyết những vấn đề của xã hội Tìm hiểunhân vật, người đọc có thể thấy được thái độ, tình cảm, tư tưởng mà nhà văngửi gắm trong tác phẩm

1.1.3 Nhân vật trong tiểu thuyết

Nếu như nhân vật là yếu tố quan trọng không thể thiếu trong tác phẩmvăn học thì tiểu thuyết lại càng không thể không có nhân vật bởi nhân vật trong

tiểu thuyết là linh hồn của tác phẩm Với đặc trưng là “một thể loại lớn trong phương thức tự sự, có năng lực phản ánh hiện thực một cách bao quát và sinh động, tái hiện những bức tranh về đời sống thông qua những tính cách và hoàn cảnh điển hình rộng rãi” [4, tr.78] nên số lượng nhân vật trong tiểu thuyết

thường nhiều và được các nhà văn kì công xây dựng, trau truốt, gọt giũa, đểnhân vật trở nên hoàn thiện ở mọi phương diện từ ngoại hình, tính cách, phẩmchất đến thế giới nội tâm Khẳng định vai trò của nhân vật trong tiểu thuyết,

nhà văn Nguyễn Đình Thi cho rằng: “Vấn đề trung tâm của nghệ thuật viết tiểu thuyết là miêu tả con người và con đường đi của họ trong xã hội Người viết tiểu thuyết nghĩ mọi vấn đề phải thông qua nhân vật, xuất phát từ nhân vật hơn

là từ sự việc Một cuốn tiểu thuyết có đứng được hay không là ở chỗ nó tạo ra được những nhân vật và cho bạn đọc nhớ được hay không” [55, tr.78].

Nhân vật tiểu thuyết trước hết phải là nhân vật văn học, bên cạnh nhữngđặc điểm chung của nhân vật văn học, nhân vật tiểu thuyết vẫn có những đặcđiểm riêng không thể trộn lẫn với các thể loại tự sự khác

Nếu như nhân vật sử thi, nhân vật kịch, nhân vật trong truyện thời kỳtrung đại thường được khắc họa một cách đơn giản, phù hợp với quan niệm củathời đại thì nhân vật trong tiểu thuyết luôn được khắc họa tỉ mỉ và luôn là nhânvật sống Nhân vật trong tiểu thuyết có hình hài, thể xác, tâm hồn… và đặc biệtkhông xa lạ trong những mối quan hệ cụ thể với đời thường Soi mình vào mỗinhân vật trong tiểu thuyết người đọc luôn thấy mình với những nỗi niềm, suy

tư, trăn trở rất đời thường Nói như nhà văn Vũ Bằng: “Một nhân vật sống là một nhân vật phản chiếu cái hình ảnh của đời, là một nhân vật như chúng ta đây, một nhân vật rất gần, rất thân thiết chúng ta, một nhân vật mà nhìn vào đó thấy như nhìn vào lòng ta vậy Một nhân vật sống chứ không phải nói nhiều, hò hét nhiều, hành động nhiều nhưng tự gây ra sự tình, biến cố, chỉ định lấy những cảnh ngộ và cảm nghĩ rất phiền phức Sống ở đây là sống cả vật chất lẫn tinh thần, sống cái đời sống bên ngoài và sống cả cái đời sống bên trong nữa, mà có khi lại sống cái đời sống bên trong nhiều hơn bên ngoài” [3, tr.73] Chính đặc điểm này đã làm cho nhân vật tiểu thuyết trở nên cụ thể, chân thực

như những con người thật của cuộc đời

Vì có cuộc đời khá dài và sinh động như cuộc đời thật nên nhân vật trongtiểu thuyết có một quá trình phát triển tính cách như con người Tất nhiên tínhcách của nhân vật tiểu thuyết không tự nhiên sinh ra mà đều phải do nhà vănsáng tạo, đều là hiện thân cho tư tưởng, tình cảm của nhà văn Nhưng tư tưởngcủa nhân vật trong tiểu thuyết không phải lúc nào cũng đồng nhất với tư tưởngcủa nhà văn mà nhiều khi nhân vật tiểu thuyết đã tự thân vận động để thay đổi

cả hình hài, tính cách và tự định liệu số phận của mình một cách phù hợp nhất

Nhân vật tiểu thuyết không phải là những con người thụ động mà “là một nhà

tư tưởng” (M.Bakhtin), tự thân vận động để mang tư tưởng riêng trên nền hình

hài tư tưởng nhân vật mà nhà văn dự định xây dựng

Trên đây chỉ là một vài đặc điểm nổi bật của nhân vật trong tiểu thuyết

Có thể còn nhiều biểu hiện khác mà các thể loại tự sự khác cũng có tuy nhiên ởtiểu thuyết những đặc điểm này là nổi bật, rõ nét Đó là cơ sở để chúng tôinghiên cứu tìm hiểu về nhân vật trong tiểu thuyết nói chung và góp phần khảosát, tìm hiểu lí giải thế giới nhân vật, đặc biệt là nhân vật nữ trong sáng tác củanhà văn trẻ tài năng Nguyễn Đình Tú

1.2 Vấn đề nữ quyền trong văn học Việt Nam hiện đại

1.2.1 Vấn đề nữ quyền và văn hóa xã hội thời hiện đại

Nữ quyền có thể hiểu là "Quyền bình đẳng của phụ nữ trên mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội và giáo dục Khái niệm nữ quyền nếu hiểu ở cấp độ rộng là quyền lợi của người phụ nữ đặt trong thế tương quan với quyền lợi của nam giới để đạt đến cái gọi là nam nữ bình quyền Ở cấp độ hẹp thì nữ quyền có mối liên quan với các khái niệm như giới tính, phái tính trong văn học Nếu giới tính, phái tính là những công cụ để khu biệt đặc tính giữa hai phái (nam/nữ) thì khái niệm nữ quyền không chỉ dừng lại ở đó mà mục đích của nó hướng tới là sự bình quyền của nam/nữ đồng thời tạo ra hệ quy chuẩn riêng của nữ giới” [dẫn theo 35, tr.7] Ở phương tây thế kỉ XX, nhiều cuộc đấu tranhcho nữ quyền đã nổ ra một cách mạnh mẽ, tiêu biểu là Đan Mạch Họ đòiquyền được đi bầu Hội đồng hàng tỉnh và thị xã, đòi quyền bình đẳng nam nữtrong chính trị và việc làm Họ lên tiếng đòi nam giới phải có trách nhiệmchung trong việc chăm sóc, nuôi dạy con cái và làm mọi việc nhà Ở Pháp là sựđấu tranh mạnh mẽ với những hoạt động có tính chất lan tỏa rộng khắp cả nước

để nhằm khẳng định quyền của người phụ nữ như: việc sáng lập và điều khiển

tờ báo LaFonde (sự nổi loạn) của bà Marguerite Durand Trong các bài xãthuyết, tờ báo đòi hỏi phụ nữ phải được ghi tên vào danh sách những ngườiđược chính phủ Pháp thưởng Bắc Đẩu Bội Tinh, phải được ra tranh cử vàoQuốc hội Pháp Bà tích cực đòi quyền được tự do hành nghề, đòi được hưởnglương bằng với nam, quyền người vợ được giữ lương do mình làm ra Còn ở

Châu Mĩ, với khẩu hiệu “đàn bà là tương lai nhân loại, thế kỉ XXI là thế kỉ đàn bà” [32] người phụ nữ đã đấu tranh đòi quyền bình đẳng với nam giới và khẳng

định vị thế của mình Sự đấu tranh mạnh mẽ ấy là tiền đề để Phê bình nữ quyềnđược hình thành và các lý thuyết về giới được quan tâm từ đấy

Ở Việt Nam những năm cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI, cùng với quátrình hội nhập vấn đề phụ nữ đã được đặc biệt quan tâm Ngay từ những năm

đầu thế kỷ XX, trên Đăng cổ tùng báo đã có mục Nhời đàn bà như một diễn

đàn của phụ nữ và cho đến năm 1920 như nhận xét của nhà Việt Nam học

người Úc David Marr: “Phụ nữ và xã hội đã trở thành điểm tập trung chú ý mà các vấn đề khác thường xoay quanh nó” Điều này phản ánh vai trò quan trọng

và những đóng góp to lớn của phụ nữ Việt Nam trong xã hội Thực ra, nhữngyếu tố của nữ quyền đã có trong văn học truyền thống, đến văn học trung đại

trở nên cụ thể, rõ nét hơn qua những vần thơ trong bài Làm lẽ: “Chém cha cái kiếp lấy chồng chung” (Hồ Xuân Hương), hay Truyện Kiều Nguyễn Du cũng

có những vần thơ khẳng định quyền tự do lựa chọn tình yêu cho mình của nhân

vật Thúy Kiều với hành động “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” sang nhà Kim Trọng để cùng Thề nguyền Những năm gần đây, vấn đề nữ quyền

được bùng nổ trong văn học đương đại với những cách viết đầy táo bạo Đặcbiệt là vấn đề tình dục của nữ giới được đăng tải nhiều trên các trang báo, nhiềudiễn đàn, nhiều Blog cá nhân… và được đón nhận với một cái nhìn cởi mở hơn.Nếu trước đây, viết về giới nữ, các nhà văn thường chỉ khuôn trong nhữngchuyện lặt vặt, giản dị thì nay họ bung thoát, mổ xẻ cả những vấn đề tế nhị,nhạy cảm nhất, vấn đề tình dục và sinh lí nữ Vấn đề nhạy cảm vốn khó nói ởngười phụ nữ nay lại được viết một cách thẳng thừng, không một chút ngạingần, giấu giếm, thoải mái biểu đạt bằng nhiều dạng thức khác nhau

Như vậy, đánh giá một cách khách quan thì sự đấu tranh đòi quyền bìnhđẳng của giới nữ cách này, cách khác đều đem đến cho vấn đề nữ quyền trởthành một hiện tượng văn hóa xã hội đáng quan tâm của thời kì hiện đại Trần

Thiện Khanh cho rằng: “Ngày nay, có thể nói, là thời đại văn học nữ (quyền) bung ra, rộng khắp chưa từng thấy, là thời đại những tiếng nói đã mất bắt đầu trở lại, những tiếng nói trước kia bị đặt bên lề trở nên quan trọng, những tiếng

nói của “kẻ Khác” vang lên giữa “thế giới của chúng ta”; thời đại phụ nữ bước vào văn học một cách tự tin, đàng hoàng và đầy thách thức: giờ đây tiếng nói trở thành một hành động (lựa chọn, chất vấn, phản kháng…) chứ không là một thân phận như trước kia Bên cạnh những tiếng nói văn học nữ trong nước với sự tham gia của nhiều thế hệ còn có tiếng nói nhiều bè cộng hưởng của văn học nữ hải ngoại” [dẫn theo 21] Rõ ràng vấn đề nữ quyền đã được quan tâm

trong đời sống xã hội Việt Nam

1.2.2 Quá trình phát triển vấn đề nữ quyền trong văn học Việt Nam đương đại và tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú

Trong bài viết Vấn đề phái tính và âm hưởng nữ quyền trong văn học Việt Nam đương đại, nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Điệp cho rằng: “Văn học

nữ tính chỉ có thể xuất hiện trong điều kiện xã hội đạt đến một trình độ dân chủ thực sự” [13] Kể từ năm 1986 đến nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của đất

nước và những nỗ lực tạo nên sự bình đẳng về giới đã giúp người phụ nữ thoátkhỏi sự áp chế của nam giới Họ có khả năng tồn tại độc lập và có khả năng tựquyết số phận của mình Gắn với người phụ nữ không chỉ là những công việcnội trợ, là quanh quẩn ở góc nhà, xó bếp mà họ đã chủ động và được tham gianhiều hơn vào các hoạt động xã hội Nhiều phụ nữ được cử giữ những chức vụcao trong hệ thống chính trị Nhưng quan trọng hơn, một cách tự giác ý thức vềgiới đã ăn sâu vào tâm thức của đội ngũ cầm bút và tạo nên âm hưởng nữquyền trong văn học Ở văn học dân gian, bị áp chế bởi trong tâm lí chung phổbiến của xã hội luôn xác nhận đàn ông là kẻ mạnh, chủ động, chinh phục trongmọi hoàn cảnh, đàn bà luôn luôn bị lệ thuộc nên âm hưởng nữ quyền bị lu mờ.Văn học trung đại với quan niệm “trọng nam khinh nữ”, hình ảnh người phụ nữđược xuất hiện nhiều, mặc dù có bộc lộ tinh thần phản kháng, nổi loạn nhưngchủ yếu vẫn là những tiếng than thân trách phận Phải đến sau 1945, với sự rađời của Hội phụ nữ Việt Nam vai trò của người phụ nữ mới đặc biệt được đềcao Trong nhiều tác phẩm người phụ nữ được hình dung như những người anh

hùng tiêu biểu cho vẻ đẹp của thời đại: Chị Sứ (Hòn đất của Anh Đức), chị Út Tịch (Người mẹ cầm súng - Nguyễn Thi), Nguyệt (Mảnh trăng cuối rừng -

Nguyễn Minh Châu)… Tuy nhiên do yêu cầu của phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa, đời sống tinh thần của nữ giới mới được khai thác nhiều

ở khía cạnh xã hội mà chưa chú ý đến đặc trưng về giới Vấn đề nữ quyền chủyếu nằm trong hệ tư tưởng chung của thời đại chứ chưa được nhà văn quan tâmkiến tạo thành tư tưởng nghệ thuật riêng của mình Từ sau 1986, Việt Namchứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của văn học nữ tính mang âm hưởng nữquyền với sự góp mặt của những cây bút thực sự tài năng: Phong Điệp, PhạmDuy Nghĩa, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Nguyễn Bình Phương, Hồ Anh Thái, TạDuy Anh, Võ Thị Hảo, Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Đình Tú… Trong tác phẩmcủa họ, hình ảnh người phụ nữ được khai thác với nhiều góc cạnh khác nhau,nhiều lối viết khác nhau Ví như vấn đề dục tính ở người phụ nữ trước vốn luôn

bị né tránh thì nay họ lại viết nhiều, và viết khá nhạy bén Có lẽ bởi “Tính dục

có vẻ là mặt trận duy nhất mà phái nam có và chịu thua phái nữ Thành trì bảo

vệ cho phái nam còn một góc hớ hênh là tính dục Do đó không có gì lạ khi phái nữ cần nói lên tiếng nói phản kháng hay nữ quyền thì họ dùng ngay lợi khí tính dục” [58, tr.9].

Trong Cánh đồng bất tận (Nguyễn Ngọc Tư) hình ảnh người phụ nữ được miêu tả đầy bản năng bạo liệt, trần trụi Đặc biệt là trong tác phẩm Bóng

đè, Đỗ Hoàng Diệu đã mượn hiện tượng bóng đè để miêu tả những pha bị

cưỡng hiếp cực kì chi tiết Qua đó, nhà văn đã khắc họa thành công hình ảnhngười phụ nữ với dục tính Cô dùng người nữ và dục tính như một bộ mã đểgửi đi một thông điệp của mình cho cuộc sống này: Hãy yêu thương phụ nữ,trân trọng những khát khao mang ý nghĩa bản năng, khát khao được yêu vàđược quan hệ tình dục Nếu Đỗ Hoàng Diệu mượn giấc mơ để mô tả chuyện

tình dục thì ở I am đàn bà, Y Ban phô bày bản năng dục tính của nhân vật một

cách trực diện, với những ham muốn tình dục được bộc lộ một cách tự nhiên.Cùng với những cây bút mới nổi như Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu, YBan… các sáng tác của Phong Điệp, Phạm Duy Nghĩa, Bảo Ninh, Nguyễn BìnhPhương, Hồ Anh Thái, Tạ Duy Anh, Võ Thị Hảo, đem đến cho văn học

những tác phẩm mang chiều sâu tư tưởng, phản ánh chân thực hiện thực xã hộiphức tạp, những đổi thay trong quan niệm, trong cách sống ở người phụ nữ.

Riêng với Nguyễn Đình Tú, tuy không phải tác phẩm nào anh cũng lựa

chọn đối tượng nữ làm nhân vật chính, nhưng chỉ với Diệu (Phiên bản), Quỳnh (Kín), Son Phấn (Hoang Tâm) và những nhân vật nữ phụ trong các tiểu thuyết

khác cho thấy Nguyễn Đình Tú đã kiến tạo hình tượng nữ thành tư tưởng nghệthuật riêng của mình Ý thức được trách nhiệm, sứ mệnh của người cầm bút làphải chia sẻ niềm vui, nỗi đau và thức tỉnh lương tri, Nguyễn Đình Tú thực sựdành cho người phụ nữ một cái nhìn đầy trân trọng, cảm thông Sự cảm thông,trân trọng của nhà văn dành cho nhân vật cũng thật đặc biệt Mới đọc người tathấy ở đó là sự tha hóa, biến chất nhưng càng đọc lại càng thấy thấm thía mộtnỗi xót xa, thương cảm cho những người phụ nữ bị xã hội đầy rẫy những cạmbẫy, phức tạp, bị hoàn cảnh sống dồn đẩy để rồi họ bị rơi vào cuộc sống đầy bikịch, không lối thoát Đặc biệt tính nữ quyền thể hiện rất rõ trong sáng tác củaNguyễn Đình Tú đó là sự đấu tranh quyết liệt để giành giật lấy sự sinh tồn, làchủ động khẳng định bản năng dục tính của người phụ nữ, là khát vọng giải tỏanhững ẩn ức và kiếm tìm niềm vui trong tình yêu và sex, là sự đấu tranh khôngkhoan nhượng để chống lại số phận an bài, là khát vọng bá chủ thế giới ngầm,

là sự đấu tranh để giữ lấy lương tri làm người… Đọc tiểu thuyết của anh ngườiđọc không khỏi trăn trở về vấn đề văn học nữ tính chỉ có thể xuất hiện trongđiều kiện xã hội đạt đến một trình độ dân chủ thực sự hay chính cái xã hội đạtđến trình độ dân chủ thực sự ấy đã nhào nặn nên những người phụ nữ với nhiềukhuôn diện đa dạng, phức tạp mà ngay chính họ cũng chưa hiểu hết mình

1.3 Tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú trong bối cảnh tiểu thuyết Việt Nam đương đại

1.3.1 Khái quát chung về tiểu thuyết Việt Nam đương đại

Sau đại thắng mùa xuân năm 1975, cả dân tộc phấn khởi, náo nức bướcvào công cuộc xây dựng cuộc sống mới Song nhìn vào thực tiễn hoàn cảnh đất

nước sau chiến tranh, cho thấy nước ta gặp vô vàn khó khăn bởi những tổn thấtnặng nề mà chiến tranh để lại Đó không chỉ là những tổn thất, mất mát về vậtchất, sức người, sức của mà còn hao tổn lớn về tinh thần, tâm lí và làm biếnđộng cả đời sống xã hội, khó có thể bù đắp trong thời gian ngắn Sau chiếnthắng, con đường chúng ta đi không phải là con đường bằng phẳng mà phải đối

diện với vô vàn thử thách, chông gai, phải tiếp tục “vấp váp và trả giá”

(Nguyên Ngọc) Cuộc khủng hoảng kinh tế sau chiến tranh diễn ra trầm trọngkéo theo những mâu thuẫn xã hội Những mặt trái của xã hội không ngừng bộc

lộ, phát triển, len lỏi vào tất cả ngõ ngách của đời sống Đời sống văn hóa, vănnghệ chững lại, độc giả dửng dưng với người viết, nhiều nhà văn lâm vào tìnhtrạng bế tắc Ý thức nghệ thuật của số đông người viết và công chúng chưa thực

sự bắt nhịp với thời đại, những quan niệm và cách tiếp cận hiện thực vốn quenthuộc trong thời kì trước tỏ ra bất cập, lỗi thời trước hiện thực mới và thị hiếu

độc giả Đây là thời gian mà nhà văn Nguyên Ngọc gọi là “khoảng chân không trong văn học”, nhưng cũng chính trong khoảng thời gian này đã diễn ra sự vận

động có chiều sâu trong đời sống văn học Văn học đã chuyển từ “cuộc chiếnđấu trao quyền sống cho cả một dân tộc” sang một cuộc chiến đấu mới, dù âmthầm nhưng quyết liệt không kém Đó là “cuộc chiến đấu cho quyền sống củatừng cá nhân Văn học đặt trong mối quan hệ với hiện thực đời sống thườngnhật đã bộc lộ tất cả sự phức tạp, đa dạng, đa chiều vốn có của nó Sự thay đổitoàn diện và sâu sắc của hiện thực đất nước sau chiến tranh, đặc biệt là sau đổimới (1986) đã buộc người cầm bút không thể tiếp tục viết theo cách cũ, khôngthể nhìn cuộc sống bằng đôi mắt cũ mà phải đặt nó trong sự biến động, đổi thayphức tạp, phải thay đổi cách cảm, cách viết của mình để đáp ứng yêu cầu củamột giai đoạn văn học mà ở đó diễn ra nhiều cuộc đối chứng gay gắt như

Nguyễn Minh Châu nhận định: “Thời kì này diễn ra một cuộc đối chứng giữa nhân cách và phi nhân cách, giữa hoàn thiện và phi hoàn thiện, giữa ánh sáng

và khoảng bóng tối còn rơi rớt bên trong mỗi tâm hồn, mỗi con người” [5, tr.49] Nhà văn Lê Lựu luôn tự nhủ: “Tôi tự bảo không thể viết như

cũ được” Đây chính là tiền đề quan trọng cho sự phát triển, đổi mới văn học

nghệ thuật nói chung và tiểu thuyết nói riêng

Nói về vị trí quan trọng của thể loại tiểu thuyết trong văn học, Dương

Thu Hương trong luận văn Đặc điểm tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú có dẫn: “Nhà văn Nguyễn Quang Thân cho rằng: Nếu cả nền văn học là một hơi thở thổi suốt từ quá khứ đến tương lai thì tiểu thuyết là dòng cảm xúc chủ đạo mãnh liệt nhất, liên tục nhất của hơi thở ấy” [25, tr.163] Tiểu thuyết chính là “cỗ máy cái” chiếm vị trí trung tâm “xương sống” của văn học, trở thành nghệ thuật

khám phá đời sống, có khả năng chứa đựng lịch sử nhiều cuộc đời Vì thế, tiểuthuyết không quá bỡ ngỡ trong guồng xoay với những đổi thay lớn lao của đấtnước và yêu cầu đổi mới văn học Nó nhanh chóng tiếp cận cái mới, cải biến,

kế thừa đặc điểm tiểu thuyết của giai đoạn trước để bộc lộ hết ưu thế và nội lựctiềm tàng, mang về một mùa gặt bội thu với nhiều phương diện cho tiểu thuyếtViệt Nam đương đại

* Đối với thể loại tiểu thuyết, sự đổi mới thể hiện trước hết ở việc mở rộng đề tài, khả năng chiếm lĩnh, khám phá và mô tả hiện thực cuộc sống và con nguời.

Tiểu thuyết là thể loại luôn luôn thay đổi, biến hóa, “không hoàn kết” bởi nó

“tiếp xúc tối đa với cái đương đại chưa hoàn thành” (M.Bakhtin) Theo cách

diễn đạt của M.Bakhtin, tiểu thuyết khước từ cái nhìn nguyên phiến, đơn diện,một chiều Ở một góc độ nào đó, tiểu thuyết là thể loại mang tính dân chủ nhấttrong các thể loại văn học Rõ ràng sau 1986, với sự xuất hiện, tồn tại và pháttriển của nhiều thành phần kinh tế, cùng với nó là sự tồn tại và phát triển củacác lĩnh vực thuộc kiến trúc thượng tầng (văn hóa, nghệ thuật, tôn giáo, tínngưỡng), con người cũng thay đổi Bên cạnh con người công dân, con ngườinhập cuộc, nhiều khát vọng hoặc tham vọng; còn xuất hiện các kiểu con ngườimới mẻ: con người đời tư với những âu lo, bi kịch; con người tự nhiên vớinhững khát vọng bản năng thầm kín; con người hoài nghi, bất an… Đây chính

là mảnh đất màu mỡ, đầy hấp dẫn của tiểu thuyết

Trong giai đoạn đất nước đang đứng trước những thách thức mới, đầy khókhăn, những hiện tượng tiêu cực trong xã hội ngày càng phát triển, đạo đức conngười ngày một xuống cấp, con người sẵn sàng bất chấp cả pháp luật và những giátrị đạo đức truyền thống mà làm việc ác Ý thức được trách nhiệm của người cầmbút, các nhà tiểu thuyết giai đoạn này không thể chỉ đứng một chỗ mà viết nhữngvấn đề quen thuộc, hay phản ánh hiện thực cuộc sống theo quan điểm chung của

xã hội Họ phải không ngừng khám phá, phát hiện những vấn đề mới mẻ, vấn đề

“nóng” mà xã hội quan tâm Đề tài về an ninh xã hội là một trong những đề tài mànhiều tiểu thuyết giai đoạn này đã dấn thân thử sức Viết về đề tài này đòi hỏi cácnhà văn phải dũng cảm, phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phải biết chấp nhậnnguy hiểm Mảng đề tài này được khai thác ở nhiều khía cạnh khác nhau: những tệnạn trong xã hội, vấn đề tội phạm, mặt trái của đồng tiền, giá trị đạo đức xuốngcấp… Thế hệ các nhà văn không ngừng làm mới cho đề tài này bằng những pháthiện, sáng tạo riêng Trước hết phải nói đến thế hệ những người tiền trạm cho đềtài này như nhà văn Lê Tri Kỷ, những người giữ lửa như Nguyễn Hữu Ước và sẽđược nối tiếp bằng thế hệ những nhà văn trẻ đầy nội lực thế hệ 7X, 8X: NguyễnHồng Thái, Nguyễn Thị Hồng, Tống Ngọc Hân, Nguyễn Xuân Thủy và đặc biệt là

có sự đóng góp của nhà văn trẻ của quân đội Nguyễn Đình Tú Là những người

mở đường, sáng tác của Lê Tri Kỉ ở mảng đề tài này như Xuân Thiều nhận xét “… chúng ta không thấy những pha ly kỳ, những vụ án phức tạp tò mò, những cuộc săn đuổi thủ phạm đầy gay cấn, mà chỉ trên nền truyện như thế Ông viết về tình đời tình người” [56] Và Hữu Ước, nhà văn thuộc lực lượng vũ trang đã tiếp lửa

cho đề tài An ninh xã hội bằng việc đào xới sâu hơn những góc tối của xã hội hiệnđại và truy tìm nguyên nhân sâu xa làm nảy sinh những mặt trái, những mặt tiêucực trong xã hội Còn với thế hệ 7X, 8x, trong tư cách là những nhà văn trẻ củathời đại mở cửa, vừa kế thừa nền tảng của những nhà văn đi trước đồng thời mởrộng phạm vi khai thác vấn đề an ninh xã hội và phản ánh một cách thẳng thắn,trực diện táo bạo hơn Điều này có thể chứng minh qua các tiểu thuyết củaNguyễn Đình Tú Trong tám cuốn tiểu thuyết được hoàn thành trong hơn mười

năm, từ cuốn tiểu thuyết Hồ

sơ một tử tù (2002) đến cuốn tiểu thuyết được xuất bản gần nhất Cô mặc sầu (2015) trừ Bên dòng Sầu Diện viết về đề tài chiến tranh biên giời phía bắc, còn

lại bảy cuốn tiểu thuyết đều trực tiếp hoặc gián tiếp viết về vấn đề gai góc, đôikhi gây sốc trong đời sống xã hội: trộm cướp, giang hồ, ma túy, băng hoại đạođức… Điều đáng ghi nhận trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú khi viết ở đề tàinày là nhà văn đã phát hiện trong thế giới tội phạm ấy có cả những nhân vật là

nữ và họ trở thành nữ chúa giang hồ Nhà văn phanh phui, miêu tả cụ thể, chitiết từng biểu hiện trong cách phạm tội của nhân vật nữ Nào là cảnh chém giết,nào là cảnh dằn mặt, cảnh sex đồi trụy, cảnh trốn tù, cảnh ghen tuông, cảnhchạy trốn,… Thế giới tội phạm nữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú như mộtbức tranh thu nhỏ của cả xã hội Việt Nam hiện đại với rất nhiều mặt tiêu cực,với cái ác đang lấn át dần cái thiện Song đằng sau bức tranh thu nhỏ ấy, ta lạithấy ở nhà văn một niềm tin yêu, cảm thông đối với những nữ tội phạm Bởinhà văn đã đã phát hiện ra nguyên nhân sâu xa dẫn tới chỗ con người nóichung và những người phụ nữ nói riêng trở thành tội phạm để từ đó muốn phụcthiện con người Qua trang viết của Nguyễn Đình Tú, người đọc luôn trăn trở:con người phạm tội do đâu, do bản chất họ ác hay do hoàn cảnh xã hội dồn đẩy

họ đến bước đường cùng và họ có khả năng phục thiện không, họ sẽ phục thiệnbằng cách nào, ai và điều gì sẽ giúp họ phục thiện…

Bên cạnh đề tài an ninh xã hội, tình dục là vấn đề rất đỗi bình thườngcủa con người Đó là một vấn đề vô cùng nhạy cảm mà trước kia văn học ít đềcập đến thì nay trở thành vấn đề được nói đến hết sức chân thực mà ở đó nhàvăn phát hiện ra những nhu cầu rất đời thường, rất đáng trân trọng ở con người

Tóm lại, tiểu thuyết đúng là một mảnh đất màu mỡ để từ sau 1986 thực

sự trở thành thể loại phát triển với sự xuất hiện của nhiều vấn đề mới, cáchkhai thác mới

* Về đội ngũ tác giả tiểu thuyết thời kỳ đương đại

Bên cạnh những nhà văn đã thành danh ở giai đoạn trước như Nguyễn Khải hay Nguyễn Minh Châu, tiểu thuyết giai đoạn này còn đánh dấu sự góp

mặt của đội ngũ đông đảo những tác giả mà tài năng chỉ thật sự nở rộ ở giaiđoạn sau 1975 như: Ma Văn Kháng, Chu Lai, Lê Lựu, Nguyễn Trọng Oánh,Nguyễn Mạnh Tuấn, Thái Bá Lợi, Nguyễn Tri Huân, Bảo Ninh, Dương Hướng,Nguyễn Khắc Trường… với hàng loạt tác phẩm chứng tỏ được sức viết khỏekhoắn và sự bắt nhịp kịp thời với tình hình mới của văn học.

Và sẽ là thiếu sót khi nói về các tác giả tiểu thuyết thời kỳ đương đại màkhông nhắc đến sự đóng góp của thế hệ những nhà tiểu thuyết trẻ 7X, 8X như:Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Ngọc Thuần, Đỗ Bích Thúy, Phong Điệp, PhạmDuy Nghĩa, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Nguyễn Bình Phương, Hồ Anh Thái, TạDuy Anh, Võ Thị Hảo, Nguyễn Đình Tú

Nhìn chung, tiểu thuyết Việt Nam đương đại ghi nhận sự có mặt của độingũ đông đảo các tác giả tiểu thuyết, bao gồm những người đã thành danh tronggiai đoạn trước, những người mà tài năng thật sự vào độ chín ở giai đoạn sau

1975 và cả những người viết tiểu thuyết chỉ mới xuất hiện trong giai đoạn sau

1975, đặc biệt là thời kì đổi mới văn học Chính sự góp mặt của lực lượng tácgiả đông đảo như thế đã làm cho tiểu thuyết giai đoạn này có được sự phát triển

và diện mạo mới với sự phong phú về số lượng tác phẩm, sự đa dạng về nộidung, đề tài cũng như sự sâu sắc của những tác giả và tác phẩm tiểu thuyếtthành công

* Xét trên bình diện ý thức và quan niệm nghệ thuật, tiểu thuyết đương đại đặc biệt từ sau 1986 trở đi đã có nhiều biến chuyển.

Ở giai đoạn trước, do ảnh hưởng của chiến tranh nên văn học được nhìnnhận như một vũ khí tư tưởng với nhiệm vụ chính là tuyên truyền nên thường

ca ngợi chiến thắng, ca ngợi anh hùng vĩ đại của dân tộc Vì thế khuynh hướngchủ yếu trong các sáng tác giai đoạn này mang khuynh hướng sử thi Đến naytrước sự thay đổi của hoàn cảnh lịch sử xã hội, yêu cầu văn học nói chung, tiểuthuyết nói riêng phải đổi mới một cách toàn diện Với nhiệm vụ khám phá thựctại, coi trọng và phản ánh đúng sự thật, tiểu thuyết đương đại hướng đến tiếpcận đời sống trên bình diện thế sự, đời tư Vấn đề chủ yếu mà các tác giả tiểuthuyết giai đoạn này quan tâm là vấn đề con người với những trăn trở về số

phận và nhân cách trước những thay đổi đang diễn ra trong cuộc sống và trongchính tâm hồn mỗi con người Về mô hình tính cách, bên cạnh những conngười anh hùng- con người cộng đồng đã xuất hiện con người thân phận, cáthể, con người mang bi kịch cá nhân Điều này được thể hiện rõ trong tiểuthuyết của nhiều nhà văn trong đó có Nguyễn Đình Tú Tiểu thuyết NguyễnĐình Tú bộc lộ quan niệm về con người bản năng, con người thực tại và đặcbiệt nhà văn khẳng định dù con người ở hoàn cảnh nào trong họ luôn tồn tạimầm thiện, khát vọng hoàn lương.

* Bên cạnh những đổi mới trong ý thức và quan niệm nghệ thuật của mỗi nhà văn, tiểu thuyết Việt Nam thời kỳ đổi mới cũng có những cách tân đáng kể về mặt hình thức nghệ thuật.

Trước tiên, đó là những thay đổi trong nghệ thuật trần thuật Nếu như ởphương diện nội dung của tiểu thuyết sau 1975 khuynh hướng nhận thức lại nổitrội lên như khuynh hướng chủ đạo thì ở phương diện nghệ thuật vấn đề nghệthuật trần thuật cũng nổi bật lên như một vấn đề trọng tâm Trong nghệ thuậttrần thuật, các tác giả tiểu thuyết giai đoạn này đã có những thay đổi ở phươngthức trần thuật như sự dịch chuyển điểm nhìn từ nhà văn vào nhân vật, sự thayđổi vai kể, sự xen kẽ hay đảo ngược các tình tiết hay cách đưa truyện lồngtrong truyện,… Chính những đổi mới trong nghệ thuật trần thuật này đã gópphần thể hiện ý đồ nghệ thuật của nhà văn cũng như tạo nên sự đa dạng, lôicuốn trong nghệ thuật trần thuật và làm cho người đọc thích thú hơn khi tiếpnhận tác phẩm Ngoài ra, nghệ thuật xây dựng nhân vật hay ngôn ngữ, giọngđiệu trong tiểu thuyết giai đoạn này cũng có những điểm khác trước Vượt rakhỏi tính trang trọng của ngôn ngữ tiểu thuyết sử thi, ngôn ngữ tiểu thuyết sau

1975 ngày càng linh hoạt và “đời thường” hơn Hướng đến việc thể hiện cácvấn đề cuộc sống và con người đời thường, tiểu thuyết sau 1975 luôn tìm chomình ngôn ngữ thể hiện phù hợp Ngôn ngữ đời thường mang đậm tính khẩungữ, thông tục và đôi khi lại in đậm dấu ấn cá nhân là điểm dễ nhận thấy củangôn ngữ tiểu thuyết giai đoạn này Giọng điệu của tiểu thuyết sau 1975 cũng

là yếu tố nghệ thuật có nhiều thay đổi Nếu như ở giai đoạn trước tiểu

thuyết chủ yếu chỉ mang tính một giọng, thường là ngợi ca thì ở giai đoạn sau

1975 cùng với sự đa dạng về nội dung phản ánh, tiểu thuyết đã dần thoát khỏitính chất đơn giọng để hướng đến tính đa giọng điệu Ở các tác phẩm tiểuthuyết giai đoạn này dường như không chỉ có một vấn đề được đặt ra, khôngchỉ có một cách nhìn, một thái độ mà luôn có nhiều hơn một và luôn có sự đanxen, pha trộn Chính vì thế mà trong cùng một tác phẩm người đọc có thể nhậnthấy nhiều giọng điệu khác nhau và chính điều này cũng mở ra nhiều hướngcho người đọc trong việc tiếp nhận và cảm thụ tác phẩm

1.3.2 Đóng góp của tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú

1.3.2.1 Vài nét về tiểu sử, con người, sự nghiệp sáng tác

Nguyễn Đình Tú người con của miền đất Kiến An, Hải Phòng, sinh ngày 7tháng 7 năm 1974, tốt nghiệp Đại học Luật Hà Nội năm 1996 và tu nghiệp sĩ quantại trường Quân chính Quân khu 3 năm 1997 Từ năm 1997 đến năm 2001Nguyễn Đình Tú công tác tại Viện Kiểm sát quân sự Quân khu 3 Từ năm 2001anh về công tác tại Ban Văn- Tạp chí Văn nghệ quân đội Hiện tác giả đang giữcác chức vụ: Phó ban Nhà văn trẻ - Hội Nhà văn; Phó chi hội trưởng chi hội Nhàvăn Quân đội và Trưởng ban Văn xuôi - Tạp chí Văn nghệ quân đội

Cùng thời với thế hệ các nhà văn trẻ 7X, 8X như Đỗ Bích Thúy, NguyễnVĩnh Tiến, Đỗ Hoàng Diệu… cách đây mười năm Nguyễn Đình Tú đã được

biết đến từ chuyên mục “Tác phẩm tuổi xanh” trên báo Tiền phong Nguyễn

Đình Tú đến với nghề viết văn như một duyên nợ Học ngành Luật và công táctrong ngành luật nhiều năm nhưng cuối cùng lại chọn theo nghiệp văn chương

Anh từng tâm sự “Không thể nói là tôi không yêu ngành luật cũng không thể nói là ngành văn kiếm nhiều tiền hơn ngành luật Thôi thì đổ cho số phận vậy Rằng kiếp này, tôi phải viết văn chứ không dừng lại ở việc “cáo trạng” hay

“luận tội” người khác Và tôi chấp nhận sự lựa chọn của số phận, tức là chấp nhận từ một tay “sĩ quan quân Pháp” chuyển sang làm một tay “sĩ quan nhà văn” [60]

Có thể nói anh là cây bút viết khá đều tay ở cả hai thể loại truyện ngắn

và tiểu thuyết Cho đến nay, gia tài văn chương của Nguyễn Đình Tú ngoài các

tập truyện ngắn khá nổi tiếng đã xuất bản như: Bên bờ những dòng chảy (2001), Không thể nào khác được (2002), Nỗi ám ảnh khôn nguôi (2003), Điệu Mambo hư ảo (2006) là hàng loạt tiểu thuyết sáng tác trong hơn 10 năm: Hồ sơ một tử tù (2002) - tác phẩm đã được chuyển thể thành phim truyền hình dài tập

có tựa đề Lời sám hối muộn màng trong seri phim Cảnh sát hình sự phát sóng trên VTV1 năm 2006, Bên dòng Sầu Diện (2006), Nháp (2007), Phiên bản (2009), Kín (2010), Hoàng tâm (2013), Xác phàm (2014), Cô mặc sầu (2015).

Nguyễn Đình Tú đã gặt hái được khá nhiều thành công trong quá trìnhhoạt động ở lĩnh vực văn chương Có thể kể đến một số giải thưởng văn họcnhư: Giải thưởng cuộc thi truyện ngắn Văn nghệ quân đội 1999 - 2000 với các

phẩm Bên bờ những dòng chảy, Qua sông, Những chàng trai sống cùng hoa săng đắng, Giải thưởng tiểu thuyết Nhà xuất bản Công an nhân dân phối hợp với Hội nhà văn năm 2002 với tác phẩm Hồ sơ một tử tù, năm 2010 với tác phẩm Phiên bản Giải thưởng 10 năm Bộ Công an với tiểu thuyết Hồ sơ một tử

tù Giải thưởng 5 năm Bộ Quốc phòng với tiểu thuyết Bên dòng Sầu Diện Gần đây nhất tiểu thuyết Kín của Nguyễn Đình Tú cũng đã lọt vào vòng chung khảo

của hội Nhà văn Việt Nam năm 2011 Song điều đáng nói hơn cả trong thànhquả mà nhà văn trẻ nhận được sau quá trình khổ công trên mỗi trang viết đầytâm huyết là tình cảm yêu mến của độc giả Những tác phẩm của anh đã vượtlên hàng trăm tác phẩm khác để đến với người đọc và chiếm được một vị trínhất định trong lòng bạn đọc Nói về quá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc,cần mẫn, chăm chỉ của Nguyễn Đình Tú, nhà báo Dương Tử dùng cách gọi với

lối ví von, so sánh độc đáo “gã trai phố vác rìu”: “Nguyễn Đình Tú là trai phố, chẳng nên ví gã như một gã tiều phu và gã cũng chẳng thích được gọi là tiều phu, thế nhưng nếu “lỡ” phải ví như thế thì tôi vẫn nghĩ đến hình ảnh một gã tiều phu miệt mài vung rìu giữa khu rừng có tên gọi cuộc sống Còn gã tiều phu ấy có tên gọi: nhà văn!” [60]. Sự ví von ấy của Dương Tử chắc chắn nhận

được sự đồng tình của rất nhiều độc giả bởi Nguyễn Đình Tú cần mẫn, đều đặnviết và đều đặn trình làng các tác phẩm của mình đúng với lời hẹn Bằng sự nỗlực phấn đấu, miệt mài tìm tòi, sáng tạo, nên dù là người bước vào làng văn

“khá muộn” nhưng anh đã chứng tỏ được rằng: “cánh cổng văn chương không khép lại với ai bao giờ chỉ có điều nhà văn có can đảm đẩy cánh cửa đó ra để bước vào và tự tìm cho mình một lối đi riêng” [24] Ngoài tình yêu văn

chương, Nguyễn Đình Tú còn có sự dũng cảm dấn thân của một người cầm bútnên trải qua những thăng trầm thay đổi của thời gian, anh đã thực sự khẳngđịnh được vị trí của mình trong lòng người đọc

1.3.2.2 Tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú

Đại hội Đảng khóa VI (năm 1986) đã mở ra một cánh cửa mới cho vănhọc nghệ thuật nói chung Trước những nhu cầu đổi mới, tiểu thuyết Việt Nambắt đầu có những vận động nhất định cả về đề tài, chủ đề lẫn phương thức biểuhiện Có thể nói, dòng chảy âm thầm và quyết liệt đổi mới của tiểu thuyết ViệtNam vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với Nguyễn Đình Tú khi chọn thể loại

“công nghiệp nặng” này để sáng tác Trong khoảng hơn 10 năm đầu thế kỷXXI, Nguyễn Đình Tú đã ra mắt bạn đọc một loạt tiểu thuyết với một lối viết

rất mới mẻ và táo bạo: Hồ sơ một tử tù (2002), Bên dòng Sầu Diện (2006), Nháp (2007), Phiên bản (2009), Kín (2010), Hoang tâm (2013), Xác phàm (2014), Cô Mặc Sầu (2015) Điều này đã khẳng định sức sáng tác mạnh mẽ,

đáng nể phục của anh

Hồ sơ một tử tù, tiểu thuyết đầu tay được in năm 2002 ở Nhà xuất bản Công an nhân dân của Nguyễn Đình Tú ban đầu có tên là Bên kia là cát bụi Tác phẩm đạt giải B trong cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện và ký Vì an ninh

Tổ quốc và bình yên cuộc sống giai đoạn 1998 - 2002 do Bộ công an và Hội

nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức Cuốn sách viết về con đường dẫn đếnphạm tội của một sinh viên đầy triển vọng, gióng lên hồi chuông về sự tha hóalối sống của một bộ phận thanh niên trí thức Cho đến nay cuốn tiểu thuyết đãđược tái bản nhiều lần và cũng được chuyển thể thành phim truyền hình dài tập

với tên gọi Lời sám hối muộn màng trong seri phim Cảnh sát hình sự phát sóng

trên VTV1 năm 2006

Cuốn tiểu thuyết được giải thưởng 5 năm của Bộ quốc phòng (2004 - 2009)

mang tên Bên dòng Sầu Diện viết về đề tài chiến tranh đã khẳng định nội lực sáng

tác tiểu thuyết của nhà văn người lính Nguyễn Đình Tú Đây là cuốn tiểu thuyếtviết về đề tài hoàn toàn khác với các tiểu thuyết còn lại của anh Khi chiến tranhkết thúc, đất nước hòa bình, lớp các nhà văn trăn trở kiếm tìm những mảng đề tàimới, phù hợp với yêu cầu của thời đại Đề tài người lính với họ “không mấy mặn

mà” và ít được quan tâm, nhắc tới thì Bên dòng Sầu Diện ra đời Với chất giọng

thương cảm, xót xa nhà văn đã phản ánh thật sống động về chiến tranh với nhữngvết thương lòng khó lành mà những người lính, những con người đi ra từ cuộcchiến phải gánh chịu là một cố gắng đáng trân trọng

Tiểu thuyết có cái tên khá độc đáo: Nháp (Nxb Thanh niên, 2008), với câu đề từ: “Cuộc đời nháp tôi bằng những số phận” [63] nhà văn Nguyễn Đình

Tú gợi lên cho độc giả nhiều liên tưởng khi tiếp cận tác phẩm, đặc biệt là đối

với độc giả trẻ Có thể hiểu Nháp tức là tiểu thuyết đang nói đến một “thế hệ Nháp” lúc giao thời của một đất nước, hoặc thi pháp tiểu thuyết được triển khai

dưới dạng bản nháp, hay những nhân vật đang thử nghiệm cuộc sống bằng cáchnháp cuộc đời mình dưới nhiều dạng thức… Với một giọng dẫn chuyện rất tựnhiên, cuốn sách đã lôi cuốn người đọc ngay từ những trang đầu tiên Mới ngỡđầu như đây là cuốn sách viết về sex, bởi lẽ hơn 300 trang sách thì có đến mộtphần ba là những trường đoạn nóng bỏng và phập phồng với những cảnh huống

ái ân Nhưng thực chất, tác phẩm là sự bày tỏ thái độ của một thế hệ đang muốnbung khởi khỏi những ẩn ức gia đình, những áp chế xã hội và áp lực của cuộcsống đương đại qua sex Thông qua sự biến đổi đầy phức tạp của hai nhân vậtchính Đại và Thạch, những con người tiêu biểu cho đời sống của lớp trẻ đươngđại, đang trong giai đoạn khát khao khám phá thế giới quanh mình: tình yêu,gia đình, xã hội và khám phá chính bản thân trong mối tương tác với cái đẹp,với văn hóa tính giao đồng chủng tộc và khác chủng tộc Tác phẩm đã lọt vàovòng chung kết cuộc thi viết tiểu thuyết Hội nhà văn Việt Nam 2006 - 2009

Khi Nháp vẫn còn lan tỏa dư âm, “nội lực tiểu thuyết” của Nguyễn Đình

Tú lại tiếp tục được khẳng định bằng cuốn tiểu thuyết thứ tư mang tên Phiên

bản Cuốn tiểu thuyết dày 400 trang viết về thế giới tội phạm có sức cuốn hút

người đọc không chỉ bằng cốt truyện hay, thủ pháp mới mẻ mà còn ở việc phântích chiều sâu tâm lý nhân vật Để lựa chọn con đường đi tốt xấu, thiện ác, conngười nhất là thế hệ trẻ phải đối mặt với một cuộc đấu tranh vô cùng khốc liệtgiữa lí trí và tình cảm Sự tàn bạo của xã hội giang hồ được phơi bày trần trụitrên nhiều trang sách cùng những trăn trở, day dứt khát khao rất người được

mô tả, mổ xẻ đầy nhân bản Những mảng sáng - tối, thực - ảo đan xen vàonhau, tạo nên một sự mông lung mơ hồ trong cảm thức của người đọc Chưa

có, không có một kết cục duy nhất, mà tất cả đều như đang dang dở, ngổnngang với những đối lập, tranh chấp, lưu chuyển như cuộc sống ồn ào mà khóhiểu thời hiện tại Phải chăng đó cũng là những băn khoăn, những khao khát

mà Nguyễn Đình Tú muốn gửi vào trong mỗi tác phẩm của mình: “Con người

là những phiên bản nhiệm màu của Chúa” [64, tr.5] Suy nghĩ mang tính

chiêm nghiệm ấy cũng trở thành sợi chỉ xuyên suốt trong những trang viết của

anh Phiên bản là cuốn tiểu thuyết thứ hai của Nguyễn Đình Tú đoạt giải B

cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện và ký do Bộ Công an và Hội nhà văn ViệtNam phối hợp tổ chức

Năm 2010 cuốn tiểu thuyết thứ 5 mang tên Kín chính thức ra mắt bạn đọc.

Tác phẩm này một lần nữa khẳng định Nguyễn Đình Tú thực sự là một cây bútlực có sức viết khá sung mãn Tài năng của nhà văn đến độ “chín” cả về lượng vàchất Anh đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu đề ra đó là ba năm với ba cuốn tiểu

thuyết Vẫn tập trung khai thác đối tượng là thế hệ trẻ nhưng ở Kín họ lại không

có sự yên ổn về mặt tinh thần, họ tồn tại như những chiếc bóng vật vờ trước sựthay đổi của thời gian Nhà phê bình Nguyễn Thị Minh Thái thở dài xót xa trước

những nhân vật trong Kín khi “họ bị đẩy ra hoặc tự mình vẫy vùng khỏi gia đình chật hẹp, hoặc mê man đi theo tiếng gọi của bạn bè hay tình ái với những ham muốn bất chợt, bất thường” [51] Như một sự tiếp nối liền mạch với những tiểu thuyết trước đó của anh, Kín tập trung làm nổi bật chân dung của bộ phận giới trẻ

trong vòng xoay chóng mặt của kinh tế thị trường và bao nhiêu va đập giữa cácquan niệm sống Có thuốc lắc, có ăn chơi

thác loạn, có quần hôn, lang bạt, bụi đời, có giết người lại có cả văn hóa tâm

linh đạo Mẫu Tuy nhiên, nếu Nháp quá sex, Phiên bản quá bạo lực thì ở Kín là

một giới trẻ quá hoang hoải, lạc loài hoài nghi, vỡ mộng Đây là cuốn tiểuthuyết có kết cấu phức tạp, ẩn giấu nhiều thông điệp về con người trong một xãhội không ngừng thay đổi và rạn nứt

Hoang tâm cuốn tiểu thuyết trinh thám đầy kinh dị được viết xong vào tháng 1 năm 2013 Không gian của Hoang tâm là không gian lịch sử xoay quanh chiến tranh biên giới phía Tây Nam Song Hoang tâm “không phải là cuốn tiểu thuyết sử thi, nơi người đọc hi vọng tìm thấy ở đó những trận đánh lớn, chiến lược thể hiện vai trò và tài năng của các tướng lĩnh, hay tinh thần chiến đấu của binh sĩ các bên tham chiến Nguyễn Đình Tú muốn nhấn vào khía cạnh khác, nhỏ lẻ và phân mảnh Cho nên nó “người” hơn” [30] Cuốn

tiểu thuyết đầy huyền bí kể về nhân vật Anh, một chàng sinh viên tốt nghiệpkhoa Văn bị động viên vào quân đội tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tâynam và làm nghĩa vụ quốc tế trên nước bạn Campuchia Anh trở về làm thầygiáo nhiều năm trước khi căn bệnh mất ngủ triền miên khiến anh phải tìm vềvùng Cửa núi, huyện Yên Thủy để tìm lại giấc ngủ Con đường tìm lại giấc ngủcũng là con đường của huyền mị, của mông lung, của thao thức và tỉnh thức.Chỉ đến khi Anh tìm được lại chính mình với sức vóc đàn ông cường tráng thìgiấc ngủ cũng đến với anh, trở lại với anh trong bùi ngùi tiếc nuối Giấc mơhoang tưởng mà như thực ở khu du lịch Cửa Núi cùng với người con gái điếmvới cái tên tạm gọi là Son Phấn như một hành trình đẹp khi con người tìm lạiđược chính mình giữa bao nhiêu chồng lấn yêu thương và nghi kị, giữa huyềnhoặc và sôi động của cuộc đời

Cuốn tiểu thuyết thứ bảy Xác phàm một lần nữa đưa Nguyễn Đình Tú

vào danh sách những nhà văn có nhiều độc giả nhất hiện nay Nhà phê bình Bùi

Việt Thắng nhận định: “Một Nguyễn Đình Tú ngồn ngộn vốn sống, dày dặn trải nghiệm và đặc biệt cực kỳ phong phú trí tưởng tượng Văn phong vẫn cứ sắc ngọt, hoạt Nhưng bắt đầu chín muồi về độ triết lý” [53].

Xác phàm đó là một câu chuyện “ốc mượn hồn”, mượn câu chuyện

đương đại để nói về một sự kiện lịch sử, để qua đó gắn kết lịch sử với hiện tại

Đúng như nhà văn Đào Bá Đoàn nhận xét: “Xác phàm thực ra là một dòng sông ký ức cuộn chảy của dân tộc Việt thời đoạn một phần ba thế kỷ qua - Ấy

là cuộc chiến vệ quốc với kẻ thù truyền kiếp; sự khốc hại của chiến tranh; cái nhân văn trong cảnh ngộ máu; những đớn đau mất mát của thân phận đàn bà;

sự “lệch chuẩn” trong hoàn thiện nhân cách trẻ em - những cơn buồn và những vẻ đẹp hoang đường như một mê sảng của thế giới tiếp tục còn bị đẩy sâu vào vùng tăm tối - đường còn lắm mê loạn, cái đẹp còn còn bị dìm, bị tàn hại bởi bao tảng đá hộc; khát vọng nhân văn còn vời vợi và bản thân nó vẫn gây khát như người bệnh trót uống cả biển mặn mà mặt trời đã đổ lửa, rang tất

cả trong một khung trời…” [dẫn theo 54].

Cũng viết về đề tài hình sự cùng với Hồ sơ một tử tù, Phiên bản là tiểu thuyết viết về tội phạm ma túy mang tên Cô Mặc Sầu (2015) Bối cảnh chính

của tác phẩm là thung lũng Cô Mặc Sầu nhỏ bé, xinh đẹp, nổi tiếng với loài hoa

dạ thảo phong Góc rừng núi thơ mộng ấy bỗng rung động bởi những vụ ánthảm khốc liên tiếp xảy ra mà nguyên nhân đều có liên quan đến ma túy khiếncho mảnh đất vốn bình yên nay trở nên u ám, đáng sợ Lần theo dấu vết nhữngngười sử dụng, buôn bán ma túy cùng với cuộc trở về tìm lại cội nguồn củanhân vật Việt kiều Min và câu chuyện nhuốm màu huyền bí của bà lão trămtuổi, các chiến sĩ an ninh không chỉ điều tra được bí ẩn quanh các vụ án mà cònđưa vào tác phẩm góc nhìn về văn hóa, truyền thống và tình người

Như vậy, có thể nói, tiểu thuyết mười năm đầu thế kỷ XXI trong đó có sựgóp mặt của tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú đã xác lập được diện mạo riêng từnhững thể nghiệm của các cây bút trẻ mang dấu ấn của văn học hậu hiện đại.Hơn 10 năm với 8 cuốn tiểu thuyết không chỉ cho thấy sức sáng tạo dồi dào,mãnh liệt của Nguyễn Đình Tú mà còn cho thấy nỗ lực làm mới mình của nhàvăn khiến cho anh không lạc hậu, không bị bạn đọc lãng quên Có thể độc giả

vẫn chưa tìm thấy những tác phẩm có “sự thống nhất giữa trò chơi và những

ẩn dụ lớn” nhưng như ngạn ngữ phương Tây từng nói: “Khi chưa tìm được cái mình yêu hãy yêu cái mình có” [40, tr.48], sự tâm huyết khát khao thể hiện

cách tân của nhà văn rất cần được khích lệ và hi vọng đó chính là cầu nối đểchúng tôi yêu và khám phá được những cái mới trong tiểu thuyết của anh

Tiểu kết chương 1

Dù các nhà nghiên cứu nhìn nhận nhân vật văn học ở nhiều khía cạnhkhác nhau nhưng với một tác phẩm văn học, nhân vật chính là phương tiệnquan trọng quyết định giá trị, sức sống của tác phẩm đó với thời gian Đặc biệtvới thể loại tiểu thuyết, nhân vật quyết định mọi sự sáng tạo nghệ thuật, giúpnhà văn thể hiện quan điểm, tư tưởng của mình về con người, cuộc sống và xãhội Trong văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới, tiểu thuyết hướng tới khai thácmuôn mặt của đời sống trong đó có vấn đề nữ quyền Bình đẳng giới đã giúpcác nhà tiểu thuyết phân tích, lí giải được nhiều phương diện khác nhau ởngười phụ nữ Là nhà văn trẻ thuộc thế hệ 7X, từng học ngành Luật, công tác ởViện Kiểm sát và hiện đang làm việc trong quân đội, Nguyễn Đình Tú có cáinhìn khá toàn diện về đời sống xã hội đặc biệt là phương diện tội phạm vànhững mặt trái của xã hội mà người phụ nữ cũng là đối tượng góp mặt trong thếgiới phức tạp, nhiều cạm bẫy ấy Trong hơn 10 năm sáng tác, Nguyễn Đình Tú

đã ra mắt bạn đọc nhiều truyện ngắn cùng tám cuốn tiểu thuyết và được đánh

giá là “nhà tiểu thuyết lực lưỡng” Cùng với những cây bút có tên tuổi, nhà văn

trẻ Nguyễn Đình Tú viết về vấn đề nữ quyền theo cách riêng Khi viết về giới

nữ, dường như anh buộc mọi người phải trăn trở với những số phận đầy bi kịchđau đớn, khó tìm được con đường giải phóng cho chính mình Đây cũng là mộttrong những đóng góp đáng ghi nhận của nhà văn trẻ Nguyễn Đình Tú trongvăn học Việt Nam đương đại