Các biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn thành phố hội an, tỉnh quảng nam

hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Sóc Trăng, Luận văn Tiến sĩ, Học viện Khoa học xã hội,Hà Nội; 2 Th.S Đỗ Thị Bảo Ngọc 20

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HÀ NỘI, năm 2020.

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học của riêngtôi, dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Khắc Hải Các kết quả nghiên cứutrong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các sốliệu và ví dụ nêu trong Luận văn đảm bảo độ chính xác, khách quan và trungthực Các kết luận khoa học của các tác giả khác đều được trích dẫn đầy đủtrong Luận văn

Tác giả luận văn

Đặng Thị Thúy Vân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ BIỆN PHÁP TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 17

1.1 Một số vấn đề lý luận về biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổiphạm tội 171.2 Pháp luật hình sự một số nước về biện pháp tư pháp đối với người dưới

18 tuổi phạm tội 30

CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THÀNH PHỐ HỘI AN, TỈNH QUẢNG NAM 37

2.1 Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về biện pháp tư phápđối với người dưới 18 tuổi phạm tội 372.2 Thực tiễn áp dụng các biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạmtội tại thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam 45

CHƯƠNG 3 HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 62

3.1 Các yếu tố đảm bảo áp dụng đúng quy định về biện pháp tư pháp đối vớingười dưới 18 tuổi phạm tội trong Bộ luật hình sự năm 2015 623.2 Hoàn thiện quy định pháp luật về biện pháp tư pháp đối với người dưới

18 tuổi phạm tội 65

3.3 Các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tư pháp đốivới người dưới 18 tuổi phạm tội 67

KẾT LUẬN 77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Tòa án nhân dânThi hành án hình sựTrách nhiệm hình sự

Vụ án hình sự

DANH MỤC CÁC BẢNG

hiệu

Phân biệt biện pháp tư pháp đối với người dưới 18

Bảng 1.1 tuổi phạm tội và hình phạt đối với người dưới 18 tuổi 18

phạm tội

Tình hình áp dụng biện pháp tư pháp đối với người

Bảng 2.1 dưới 18 tuổi phạm tội tại thành phố Hội An và tỉnh 33

Quảng Nam từ năm 2015 đến năm 2019

Các hình phạt và biện pháp tư pháp áp dụng đối với

Bảng 2.2 người dưới 18 tuổi phạm tội tại thành phố Hội An từ 35

năm 2015 đến năm 2019

Các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện bị áp

An từ năm 2015 đến năm 2019

Thống kê số bị cáo là người dưới 18 tuổi theo giới

Bảng 2.4 tính, nhóm tuổi và trình độ học vấn tại thành phố Hội 38

An từ năm 2015 đến năm 2019

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhậpkinh tế quốc tế, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu lớn về khoa học, kinh tế,văn hóa, xã hội, chính trị Tuy nhiên, việc phát triển về mọi mặt của đời sống

xã hội cũng mang đến những mặt tiêu cực, lối sống cực đoan và kết quả tấtyếu là tình hình tội phạm ngày càng phức tạp, trong đó, tình hình người dưới

18 tuổi phạm tội ngày càng diễn biến phức tạp, có chiều hướng gia tăng về số lượng và tính chất nguy hiểm của hành vi

Người dưới 18 tuổi là người đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện

về thể chất, tâm sinh lý, nhân cách sống Người ở độ tuổi này chưa phát triểnđầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ, tinh thần, nhân cách; có sự hạn chế vềkinh nghiệm sống, kiến thức pháp luật, dễ bị tác động, chi phối bởi điều kiệnsống; chưa thể nhận thức đầy đủ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi

mà mình thực hiện, khả năng tự kiềm chế chưa tốt Trong tư duy của người ở

độ tuổi này bắt đầu hình thành ý thức độc lập trong việc quyết định cuộc sốngriêng của mình, bắt đầu tự độc lập trong hành động, suy nghĩ, ứng xử và thiếtlập các mối quan hệ riêng biệt, dễ bị người khác kích động, dụ dỗ, lôi kéo vàoviệc thực hiện những hành vi trái pháp luật Chính vì vậy, vấn đề người dưới

18 tuổi phạm tội ngày càng thu hút sự quan tâm của xã hội và các cơ quan bảo

vệ pháp luật

Là đạo luật quan trọng quy định những vấn đề liên quan đến tư pháphình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, BLHS năm 2015 đã dành nhiềuđiều khoản quy định về chính sách xử lý hình sự đối với người dưới 18 tuổiphạm tội theo hướng vì lợi ích tốt nhất của họ Theo đó, việc xử lý người dưới

18 tuổi phạm tội phải tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định và phải nhằm

mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, trở thành người có ích cho xãhội và cho gia đình Việc truy cứu TNHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tộiphải được cân nhắc trên cơ sở đánh giá đầy đủ các đặc điểm tâm sinh lý, cácyếu tố gia đình và xã hội, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tộicũng như yêu cầu đấu tranh phòng ngừa tội phạm Ngay cả khi người dưới 18tuổi phạm tội bị truy cứu TNHS thì họ vẫn có khả năng không bị áp dụng hìnhphạt, việc áp dụng hình phạt được xem là biện pháp cuối cùng Thay vào đó,Tòa án ưu tiên áp dụng biện pháp tư pháp hoặc biện pháp giám sát, giáo dụctrong trường hợp được miễn TNHS nếu việc áp dụng các biện pháp này vẫnđảm bảo mục đích giáo dục, cải tạo người dưới 18 tuổi phạm tội.

Trong những năm qua, quá trình áp dụng các quy định của BLHS liênquan đến người dưới 18 tuổi phạm tội đã phát huy hiệu quả đáng kể mục đíchgiáo dục, cải tạo cũng như bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của họ trong

tư pháp hình sự Tuy nhiên, tình hình tội phạm xâm hại người dưới 18 tuổidiễn ra khá nghiêm trọng, các tội về hiếp dâm, mua bán trẻ em cũng đang làvấn đề được cả xã hội quan tâm, trong khi đó, việc áp dụng quy định có liênquan của BLHS đối với người dưới 18 tuổi vẫn còn gặp một số khó khăn,vướng mắc Bên cạnh đó, việc nước ta ký kết Công ước của Liên hợp quốc vềquyền trẻ em đã đặt ra yêu cầu bảo vệ ngày càng tốt hơn quyền lợi ích hợppháp của người dưới 18 tuổi, do đó, các biện pháp tư pháp hình sự áp dụngvới người dưới 18 tuổi phạm tội cần phải có những sửa đổi, bổ sung để phùhợp hơn BLHS cần phải quy định những chế tài xử lý riêng đối với ngườidưới 18 tuổi, thủ tục tố tụng cũng phải phù hợp với lứa tuổi này nhằm thể hiệntính nhân đạo trong đường lối, chính sách xử lý người dưới 18 tuổi phạm tộicủa Đảng và Nhà nước Cần phải đảm bảo các chế tài xử lý hình sự đối vớingười dưới 18 tuổi cũng cần phải đủ mạnh để đảm bảo tính ren đe, phòngngừa họ tiếp tục phạm tội cũng như có sức ren đe đối với cộng đồng

Với những lý do đó, tác giả chọn đề tài “Các biện pháp tư pháp đối với

người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam”

để làm Luận văn thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong những năm qua, ở các mức độ khác nhau đã có những công trìnhkhoa học đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến đề tài này

Về giáo trình, sách chuyên khảo, bình luận có các công trình sau: Đinh

Văn Quế (2018), Bình luận Bộ luật Hình sự năm 2015 - Phần thứ nhất, Nxb Thông tin và truyền thông, Hà Nội; 2) TS Phạm Mạnh Hùng (2014), Giáo

trình Luật hình sự Việt Nam - Phần chung, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; 3) Lê Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau

đại học: Những vấn đề cơ bản trong Khoa học Luật hình sự (phần chung),

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội; 4) Trường Đại học Luật Hà Nội (2007), Giáo

trình luật hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội; 5) Trịnh Tiến

Việt (2012), Hoàn thiện các quy định của phần chung Bộ luậthình sự trước

yêu cầu đổi mới đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; 6) Đinh Văn Quế

(2000), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự năm 1999 - Phần chung, Nhà

xuất bản thành phố Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh; 7) Nguyễn Đức Mai (2009),

Bình luận khoa học BLHS năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 phần chung,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; 8) Đinh Văn Quế (2006), Thực tiễn áp dụng

pháp luật hình sự những vấn đề lí luận và thực tiễn, Nxb Phương Đông, Hà

Nội; 9) Nguyễn Xuân Yêm (2004), Phòng ngừa thanh thiếu niên phạm tội

-Trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội, Nxb Công an nhân dân, Hà

Nội; 10) Trịnh Tiến Việt (2013), Pháp luật hình sự Việt Nam về miễn trách

nhiệm hình sự và thực tiễn áp dụng, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

Bên cạnh đó, dưới góc độ khoa học có một số công trình ở cấp độ luận

văn thạc sĩ, tiến sĩ luật học như: 1) T.S Nguyễn Gia Viễn (2019), Áp dụng

hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Sóc Trăng, Luận văn Tiến sĩ, Học viện Khoa học xã hội,

Hà Nội; 2) Th.S Đỗ Thị Bảo Ngọc (2019), Các biện pháp tư pháp đối với

người dưới 18 tuổi phạm tội theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Trị”, Luận văn Thạc sĩ, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội; 3) Th.S

Lưu Ngọc Cảnh (2010), Các hình phạt và biện pháp tư pháp áp dụng đối với

người chưa thành niên phạm tội theo luật hình sự Việt Nam, Luận văn Thạc

sĩ, Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội; 4) Th.S Nguyễn Thị Tố Nga

(2011), Các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm

tội theo quy định của pháp luật hình sự, Luận văn Thạc sĩ, Khoa luật Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội; 5) Th.S Đỗ Văn Hùng (2016), Các biện pháp tư

pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ, Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội; 6)

Th.S Nguyễn Thị Minh Nguyệt (2016), Biện pháp tư pháp giáo dục tại xã,

phường, thị trấn đối với người chưa thành niên phạm tội trong Luật hình sự Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội;

7) Th.S Lưu Thị Thu Hương (2014), Các biện pháp tư pháp trong pháp luật

hình sự Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội,

Hà Nội; 8) Th.S Trần Hồng Nhung (2017), Các biện pháp giám sát, giáo dục

và biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, Luận văn Thạc sĩ,

Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

Ngoài ra, có một số nghiên cứu được đăng trên các tạp chí chuyên ngành

luật như: 1) Th.S Trần Văn Dũng (2008), “Chế định thẩm phán vị thành niên

trong Luật hình sự và Luật tố tụng hình sự Cộng hòa Pháp”, Tạp chí Luật

học, số 5, tr 54-59; 2) Th.S Hà Lệ Thủy (2016), “Các biện pháp tư pháp

trong Luật hình sự một số nước trên thế giới”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 4,

tr 32-36; 3) PGS.TS Lê Thị Sơn (2015), “Nguyên tắc xử lý đối với người

chưa thành niên phạm tội và sự thể hiện trong Bộ luật hình sự”, Tạp chí luật

học, số 3, tr 55-64; 4) Lê Cảm, Đỗ Thị Phượng (2004), “Tư pháp hình sự đối

với người chưa thành niên: Những khía cạnh pháp lý hình sự, tố tụng hình sự, tội phạm học và so sánh luật học”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 20; 5)

Nguyễn Đình Gấm (2002), “Nguyên nhân tâm lý xã hội của tội phạm vị thành

niên”, Tạp chí Tâm lý học, số 5; 6) Phạm Văn Hùng (2008), “Hệ thống điều tra thân thiện với người chưa thành niên”, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, số

20; 7) TS Trần Đình Thắng (2020), “Biện pháp tư pháp - Thực trạng và giải

pháp”, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, số 09.

Có thể thấy, do phạm vi và mục đích nghiên cứu nên các công trình khoahọc chưa đi sâu nghiên cứu một các có hệ thống, đồng bộ và toàn diện cácbiện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội từ cơ sở đánhgiá thực tiễn áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tộitrên một địa bàn cụ thể là thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam Chính vì vậy,việc làm sáng tỏ những quy định của pháp luật hình sự về biện pháp tư pháp

áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, đồng thời đưa ra những giảipháp góp phần hoàn thiện các chính sách hình sự đối với người dưới 18 tuổi,đặc biệt là các biện pháp tư pháp, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giáodục, phòng ngừa người dưới 18 tuổi phạm tội trên địa bàn thành phố Hội An,tỉnh Quảng Nam

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích của luận văn nhằm làm sáng tỏ một cách có hệ thống nhữngvấn đề lý luận về biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạmtội theo pháp luật hình sự Việt Nam và phân tích pháp luật hình sự của một sốquốc gia trên thế giới về biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạmtội Đồng thời, luận văn tiến hành tổng kết và đánh giá thực tiễn áp dụng các

biện pháp này tại thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam giai đoạn từ năm 2015đến năm 2019, trên cơ sở đó, nêu ra những vướng mắc, hạn chế, khó khăntrong việc áp dụng các biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

và đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự vềcác biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cũng như đưa racác giải pháp nâng cao hiệu quả trong việc áp dụng biện pháp tư pháp này trênthực tiễn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mục đích nêu trên, luận văn đặt ra các nhiệm vụ chủyếu sau đây:

- Nghiên cứu, phân tích để làm rõ một số vấn đề lý luận về các biện pháp

tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội như: Khái niệm, đặcđiểm, vai trò, phân biệt giữa biện pháp tư pháp với hình phạt áp dụng đối vớingười dưới 18 tuổi phạm tội, pháp luật hình sự của một số nước trên thế giới

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn đúng như tên gọi của nó: Các biệnpháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn thành phố Hội

An, tỉnh Quảng Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Dưới góc độ chuyên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự, luận văn chỉ

đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về biện pháp tư pháp áp dụngđối với người dưới 18 tuổi phạm tội theo quy định của pháp luật hình sự ViệtNam hiện hành cũng như phân tích những nội dung xoay quanh việc áp dụngcác quy định của pháp luật về biện pháp tư pháp này trên cơ sở đánh giá thựctiễn áp dụng tại thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam giai đoạn từ năm 2015đến năm 2019

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ

em cũng như các chính sách hình sự, phòng ngừa tội phạm do người dưới 18tuổi thực hiện

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn dựa trên một tổng thể các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp phân tích được sử dụng để làm rõ quy định của pháp luật hình sự về biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

- Phương pháp tổng hợp được sử dụng để đúc kết các nội dung pháp lý

về các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đãđược đánh giá, phân tích; tổng hợp các số liệu thu thập được từ tổng kết áp

dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi trên địa bàn thành phố Hội An.

- Phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu, làm rõ sự khác biệttrong việc quy định các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổiphạm tội trước và sau khi BLHS năm 2015 ban hành; so sánh giữa biện pháp

tư pháp với hình phạt áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

- Phương pháp liệt kê, thống kê được sử dụng để tìm ra số liệu áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi trên địa bàn thành phố Hội An

- Phương pháp phỏng vấn được sử dụng để thăm hỏi ý kiến Thẩm phán,Kiểm sát viên về việc áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổitrên địa bàn thành phố Hội An

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Trên cơ sở đi sâu nghiên cứu các quy định của pháp luật hình sự về biệnpháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và đánh giá thựctiễn áp dụng cán biện pháp này trên địa bàn thành phố Hội An, tỉnh QuảngNam, luận văn đề xuất những giải pháp góp phần hoàn thiện các chế định hình

sự về biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi

Kết quả nghiên cứu của luận văn còn có ý nghĩa làm tài liệu tham khảo

lý luận cần thiết, phục vụ cho việc nghiên cứu, học tập khoa học pháp luậthình sự cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành hình

sự và tố tụng hình sự

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Trên cơ sở phân tích, đánh giá việc áp dụng các biện pháp tư pháp đốivới người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn thành phố Hội An, luận văn đềxuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp này

trên thực tiễn có ý nghĩa trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm cũng nhưgiáo dục, cải tạo người phạm tội nói chung và người dưới 18 tuổi phạm tội nóiriêng ở nước ta Đồng thời, đây cũng là tài liệu có thể làm căn cứ sửa đổi phápluật hiện hành và tiến đến hoàn thiện hệ thống tư pháp hình sự trong tương lai.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dungcủa luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp luật hình sự một số nước trênthế giới về biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Chương 2: Biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội theoquy định của pháp luật hình sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng tại thành phốHội An, tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật và các giải pháp góp phần nâng cao hiệuquả áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ BIỆN PHÁP TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18

Theo Điều 1 Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em được Đại hộiđồng Liên hợp quốc thông qua ngày 20/11/1989 có nêu: “Trong phạm viCông ước này, trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp

áp dụng đối với trẻ em có quy định tuổi thành niên sớm hơn.” Theo đó, độtuổi trẻ em được xác định trong Công ước 1989 chỉ mang tính định hướngtrên cơ sở tôn trọng tuyệt đối hệ thống pháp luật của các quốc gia thành viêndựa vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ em cũng như tập quán xã hội ở mỗi quốcgia đó Như vậy, độ tuổi của người chưa thành niên được xác định khônggiống nhau tùy thuộc vào điều kiện của mỗi quốc gia thành viên

Nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, nhiều vănbản pháp luật ở nước ta quy định thống nhất độ tuổi của người chưa thành

niên là dưới 18 tuổi, riêng Luật trẻ em năm 2016 quy định trẻ em là ngườidưới 16 tuổi Có thể thấy rằng, mỗi văn bản pháp luật có mỗi phạm vi điềuchỉnh riêng phù hợp với từng chế định pháp luật trong từng lĩnh vực cụ thểnên có những quy định khác nhau khi xác định độ tuổi được coi là người chưathành niên, trẻ em.

BLHS năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 (sau đây gọi là BLHSnăm 2015) ra đời đã sửa đổi cụm từ “người chưa thành niên” theo quy địnhcủa BLHS năm 1999 thành “người dưới 18 tuổi” nhưng vẫn giữ nguyên độtuổi góp phần làm rõ quy định người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi

Có thể thấy, khái niệm người dưới 18 tuổi tương đồng với khái niệm ngườichưa thành niên, trên cơ sở căn cứ vào sự phát triển về thể chất, tinh thần cũngnhư đặc điểm tâm sinh lý, có thể hiểu người dưới 18 tuổi là người chưa pháttriển hoàn thiện về thể chất, tinh thần, tâm sinh lý và nhân cách, chưa có đầy

đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý

Ở độ tuổi này, người dưới 18 tuổi đang trong quá trình hoàn thiện về thểchất, tâm sinh lý nên họ thường tò mò, sôi nổi, muốn thể hiện là người lớn,nhưng lại dễ nổi giận, cáu ghét, không kiềm chế được hành vi, cảm xúc,…nên dễ bị chi phối bởi những tác động bên ngoài, họ tự cho mình quyền tự donhưng đôi khi lại tự do hành động một cách tùy tiện và thực hiện các hành vithiếu suy nghĩ chín chắn Sự tùy tiện vô kỷ luật này là hành vi vi phạm phápluật và có thể dẫn đến sự mất tự do của họ Từ đặc điểm về lứa tuổi, các đặctrưng nêu trên của người dưới 18 tuổi nên pháp luật Việt Nam cũng như phápluật nhiều quốc gia trên thế giới đều có những chế định pháp luật, đường lối,chính sách phù hợp để giáo dục, xử lý đối với người dưới 18 tuổi vi phạmpháp luật cũng như bảo vệ, phòng ngừa các hành vi xâm phạm người dưới 18tuổi

Ở Việt Nam, thuật ngữ người dưới 18 tuổi phạm tội được đề cập chủ yếutrong BLHS và BLTTHS; trong đó, BLHS dành Chương XII và BLTTHSdành Chương XXVIII để quy định riêng chính sách hình sự liên quan đếnngười dưới 18 tuổi phạm tội Tuy nhiên, BLHS và BLTTHS không đưa ra mộtđịnh nghĩa chính thức về người dưới 18 tuổi phạm tội.

Theo GS.TSKH Lê Cảm và TS Đỗ Thị Phượng thì người chưa thànhniên phạm tội được hiểu là “người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi có năng lựctrách nhiệm hình sự chưa đầy đủ do hạn chế bởi các đặc điểm tâm sinh lý và

đã có lỗi (cố ý hoặc vô ý) trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội

bị luật hình sự cấm” [6, tr 9] Xét toàn cục, quan điểm này chứa đựng nhiềuhạt nhân hợp lý khi phân tích tương đối bao quát các dấu hiệu đặc trưng vềngười chưa thành niên phạm tội như: Độ tuổi, năng lực TNHS, mức độ lỗi,hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm Tuy nhiên, khái niệm nàykhông còn phù hợp với sự thay đổi, bổ sung của BLHS 2015 khi các chế địnhhình sự được quy định đều liên quan đến thuật ngữ “người dưới 18 tuổi phạmtội”

Còn theo Th.S Đinh Văn Quế, người dưới 18 tuổi phạm tội được hiểu là

“người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội

mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm” [24, tr 367] Định nghĩa này hoàntoàn phù hợp với sự thay đổi, bổ sung của BLHS năm 2015 khi sửa đổi cụm

từ “người chưa thành niên phạm tội” thành “người dưới 18 tuổi phạm tội”cũng như phù hợp với các chế định hình sự liên quan đến người dưới 18 tuổiphạm tội được quy định trong BLHS, BLTTHS và các văn bản pháp luật liênquan Tuy nhiên, khái niệm này còn quy định chung chung, chưa nêu rõ cácdấu hiệu đặc trưng về người dưới 18 tuổi phạm tội

Do đó, trên cơ sở tổng hợp các quan điểm khoa học nêu trên, tác giả chorằng, người dưới 18 tuổi phạm tội có thể định nghĩa như sau: Người dưới 18

tuổi phạm tội là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi có năng lực trách nhiệmhình sự chưa đầy đủ do bị hạn chế bởi các đặc điểm tâm sinh lý và thực hiệnhành vi nguy hiểm cho xã hội mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm với lỗi

cố ý hoặc vô ý

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, bên cạnh hệ thống các hình phạt thìpháp luật hình sự nước ta còn quy định một biện pháp cưỡng chế hình sự khác

ít nghiêm khắc hơn so với hình phạt đó là biện pháp tư pháp

Theo giáo trình Luật hình sự Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội:

“Biện pháp tư pháp là các biện pháp hình sự được Bộ luật hình sự quy định,

do các cơ quan tư pháp áp dụng đối với người có hành vi nguy hiểm cho xãhội, có tác dụng hỗ trợ hoặc thay thế hình phạt” [41, tr 194] Tác giả chorằng, quan điểm này còn quy định chung chung, chưa phản ánh đầy đủ cácdấu hiệu của biện pháp tư pháp, chẳng hạn như bản chất của biện pháp tưpháp là biện pháp cưỡng chế hình sự Ngoài ra, quan điểm trên ghi nhận đốitượng bị áp dụng là người có hành vi nguy hiểm cho xã hội là không chínhxác Bởi chỉ những người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình

sự cấm thì mới có thể bị áp dụng biện pháp tư pháp Còn đối với những ngườicũng thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội nhưng không phải là tội phạmthì không được áp dụng biện pháp tư pháp theo quy định của BLHS

Ngoài ra, giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần chung của trường Đạihọc kiểm sát Hà Nội, các biện pháp tư pháp được hiểu là “các biện phápcưỡng chế hình sự do Bộ luật hình sự quy định, được áp dụng đối với ngườiphạm tội có tác dụng hỗ trợ hoặc thay thế cho hình phạt” [12, tr 276] Quanđiểm này là phù hợp nhưng chưa đầy đủ Do đó, để đảm bảo phản ánh đầy đủcác dấu hiệu đặc trưng của biện pháp tư pháp, tác giả cho rằng cần bổ thêmvào định nghĩa này thẩm quyền áp dụng các biện pháp tư pháp

Theo GS.TSKH Lê Cảm thì “biện pháp tư pháp là biện pháp cưỡng chế

về hình sự của Nhà nước ít nghiêm khắc hơn hình phạt do pháp luật hình sựquy định và được các cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền căn cứ vào giaiđoạn tố tụng hình sự tương ứng cụ thể áp dụng đối với người phạm tội nhằmhạn chế quyền, tự do của người đó hoặc hỗ trợ hay thay thế hình phạt” [5, tr.679] Có thể thấy, quan điểm của GS.TSKH Lê Cảm đã định nghĩa cụ thể biệnpháp tư pháp với các dấu hiệu đặc trưng mà nhìn vào đó, người đọc có thểhiểu rõ biện pháp tư pháp là gì và phân biệt được biện pháp tư pháp với hìnhphạt Do đó, tác giả hoàn toàn đồng ý với quan điểm này

Như vậy, có thể thấy, so với hình phạt thì biện pháp tư pháp là một chếtài hình sự ít nghiêm khắc hơn, chỉ mang tính hỗ trợ hoặc thay thế cho hìnhphạt chứ không mang tính trừng trị như hình phạt

Vậy, biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội làgì? Hiện nay, BLHS cũng như các văn bản dưới luật hướng dẫn việc thi hànhBLHS chưa đưa ra một định nghĩa cụ thể nào về biện pháp tư pháp đối vớingười dưới 18 tuổi phạm tội

BLHS hiện hành quy định nguyên tắc chủ đạo khi xử lý người dưới 18tuổi phạm tội là phải bảo đảm lợi ích tốt nhất cho họ và nhằm mục đích giáodục, giúp đỡ họ sữa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân cóích cho xã hội chứ không nhằm mục đích trừng trị Khi xét xử người dưới 18tuổi phạm tội, Tòa án phải ưu tiên miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng mộttrong các biện pháp quy định tại Mục 2 hoặc áp dụng biện pháp tư pháp giáodục tại trường giáo dưỡng quy định tại Mục 3 với tính chất là biện pháp giáodục, phòng ngừa thay thế cho hình phạt Do đó, trên cơ sở những định nghĩa

về biện pháp tư pháp và người dưới 18 tuổi phạm tội được nêu trên cũng nhưquy định của pháp luật hình sự về biện pháp tư pháp đối với người dưới 18

tuổi, có thể định nghĩa biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tộinhư sau:

Biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là biện phápcưỡng chế hình sự của Nhà nước áp dụng đối với người dưới 18 tuổi khi thựchiện hành vi phạm tội, được các cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền ápdụng nhằm thay thế hình phạt

1.1.1.2 Đặc điểm của biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Theo Thạc sĩ Đỗ Văn Hùng, các biện pháp tư pháp áp dụng cho ngườichưa thành niên phạm tội có những dấu hiệu cơ bản sau: Thứ nhất, các biệnpháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội là các biệnpháp cưỡng chế về hình sự ít nghiêm khắc hơn so với hình phạt; thứ hai, cácbiện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội có tính

chất thay thế, hỗ trợ cho hình phạt [11, tr 32-34]

Ngoài ra, trong Luận văn thạc sĩ của Thạc sĩ Nguyễn Thị Tố Nga, cácbiện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội gồm cónhững đặc điểm cơ bản sau: Biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưathành niên phạm tội trước hết là một biện pháp của pháp luật hình sự và chỉ cóthể được áp dụng khi có hành vi phạm tội do người chưa thành niên thực hiện;biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên là biện pháp cưỡngchế về hình sự ít nghiêm khắc hơn so với hình phạt và việc áp dụng biện pháp

tư pháp thay thế hình phạt không để lại án tích; biện pháp tư pháp áp dụng đốivới người chưa thành niên là biện pháp tư pháp nhằm thay thế hoặc hỗ trợ

hình phạt do cơ quan có thẩm quyền áp dụng [17, tr 14-16]

Như vậy, qua việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá các quan điểm khoahọc về đặc điểm của biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

cũng như các quy định về biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạmtội tại Chương XII BLHS và các văn bản dưới luật hướng dẫn; từ định nghĩabiện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được nêu ở Mục1.1.1.1, biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội có những đặcđiểm cơ bản sau:

Thứ nhất, biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm

tội là biện pháp cưỡng chế về hình sự của Nhà nước ít nghiêm khắc hơn sovới hình phạt

Có thể thấy rằng, hình phạt là biện pháp cưỡng chế hình sự nghiêm khắcnhất của Nhà nước Việc áp dụng hình phạt đối với người phạm tội trước hết

là nhằm mục đích trừng trị Tuy nhiên, người dưới 18 tuổi là những ngườiphát triển chưa đầy đủ về nhân cách, về trạng thái tâm lý, sinh lý, nhận thứccủa họ còn non nớt, thiếu chín chắn và đặc biệt dễ bị kích động, lôi kéo, dụ dỗbởi những người xung quanh, nếu ở môi trường xấu và không được chăm sóc,quan tâm, giáo dục chu đáo thì họ rất dễ bị ảnh hưởng bởi những thói hư, tậtxấu dẫn đến việc thực hiện hành vi phạm pháp [10, tr 12] Do đó, việc xử lýngười dưới 18 tuổi phạm tội trước tiên là phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của họ.Đây là nguyên tắc mang tính nhân đạo trong chính sách hình sự của Đảng vàNhà nước ta trong quá trình xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội với mục đíchchủ yếu là nhằm giáo dục, uốn nắn, ren đe những hành vi lệch lạc, làm cho họthấy được những sai phạm của mình để sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh

và trở thành công dân có ích cho xã hội chứ không nhằm mục đích trừng trị.Bên cạnh đó, việc áp dụng hình phạt có thể hạn chế hoặc tước bỏ một sốquyền và lợi ích hợp pháp của người phạm tội như quyền tự do, quyền sở hữutài sản, quyền bất khả xâm phạm về thân thể hay thậm chí kể cả quyền sốngthì các biện pháp tư pháp chỉ hạn chế quyền tự do và chỉ mang tính thay thếcho hình phạt với ý nghĩa giáo dục, cải tạo, phòng ngừa người dưới 18

tuổi phạm tội nên ít nghiêm khắc hơn Đồng thời, việc áp dụng các biện pháp

tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nhằm mục đích thay thế cho việc

áp dụng hình phạt sẽ không để lại án tích cho họ

Thứ hai, biện pháp tư pháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi chỉ khi

có hành vi phạm tội xảy ra do người dưới 18 tuổi thực hiện

Chỉ khi người dưới 18 tuổi thực hiện hành vi phạm tội và thuộc mộttrong các trường hợp bị xử lý hình sự được quy định trong BLHS thì ngườidưới 18 tuổi mới bị áp dụng biện pháp tư pháp Điều này có nghĩa là phải cóhành vi phạm tội xảy ra và chủ thể thực hiện hành vi đó phải là người dưới 18tuổi Nếu không có tội phạm xảy ra và chủ thể thực hiện hành vi phạm tộikhông phải là người dưới 18 tuổi thì không thể áp dụng biện pháp tư pháp đốivới người dưới 18 tuổi với tính chất là biện pháp cưỡng chế về hình sự ítnghiêm khắc hơn hình phạt

Thứ ba, biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội do Tòa

án áp dụng

Thẩm quyền áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạmtội thuộc về Tòa án Theo đó, Tòa án có thể áp dụng biện pháp tư pháp giáodục tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thay thế chohình phạt nếu xét thấy do tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, donhân thân và môi trường sống của người đó mà cần đưa họ vào một tổ chứcgiáo dục có kỷ luật chặt chẽ Việc áp dụng các biện pháp tư pháp này thể hiệntính nhân đạo đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, vẫn đảm bảo các quyền lợicủa người dưới 18 tuổi như đối với công dân bình thường và đáp ứng các điềukiện áp dụng mà pháp luật hình sự quy định mà không cần thiết phải áp dụnghình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Thứ tư, biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội mang

tính chất thay thế cho hình phạt

Mặc dù hình phạt là biện pháp cưỡng chế hình sự nghiêm khắc nhất củaNhà nước nhưng hình phạt không phải là cách thức, phương tiện duy nhất đểđấu tranh, phòng ngừa tội phạm, đặc biệt đối với tội phạm do người dưới 18tuổi thực hiện thì việc áp dụng hình phạt chỉ được xem xét sau cùng khi đãcân nhắc áp dụng các biện pháp tư pháp, hay nói cách khác, việc áp dụng hìnhphạt là biện pháp cuối cùng khi xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội Theo đó,khi xét xử người dưới 18 tuổi phạm tội, Tòa án phải ưu tiên áp dụng việcmiễn trách nhiệm hình sự và áp dụng một trong các biện pháp: Khiển trách,hòa giải tại cộng đồng và giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc áp dụng biệnpháp giáo dục tại trường giáo dưỡng với tính chất là biện pháp bảo đảm hiệuquả giáo dục, phòng ngừa thay thế cho hình phạt Đây là nguyên tắc mangtính nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đường lối xử lýngười dưới 18 tuổi phạm tội, phù hợp với mục đích giáo dục, cải tạo ngườidưới 18 tuổi phạm tội

Thứ năm, việc áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi

phạm tội không để lại án tích đối với họ

Có thể thấy rằng, việc áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổiphạm tội sẽ để lại án tích đối với họ còn việc áp dụng các biện pháp tư phápđối với người dưới 18 tuổi phạm tội nhằm mục đích thay thế cho việc áp dụnghình phạt sẽ không để lại án tích cho họ Đây là quy định theo hướng có lợicho người dưới 18 tuổi khi thực hiện hành vi phạm tội

1.1.2 Vai trò của biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, bên cạnh hệ thống các hình phạt thìcác biện pháp tư pháp là một trong hai chế tài hình sự có thể được áp dụng đốivới người phạm tội nói chung và đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nóiriêng Cùng với những chính sách hình sự đặc thù, đường lối, chủ trương,chính sách pháp luật của nước ta yêu cầu bảo đảm lợi ích tốt nhất cho ngườidưới 18 tuổi phạm tội và quy định rõ việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội

là nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lànhmạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội Nguyên tắc này đã thể hiện tinhthần nhân đạo của pháp luật hình sự nước ta trong việc xử lý người dưới 18tuổi phạm tội, đồng thời mang tính định hướng đối với các cơ quan tiến hành

tố tụng trong quá trình giải quyết VAHS có người dưới 18 tuổi phạm tội [16,

tr 220]

Khác với việc xử lý hình sự đối với người phạm tội nói chung, việc xử lýhình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội phải ưu tiên áp dụng các biệnpháp tư pháp thay thế cho hình phạt, hay nói cách khác, việc áp dụng hìnhphạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là biện pháp cuối cùng Bởi lẽ, việc

xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội là nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửachữa sai lầm chứ không nhằm mục đích trừng trị

Việc tồn tại song song hệ thống hình phạt và hệ thống biện pháp tư phápgiúp cho hệ thống các chế tài hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tộiđược hoàn thiện hơn cũng như giúp cho công tác xử lý tội phạm do ngườidưới 18 tuổi thực hiện được triệt để và hiệu quả hơn; góp phần làm tăng thêmsức mạnh cưỡng chế của Nhà nước trong đấu tranh phòng, chống tội phạm mà

cụ thể là sự tồn tại của các biện pháp tư pháp đã chứng minh rằng, hình phạtkhông phải là phương tiện duy nhất trong công cuộc đấu tranh phòng, chốngtội phạm do người dưới 18 thực hiện ở nước ta

Xuất phát từ nguyên tắc chủ đạo khi xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội làphải bảo đảm lợi ích tốt nhất của họ, giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm,phát triển lành mạnh, biện pháp tư pháp có ý nghĩa lớn trong việc xử lý hình

sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên cơ sở cân nhắc đặc điểm tâm sinh

lý của nhóm đối tượng này Việc ghi nhận biện pháp tư pháp trong BLHS giúpcho Tòa án áp dụng các chính sách hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạmtội một cách linh hoạt, mềm dẻo và đúng đắn, vừa thể hiện tính giáo dục cao,vừa thể hiện tinh thần nhân đạo trong đường lối xử lý người dưới 18 tuổiphạm tội của pháp luật hình sự Việt Nam

1.1.3 Phân biệt biện pháp tư pháp và hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Biện pháp tư pháp và hình phạt đều là những biện pháp cưỡng chế vềhình sự của Nhà nước áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được quyđịnh trong BLHS Theo đó, giữa biện pháp tư pháp và hình phạt đối với ngườidưới 18 tuổi phạm tội có những điểm giống nhau sau đây:

Một là, biện pháp tư pháp và hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm

tội đều là những biện pháp cưỡng chế về hình sự của Nhà nước được quy địnhtrong BLHS và chỉ khi người dưới 18 tuổi thực hiện hành vi phạm tội thì họmới có thể bị áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặchình phạt hoặc biện pháp giám sát, giáo dục trong trường hợp miễn TNHS tùythuộc vào đặc điểm nhân thân, tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành viphạm tội và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm

Hai là, biện pháp tư pháp và hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm

tội đều được ghi nhận cụ thể trong BLHS và được áp dụng theo trình tự, thủtục quy định trong BLTTHS

Ba là, Tòa án có thẩm quyền áp dụng biện pháp tư pháp hoặc hình phạt

đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong giai đoạn xét xử trên cơ sở đánh giákhả năng nhận thức của người dưới 18 tuổi về tính chất nguy hiểm cho xã hộicủa hành vi phạm tội, độ tuổi, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm

Bốn là, việc áp dụng hình phạt và biện pháp tư pháp đều dẫn đến hậu quả

pháp lý bất lợi nhất định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tùy thuộc vàomức độ, tính chất nguy hiểm cho xã hội của tội phạm, nhân thân người phạmtội và các tình tiết khách quan khác của vụ án

Tuy nhiên, giữa biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

và hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội có những điểm khác nhau cơbản, cụ thể như sau:

Bảng 1.1 Phân biệt biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm

tội và hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Tiêu chí Biện pháp tư pháp đối với Hình phạt đối với người dưới

người dưới 18 tuổi 18 tuổi phạm tội

Biện pháp tư pháp đối với Hình phạt đối với người dưới 18người dưới 18 tuổi phạm tội tuổi phạm tội được hiểu là biện

là biện pháp cưỡng chế hình pháp cưỡng chế nghiêm khắc

sự của Nhà nước áp dụng nhất của Nhà nước được quyĐịnh đối với người dưới 18 tuổi định trong Bộ luật này, do Tòanghĩa, khi thực hiện hành vi phạm án quyết định áp dụng đối vớikhái niệm tội, được các cơ quan tư người dưới 18 tuổi phạm tội

pháp hình sự có thẩm quyền nhằm tước bỏ hoặc hạn chế

áp dụng nhằm thay thế hình quyền, lợi ích của họ

phạt

Mục đích Biện pháp tư pháp đối với Việc áp dụng hình phạt trước

người dưới 18 tuổi phạm tội tiên là nhằm mục đích trừng trịđược áp dụng nhằm mục người dưới 18 tuổi phạm tội,đích thay thế hình phạt, trên đồng thời giáo dục họ ý thức

cơ sở đó giáo dục, giúp đỡ tuân theo pháp luật và các quy

họ sửa chữa sai lầm, phát tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họtriển lành mạnh, trở thành phạm tội mới, giúp phòng ngừacông dân có ích cho xã hội và đấu tranh chống tội phạm.chứ không nhằm trừng trị

như hình phạt

độ nghiêm hình sự ít nghiêm khắc hơn khắc nhất của Nhà Nước

Biện pháp tư pháp đối với Gồm bốn hình phạt:

người dưới 18 tuổi phạm tội - Cảnh cáo;

là biện pháp giáo dục tại - Phạt tiền;

Phân loại

- Tù có thời hạn

Người dưới 18 tuổi phạm tộikhông bị áp dụng hình phạt bổsung

Các biện pháp tư pháp đối Việc áp dụng hình phạt đối vớivới người dưới 18 tuổi người dưới 18 tuổi phạm tội làĐiều kiện phạm tội được ưu tiên áp biện pháp cuối cùng khi xét thấy

áp dụng dụng trước, trong trường việc miễn TNHS và áp dụng một

hợp việc áp dụng các biện trong các biện pháp giám sát,pháp này là không hiệu quả giáo dục hoặc việc ác dụng biện

thì Tòa án mới cân nhắc đến pháp giáo dục tại trường giáo

1.2.1 Pháp luật hình sự liên bang Nga

Theo quy định của Bộ luật hình sự Liên bang Nga, chính sách hình sự ápdụng đối với người dưới 18 tuổi (BLHS Liên bang Nga sử dụng thuật ngữ

“người chưa thành niên” là những người mười bốn tuổi vào thời điểm tộiphạm được thực hiện, nhưng chưa được mười tám tuổi) được quy định tạiMục V, trong đó có các quy định về áp dụng biện pháp giáo dục bắt buộc đốivới người dưới 18 tuổi phạm tội Đây là một điểm tương đồng với BLHS ViệtNam cũng quy định các biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạmtội, chỉ khác nhau về cách gọi tên

Khoản 2 Điều 90 BLHS Liên bang Nga quy định các biện pháp giáo dụcbắt buộc có thể được áp dụng đối với của người dưới 18 tuổi, gồm: Cảnh cáo;chuyển cho cha mẹ hoặc người thay thế cha mẹ hoặc cơ quan chức năng nhànước giám sát; giao trách nhiệm sửa chữa, đền bù thiệt hại gây ra; hạn chếthời gian rảnh rỗi và đặt ra các yêu cầu riêng đối với hành vi của người dưới

18 tuổi phạm tội

Cảnh cáo nghĩa là giải thích cho người dưới 18 tuổi hiểu những tác hại

do hành vi của họ gây ra và hậu quả của việc phạm tội lặp đi lặp lại theo quyđịnh của Bộ luật hình sự

Chuyển cho cha mẹ hoặc người thay thế cha mẹ hoặc cơ quan chức năngnhà nước giám sát nghĩa là giao người dưới 18 tuổi phạm tội cho cha mẹ hoặcngười thay thế cha mẹ hoặc cho một cơ quan chức năng nhà nước chịu tráchnhiệm về giáo dục và kiểm soát hành vi của người dưới 18 tuổi phạm tội.Giao trách nhiệm sửa chữa, đền bù thiệt hại gây ra có xem xét tình trạngtài sản của người dưới 18 tuổi phạm tội và các kỹ năng lao động, nghề nghiệpcủa họ.

Hạn chế thời gian rảnh rỗi và đặt ra các yêu cầu riêng đối với hành vi củangười dưới 18 tuổi phạm tội có thể bao gồm: Hạn chế ở bên ngoài nhà saumột thời gian nhất định, đi đến những nơi khác mà không được phép của cơquan chức năng nhà nước; cấm đi thăm một số địa điểm nhất định, sử dụngmột số hình thức giải trí bao gồm cả những hình thức liên quan đến lái xe cơgiới Người dưới 18 tuổi phạm tội còn có thể bị yêu cầu trở lại một tổ chứcgiáo dục hoặc tìm một công việc với sự giúp đỡ của một cơ quan chức năngnhà nước Ngoài ra, người dưới 18 tuổi còn có thể bị những hạn chế khác.Đây là các biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người dưới 18 tuổiphạm tội, theo đó, họ được đưa ra khỏi quy trình tố tụng hình sự thay vì phảiđưa vào cơ sở giam giữ hay áp dụng các hình phạt tước các quyền và lợi íchnhất định theo các thủ tục tố tụng hình sự nhất định Điều này sẽ đảm bảođược hiệu quả của việc giáo dục, cải tạo người dưới 18 tuổi phạm tội [36, tr.36]

Thời gian chấp hành các biện pháp giáo dục bắt buộc đối với người dưới

18 tuổi phạm tội có thể từ một tháng đến hai năm hoặc từ sáu tháng đến banăm tùy vào mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội

Người dưới 18 tuổi phạm tội có thể được chỉ định để áp dụng cùng một lúc một số biện pháp giáo dục bắt buộc Trong trường hợp người dưới 18 tuổi

không thực hiện các biện pháp giáo dục bắt buộc thì theo đề nghị của một cơquan chức năng nhà nước, biện pháp giáo dục bắt buộc bị hủy bỏ và các tàiliệu được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để buộc người dưới 18 tuổiphạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự [40, tr 44, 45].

1.2.2 Pháp luật hình sự Cộng hòa Liên bang Đức

Ở Cộng hòa Liên bang Đức, việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội đượcquy định trong Luật về tòa án người chưa thành niên Theo đó, Luật về tòa ánngười chưa thành niên quy định hệ thống biện pháp xử lý đối với người dưới

18 tuổi phạm tội bao gồm các biện pháp xử lý mang tính chất giáo dục và chỉ

có một hình phạt duy nhất là hình phạt tước tự do có thời hạn

Theo quy định từ Điều 9 đến Điều 18 Luật về tòa án người chưa thànhniên Cộng hòa Liên bang Đức, hệ thống biện pháp xử lý đối với người dưới

18 tuổi phạm tội được chia thành ba nhóm biện pháp khác nhau

Nhóm thứ nhất là các biện pháp xử lý mang tính giáo dục gồm biện pháp

ra các lệnh và biện pháp trợ giúp giáo dục Trong đó, biện pháp ra các lệnhgồm có 09 loại lệnh, đó là: Lệnh về nơi cư trú, lệnh tiếp nhận một vị trí làmviệc hoặc một cơ sở đào tạo, lệnh chịu sự hướng dẫn và giám sát của mộtngười nhất định, lệnh không được giao tiếp với một số người nhất định hoặckhông được đến những cửa hàng ăn uống và những nơi vui chơi giải trí, lệnh

cố gắng hòa giải với người bị xâm hại, lệnh mang lại hiệu quả lao động, lệnhtham gia một khóa huấn luyện, lệnh sống trong gia đình hoặc trong một cư xá,lệnh tham gia giờ học về giao thông

Nhóm thứ hai là các biện pháp giáo dục nghiêm khắc, bao gồm: Cảnhcáo, giao các trách nhiệm và giam giữ người chưa thành niên Trong đó, biệnpháp giao các trách nhiệm bao gồm: Bồi thường thiệt hại, mang lại hiệu quảlao động, tự xin lỗi người bị xâm hại, trả một khoản tiền cho một cơ sở công

ích Đối với biện pháp giam giữ người chưa thành niên gồm có: Giam giữtrong thời gian rãnh rỗi (trong một hoặc hai tuần), giam giữ ngắn hạn (tronghai ngày), giam giữ dài hạn (từ một tuần đến bốn tuần).

Nhóm thứ ba là hình phạt tước tự do có thời hạn Trong đó, thời giantước tự do thấp nhấp là 06 tháng và cao nhất là 05 năm hoặc có thể lên tới 10năm nếu là tội phạm nghiêm trọng mà mức hình phạt cao nhất được quy địnhcho tội đó là trên 10 năm [34, tr 61]

1.2.3 Pháp luật hình sự cộng hòa Pháp

Trong Bộ luật hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự Cộng hoà Pháp, chếđịnh trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên luôn gắn liền với chếđịnh Thẩm phán vị thành niên Điều 112-8 BLHS Pháp cũng quy định nguyêntắc xử lý hình sự người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm mục đích bảo

vệ, trông nom, chăm sóc và giáo dục người đó là chính [49, tr 1]

Dựa vào tính chất phức tạp của vụ án và những hình phạt hoặc biện pháp

dự kiến áp dụng, thẩm phán vị thành niên tiến hành hoạt động xét xử theo mộttrong hai phương thức, đó là xét xử theo hình thức giản đơn (juge unique)hoặc xét xử tập thể dưới hình thức toà án vị thành niên (tribunal pour enfants).Đối với hình thức xét xử giản đơn, các biện pháp mà thẩm phán vị thànhniên áp dụng chỉ là những biện pháp có tính chất giáo dục Thẩm phán vịthành niên có quyền tuyên bố không phạm tội nếu hành vi không cấu thành tộiphạm hoặc tuyên miễn hình phạt và các biện pháp khác nếu thiệt hại do hành

vi phạm tội đã được khắc phụ hoặc áp dụng hình phạt cảnh cáo; áp dụng biệnpháp đặt người phạm tội dưới chế độ bảo vệ tư pháp; áp dụng biện pháp giaongười chưa thành niên phạm tội cho cha mẹ hoặc người đỡ đầu hoặc đưangười phạm tội vào trung tâm giáo dục

Đối với hình thức xét xử tập thể, theo Điều 15 Sắc lệnh số 45-174 ngày2/2/1945, toà án vị thành niên có thể áp dụng những biện pháp phòng ngừađối với người chưa thành niên phạm tội, gồm: Đưa vào trung tâm y tế - giáodục; đưa vào trung tâm giáo dục hay dạy nghề; giao lại cho cha mẹ hoặcngười đỡ đầu; đặt dưới sự trợ giúp tư pháp hoặc đưa vào các cơ sở riêng biệtdành cho trẻ em phạm tội ở độ tuổi học sinh.

Đối với người phạm tội là trẻ vị thành niên dưới 10 tuổi, toà án vị thànhniên có thể tuyên một hay nhiều biện pháp có tính chất giáo dục - phòng ngừasau: Tịch thu vật dùng để phạm tội hoặc do phạm tội mà có mà người đó đangtàng trữ hay sở hữu; cấm gặp gỡ tiếp xúc trong thời hạn không quá một nămvới nạn nhân, với những đồng phạm; cấm xuất hiện tại nơi mà hành vi phạmtội đă được thực hiện trong thời gian không quá 1 năm trừ trường hợp đó lànơi sinh sống; buộc phải theo những lớp học thực hành nghề nghiệp; thựchiện các biện pháp có tính chất giúp đỡ, sửa chữa

Đối với những người phạm tội 13 tuổi, các biện pháp có thể áp dụng là:Giao lại cho cha mẹ hoặc người thân; đưa vào trung tâm giáo dục - cải tạo;đưa vào trung tâm giáo dục hoặc đào tạo nghề; đưa vào trung tâm y tế [9, tr.57]

Trên cơ sở việc nghiên cứu pháp luật hình sự của các nước Nga, Đức,Pháp về biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, có thể thấyrằng, pháp luật của đa số các nước trên thế giới đều quy định nhiều biện pháp

xử lý chuyển hướng áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên cơ sở

đề cao nguyên tắc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội là nhằm mục đích giáodục, cải tạo người dưới 18 tuổi phạm tội Việc áp dụng các biện pháp xử lýchuyển hướng này không chỉ đem lại hiệu quả giáo dục, cải tạo mà còn phòngngừa người dưới 18 tuổi tiếp tục phạm tội Do đó, pháp luật hình sự Việt Namcần nghiên cứu và quy định nhiều hơn số lượng các biện pháp tư pháp đối với

người dưới 18 tuổi phạm tội Việc tham khảo kinh nghiệm của các nước trênthế giới trong việc áp dụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổiphạm tội sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cũng như hiệu quả phòng,ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện.

Tiểu kết chương 1

1. Qua nghiên cứu một số vấn đề lý luận về các biện pháp tư pháp đốivới người dưới 18 tuổi phạm tội, phần nào có thể thấy các biện pháp tư phápđối với người dưới 18 tuổi phạm tội với tư cách là biện pháp cưỡng chế vềhình sự ít nghiêm khắc hơn so với hình phạt nhưng các biện pháp này có vaitrò hết sức quan trọng trong hệ thống chế tài áp dụng đối với người dưới 18tuổi phạm tội, có tác động rất lớn trong việc giáo dục, giúp đỡ người dưới 18tuổi nhìn nhận ra lỗi lầm và sửa chữa sai phạm cũng như nâng cao hiệu quảphòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Đây chính là nguyêntắc nhân đạo của Đảng và Nhà nước ta, coi trọng mục đích phòng ngừa, giáodục khi xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội

2 Có thể thấy, khi truy cứu TNHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội,căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, đặc điểm nhânthân, độ tuổi, yêu cầu phòng ngừa tội phạm thì Tòa án xem xét áp dụng cácbiện pháp tư pháp trước, nếu nhận thấy việc áp dụng các biện pháp tư phápnày không đạt được hiệu quả giáo dục, phòng ngừa thì mới xem xét áp dụnghình phạt - biện pháp cuối cùng khi truy cứu TNHS đối với người dưới 18tuổi phạm tội Việc so sánh biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổiphạm tội với hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cho ta một cáinhìn tổng quát về các biện pháp cưỡng chế về hình sự áp dụng đối với ngườidưới 18 tuổi phạm tội, trên cơ sở đó, Tòa án có thể áp dụng biện pháp tư pháp

đối với người dưới 18 tuổi phạm tội một cách linh hoạt, dễ dàng và có hiệuquả.

3 Qua việc nghiên cứu pháp luật hình sự của một số nước trên thế giớinhư: Nga, Đức, Pháp về các biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổiphạm tội, thấy rằng, tùy vào chính sách pháp luật, điều kiện kinh tế, văn hóa,chính trị, xã hội, lịch sử lập pháp, phong tục, tập quán, các đặc điểm tâm sinh

lý của con người cũng như tình hình tội phạm và yêu cầu đấu tranh, phòngngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện mà mỗi quốc gia có một hệthống biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đặc trưng riêng.Nhưng nhìn chung, pháp luật của đa số các nước trên thế giới đều đề caonguyên tắc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội là nhằm mục đích giáo dục, tạođiều kiện tốt nhất để các em sữa chữa sai phạm và trở thành người có ích cho

xã hội Việc tham khảo kinh nghiệm của các nước trên thế giới trong việc ápdụng biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội sẽ góp phần hữuhiệu vào việc giáo dục, cải tạo người dưới 18 tuổi phạm tội cũng như nângcao hiệu quả phòng, ngừa tội phạm

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ BIỆN PHÁP TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THÀNH PHỐ HỘI AN,

ra đời quy định chính thức chỉ còn 01 biện pháp tư pháp đối với người dưới

18 tuổi phạm tội là biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng ở Mục 3Chương XII; đồng thời, BLHS năm 2015 quy định theo hướng có lợi chongười dưới 18 tuổi phạm tội bằng cách chuyển hóa biện pháp giáo dục tại xã,phường, thị trấn thành biện pháp giám sát, giáo dục trong trường hợp miễnTNHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và bổ sung thêm 02 biện pháp:Khiển trách và hòa giải tại cộng đồng vào nhóm các biện pháp giám sát, giáodục trong trường hợp miễn TNHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tạiMục 2 Chương XII nhằm hạn chế đến mức thấp nhất việc áp dụng hình phạt

và biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi cũng như tăng cường tráchnhiệm của gia đình, cộng đồng trong việc giám sát, giáo dục người dưới 18tuổi phạm tội, tăng cường bảo vệ, hỗ trợ người dưới 18 tuổi phạm tội thôngqua thủ tục tố tụng thân thiện, giúp họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh

Theo quy định của BLHS 1999 thì tất cả các biện pháp tư pháp đối vớingười chưa thành niên phạm tội đều được quy định trong một điều luật làĐiều 70 thì BLHS năm 2015 đã có sự chuyển hóa, bổ sung quy định mới vàphân chia thành hai nhóm biện pháp: Một là, các biện pháp giám sát, giáo dục

áp dụng trong trường hợp được miễn TNHS quy định tại Mục 2 Chương XII(từ Điều 92 đến Điều 95) gồm 03 biện pháp: Khiển trách; hòa giải tại cộngđồng; giáo dục tại xã, phường, thị trấn; hai là, biện pháp tư pháp giáo dục tạitrường giáo dưỡng quy định tại Mục 3 Chương XII (Điều 96 và Điều 97).Như vậy, BLHS năm 2015 quy định chính thức chỉ còn 01 biện pháp tưpháp áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là biện pháp tư pháp giáodục tại trường giáo dưỡng tại Mục 3 Chương XII (Điều 96 và Điều 97); đồngthời, tên biện pháp tư pháp này được đổi từ “đưa vào trường giáo dưỡng” theoquy định của BLHS 1999 thành “giáo dục tại trường giáo dưỡng” theo quyđịnh của BLHS năm 2015 để phù hợp với sự thay đổi trong chính sách hình

sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Trường giáo dưỡng là một tổ chức giáo dục tập trung, có kỷ luật chặtchẽ, có nhiệm vụ quản lý, giáo dục đạo đức, pháp luật, giảng dạy văn hóa, dạynghề, giáo dục hướng nghiệp và tổ chức lao động cho người dưới 18 tuổiphạm tội phù hợp với lứa tuổi, nhằm giúp họ học tập, rèn luyện tiến bộ, pháttriển lành mạnh về thể chết, tinh thần, trí tuệ để trở thành người lương thiện,

có ích cho xã hội, có khả năng tái hòa nhập cộng đồng sau khi chấp hànhxong biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng

Hiện nay, vẫn chưa có một văn bản pháp luật nào đưa ra định nghĩachính thức về biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với ngườidưới 18 tuổi phạm tội Tại Khoản 1 Điều 1 Nghị định số 52/2001/NĐ-CPngày 23/8/2001 của Chính phủ hướng dẫn thi hành biện pháp tư pháp đưa vàotrường giáo dưỡng đã ghi nhận khái niệm biện pháp tư pháp đưa vào trường

giáo dưỡng đối với người chưa thành niên phạm tội [8, Điều 1] Mặc dù Nghịđịnh số 52/2001/NĐ-CP ngày 23/8/2001 hướng dẫn thi hành BLHS năm

1999, tuy nhiên, cho đến nay Nghị định số 52/2001/NĐ-CP ngày 23/8/2001vẫn còn hiệu lực pháp luật, do đó, áp dụng tinh thần của Nghị định cũng nhưtrên cơ sở nội dung quy định tại Điều 96 BLHS năm 2015, có thể hiểu, biệnpháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi phạmtội là biện pháp tư pháp do Tòa án quyết định, áp dụng đối với người từ đủ 14tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội nếu xét thấy do tính chất nguy hiểm của hành

vi phạm tội, do nhân thân và môi trường sống của người đó mà cần đưa người

đó vào một tổ chức giáo dục có kỷ luật chặt chẽ

Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội

do người dưới 18 tuổi thực hiện, khả năng nhận thức của họ, độ tuổi, nhânthân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ TNHS và yêu cầu của việc phòng ngừatội phạm mà xét thấy không cần thiết áp dụng hình phạt thì Tòa án có thể ápdụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổiphạm tội nhằm hạn chế quyền tự do, buộc người dưới 18 tuổi phạm tội phảicách ly khỏi gia đình, xã hội và môi trường sống hiện tại để vào sinh sống,học tập và lao động trong một tổ chức giáo dục riêng có kỷ luật chặt chẽ; buộcngười dưới 18 tuổi phải chấp hành nghiêm chỉnh các nội quy, kỷ luật củatrường giáo dưỡng; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ học tập, học nghề, lao động vàđược bố trí vào các đội, lớp, tổ, nhóm phù hợp với độ tuổi, sức khỏe, giới tính,trình độ văn hóa, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội dưới sựgiám sát, quản lý, giáo dục, phân công lao động của cán bộ, giáo viên củatrường giáo dưỡng Hay nói cách khác, giáo dục tại trường giáo dưỡng là biệnpháp tư pháp cần thiết để tách người dưới 18 tuổi phạm tội ra khỏi những điềukiện, tác nhân xấu từ môi trường xã hội tác động đến việc phạm tội của họ, từ

đó giúp họ nhận ra sai lầm và tạo một môi trường tốt để họ khắc phục,