Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện ban thường vụ tỉnh uỷ phú thọ quản lý trong giai đoạn hiện nay

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất nước ta hôm nay đã và đang chuyển mạnh sang thời kỳ phát triển mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Trải qua 25 năm đổi mới toàn diện đất nước, thời kỳ này đã và đang xuất hiện những thời cơ và vận hội, đồng thời cũng đặt ra những khó khăn thử thách đòi hỏi Đảng ta phải tiếp tục đổi mới toàn diện, trong đó việc đẩy mạnh thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng nói chung và trong công tác cán bộ nói riêng là vấn đề then chốt để từng bước xây dựng được đội ngũ cán bộ mới, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ của cách mạng trong giai đoạn hiện nay. Từ lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn phong trào cách mạng thế giới, đặc biệt là cách mạng Việt Nam 80 năm qua đã chứng minh cho thấy, cán bộ và công tác cán bộ có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng. Nếu chúng ta luôn xây dựng được đội ngũ cán bộ ngang tầm và đồng bộ, có cơ cấu hợp lý, có chính sách sử dụng nhân tài phù hợp, thì việc xây dựng đường lối, chính sách sẽ đúng và bám sát vào yêu cầu thực tiễn, đồng thời đường lối, chính sách đó sẽ được thực thi nghiêm túc và đi vào cuộc sống có hiệu quả. V.I.Lênin đã khẳng định: Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào được giành quyền thống trị, nếu không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào 35, tr.4731. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Cán bộ là gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém 27, tr.269,2732. Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Hội nghị Trung ương 3 (khoá VIII) Đảng ta đã khẳng định: Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng T13, tr.663. Để từng bước xây dựng được đội ngũ cán bộ ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ mới đòi hỏi hệ thống tổ chức đảng, các cấp uỷ đảng và người đứng đầu các tổ chức trong hệ thống chính trị phải nhận thức đầy đủ về vai trò, vị trí của cán bộ và công tác cán bộ, đồng thời phải quán triệt và thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ trong các khâu của công tác cán bộ. Công tác cán bộ là vấn đề con người, đánh giá, bố trí, sử dụng, đối xử, đãi ngộ cán bộ là vấn đề phức tạp và tế nhị, có liên quan đến tâm lý, lợi ích, danh dự, tình cảm của con người. Những quyết định về chủ trương, chính sách cán bộ và nhân sự phải do tập thể cấp uỷ có thẩm quyền quyết định và cá nhân có trách nhiệm thực hiện quyết định của tập thể. Trong tình hình hiện nay, việc nắm vững và thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ là khâu then chốt của công việc đổi mới đội ngũ cán bộ, đổi mới cơ chế quản lý cán bộ và là điều kiện cần thiết để đảm bảo cho công tác cán bộ đạt hiệu quả. Tình trạng thiếu dân chủ, hoặc dân chủ hình thức đã làm cho việc đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ thiếu chính xác, thiếu công bằng và đây cũng là một nguyên nhân làm cho cán bộ không thoải mái gây thắc mắc, một bộ phận cán bộ có trình độ, năng lực cao nhưng bức xúc đã bỏ vị trí công chức nhà nước ra các doanh nghiệp ngoài công tác, thậm chí một có nơi vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ gây mất đoàn kết nội bộ nghiêm trọng ở một số địa phương, một số ngành, không tạo được động lực cho đội ngũ cán bộ phấn đấu phát triển. Đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận một cách nghiêm túc và quán triệt đầy đủ hơn nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ, đặc biệt là khâu bổ nhiệm và giới thiệu các chức danh cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị ở từng cấp, từng ngành, nhằm tạo sự thống nhất cao để thực hiện đồng bộ. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã thực sự quan tâm chăm lo đến cán bộ, công tác cán bộ. Nhiều Nghị quyết chuyên đề quan trọng về công tác cán bộ được ban hành, bên cạnh đó Trung ương đã cụ thể các quy chế, quy định, quyết định để phân công, phân cấp, nhằm thực hiện có hiệu quả nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ. Những văn bản đã tạo cơ sở pháp lý cho các cấp uỷ Đảng, cho những người có trách nhiệm làm công tác cán bộ thực hiện đúng đắn hơn. Vì vậy, công tác cán bộ những năm qua đã có bước đổi mới, Đảng ta đã từng bước xây dựng được một đội ngũ cán bộ có số lượng và cơ cấu hợp lý, chất lượng ngày một nâng cao, đặc biệt đội ngũ cán bộ trẻ nhanh thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ cách mạng mới. Quán triệt đầy đủ những quan điểm, những nguyên tắc của Đảng về công tác cán bộ, những năm qua Tỉnh uỷ Phú Thọ đã tập trung triển khai và thực hiện có hiệu quả các nghị quyết, quy chế, quy định của Đảng về công tác cán bộ. Bám sát vào hệ thống văn bản của Trung ương, Ban Thường vụ tỉnh uỷ Phú Thọ đã cụ thể hoá bằng hệ thống văn bản của Tỉnh uỷ làm cơ sở cho việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ nói chung, đặc biệt là khâu bổ nhiệm và giới thiệu nhân sự chủ chốt cho các cấp uỷ đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị xã hội diện Tỉnh uỷ quản lý nói riêng. Nhờ đó, Tỉnh uỷ đã khắc phục được một phần thiếu sót trước đây, coi công tác cán bộ là công việc của một số người, của cơ quan tổ chức, tạo ra bước tiến đáng kể trong việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ. Vì vậy, công tác cán bộ thời gian qua của tỉnh Phú Thọ đã có bước đổi mới, từng bước xây dựng được đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành cơ bản có chất lượng, với số lượng và cơ cấu hợp lý, đặc biệt một đội ngũ cán bộ trẻ được đào tạo cơ bản, có phẩm chất, năng lực tốt, nhanh thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ của Tỉnh Phú Thọ vẫn còn một số hạn chế cần được nghiên cứu để đưa ra giải pháp khắc phục như: Nhận thức của một bộ phận cấp ủy và người đứng đầu về nguyên tắc tập trung dân chủ chưa đầy đủ và sâu sắc, nên khi thực hiện vào các khâu trong công tác cán bộ chưa nhuần nhuyễn; công tác quán triệt để nâng cao nhận thức về nguyên tắc tập trung dân chủ cho các cấp uỷ chưa thường xuyên và còn hạn chế. Việc mở rộng dân chủ, công khai lấy ý kiến của cán bộ cấp dưới, của tập thể, cá nhân cán bộ và các đoàn thể nhân dân trong quyết định nhân sự cán bộ chưa trở thành nề nếp; chất lượng thực hiện các quy chế, quy trình bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ cho các chức danh chủ chốt diện tỉnh uỷ quản lý chưa cao, chưa đồng đều. Nhận thức về tiêu chuẩn cán bộ chưa đồng nhất, chưa cụ thể hoá được tiêu chí để đánh giá chất lượng và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Cách đánh giá cán bộ của các cấp uỷ và các tổ chức đảng còn chung chung, thiếu căn cứ xác đáng; không ít cấp uỷ, tổ chức đảng và người đứng đầu nắm không chắc cán bộ nhưng chưa phát huy dân chủ và tiếp thư ý kiến của tập thể, nhân dân, nên việc đánh giá cán bộ chưa sát, thậm chí thiếu khách quan, hoặc có trường hợp thành kiến hẹp hòi, định kiến với những người trung thực thẳng thắn, làm cho việc bố trí một số cán bộ không đúng người, đúng việc. Một số bước trong quy trình xem xét, bổ nhiệm và giới thiệu nhân sự chủ chốt cho các tổ chức trong hệ thống chính trị thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ chưa chặt chẽ và còn hình thức, có lúc, có nơi chưa thực hiện tốt quy trình dân chủ, công khai minh bạch trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh cán bộ chủ chốt. Điều đáng chú ý trong mấy nhiệm kỳ đại hội gần đây trong quá trình làm công tác nhân sự, nhiều đồng chí trong dự kiến có số phiếu cao, nhưng khi tiến hành đại hội chính thức, bầu ban chấp hành thì lại không trúng cử (kể cả cán bộ chủ chốt), làm cho việc sắp xếp cán bộ sau đại hội gặp khó khăn; có trường hợp tuy biết cán bộ chủ chốt cấp dưới không còn đủ tín nhiệm, nhưng khi duyệt nhân sự lại không kiên quyết đưa ra, vẫn áp đặt giới thiệu định hướng đưa vào nhân sự cấp uỷ khoá mới, nên khi bầu cử không được đại biểu, đảng viên trong đại hội chấp nhận, làm ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của Đảng và giảm sút lòng tin của cán bộ và nhân dân. Xuất phát từ thực trạng công tác cán bộ nói chung và việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ nói riêng của Tỉnh uỷ Phú Thọ những năm qua, xét thấy cần có một nghiên cứu toàn diện để đánh giá đúng thực trạng, tìm ra nguyên nhân và đưa ra giải pháp nhằm thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt của Tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Với lý do trên, tác giả chọn đề tài “Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trong giai đoạn hiện nay” để làm luận văn Thạc sĩ. Đây là vấn đề nhạy cảm cần thiết, phù hợp với nhiệm vụ công tác xây dựng Đảng hiện nay và đáp ứng yêu cầu thực tiễn đang đòi hỏi đổi mới công tác cán bộ ở tỉnh Phú Thọ.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước ta hôm nay đã và đang chuyển mạnh sang thời kỳ phát triểnmới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Trải qua 25 năm đổi mớitoàn diện đất nước, thời kỳ này đã và đang xuất hiện những thời cơ và vận hội,đồng thời cũng đặt ra những khó khăn thử thách đòi hỏi Đảng ta phải tiếp tụcđổi mới toàn diện, trong đó việc đẩy mạnh thực hiện nguyên tắc tập trung dânchủ trong Đảng nói chung và trong công tác cán bộ nói riêng là vấn đề then chốt

để từng bước xây dựng được đội ngũ cán bộ mới, đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụcủa cách mạng trong giai đoạn hiện nay

Từ lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễnphong trào cách mạng thế giới, đặc biệt là cách mạng Việt Nam 80 năm qua đãchứng minh cho thấy, cán bộ và công tác cán bộ có vai trò, vị trí đặc biệt quantrọng Nếu chúng ta luôn xây dựng được đội ngũ cán bộ ngang tầm và đồng bộ,

có cơ cấu hợp lý, có chính sách sử dụng nhân tài phù hợp, thì việc xây dựngđường lối, chính sách sẽ đúng và bám sát vào yêu cầu thực tiễn, đồng thờiđường lối, chính sách đó sẽ được thực thi nghiêm túc và đi vào cuộc sống cóhiệu quả V.I.Lênin đã khẳng định: "Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nàođược giành quyền thống trị, nếu không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mìnhnhững lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức vàlãnh đạo phong trào" [35, tr.473]1 Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Cán bộ

là gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốthay kém" [ 27, tr.269,273]2 Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước, Hội nghị Trung ương 3 (khoá VIII) Đảng ta đãkhẳng định: "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liềnvới vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong côngtác xây dựng Đảng" [ T13, tr.66]3

Để từng bước xây dựng được đội ngũ cán bộ ngang tầm với yêu cầu,nhiệm vụ mới đòi hỏi hệ thống tổ chức đảng, các cấp uỷ đảng và người đứngđầu các tổ chức trong hệ thống chính trị phải nhận thức đầy đủ về vai trò, vị trícủa cán bộ và công tác cán bộ, đồng thời phải quán triệt và thực hiện nghiêm túcnguyên tắc tập trung dân chủ trong các khâu của công tác cán bộ Công tác cán

bộ là vấn đề con người, đánh giá, bố trí, sử dụng, đối xử, đãi ngộ cán bộ là vấn

đề phức tạp và tế nhị, có liên quan đến tâm lý, lợi ích, danh dự, tình cảm của conngười Những quyết định về chủ trương, chính sách cán bộ và nhân sự phải dotập thể cấp uỷ có thẩm quyền quyết định và cá nhân có trách nhiệm thực hiệnquyết định của tập thể Trong tình hình hiện nay, việc nắm vững và thực hiệnnghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ là khâu then chốt của công việc đổi mớiđội ngũ cán bộ, đổi mới cơ chế quản lý cán bộ và là điều kiện cần thiết để đảmbảo cho công tác cán bộ đạt hiệu quả Tình trạng thiếu dân chủ, hoặc dân chủhình thức đã làm cho việc đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ thiếu chính xác, thiếucông bằng và đây cũng là một nguyên nhân làm cho cán bộ không thoải mái gâythắc mắc, một bộ phận cán bộ có trình độ, năng lực cao nhưng bức xúc đã bỏ vịtrí công chức nhà nước ra các doanh nghiệp ngoài công tác, thậm chí một có nơi

vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ gây mất đoàn kết nội bộ nghiêm trọng ởmột số địa phương, một số ngành, không tạo được động lực cho đội ngũ cán bộphấn đấu phát triển Đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận một cách nghiêm túc vàquán triệt đầy đủ hơn nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ, đặcbiệt là khâu bổ nhiệm và giới thiệu các chức danh cán bộ lãnh đạo chủ chốttrong hệ thống chính trị ở từng cấp, từng ngành, nhằm tạo sự thống nhất cao đểthực hiện đồng bộ

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã thực sự quan tâm chăm lođến cán bộ, công tác cán bộ Nhiều Nghị quyết chuyên đề quan trọng về côngtác cán bộ được ban hành, bên cạnh đó Trung ương đã cụ thể các quy chế, quyđịnh, quyết định để phân công, phân cấp, nhằm thực hiện có hiệu quả nguyên tắctập trung dân chủ trong công tác cán bộ Những văn bản đã tạo cơ sở pháp lý

cho các cấp uỷ Đảng, cho những người có trách nhiệm làm công tác cán bộ thựchiện đúng đắn hơn Vì vậy, công tác cán bộ những năm qua đã có bước đổi mới,Đảng ta đã từng bước xây dựng được một đội ngũ cán bộ có số lượng và cơ cấuhợp lý, chất lượng ngày một nâng cao, đặc biệt đội ngũ cán bộ trẻ nhanh thíchứng với yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ cách mạng mới.

Quán triệt đầy đủ những quan điểm, những nguyên tắc của Đảng về côngtác cán bộ, những năm qua Tỉnh uỷ Phú Thọ đã tập trung triển khai và thực hiện

có hiệu quả các nghị quyết, quy chế, quy định của Đảng về công tác cán bộ.Bám sát vào hệ thống văn bản của Trung ương, Ban Thường vụ tỉnh uỷ Phú Thọ

đã cụ thể hoá bằng hệ thống văn bản của Tỉnh uỷ làm cơ sở cho việc thực hiệnnguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ nói chung, đặc biệt là khâu

bổ nhiệm và giới thiệu nhân sự chủ chốt cho các cấp uỷ đảng, chính quyền, Mặttrận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội diện Tỉnh uỷ quản lý nói riêng.Nhờ đó, Tỉnh uỷ đã khắc phục được một phần thiếu sót trước đây, coi công táccán bộ là công việc của một số người, của cơ quan tổ chức, tạo ra bước tiến đáng

kể trong việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ Vìvậy, công tác cán bộ thời gian qua của tỉnh Phú Thọ đã có bước đổi mới, từngbước xây dựng được đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành cơ bản có chất lượng,với số lượng và cơ cấu hợp lý, đặc biệt một đội ngũ cán bộ trẻ được đào tạo cơbản, có phẩm chất, năng lực tốt, nhanh thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ

Tuy nhiên, việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán

bộ của Tỉnh Phú Thọ vẫn còn một số hạn chế cần được nghiên cứu để đưa ragiải pháp khắc phục như: Nhận thức của một bộ phận cấp ủy và người đứng đầu

về nguyên tắc tập trung dân chủ chưa đầy đủ và sâu sắc, nên khi thực hiện vàocác khâu trong công tác cán bộ chưa nhuần nhuyễn; công tác quán triệt để nângcao nhận thức về nguyên tắc tập trung dân chủ cho các cấp uỷ chưa thườngxuyên và còn hạn chế Việc mở rộng dân chủ, công khai lấy ý kiến của cán bộcấp dưới, của tập thể, cá nhân cán bộ và các đoàn thể nhân dân trong quyết địnhnhân sự cán bộ chưa trở thành nề nếp; chất lượng thực hiện các quy chế, quy

trình bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ cho các chức danh chủ chốt diện tỉnh uỷ quản

lý chưa cao, chưa đồng đều Nhận thức về tiêu chuẩn cán bộ chưa đồng nhất,chưa cụ thể hoá được tiêu chí để đánh giá chất lượng và kết quả hoàn thànhnhiệm vụ của cán bộ Cách đánh giá cán bộ của các cấp uỷ và các tổ chức đảngcòn chung chung, thiếu căn cứ xác đáng; không ít cấp uỷ, tổ chức đảng và ngườiđứng đầu nắm không chắc cán bộ nhưng chưa phát huy dân chủ và tiếp thư ýkiến của tập thể, nhân dân, nên việc đánh giá cán bộ chưa sát, thậm chí thiếukhách quan, hoặc có trường hợp thành kiến hẹp hòi, định kiến với những ngườitrung thực thẳng thắn, làm cho việc bố trí một số cán bộ không đúng người,đúng việc Một số bước trong quy trình xem xét, bổ nhiệm và giới thiệu nhân sựchủ chốt cho các tổ chức trong hệ thống chính trị thực hiện nguyên tắc tập trungdân chủ chưa chặt chẽ và còn hình thức, có lúc, có nơi chưa thực hiện tốt quytrình dân chủ, công khai minh bạch trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cửcác chức danh cán bộ chủ chốt Điều đáng chú ý trong mấy nhiệm kỳ đại hội gầnđây trong quá trình làm công tác nhân sự, nhiều đồng chí trong dự kiến có sốphiếu cao, nhưng khi tiến hành đại hội chính thức, bầu ban chấp hành thì lạikhông trúng cử (kể cả cán bộ chủ chốt), làm cho việc sắp xếp cán bộ sau đại hộigặp khó khăn; có trường hợp tuy biết cán bộ chủ chốt cấp dưới không còn đủ tínnhiệm, nhưng khi duyệt nhân sự lại không kiên quyết đưa ra, vẫn áp đặt giớithiệu định hướng đưa vào nhân sự cấp uỷ khoá mới, nên khi bầu cử không đượcđại biểu, đảng viên trong đại hội chấp nhận, làm ảnh hưởng không nhỏ đến uytín của Đảng và giảm sút lòng tin của cán bộ và nhân dân

Xuất phát từ thực trạng công tác cán bộ nói chung và việc thực hiệnnguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ nói riêng của Tỉnh uỷ PhúThọ những năm qua, xét thấy cần có một nghiên cứu toàn diện để đánh giá đúngthực trạng, tìm ra nguyên nhân và đưa ra giải pháp nhằm thực hiện tốt nguyêntắc tập trung dân chủ, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủchốt của Tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ đẩy mạnh công

nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Với lý do trên, tác giả chọn đề tài “Thực

hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng

cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trong giai đoạn hiện nay” để làm luận văn Thạc sĩ Đây là vấn đề nhạy

cảm cần thiết, phù hợp với nhiệm vụ công tác xây dựng Đảng hiện nay và đápứng yêu cầu thực tiễn đang đòi hỏi đổi mới công tác cán bộ ở tỉnh Phú Thọ

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nguyên tắc tập trung dân chủ nói chung và thực hiện nguyên tắc tậptrung dân chủ trong công tác cán bộ nói riêng là một vấn đề quan trọng trongcông tác lãnh đạo của Đảng Từ khi ra đời đến nay, Đảng ta luôn chú trọng xâydựng các quy chế, quy định làm cơ sở cho việc thực hiện tốt nguyên tắc tậptrung dân chủ, đặc biệt là trong công tác cán bộ của Đảng, đồng thời đã banhành nhiều văn bản để phân cấp, phân quyền quản lý và đảm bảo cho việc thựchiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu ứng cử cácchức danh cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị Bên cạnh đó, một số nhànghiên cứu khoa học và các nhà hoạt động chính trị đã có những công trìnhnghiên cứu làm rõ nguyên tắc tập trung dân chủ ở nhiều góc độ khác nhau như:

- Đề tài cấp nhà nước KX.05: “Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnhđạo chủ chốt trong hệ thống chính trị đổi mới”

- PGS, TS Nguyễn Phú Trọng; PGS, TS Trần Xuân Sầm (đồng chủ biên):Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Nhà xuất bản Chính trị quốc gia,

- Phạm Văn Huỳnh: Nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng - nội dung,

những nhân tố tác động, khuyết điểm và kiến nghị Tạp chí Nghiên cứu lý luận,

số 6- 1990

- Trần Văn Trung: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong điều kiện

mới Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 2 - 1990.

- Nguyễn Văn Tới: Lại bàn về tập trung dân chủ Tạp chí Nghiên cứu lý

luận, số 4 - 1991.

- Nguyễn Phú Trọng: Để đảm bảo dân chủ trong Đảng Tạp chí Cộngsản, số 11 - 1990

- Thái Ninh: Sức mạnh của một nguyên tắc, Báo Nhân Dân, ngày 11-7-1990

- Lê Huỳnh Thông: Tập trung dân chủ, mâu thuẫn và thống nhất, BáoNhân Dân, ngày 17-11-1989

Trong những năm gần đây đã có nhiều luận văn thạc sĩ nghiên cứu về việcthực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ ở các địa phương,đơn vị như:

- Phạm Quang Thắng: Nguyên tắc tập trung dân chủ trong xây dựng tổ

chức và hoạt động của các Đảng bộ quân đội hiện nay, Luận án phó tiến sĩ khoahọc lịch sử, Hà Nội, 1996

- Lê Minh Cảnh: Công tác bổ nhiệm cán bộ diện Ban thường vụ Tỉnh uỷThanh Hoá quản lý trong giai đoạn hiện nay Luận văn Thạc sĩ khoa học chínhtrị, Hà Nội, 2008

- Trịnh Đình Châu: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổnhiệm cán bộ diện Ban Thường vụ Huyện uỷ các huyện miền núi tỉnh ThanhHoá quản lý giai đoạn hiện nay Luận văn Thạc sĩ khoa học chính trị, Hà Nội,2008

- Đặng Tấn Công: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong đánh giácán bộ diện Ban thường vụ Huyện uỷ Bắc Bình, Tỉnh Bình Thuận quản lý giaiđoạn hiện nay Luận văn Thạc sĩ khoa học chính trị, Hà Nội, 2008

Các công trình nghiên cứu trên đều đề cập đến công tác cán bộ nói chung

và việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ nói riêng ởnhững khía cạnh và cấp độ khác nhau Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâunghiên cứu đến việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm vàgiới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện Ban Thường vụTỉnh uỷ Phú Thọ quản lý Trong công trình đã được công bố có những nội dungliên quan đến đề tài được tác giả luận văn tham khảo, có kế thừa và chọn lọc chophù hợp với thực tiễn của tỉnh Phú Thọ

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận văn

Làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn về nguyên tắc tập trung dân chủtrong công tác cán bộ nói chung và việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủtrong công tác bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủchốt diện tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý nói riêng; luận văn đề xuất phương hướng,giải pháp góp phần thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm

và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện Ban Thường

vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

- Phân tích đặc điểm, làm rõ quan niệm và nội dung nguyên tắc tập trungdân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủchốt diện Ban thường vụ tỉnh uỷ quản lý

- Đánh giá khái quát thực trạng về những ưu điểm, hạn chế và nguyênnhân của việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giớithiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện Ban Thường vụ Tỉnh

uỷ Phú Thọ quản lý trong thời gian qua; rút ra những kinh nghiệm bổ ích choviệc thực hiện nguyên tắc này trong thực tiễn

- Xác định rõ phương hướng và những giải pháp chủ yếu để thực hiệnđúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử

các chức danh lãnh đạo chủ chốt diện Ban thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ quản lýtrong giai đoạn hiện nay.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu của luận văn

Những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc thực hiện nguyên tắc tập trungdân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủchốt diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ quản lý

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Luận văn nghiên cứu phạm vi cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện BanThường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý về thực trạng từ năm 2005-2010, phươnghướng giải pháp giai đoạn 2010-2020 Luận văn chỉ đề cập đến việc bổ nhiệm

và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức vụ lãnh đạo chủ chốt diện Ban thường vụtỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trong hệ thống chính trị của tỉnh

- Bổ nhiệm cán bộ bao gồm bổ nhiệm lần đầu, bổ nhiệm lại đối với cácchức danh được giao chức vụ theo quy trình bổ nhiệm và giới thiệu ứng cử Khiđược các tổ chức trong hệ thống chính trị bầu và trúng cử thì cấp có thẩm quyềnchuẩn y Luận văn này tập trung nghiên cứu sâu về vấn đề bổ nhiệm và giớithiệu ứng cử cán bộ lần đầu đối với các chức danh lãnh đạo, quản lý chủ chốttrong các cơ quan đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị

- xã hội thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

5.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nguyêntắc tập trung dân chủ nói chung và việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủtrong công tác cán bộ nói riêng

Qua thực tiễn hoạt động, lãnh đạo, xây dựng ở đảng bộ tỉnh Phú Thọ từnăm 2005-2010

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin,lịch sử và lô gích, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, cụ thể và trừu tượng, đồngthời sử dụng phương pháp chuyên ngành, thống kê, tổng kết kinh nghiệm, côngtác chuyên gia.

6 Đóng góp khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

6.1 Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận; đồng thời trên cơ sở thực tiễn

đánh giá trung thực, khách quan thực trạng việc thực hiện nguyên tắc tập trungdân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủ chốtdiện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trong thời gian qua, chỉ ra đượccác ưu điểm và hạn chế; đi sâu phân tích nguyên nhân những ưu điểm và hạnchế đó; đề xuất giải pháp chủ yếu khả thi nhằm góp phần thực hiện tốt nguyêntắc tập trung dân chủ trong công tác bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử cácchức danh chủ chốt diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trong nhữngnăm tới

6.2 Luận văn này có thể làm tài liệu tham khảo để cấp uỷ, cơ quan tổ

chức cán bộ ở địa phương tham khảo áp dụng cho việc nâng cao chất lượngcông tác đào tạo – bồi dưỡng, bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chứcdanh lãnh đạo, quản lý các cấp trong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nộidung luận văn gồm 3 chương, 6 tiết

Chương 1 NGUYÊN TẮC TẬP TRUNG DÂN CHỦ TRONG BỔ NHIỆM

VÀ GIỚI THIỆU CÁN BỘ ỨNG CỬ CÁC CHỨC DANH CHỦ CHỐT THUỘC DIỆN BAN THƯỜNG VỤ TỈNH UỶ PHÚ THỌ QUẢN LÝ -

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Các chức danh cán bộ chủ chốt thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh

Về khái niệm cán bộ, theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm Từ điểnhọc của nhà xuất bản Đà Nẵng, 2008 thì cán bộ là “người làm việc trong cơquan, đoàn thể, đảm nhiệm một công tác lãnh đạo hoặc công tác quản lý, côngtác nghiệp vụ chuyên môn nhất định” [63, tr.142]4

Trở lại với tư tưởng của các nhà kinh điển khi bàn về cán bộ, Lêninkhẳng định “Giai cấp vô sản thực hiện vai trò lãnh đạo của mình thông quachính đảng vô sản, còn chính đảng vô sản thực hiện sự lãnh đạo của mình trướchết thông qua cán bộ lãnh đạo, của những nhóm ít nhiều có tính ổn định, gồmnhững người có uy tín nhất, có ảnh hưởng nhất và người ta gọi đó là các lãnh tụ”[4, tr.30]5 Cán bộ và cán bộ lãnh đạo chủ chốt là những khái niệm đã được chủnghĩa Mác - Lênin đề cập rất sớm và đã xuất hiện ngay từ khi các nhà kinh điểnphát hiện vai trò sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân “Cán bộ”,

“Cán bộ lãnh đạo chủ chốt” hoặc “những nhà chính trị giai cấp”, “Những conngười vận dụng một lực lượng thực tiễn”… đều là cách gọi một bộ phận cán bộnòng cốt trong một lực lượng cách mạng Một điểm rõ nét trong tư tưởng củacác nhà kinh điển đó là: Cán bộ gắn liền với giai cấp; là của giai cấp; vai trò củacán bộ gắn liền với vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và giai cấp công nhân,nhân dân lao động toàn thế giới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh tụ vĩ đại đã sáng lập Đảng cộng sản ViệtNam, người đã trọn đời chăm lo xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ của đảng,Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân ta Quanniệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ rất rõ ràng, gần gũi và rễ hiểu: “Cán

bộ là người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúnghiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình dân chúng báo cáo cho Đảng, choChính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” [52,tr.269]6 Theo cách diễn đạtcủa người, cán bộ dù ở cấp nào cũng đều có chức trách và nhiệm vụ quan trọng;cán bộ là những người tạo nên sự kết nối, gắn bó, liên hệ giữa Đảng, Chính phủvới dân chúng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định cách mạng là sự nghiệpcủa quần chúng nhân dân do đảng lãnh đạo, sự lãnh đạo của Đảng được thể hiện

ở đường lối, chủ trương, chính sách Thiếu cán bộ hoặc đội ngũ cán bộ yếu kém,không tổ chức được cho dân chúng nắm bắt được thực tiễn nên không xác địnhđược đường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn, để vận dụng phù hợp với yêucầu thực tiễn đặt ra

Có thể nói rằng, một yêu cầu không thể thiếu được đối với đội ngũ cán bộ,đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt trước hết và tất yếu phải trungthành với đảng và chính phủ; phải có đức, có tài; phải gần gũi với quần chúng;cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải có phương pháp, tác phong công tác tốt mới hoànthành nhiệm vụ Đảng và nhân dân giao phó Chủ tịch Hố Chí Minh thường răndạy đội ngũ cán bộ “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ” [24, tr.684]7… vàmỗi cán bộ, đảng viên của đảng “phải xứng đáng là người lãnh đạo, người thầy

tớ thật trung thành của nhân dân” [25, tr.510]8

Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về cán bộ không chỉ gắn liền vớihoạt động của một tổ chức, có vai trò quan trọng đối với một tổ chức nhất địnhnào đó mà trên phạm vi tổng thể của cả quốc gia, đất nước, dân tộc, cán bộ còngắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước, của chế độ Đội ngũ cán bộ cóliên quan mật thiết với năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng Về cán bộ,tại điều 4, Chương I, Luật Cán bộ, công chức ban hành ngày 28 tháng 1 năm

2008 đã nêu rõ: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổnhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sảnViệt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở tỉnh, thành phốtrực thuộc Trung ương (gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phốtrực thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngânsách nhà nước”

Trong những năm qua, nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ củađảng, nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội, một số công trình nghiên cứukhoa học đã tiếp tục nghiên cứu về xây dựng đội ngũ cán bộ nhất là cán bộ trong

hệ thống chính trị Cuấn Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốttrong hệ thống chính trị đổi mới của Phó giáo sư, Tiến sĩ Trần xuân Sầm viết

“Người cán bộ lãnh đạo trước hết phải là người tiêu biểu cho lý tưởng cáchmạng, cho lẽ sống, là người có tri thức toàn diện và uyên thâm của thời đại”[KX 05-11, tr13]8 và “cán bộ lãnh đạo chủ chốt là những cán bộ lãnh đạo toàndiện, có trọng trách nặng nề nhất, có quyền thay mặt tập thể lãnh đạo giải quyếtcác vấn đề và chịu trách nhiệm trước tập thể” [KX.05-11, tr139]9

Như vậy, có thể hiểu định nghĩa “cán bộ và cán bộ lãnh đạo chủ chốt” vớinhiều cách và góc độ khác nhau Tuy vậy, khi đề cập đến những vấn đề đốitượng cán bộ chủ chốt thuộc diện quản lý của cấp uỷ trong hệ thống chính trị, tạimột địa phương cụ thể ở nước ta hiện nay, thì cán bộ lãnh đạo chủ chốt cần đượchiểu trên những tiêu chí chủ yếu sau:

Cán bộ là người làm việc trong một tổ chức nhất định; trực tiếp hoặc thamgia gián tiếp vào hoạt động lãnh đạo trong phạm vi nhất định; có chức vụ hoặcđược cơ quan có thẩm quyền giao cho những quyền hạn nhất định Cán bộ phải

được đào tạo, huấn luyện, có trình độ chuyên môn có thể hoàn thành các nhiệm

vụ được giao phó và phải được tổ chức quần chúng tín nhiệm

Cán bộ lãnh đạo chủ chốt là người làm công tác toàn diện, có trọng tráchnặng nề, trực tiếp tham gia vào quá trình xác định đường lối, chủ trương và tổchức thực hiện; thường xuyên có mối liên hệ với các tổ chức, cá nhân trong hoạtđộng lãnh đạo, quản lý Vì vậy, cần xác định rõ đối tượng cán bộ và cán bộ lãnhđạo chủ chốt ở từng cấp uỷ, từng ngành quản lý để có cơ sở cho việc thực hiệncông tác cán bộ đạt hiệu quả

Căn cứ Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thihành Điều lệ Đảng; Quyết định số 67-QĐ/TW ngày 4-7-2007 của Bộ Chính trịban hành qui định về phân cấp quản lý cán bộ; Hướng dẫn số 09-HD/BTCTWngày 26-9-2007 của Ban Tổ chức Trung ương hướng dẫn thực hiện Qui định vềphân cấp quản lý cán bộ, Qui chế bổ nhiệm cán bộ và giới thiệu cán bộ ứng cử.Ban Thường vụ tỉnh uỷ Phú Thọ đã ban hành quyết định số 543-QĐ/TU ngày28/12/2007, qui định về phân cấp quản lý cán bộ, trong đó có qui định cụ thể đốitượng quản lý cán bộ cụ thể như sau:

cán bộ chủ chốt diện Ban Thường vụ tỉnh uỷ quản lý thuộc phạm vi

nghiên cứu của luận văn là:

- Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ; Uỷ viên Ban Chấp hành đảng bộ tỉnh;Phó chủ tịch HĐND và UBND tỉnh; Trưởng và Phó Đoàn đại biểu Quốc hộiTỉnh; Cấp trưởng, phó các cơ quan thuộc khối đảng, đoàn thể tỉnh; Uỷ viên Uỷban kiểm tra tỉnh uỷ; Chánh, Phó văn phòng HĐND và Đoàn Đại biểu Quốc hộitỉnh, cấp trưởng, cấp phó các ban của HĐND tỉnh; cấp trưởng, cấp phó các cơquan thuộc UBND tỉnh; thường trực chuyên trách các ban chỉ đạo trực thuộctỉnh uỷ, UBND tỉnh; bí thư, các phó bí thư huyện, thành, thị uỷ, đảng uỷ trựcthuộc Tỉnh uỷ; chủ tịch, các phó chủ tịch HĐND và UBND các huyện, thành,thị; chủ tịch và phó chủ tịch các hội Chính trị - xã hội tỉnh

- Cán bộ diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ tham gia quản lý gồm cấptrưởng, cấp phó của: Công an tỉnh; Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh; Toà án nhân dântỉnh; Viện kiểm sát nhân dân tỉnh; Ngân hàng nhà nước tỉnh; Cục thuế tỉnh, Kho

bạc nhà nước tỉnh, Cục thống kê tỉnh, Bảo hiểm xã hội tỉnh; giám đốc, phó giámđốc doanh nghiệp nhà nước và chủ tịch hội đồng quản trị, giám đốc công ty cổphần mà Nhà nước giữ cổ phần chi phối (từ hạng 2 trở lên).

Như vậy, có thể hiểu đội ngũ cán bộ chủ chốt thuộc diên Ban Thường vụTỉnh uỷ Phú Thọ quản lý là những cán bộ chủ chốt cấp tỉnh, cấp huyện; nhữngngười được Ban thường vụ tỉnh uỷ trực tiếp đề bạt, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử,

bố trí sắp xếp, điều chuyển, khen thưởng, thi hành kỷ luật và thực hiện các chínhsách khác; đồng thời trực tiếp thực hiện và chỉ đạo thực hiện công tác kiểm tra,giám sát, quản lý hồ sơ và các mặt công tác của cán bộ

1.1.2 Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt diện Ban Thường vụ Tỉnh

uỷ Phú Thọ quản lý

Trong bất cứ thời kỳ nào, giai đoạn nào của sự nghiệp cách mạng ViệtNam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cán bộ và công tác cán bộđều giữ vai trò vị trí đặc biệt quan trọng, là khâu then chốt trong công tác xâydựng đảng; cán bộ là nhân tố quyết định việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu của Đảng Cán bộ là một bộ phận đặc biệt quan trọng, là trung tâmcủa nhân tố con người và là nhân tố tạo nên sự phát triển không ngừng của xãhội, nhân tố con người giữ vị trí trọng tâm, quyết định đến nhân tố khác

Cán bộ chủ chốt trước hết là những người cán bộ lãnh đạo, nhưng làngười cán bộ lãnh đạo quan trọng nhất; đó là những người trực tiếp xây dựng và

tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách do cấp trên giao phó; đó là nhữngngười chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của cấp uỷ hoặc cơ quan mà họđứng đầu Khi nói về vai trò, vị trí của cán bộ lãnh đạo đối với sự nghiệp cáchmạng, tuy C.Mác và Ph.Ăngghen chưa có điều kiện nghiên cứu nhiều về vấn đềcán bộ Song các ông là người đầu tiên nêu ra quan điểm khoa học về cán bộ vàsớm phát hiện ra vai trò to lớn của cán bộ đã khẳng định: “Muốn thực hiện tốtnhững tư tưởng thì cần có những con người vận dụng một lực lượng thực tiễn”[39, tr 181]10 C.Mác và Ph.Ăngghen đã có những kết luận sâu sắc và toàn diện

về vị trí, vai trò của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng vô sản Theo hai ông, cán

bộ lãnh đạo là những người tiêu biểu cho phong trào cách mạng, có tri thức của

thời đại, có trình độ nhận thức cao, biết kết hợp và vận dụng lý luận cách mạngvới thực tiễn để tổ chức phong trào cách mạng của quần chúng; cán bộ là nhữngngười trung thành tuyệt đối với lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân laođộng và dân tộc; có trách nhiệm cao với nhiệm vụ cách mạng và chịu sự giámsát của quần chúng, do đó được được quần chúng tin yêu.

V.I Lênin đã kế thừa những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằngnhững người cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo có vai trò to lớn trong mọiphong trào cách mạng: “Không có phong trào cách mạng nào mà lại vững chắcđược nếu không có một tổ chức ổn định và duy trì được tính liên tục gồm nhữngngười lãnh đạo” [45, tr 158]11 Người chỉ ra nhiệm vụ quan trọng của công táccán bộ của Đảng: “Nghiên cứu con người tìm những cán bộ có bản lĩnh Hiệnnay đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định chỉ là

mớ giấy lộn” [37, tr.449]12 Rõ ràng, khi có đường lối đúng thì cán bộ là nhân tốquan trọng, quyết định thắng lợi việc tổ chức thực hiện đường lối đó Ngườinhấn mạnh: “Muốn thắng giai cấp tư sản thì phải tạo lấy những nhà chính trị giaicấp thực sự của mình, những nhà chính trị vô sản và không thua kém các nhàchính trị của giai cấp tư sản” [36, tr.80-81]13

Xây dựng Chủ nghĩa xã hội là nhiệm vụ lâu dài, rất mới mẻ, khó khăn vàphức tạp, tiến hành trên phạm vi rộng lớn Vì vậy, cần phải có đội ngũ cán bộ

am hiểu nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, biết tổ chức và thống nhấtcác lực lượng hướng về mục tiêu của Xã hội chủ nghĩa Đội ngũ cán bộ ấy phảithực sự có khả năng đề xuất chủ trương, giải pháp thực hiện có hiệu quả đườnglối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, có năng lực quản lý kinh tế -

xã hội

Vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng, quan điểm của chủ nghĩa Mác –Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳngđịnh: “cán bộ là gốc của mọi công việc” và “muôn việc thành công hay thất bại,đều do cán bộ tốt hay kém” [43, tr 269; 273]14.

Ngay từ khi cách mạng còn phôi thai với muôn vàn khó khăn, thử thách,Người đã dạy một cách rễ hiểu rằng: “Cán bộ là tiền vốn của đoàn thể, có vốn

mới làm ra lãi, không có cán bộ tốt thì hỏng việc, tức là lỗ vốn” [43, tr.367]15.

Từ nhận thức sâu sắc và đánh giá cao vị trí, vai trò của cán bộ, Người chỉ ra mụctiêu, nhiệm vụ của công tác cán bộ là tạo ra đội ngũ cán bộ có chất lượng tốt,xứng đáng với vị trí, vai trò đó Đồng thời, khẳng định tầm quan trọng của côngtác cán bộ, Người nhấn mạnh: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[43, tr 269]16

Đảng cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và đánh giá cao vai trò của cán

bộ và công tác cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp Điều đóluôn thể hiện sự nhất quán trong quan điểm, các chủ trương, chính sách củaĐảng về cán bộ và công tác cán bộ qua các giai đoạn cách mạng Bước vào côngcuộc đổi mới toàn diện của đất nước với nhiệm vụ cách mạng mới rất nặng nề,Đại hội VI của Đảng đã chỉ rõ “Đổi mới cán bộ lãnh đạo các cấp là mắt xíchquan trọng nhất mà Đảng ta phải nắm chắc để thúc đẩy những cuộc cải cách có

ý nghĩa cách mạng” [22, tr.132]17 Nhận thức đó được thể hiện bằng thực tiễnsinh động của quá trình đổi mới đội ngũ cán bộ những năm vừa qua

Nhận thức rõ vai trò của đội ngũ cán bộ trước những yêu cầu thực hiệnnhiệm vụ chính trị của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước, Đảng ta nêu rõ “Tình hình và nhiệm vụ mới đặt ra rất nhiều yêu cầu chocông tác cán bộ Toàn Đảng phải hết sức chăm lo xây dựng thật tốt đội ngũ cánbộ” [23, tr.145]18 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là giai đoạn phát triển tất yếucủa mọi quốc gia, nhằm chuyển từ nền kinh tế kém phát triển lên nền kinh tếtiên tiến, hiện đại Đất nước ta có điểm xuất phát thấp, lại phải trải qua hơn 30năn chiến tranh ác liệt, để lại nhiều hậu quả nặng nề; đội ngũ cán bộ một thờigian dài tập trung đào tạo cho đội ngũ cán bộ chiến tranh cách mạng để giảiphóng dân tộc Nên bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ.Những năm gần đây, tình hình chính trị, kinh tế thế giới, khu vực có nhiều biếnđổi nhanh chóng và phức tạp Sự phát triển như vũ bão của khoa học và côngnghệ, sự giao lưu quốc tế ngày càng mở rộng và tăng cường, các nước đang pháttriển có điều kiện rất thuận lợi để có thể rút ngắn quá trình công nghiệp hoá,

hiện đại hoá Quốc gia nào lựa chọn cho mình một chiến lược phát triển đấtnước hợp qui luật phát triển của xã hội, tận dụng được lợi thế, vượt qua khókhăn, thách thức sẽ có cơ hội vươn lên trở thành nước công nghiệp mới, có nềnkinh tế phát triển Ngược lại, nước nào bỏ lỡ thời cơ sẽ tụt hậu ngày càng xa sovới các nước phát triển Điều đó, lại càng thấy vai trò, vị trí to lớn của đội ngũcán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt và cán bộ quản lý các cấp, cácngành Đại hội X của Đảng đã chỉ rõ: “Nhiệm vụ quan trọng nhất là xây dựngđội ngũ cán bộ lãnh đạo, trước hết là cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược và ngườiđứng đầu tổ chức các cấp, các ngành của hệ thống chính trị” [28, tr.293]19.Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định cán bộ là nhân

tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, củađất nước và chế độ Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt nói chung, cán bộlãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nói riêng luôn có

vị trí, vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị ở địa phương,

và chính đây là nguồn bổ sung cán bộ cho Trung ương Đặc biệt cán bộ chủ chốtdiện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quản lý là những người đứng đầu và các cấp phó,những thành viên trong tập thể lãnh đạo của một địa phương, một ngành, mộtđơn vị, là lực lượng nòng cốt trong đội ngũ cán bộ và là nhân tố quan trọng nhấttrong bộ máy tổ chức của hệ thống chính trị ở địa phương, là nhân tố quyết định

sự phát triển toàn diện các mặt kinh tế, chính trị, văn hoá – xã hội, quốc phòng –

An ninh…trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá quê hương, đấtnước

Đội ngũ cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trướchết là chịu trách nhiệm tiếp thu, quán triệt và tổ chức thực hiện đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trên địa bàn toàn tỉnh; đềxuất kiến nghị hoặc trực tiếp quyết định những vấn đề phù hợp với tình hìnhthực tế của địa phương trong từng thời kỳ, tổ chức lãnh, chỉ đạo cấp dưới vànhân dân thực hiện Mặt khác, qua thực tế phong phú ở địa phương, họ là nhữngngười nắm bắt tâm tư nguyện vọng của nhân dân và những vấn đề trong thực tế

cuộc sống đặt ra, từ đó có những kiến nghị góp phần tham gia vào việc xâydựng, hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Cán bộ chủ chốt diện Ban Thường vụ tỉnh uỷ quản lý là những ngườitrung kiên, có lập trường vững vàng, có phẩm chất đạo đức và năng lực côngtác, có khả năng đoàn kết và tập hợp quần chúng, được Đảng cất nhắc, đề bạt vàphân công giữ những vị trí công tác trọng yếu ở địa phương, ngành, đơn vị Dovậy, họ góp phần to lớn trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấucủa các cấp uỷ Đảng trong tỉnh; họ là những người tiêu biểu lãnh đạo cán bộ,đảng viên và quần chúng nhân dân thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng tỉnhnhà, đồng thời là trung tâm đoàn kết trong các cấp uỷ đảng, các địa phương,ngành, đơn vị và các tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp thực hiệnthắng lợi nhiệm vụ chính trị của địa phương

Cán bộ chủ chốt diện Ban Thường vụ tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý giữ vai tròtrung tâm định hướng, điều khiển hoạt động của địa phương, ngành, đơn vị, tácđộng trực tiếp và quyết định đến sự phát triển trên các lĩnh vực trong tỉnh; quản

lý và chủ trì toàn bộ các công việc của cấp uỷ, chính quyền, các tổ chức nhândân trong hệ thống chính trị, trực tiếp nắm các vấn đề trọng yếu, cơ mật của địaphương Họ là những người trực tiếp tiếp thu, quán triệt quan điểm, đường lốicủa Đảng và truyền đạt, tổ chức động viên cho cán bộ, đảng viên và nhân dânthực hiện bằng các kế hoạch, chương trình hành động cụ thể; đồng thời kiểm traviệc thực hiện và uốn nắn kịp thời những sai phạm của những tổ chức, cá nhânthuộc thẩm quyền quản lý trong quá trình thực hiện Cán bộ diện Ban Thường

vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý còn là những người đề ra kế hoạch, phương hướng,nhiệm vụ và các giải pháp cơ bản để tập thể có thẩm quyền bàn bạc, quyết định,

họ là những người chủ trì tổ chức thực hiện theo chức năng và nhiệm vụ của mỗi

vị trí được phân công đảm trách Họ không chỉ lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra việcthực hiện nhiệm vụ chính trị của cấp dưới mà còn tuyên truyền, vận động,hướng dẫn cán bộ, đảng viên và nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối củaĐảng Qua các phong trào hành động cách mạng và qua tôi luyện trong thựctiễn, cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản

lý ngày càng trưởng thành và là nguồn cung cấp cán bộ cho Trung ương; lànhững người có nhiệm vụ xây dựng tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt

là đội ngũ cán bộ kế cận; chịu trách nhiệm trước nhân dân trong tỉnh, trước BanChấp hành, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ và trước Trung ương về mỗi công việc củađịa phương

Tóm lại, Cán bộ lãnh đạo chủ chốt nói chung và cán bộ chủ chốt thuộc

diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý nói riêng luôn giữ vai trò, vị tríđặc biệt quan trọng, bảo đảm giữ vững sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối củaĐảng mà trực tiếp là Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đối với sự nghiệp cách mạngcủa địa phương, góp phần tích cực vào sự nghiệp cách mạng chung của cả nước

Sự nghiệp xây dựng và phát triển của quê hương đất tổ tỉnh Phú Thọ, một địaphương giàu truyền thống cách mạng, nhưng cũng đang gặp nhiều khó khăn thửthách trong quá trình phát triển, nhân tố đoàn kết càng nổi lên như nhân tố hàngđầu Đảng bộ và nhân dân tỉnh Phú Thọ không chỉ nhận thức rõ điều này mà đã

có những bài học sâu sắc của sức mạnh đoàn kết thống nhất trong đảng bộ, trướchết là ở đội ngũ cán bộ chủ chốt Trước yêu cầu xây dựng khối đoàn kết đó, vaitrò của đội ngũ cán bộ chủ chốt thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quản lý càngnổi rõ vai trò hạt nhân đoàn kết để qui tụ đội ngũ cán bộ, đảng viên và quầnchúng nhân dân tích cực tham gia xây dựng đảng bộ tỉnh Phú Thọ trong sạchvững mạnh, quê hương giàu đẹp

1.1.3 Đặc điểm việc bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý

Đặc điểm của bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủchốt thuộc diện tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý là việc lựa chọn để sử dụng cán bộ màcác nhà chính trị gọi là phương cách dùng người hay là cách dùng người Thựcchất của việc bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủ chốt diệnBan Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý là việc Ban Thường vụ Tỉnh uỷ thốngnhất lãnh, chỉ đạo các cấp uỷ, cơ quan, đơn vị theo thẩm quyền được phân cấptiến hành nhận xét, đánh giá, lựa chọn cán bộ để tham mưu cho Ban Thường vụTỉnh uỷ quyết định bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử vào một chức danh nào

đó cao hơn chức vụ cũ, trên cơ sở đã xem xét qui trình bổ nhiệm, tiêu chuẩn cán

bộ và nhu cầu công tác thực tế của cấp uỷ, cơ quan, đơn vị, nhằm sử dụng cóhiệu quả đội ngũ cán bộ, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ phát huy hết khảnăng, trí tuệ của mình để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chính trị đề ra

Việc bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh cán bộ thuộcdiện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý vừa có xem xét bổ nhiệm lần đầu

và bổ nhiệm lại, vừa có xem xét để giới thiệu ứng cử cho các tổ chức trong hệthống chính trị của tỉnh Trong đối tượng cán bộ chủ chốt thuộc diện BanThường vụ tỉnh uỷ quản lý trên, cần phân biệt rõ đối tượng cán bộ bổ nhiệm vàđối tượng cán bộ bầu cử để làm rõ đặc điểm việc bổ nhiệm và giới thiệu cán bộứng cử các chức danh cán bộ chủ chốt thuộc diện Ban Thường vụ tỉnh uỷ quản

lý như sau:

+) Cán bộ diện bổ nhiệm

- Trưởng, phó các ban đảng của tỉnh uỷ và chánh, phó văn phòng Tỉnh uỷ;

- Chánh, phó văn phòng đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân(HĐND) tỉnh; chánh, phó văn phòng Uỷ ban nhân dân (UBND) tỉnh; Trưởng,phó ban chỉ đạo chuyên trách thuộc Tỉnh uỷ, UBND tỉnh;

- Giám đốc, phó giám đốc các sở thuộc UBND tỉnh và tương đương là đốitượng quản lý trực tiếp và tham gia gián tiếp phối hợp quản lý;

- Tổng, phó Tổng biên tập Báo Phú Thọ; giám đốc, phó giám đốc ĐàiPhát thanh và Truyền hình Phú Thọ;

- Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng, trườngChính trị tỉnh;

- Giám đốc, phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước; Ngân hàng Nông nghiệp

và phát triển nông thôn, Ngân hàng Đầu tư và phát triển, Ngân hàng Côngthương; giám đốc, phó giám đốc các doanh nghiệp nhà nước hạng 2 trở lên

+) Cán bộ bầu cử:

- Uỷ viên Ban Chấp hành, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ (BTV), Uỷviên Uỷ ban Kiểm tra, Chủ nhiệm và phó chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Tỉnh uỷ;

- Phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh;trưởng ban và phó trưởng ban của Hội đồng nhân dân tỉnh;

- Cấp trưởng, phó các đoàn thể tỉnh; cấp trưởng, cấp phó hội: Hội Vănhọc - Nghệ thuật, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật, Hội Chữ thập đỏ, Hộinhà báo tỉnh;

Bí thư, Phó bí thư các huyện, thành, thị uỷ và đảng uỷ trực thuộc tỉnh;Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân các huyện, thành phố, thị xã

Từ nhận dạng cán bộ chủ chốt thuộc diện bổ nhiệm và giới thiệu ứng cửcác chức danh thuộc Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý trên, ta thấy mộtđặc điểm chung của cán bộ bổ nhiệm và cán bộ giới thiệu ứng cử các chức danhchủ chốt là việc lựa chọn cán bộ để cất nhắc, bố trí vào các chức danh cao hơntrong cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân theo phâncấp về công tác tổ chức và cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị củatỉnh

1.2 Nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu ứng

cử các chức danh cán bộ chủ chốt thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quản lý

1.2.1 Khái quát về nguyên tắc tập trung dân chủ của Đảng

1.2.1.1 Vị trí, tầm quan trọng của nguyên tắc tập trung dân chủ

Đảng cộng sản việt nam là một khối thống nhất ý chí và hành động Để có

cơ sở làm được như vậy, Đảng phải có một nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt nội

bộ, nguyên tắc đó làm cho toàn đảng thông suốt, trên dưới một lòng, một mặtphát huy triệt để tinh thần tích cực và sáng kiến của đảng viên, một mặt kết hợpchặt chẽ giữa cá nhân đảng viên với tổ chức đảng, toàn thể đảng viên với cơquan lãnh đạo tối cao của đảng, kết hợp chặt chẽ dưới với trên, mỗi đảng bộ vớitoàn đảng đó là nguyên tắc tập trung dân chủ

Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản chỉ đạo xây dựng tổchức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng Đó cũng là nguyên tắc quan trọng nhất

để chỉ đạo mọi hoạt động của tổ chức, sinh hoạt nội bộ và phong cách làm việc

của Đảng Nó đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động, tạo nên sức mạnh vôđịch của một Đảng cách mạng Đây là nguyên tắc phân biệt chính đảng của giaicấp công nhân, Đảng cách mạng chân chính với các đảng phái khác

Nguyên tắc tập trung dân chủ được C.Mác và Ph Ăngghen nêu ra lần đầuvào năm 1847 trong việc tổ chức “Liên minh những người cách mạng”; sau đó,tiếp tục khẳng định trong tổ chức “Liên minh công nhân quốc tế” (quốc tế I) dochính C Mác sáng lập vào năm 1864 và cùng với Ph Ăngghen lãnh đạo tổ chứcnày nhằm đáp ứng nhu cầu của phong trào công nhân là phải thống nhất lựclượng trong cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa tư bản, bảo đảm sự ổn định, nhấttrí và tính tổ chức của đội tiên phong

V.I Lênin là người kế thừa và phát triển sáng tạo nguyên tắc tập trungdân chủ phù hợp với điều kiện lịch sử và thời đại mới Tại nước Nga năm 1895,Lênin thành lập tổ chức “Liên minh chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân”,mầm mống đầu tiên cho sự ra đời của Đảng Cộng sản ở Nga, hoạt động trên cơ

sở kết hợp chủ nghĩa Mác với phong trào công nhân Nga Nguyên tắc tập trungdân chủ được V.I Lênin đề cập sâu từ năm 1905, tại Hội nghị Trung ương ĐảngCông nhân dân chủ - xã hội Nga, V.I Lênin đề nghị đưa nguyên tắc tập trungdân chủ vào chương trình nghị sự của hội nghị và được hội nghị chấp thuận Tuynhiên, tại hội nghị nguyên tắc tập trung dân chủ vẫn chưa được đưa vào Điều lệcủa Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga vì còn có những ý kiến khác nhau.Năm 1906, Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga Đại hội từ ngày 23-4 đếnngày 8-5 để thống nhất lực lượng và nguyên tắc tổ chức của Đảng Tại Đại hộinày, V.I Lênin trình bày “Cương lĩnh hành động” của Đảng Người viết:

“nguyên tắc tập trung trong Đảng hiện nay được mọi người thừa nhận” [25,tr.279]20 Đại hội nhất trí thông qua Điều lệ mới của Đảng Điều lệ ghi rõ: “Tất

cả các tổ chức đảng phải được xây dựng theo nguyên tắc tập trung dân chủ” [11,tr.313]21 như vậy, lần đầu tiên nguyên tắc tập trung dân chủ được ghi trongĐiều lệ của một đảng cộng sản vào năm 1906

V.I.Lênin thường viết “Dân chủ” là tính từ giải nghĩa cho danh từ “tậptrung”, nên khi dịch ra tiếng Việt là “tập trung dân chủ” Còn chủ tịch Hồ ChíMinh thường viết “dân chủ tập trung” Trong báo cáo chính trị tại Đại hội II(năm 1951) của Đảng ta do người trình bày ghi rõ: “Về tổ chức, Đảng Lao độngViệt Nam hoạt động theo chế độ dân chủ tập trung” [28, tr.174]22. Đây chỉ làcách viết theo văn phong khác nhau (phương tây và chữ Hán), còn về thực chấtquan niệm của V.I Lênin và Hồ Chí Minh là thống nhất.

Tập trung dân chủ là một nguyên tắc xây dựng Đảng đã được kiểmnghiệm lâu dài và có hiệu quả nhất đối với việc xây dựng tổ chức; là cơ sở vữngchắc cho hoạt động của các Đảng cộng sản và công nhân Nguyên tắc tập trungdân chủ bắt nguồn từ tính chất và của bản thân Đảng cộng sản với tư cách là một

tổ chức chính trị thống nhất về cả tư tưởng, đường lối, tổ chức và hành động

Tai Việt Nam, thuật ngữ “nguyên tắc tập trung” xuất hiện từ năm 1929trong Điều lệ hội Việt Nam cách mạng thanh niên (gọi tắt là Thanh niên hội)một trong các tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, được thông quatại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của hội (tháng 5-1929) ghi: “Hội tổchức theo nguyên tắc tập trung” [14, tr.120]23 Tiếp đó tháng 6-1929, ĐôngDương cộng Sản Đảng Đại hội lần thứ nhất (Đại hội thành lập) thông qua Điều

lệ Đảng, trong đó có ghi: “Đảng Cộng sản tổ chức theo lối dân chủ tập trung”[14, tr.220]24 Tại Đại hội lần thứ nhất (Đại hội thành lập, tháng 11-1929), AnNam Cộng Sản Đảng thông qua điều lệ Đảng, trong đó có ghi: “Đảng tổ chứctheo dân chủ tập trung” [14, tr.360]25 Trong “Điều lệ vắn tắt của Đảng Cộngsản Việt Nam” được thông qua hội nghị thành lập Đảng ngày 3-2-1930 chưa ghinguyên tắc tập trung dân chủ Tháng 10-1930 Trung ương Đảng họp Hội nghịlần thứ nhất, quyết định đổi tên Đảng thành Đảng Cộng sản Đông Dương vàthông qua Điều lệ Đảng Cộng sản Đông Dương trong đó ghi: “Đảng Cộng sảnĐông Dương cũng như các chi bộ của quốc tế Cộng sản phải tổ chức theo lốidân chủ tập trung” [15, tr.119]26 Tiếp sau đó, Điều lệ của Đảng lao động vàĐiều lệ của Đảng Cộng sản Việt Nam từ Đại hội II đến Đại hội X của Đảng đều

nhất quán ghi: “Đảng tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ” và xác định tậptrung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng Tại điều 6, Hiến phápnước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, ghi: “Quốc hội, Hội đồngnhân dân và các cơ quan khác của Nhà nước đều tổ chức và hoạt động theonguyên tắc tập trung dân chủ” [36, tr.178]27.

Đảng ta nhận rõ việc tổ chức sinh hoạt nội bộ của Đảng trên cơ sở tậptrung dân chủ là sự bảo đảm có tính chất quyết định trong việc vạch ra đườnglối, chiến lược, sách lược; trong việc hình thành các cơ quan lãnh đạo và tạo ranhững tiền đề cần thiết để bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng được đúng hướng

và phát triển Từ thực tiễn 80 năn qua, nguyên tắc tập trung dân chủ đã được trảinghiệm trong tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam về tính đúngđắn của nguyên tắc này Thực hiện tập trung dân chủ nghiêm túc sẽ đem đến sựthống nhất về chính trị, tư tưởng, tổ chức Cơ quan lãnh đạo cao nhất là Đại hộiđại biểu toàn quốc của Đảng Trong thời gian giữa hai kỳ Đại hội, sự lãnh đạocủa Đảng tập trung vào Ban chấp hành Trung ương Những nghị quyết của Đạihội đại biểu toàn quốc của Đảng là sản phẩm kết tinh trí tuệ của toàn Đảng Khinghị quyết của Đại hội Đảng và Nghị quyết của Hội nghị Ban Chấp hành Trungương đã được thông qua thì trở thành “pháp lệnh” đối với các tổ chức đảng vàđảng viên Nghị quyết đó chính là một thành quả của quá trình thảo luận vàđóng góp dân chủ trong Đảng Nghị quyết đúng và đi vào thực tiễn cuộc sống là

sự thể hiện một cách đầy đủ nguyên tắc tập trung dân chủ trong hoạt động vàtrong sinh hoạt của Đảng Vì vậy, nếu xem nhẹ hoặc buông lỏng, hay thực hiệnkhông đúng nguyên tắc tập trung dân chủ sẽ gây những thiệt hại nghiêm trọngđến năng lực hoạt động của Đảng, đến vai trò lãnh đạo và ảnh hưởng uy tín củaĐảng trong xã hội, thậm chí dẫn đến sự bị tan rã của Đảng

Một trong những đặc trưng cơ bản của đảng vô sản kiểu mới là thừa nhận

và thực hiện triệt để nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức, sinh hoạt nội bộ

và toàn bộ hoạt động của mình Đây không chỉ là một nguyên tắc tổ chức cơ bản

đối với đảng vô sản chân chính, mà cò là một qui luật và nhu cầu của quá trìnhphát sinh, phát triển và trưởng thành của Đảng.

Với tư cách là một Đảng cầm quyền, Vai trò, năng lực và sức chiến đấucủa Đảng ta một phần cơ bản và quyết định bởi mức độ nhận thức và khả năngthực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ Đây là một nhân tố quyết định sự sốngcòn của đảng, gắn với sự thành bại của công cuộc đổi mới xây dựng chủ nghĩa

xã hội hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng ta Đây cũng chính là một trọng tâmchống phá của kẻ thù nhằm thúc đẩy sự tan vỡ của Đảng Mặc dù trên thế giới

có ý kiến khác nhau, nhưng Đảng ta trước sau như một khẳng định, Đảng được

tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ là một nguyên tắc bất di,bất dịch không thay đổi

1.2.1.2 Bản chất và nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ

Về bản chất của nguyên tắc tập trung dân chủ: Nguyên tắc tập trung dânchủ là sự kết hợp hài hoà giữa hai mặt tập trung và dân chủ tạo thành chỉnh thểthống nhất của một nguyên tắc, đó chính là bản chất của nguyên tắc tập trungdân chủ Dân chủ là điều kiện, là tiền đề của tập trung, tập trung là cơ sở là cáiđảm bảo cho dân chủ được thực hiện Trong diễn đạt của các văn kiện của đảng

ta, chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin có lúc, cónơi diễn đạt “tập trung dân chủ”, hay “dân chủ tập trung” thì đây vẫn là mộtnguyên tắc hoàn chỉnh, chứ không phải là sự lắp ghép cơ học giữa hai thành tố

“tập trung” và “dân chủ”

V.I Lênin viết: “Chế độ tập trung hiểu theo nghĩa thực chất dân chủ, đãbao hàm khả năng – khả năng này do lịch sử tạo ra lần đầu tiên – phát huy mộtcách đầy đủ và tự do không những các đặc điểm của địa phương mà cả nhữngsáng kiến của địa phương, tính chủ động của địa phương, tính chất muôn hìnhmuôn vẻ của các đường lối, của các phương pháp và phương tiện để đạt đượcmục đích chung” [26, tr.186-187]28.

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Đảng tổ chức theo nguyên tắc dân chủ tậptrung Nghĩa là: có đảng chương thống nhất, cơ quan lãnh đạo thống nhất Cá

nhân phải phục tùng đoàn thể, số ít phải phục tùng số nhiều, cấp dưới phải phụctùng cấp trên, địa phương phải phục tùng Trung ương.” [29, tr.229]29.

Hai cách nói trên của V.I Lênin và chủ tịch Hồ Chí Minh rõ ràng chothấy, nguyên tắc tập trung dân chủ là một chỉnh thể thống nhất, nguyên tắc nàyhướng tới sự tập trung thống nhất, nhưng là tập trung trên cơ sở dân chủ, mangtính chất dân chủ; đảm bảo, củng cố và tăng cường tập trung phải đặt trên cơ sởgiữ vững, mở rộng và phát huy dân chủ Dân chủ trong nguyên tắc tập trung chỉđược thực hiện đúng đắn và đầy đủ bằng sự bảo đảm và chế ước bởi tập trung;

mở rộng và phát huy dân chủ không có mục đích gì khác ngoài việc hướng tớicủng cố sự tập trung trong Đảng Nói cụ thể hơn, tập trung trên cơ sở dân chủ,mang tính chất dân chủ là sự tập trung trí tuệ ý chí và quyền lực của đa số, thiểu

số phải phục tùng; là sự tập trung gắn liền giữa cấp trên và cấp dưới, cấp trênlắng nghe và tôn trọng cấp dưới, kiểm tra cấp dưới và cấp dưới tự giác phụctùng cấp trên, giám sát cấp trên Đồng thời, tập trung trên cơ sở dân chủ, đượcquyết định bởi nền tảng dân chủ là sự tập trung do toàn thể đảng viên kiến lậpnên, không phải một ai đó ban phát hoặc một nhóm nào có quyền thâu tóm; là sựtập trung của ý chí, trí tuệ, quyền lực của đa số tạo nên một cách thống nhất và

tự giác chứ không phải là thứ tập trung được thiết lập một cách độc đoán, cưỡngbức nào đó Nó khác hẳn, đối lập với tập trung quan liêu, độc đoán chuyênquyền, hoặc tập trung để trấn áp cấp dưới, trấn áp đảng viên, thoát ly cơ sở, xadời thực tiễn, hình thành đẳng cấp trong Đảng Mặt khác, dân chủ phải hướngtới tập trung, bảo vệ và giữ vững tập trung; là việc bảo vệ, tôn trọng quyền bìnhđẳng và phát huy trí tuệ, sự đóng góp của đảng viên trong việc bàn bạc, thảoluận và quyết định các công việc của đảng, không phân biệt đảng viên giữ chức

vụ hay không giữ chức vụ, đảng viên trẻ hay đảng viên có nhiều tuổi đảng; là sự

tự do phát huy mọi sáng kiến, kinh nghiệm của đảng viên, của các tổ chức nhằntập trung cao mọi trí tuệ của toàn Đảng Đó cũng là sự mở rộng những conđường, phương pháp một cách đa dạng rộng rãi đối với tất cả các đảng viên, các

tổ chức của đảng, nhằm tạo nên sức mạnh chung bằng sự đoàn kết thống nhất,

hướng vào thực hiện mục tiêu, lý tưởng chung của toàn Đảng, chứ không phảidân chủ cực đoan, mưu toan tạo ra sự chia rẽ bè phái, phân tán cục bộ phá vỡ sựđoàn kết thống nhất của Đảng, biến tổ chức đảng thành câu lạc bộ bàn cãi suông,mất khả năng hành động thống nhất.

Như vậy, nguyên tắc tập trung dân chủ là một chỉnh thể không thể chiacắt, dù xét dưới bất kỳ góc độ nào Tập trung đúng đắn phải dựa trên nền tảngdân chủ chân chính và để bảo đảm mở rộng dân chủ đúng đắn; dân chủ trongnguyên tắc tập trung phải là dân chủ hướng tới tập trung, có mục đích, có địnhhướng, có lãnh đạo và tổ chức Trong nhận thức, cần tránh cách hiểu siêu hình,đơn giản rằng nguyên tắc tập trung dân chủ là sự kết hợp giữa hai mặt đối lập làtập trung và dân chủ, vì nếu hiểu như vậy sẽ đi đến kết luận: Nếu tăng cường tậptrung phải giảm bớt dân chủ, muốn mở rộng dân chủ phải nới lỏng tập trung; tậptrung dân chủ một mặt đối lập với phân tán, tự do vô chính phủ, vô tổ chức, vô

kỷ luật; mặt khác, đối lập với tập trung là độc đoán, chuyên quyền

Đảng ta luôn khẳng định, tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong tổchức và sinh hoạt đảng, thuộc bản chất của đảng, là một tiêu chí để phân biệtchính đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, đảng cách mạng chân chính với cácđảng phái khác Phủ nhận nguyên tắc này là phủ nhận Đảng Cộng sản từ bỏ bảnchất Xoá bỏ nguyên tắc này là phá hoại sức mạnh của Đảng từ gốc Kinhnghiệm cho thấy, ở đâu và lúc nào xa dời nguyên tắc tập trung dân chủ thì Đảngkhông còn sức mạnh; hoặc rơi vào độc đoán, rơi và câu lạc bộ, mở đường chochủ nghĩa cơ hội, bè phái, vô chính phủ đủ loại hoạt động, cuối cùng làm tan rãĐảng về tổ chức, cũng tức là thủ tiêu bản thân Đảng Thực tế đã có không ítđảng, nội bộ rối loạn và tan rã chỉ vì vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, xavào cái bẫy “đa nguyên, đa đảng” Trong mọi thời kỳ cách mạng, Đảng ta luônyêu cầu các tổ chức đảng và đảng viên coi trọng, thực hiện đúng nguyên tắc tậptrung dân chủ, xem đây là một nhân tố tạo nên sức mạnh vô địch của Đảng

Về nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ được ghi ở Điều lệ Đảngcộng sản Việt Nam, và được tổng kết hoàn chỉnh thông qua Đại hội đại biểutoàn quốc lần thứ X của Đảng như sau:

1 Cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng do bầu cử lập ra, thực hiện tập thểlãnh đạo cá nhân phụ trách

2 Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc Cơquan lãnh đạo ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên Giữa hai kỳđại hội, cơ quan lãnh đạo của Đảng là Ban Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp làban chấp hành đảng bộ, chi bộ (gọi tắt là cấp uỷ)

3 Cấp uỷ các cấp báo cáo và chịu trách nhiệm về hoạt động của mìnhtrước đại hội cùng cấp, trước cấp uỷ cấp trên và cấp dưới; định kỳ thông báotình hình hoạt động của mình đến các tổ chức đảng trực thuộc, thực hiện tự phêbình và phê bình

4 Tổ chức đảng và đảng viên phải chấp hành nghị quyết của Đảng Thiểu

số phải phục tùng đa số, cấp dưới phải phục tùng cấp trên, cá nhân phải phụctùng tổ chức, các tổ chức trong toàn đảng phục tùng Đại hội đại biểu toàn quốc

và Ban Chấp hành Trung ương

5 Nghị quyết của các cơ quan lãnh đạo của Đảng chỉ có giá trị thi hànhkhi có hơn một nửa số thành viên trong cơ quan đó tán thành Trước khi biểuquyết, mỗi thành viên được phát biểu ý kiến của mình Đảng viên có ý kiếnthuộc về thiểu số được bảo lưu và báo cáo lên cấp uỷ cấp trên cho đến Đại hộiđại biểu toàn quốc, song phải chấp hành nghiêm chỉnh nghị quyết, không đượctruyền bá ý kiến trái với nghị quyết của Đảng Cấp uỷ có thẩm quyền nghiên cứuxem xét ý kiến đó; không phân biệt đối xử với đảng viên có ý kiến thuộc vềthiểu số

6 Tổ chức đảng quyết định các vấn đề thuộc về phạm vi quyền hạn củamình, song không được trái với nguyên tắc, đường lối, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước và nghị quyết của cấp trên [18, tr.16-19]

1.2.2 Nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ, trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo, quản lý

1.2.2.1 Nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ:

Công tác cán bộ là công tác liên quan đến con người Công tác cán bộ gồm

có các khâu như: Đánh giá, qui hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng, đối xử, đãi ngộ cán

bộ đây là vấn đề phức tạp và tế nhị, có quan hệ đến tâm lý, lợi ích danh dự và tìnhcảm của con người Vì vậy, hơn ở đâu hết trong lĩnh vực này phải thực hiện đúngnguyên tắc tập trung dân chủ, phải hết sức thận trọng và bảo đảm tính tập thể; đồngthời phát huy đầy đủ trách nhiệm cá nhân những người có trách nhiệm trong côngtác cán bộ Những quyết định quan trọng về chủ trương, chính sách cán bộ và nhân

sự nhất thiết phải do tập thể có thẩm quyền quyết định và cá nhân có trách nhiệmchấp hành nghiêm quyết định của tập thể

Công tác cán bộ là công tác của Đảng, Đảng Cộng sản việt nam là Đảng cầmquyền, Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, đồngthời đề cao trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính trị và người đứng đầu

tổ chức Cấp uỷ, tổ chức đảng có thẩm quyền phải chủ trì và chịu trách nhiệm vềcông tác tổ chức cán bộ theo đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể quyết định;xác định rõ trách nhiệm của tập thể và trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm củangười đứng đầu trong công tác cán bộ

Để công tác cán bộ được thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, Đảngphải đề ra được đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách và các qui định, quichế quản lý công tác cán bộ; lãnh đạo và kiểm tra các cấp, các ngành tổ chức thựchiện; trực tiếp quản lý cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong các tổ chức của hệ thốngchính trị như: cán bộ lãnh đạo các cơ quan Nhà nước, lực lượng vũ trang, đoàn thểnhân dân, tổ chức kinh tế - xã hội; quản lý cán bộ theo chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước và điều lệ của đoàn thể Đảng thực hiện đường lối, chính sáchcán bộ thông qua các tổ chức đảng (ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng uỷ …) vàđảng viên trong cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân, thực hiện đúng qui trình,thủ tục, pháp luật của nhà nước và điều lệ của các đoàn thể và tổ chức xã hội

Để có cơ sở thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán

bộ, Đảng phải phân công, phân cấp công tác quản lý cán bộ cho các cấp uỷ và các

tổ chức đảng, đồng thời thường xuyên kiểm tra việc thực hiện công tác cán bộ củacác ngành, các cấp, coi đây là một trong những công việc quan trọng bậc nhất củalãnh đạo công tác cán bộ Những vấn đề về chủ trương, chính sách, đánh giá, bố trí,

sử dụng, điều động, đề bạt, khen thưởng và sử lý kỷ luật cán bộ nhất thiết phải docấp uỷ có thẩm quyền quyết định theo đa số Mọi tổ chức đảng và cán bộ đảng viênphải “nghiêm túc chấp hành các nghi quyết của cấp uỷ về cán bộ và công tác cánbộ; cá nhân phải chấp hành quyết định của tập thể; tổ chức đảng cấp dưới phải chấphành quyết định của tổ chức đảng cấp trên” [13, tr.78]30.

Nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ phải được thể chế hoá,

cụ thể hoá thành các qui chế, qui định, qui trình Những nhận xét, kết luận về cán

bộ nhất thiết phải do cấp uỷ có thẩm quyền quyết định sau khi đã lắng nghe đầy đủ

ý kiến của các cơ quan có liên quan, ý kiến đóng góp của nhân dân và tự phê bìnhcủa cán bộ Kết hợp đúng đắn chế độ tập thể với trách nhiệm cá nhân, dân chủ vớitập trung, không dân chủ hình thức Huy động mọi cấp, mọi ngành phối hợp với cơquan tham mưu giúp cấp uỷ làm tốt công tác cán bộ Các cấp uỷ, tổ chức đảng theothẩm quyền cần cụ thể hoá để các qui định, qui chế, qui trình của công tác cán bộ

mà trung ương xác định phù hợp với thực tiễn của từng địa phương, của ngành đápứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý; xác định rõ trách nhiệmcủa các chủ thể trong hệ thống chính trị tham gia, phối hợp trong công tác cán bộlàm cơ sở để thực hiện có hiệu quả trong công tác cán bộ Muốn thực hiện tốtnguyên tắc tập trung dân chủ cần phải nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ cấp

uỷ, người đứng đầu cấp uỷ, địa phương, cơ quan, đơn vị hiểu nguyên tắc tập trungdân chủ trong công tác cán bộ của Đảng; đồng thời phải thực hiện nghiêm túc và đivào nề nếp để công tác cán bộ thực sự có hiệu quả

1.2.2.2 Nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm cán bộ:

Bổ nhiệm cán bộ là việc cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cử cán bộ giữmột chức vụ lãnh đạo, quản lý có thời hạn ở một cơ quan, đơn vị sau khi đã xem xét

qui trình bổ nhiệm, tiêu chuẩn cán bộ và nhu cầu công tác thực tế ở cơ quan, đơn vịđó.

Bổ nhiệm cán bộ là một khâu trong công tác cán bộ của Đảng, nhưng là khâugiữ vai trò quan trọng quyết định đến chất lượng đội ngũ cán bộ Có bổ nhiệm đúng,chính xác cán bộ vào chức danh theo yêu cầu của công việc sẽ giúp cho cán bộ pháthuy được trình độ chuyên môn đào tạo và năng lực, sở trường của mình; đồng thời là

cơ sở để giữ vững sự đoàn kết thống nhất trong các cơ quan, đơn vị, tăng cường nănglực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng để thực hiện có hiệu quả các chủ trươngđường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước vào thực tiễn cuộc sống củađịa phương, cơ quan đơn vị Nếu bổ nhiệm sai cán bộ sẽ dẫn tới dùng người sai, bỏ sótngười tài, để phần tử cơ hội có điều kiện phát triển, làm cho nội bộ mất đoàn kết, cán

bộ bi quan, chán nản không có động lực để phấn đấu và phát triển Vì vậy, yêu cầu củaqui trình, qui chế bổ nhiệm cán bộ phải thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ,khách quan, công tâm Việc bổ nhiệm cán bộ dứt khoát phải do tập thể cấp uỷ có thẩmquyền dân chủ thảo luận, thống nhất và quyết định Dù ý kiến người đứng đầu cấp uỷ,

cơ quan, đơn vị giới thiệu người bổ nhiệm là hết sức quan trọng, nhưng cũng chỉ là ýkiến để tập thể tham khảo, bàn bạc, có như vậy thì công tác bổ nhiệm cán bộ mới đạtđược mục đích và yêu cầu đề ra Để bổ nhiệm cán bộ đạt hiệu quả, thì việc xây dựngqui hoạch, gắn với việc đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ là cơ sở quyết định đếnchất lượng cán bộ được bổ nhiệm Vì vậy, khâu xem xét bổ nhiệm được bắt đầu từnguồn cán bộ được nằm trong qui hoạch, đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt làđiều kiện bắt buộc đối với cán bộ được bổ nhiệm Nguyên tắc tập trung dân chủ đượcthể hiện trong quá trình xem xét bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý ở những nội dungsau:

Một là, Người đứng đầu và các thành viên cấp uỷ, các tổ chức đảng, lãnh đạo

cơ quan, đơn vị đề xuất nhân sự đề nghị bổ nhiệm và nêu nhận xét, đánh giá về cán bộđược đề xuất Người lãnh đạo, quản lý phải đề cao trách nhiệm của mình trong viêc đềxuất, nhận xét, đánh giá cán bộ, giúp cho tập thể cấp uỷ xem xét, quyết định Thựchiện chế độ trách nhiệm cá nhân trong đề cử, bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo theo hướng

cấp trưởng giới thiệu cấp phó; cấp sử dụng trực tiếp đề xuất để cấp có thẩm quyềnxem xét, quyết định.

Hai là, cá nhân, tập thể đề nghị bổ nhiệm cán bộ phải có ý thức xây dựng cao,

chịu trách nhiệm về việc đề nghị của mình trước tập thể và cấp trên Đây là biện phápcần thiết để qui trách nhiệm cho những cá nhân và tổ chức đề xuất cán bộ bổ nhiệm,nhằm nâng cao hơn nữa trách nhiệm của người lãnh đạo đối với việc chăm lo xâydựng đội ngũ cán bộ, tránh tình trạng dựa dẫm, đùn đẩy trách nhiệm lẫn nhau, khi bổnhiệm cán bộ sai thì không ai chịu trách nhiệm, đề phòng việc lợi dụng bổ nhiệm cán

bộ để tư lợi trong công tác cán bộ Trong trường hợp người lãnh đạo, quản lý đứngđầu cấp uỷ, cơ quan đơn vị không đề xuất, bồi dưỡng được cán bộ dự nguồn để bổnhiệm thì họ cũng phải chịu trách nhiệm như những trường hợp đề xuất bổ nhiệmkhông đúng, gây hậu quả không tốt

Ba là, tập thể cấp uỷ, tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan đơn vị thảo luận nhận xét,

đánh giá cán bộ một cách dân chủ, công khai trước khi biểu quyết (bằng phiếu kín) đềnghị cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định bổ nhiệm Quyết định bổ nhiệm cán bộcùng với nhận xét, đánh giá chính thức về cán bộ đề nghị bổ nhiệm do tập thể cấp uỷ,

tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vị xem xét, thảo luận quyết định theo đa số vàphải thực hiện đúng Quyết định số 68-QĐ/TW ngày 04-7-2007 của Bộ Chính trị.Trường hợp không thuộc thẩm quyền bổ nhiệm cán bộ theo phân cấp quản lý thì tậpthể cấp uỷ, lãnh đạo cơ quan, đơn vị đề nghị lên cấp có thẩm quyền xem xét, quyếtđịnh

Bốn là, cấp uỷ, tổ chức đảng và tập thể lãnh đạo các cơ quan có thẩm quyền

xem xét, quyết định bổ nhiệm một cách dân chủ trên cơ sở phát huy đầy đủ tráchnhiệm và quyền hạn của từng thành viên, nhất là của người đứng đầu cơ quan đơn vị.Việc đánh giá, lựa chọn, bổ nhiệm cán bộ phải do tập thể cấp uỷ và tổ chức đảng, tậpthể lãnh đạo các cơ quan có thẩm quyền thảo luận dân chủ và quyết định theo đa số.Trường hợp người đứng đầu cơ quan, đơn vị và tập thể lãnh đạo khi bàn bạc có ý kiếnkhác nhau thì cần phải báo cáo lên cấp có thẩm quyền xem xét quyết định Nếu, tập

thể lãnh đạo giới thiệu hai người có số phiếu ngang nhau thì chọn nhân sự do ngườiđứng đầu giới thiệu để quyết định bổ nhiệm hoặc trình cấp có thẩm quyền bổ nhiệm.

Năm là, Bổ nhiệm cán bộ thực hiện theo qui trình các bước như sau:

- Trước hết, khi cơ quan, đơn vị có nhu cầu thì cấp uỷ, tổ chức đảng phải trình

cơ quan có thẩm quyền về yêu cầu, số lượng và dự kiến phân công công tác đối vớicán bộ sẽ được bổ nhiệm Sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý về chủ trương mớiđược thực hiện các bước tiếp theo

- Người đứng đầu và các thành viên cơ quan, đơn vị đề xuất nhân sự dự kiến bổnhiệm; căn cứ vào qui hoạch cán bộ, những người có trách nhiệm đề xuất nhân sự,tiến hành đánh giá, nhận xét đầy đủ về cán bộ được dự kiến bổ nhiệm làm căn cứ đểlấy ý kiến cán bộ trong cơ quan, đơn vị

- Tổ chức lấy ý kiến cán bộ, công chức trong cơ quan, đơn vị Cấp có thẩmquyền quản lý cán bộ tiến hành các bước lấy ý kiến cán bộ, công chức trong cơ quan,đơn vị về cán bộ dự kiến bổ nhiệm Mở hội nghị cán bộ chủ chốt (hoạc hội nghị toànthể) tuỳ theo cơ quan, đơn vị và cán bộ diện bổ nhiệm, tại hội nghị lấy phiếu tín nhiệmphải tiến hành các công việc chính như sau:

+) Nêu mục đích, yêu cầu

+) Công bố tiêu chuẩn cán bộ cần bổ nhiệm

+) Thông qua danh sách cán bộ do tập thể lãnh đạo giới thiệu; tóm tắt lý lịch,quá trình học tập công tác; nhận xét, đánh giá ưu, khuyết điểm, mặt mạnh, mặt yếu,triển vọng phát triển; dự kiến phân công công tác đối với từng cán bộ được giới thiệu.Trường hợp người được giới thiệu bổ sung ngoài danh sách nhân sự do lãnh đạo đưa

ra lấy ý kiến, thì người giới thiệu phải báo cáo rõ và chịu trách nhiệm về lý lịch, nhậnxét, đánh giá của cá nhân mình về người mình giới thiệu

+) Lập danh sách lấy phiếu tín nhiệm

+) Ghi phiếu lấy ý kiến (không phải ký tên)

Kết quả phiếu tín nhiệm có giá trị tham khảo quan trọng, là một trong nhữngcăn cứ để xem xét, nhưng không phải là căn cứ duy nhất và chủ yếu để quyết định

- Tập thể cấp uỷ và lãnh đạo xem xét, quyết định bổ nhiệm hoặc trình lên cấptrên bổ nhiệm theo qui định phân cấp quản lý cán bộ Khi cấp có thẩm quyền xem xét,quyết định (cấp uỷ đảng, lãnh đạo đơn vị) phải căn cứ vào ý kiến đề xuất của các cánhân có trách nhiệm, tín nhiệm của tập thể xem xét, đánh giá và thảo luận một cáchtoàn diện, sau đó quyết định theo đa số các thành viên trong lãnh đạo Trường hợp có

ý kiến khác nhau giữa tập thể lãnh đạo và người đứng đầu cơ quan, đơn vị, thì báo cáolên cấp trên xem xét, quyết định Đối với những cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban

Bí thư quản lý thì qui trình nêu trên được bổ sung thêm những yêu cầu cao hơn Khicần thiết, cơ quan có thẩm quyền quyết định bổ nhiệm cán bộ gặp, trao đổi ý kiến hoạc

uỷ quyền cho cơ quan tham mưu về công tác tổ chức – cán bộ gặp, trao đổi ý kiến vớinhân sự trước khi quyết định

Qui trình bổ nhiệm lại cán bộ cũng cơ bản như qui trình xem xét bổ nhiệm lần đầu, gồm các bước chính như sau:

- Cán bộ làm báo cáo tự nhận xét, đánh giá về việc thực hiện chức trách, nhiệm

vụ trong thời hạn giữ chức vụ;

- Tập thể cán bộ, công chức trong đơn vị tham gia ý kiến bằng phiếu kín;

- Cán bộ đứng đầu cơ quan, đơn vị trực tiếp sử dụng cán bộ nhận xét, đánh giá

và đề xuất ý kiến có bổ nhiệm lại hay không;

- Tập thể lãnh đạo xem xét, quyết định hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền quyếtđịnh theo phân cấp quản lý cán bộ

1.2.2.3 Nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán

bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt theo phân cấp.

Việc giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủ chốt trong hệ thốngchính trị là thẩm quyền của các cấp uỷ, theo phân cấp về tổ chức và cán bộ củaTrung ương; đồng thời là khâu xem xét, cân nhắc bước đầu định hướng để lãnhđạo các cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hộibầu cử theo qui định, nhằm thực hiện có hiệu quả nguyên tắc Đảng thống nhấtlãnh đạo công tác cán bộ, đồng thời phát huy đầy đủ trách nhiệm của các tổ chứctrong hệ thống chính trị và trách nhiệm người đứng đầu

Nội dung của việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệuứng cử các chức danh lãnh đạo chủ chốt các cấp, các ngành trong hệ thống chínhtrị cơ bản như nội dung bổ nhiệm cán bộ ở phần trên, nhưng cần nhấn mạnh một

số điểm như sau:

Thứ nhất: Phải căn cứ vào nhu cầu của các tổ chức trong hệ thống chính

trị cần phải kiện toàn ở các nhiệm kỳ theo qui định của điều lệ Từ nhu cầu đó,trách nhiệm của các cấp uỷ phải lãnh đạo, chỉ đạo và chuẩn bị để giới thiệu nhân

sự cán bộ chủ chốt cho các tổ chức theo qui trình và thẩm quyền phân cấp vềcông tác tổ chức, cán bộ

Thứ hai, người được giới thiệu ứng cử các chức danh bầu cử phải có các

điều kiện như sau:

- Đảm bảo tiêu chuẩn chung của cán bộ qui định tại Nghị quyết Hội nghịlần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII và tiêu chuẩn cụ thể của chứcdanh cán bộ ứng cử

- Có khả năng nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để có nhận định, dự báo xuhướng về những vấn đề mình phụ trách

- Có hồ sơ, lý lịch cá nhân đầy đủ, rõ ràng được cơ quan có chức năng,thẩm quyền xác minh

- Có độ tuổi giới thiệu ứng cử lần đầu vào các vị trí lãnh đạo, quản lýthuộc diện các cấp uỷ quản lý theo phân cấp nói chung phải đủ tuổi một nhiệm

kỳ trở lên Công tác chuẩn bị nhân sự bầu cử Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhândân, nhân sự đại hội đảng các cấp thực hiện theo qui định và hướng dẫn củaTrung ương về độ tuổi

- Có sức khoẻ để hoàn thành nhiệm vụ được giao

- Cán bộ bị kỷ luật từ khiển trách trở lên thì không được bổ nhiệm vào cácchức vụ cao hơn trong thời gian ít nhất 1 năm kể từ khi có quyết định kỷ luật

Thứ ba, Cán bộ được giới thiệu ứng cử vào các chức danh chủ chốt cấp

uỷ, chính quyền, mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội nhất thiếtphải nằm trong qui hoạch các chức danh cán bộ được được cấp uỷ có thẩm

quyền phê duyệt qui hoạch Trên cơ sở đó, khi có nhu cầu các tổ chức đề xuấtnhân sự theo qui trình lên các cấp uỷ có thẩm quyền quyết định để giới thiệu chocác tổ chức đó bầu cử theo qui định của điều lệ và luật.

Thứ tư, việc giới thiệu ứng cử các chức danh cán bộ chủ chốt Đảng, chính

quyền, các tổ chức trong hệ thống chính trị phải được bàn bạc dân chủ côngkhai, minh bạch trong các qui trình làm công tác nhân sự để tạo sự thống nhấtcao trong các cấp uỷ, các tổ chức, trong cán bộ, đảng viên và nhân dân thuộcphạm vi chức danh cán bộ được giới thiệu Có như vậy thì việc giới thiệu cán bộứng cử các chức danh chủ chốt mới thực sự đạt hiệu quả

1.2.3 Các bước trong quy trình bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý

1.2.3.1 Bổ nhiệm lần đầu

Căn cứ vào nhiệm vụ công tác và nhu cầu cán bộ, ban thường vụ cáchuyện, thành, thị uỷ, đảng uỷ trực thuộc, ban cán sự đảng, đảng đoàn, lãnh đạocác cơ quan, đơn vị trực thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là tập thể lãnh đạo) thựchiện qui trình các bước sau:

Bước 1: Xin ý kiến Thường trực Tỉnh uỷ bằng văn bản về chủ trương, số

lượng, nguồn cán bộ và dự kiến phân công công tác đối với cán bộ được đề nghị

bổ nhiệm giữ các chức vụ

Bước 2: Trao đổi trong tập thể lãnh đạo để xây dựng phương án nhân sự

cụ thể Phối hợp với cơ quan tham mưu về công tác cán bộ để tổ chức lấy phiếugiới thiệu nhân sự của các tổ chức đảng, đoàn thể và cán bộ trong cơ quan đơn

vị theo qui định sau khi được Thường trực Tỉnh uỷ đồng ý về chủ trương

Kết quả phiếu tín nhiệm có giá trị tham khảo quan trọng, là một trongnhững căn cứ để xem xét, nhưng không phải là căn cứ duy nhất và chủ yếu đểquyết định

Bước 3: Lấy ý kiến nhận xét của chi uỷ khu dân cư nơi cư trú đối với

nhân sự được giới thiệu Trong trường hợp cần thiết, Thường trực Tỉnh uỷ chỉđạo Ban Tổ chức Tỉnh uỷ tham khảo ý kiến nhận xét, đánh giá của ban thường

vụ đảng uỷ khối trực thuộc Tỉnh uỷ đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý diện BanThường vụ Tỉnh uỷ quản lý đang công tác, sinh hoạt đảng tại các chi, đảng bộtrực thuộc đảng uỷ khối cơ quan tỉnh.

Bước 4: Tập thể lãnh đạo đối chiếu điều kiện, tiêu chuẩn cán bộ, thống

nhất làm tờ trình kèm theo hồ sơ đề nghị số lượng, các phương án nhân sự và dựkiến phân công công tác đối với cán bộ sẽ bổ nhiệm chức vụ báo cáo Thườngtrực, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ xem xét, quyết định

Bước 5: Các cơ quan, đơn vị khi tiến hành thủ tục bổ nhiệm các chức

danh cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quản lý, nếu chức danh được đềnghị bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử thuộc cơ cấu đã được qui định hoặc xét thấycán bộ được đề nghị bổ nhiệm cần tham gia đảng đoàn, ban cán sự đảng và cácchức danh kiêm nhiệm khác thì đồng thời đề xuất việc tham gia các chức vụ nàycủa cán bộ

Bước 6: Ban Tổ chức Tỉnh uỷ tiếp nhận hồ sơ, phối hợp với uỷ ban kiểm

tra Tỉnh uỷ tiến hành thẩm định đối với những trường hợp bổ nhiệm lần đầuhoạc đề bạt chức vụ cao hơn, tổng hợp, báo cáo Thường trực Tỉnh uỷ; Thườngtrực thảo luận nếu nhất trí thì làm tờ trình trình ra Ban Thường vụ Tỉnh uỷ xemxét quyết định bổ nhiệm Trường hợp tập thể lãnh đạo giới thiệu 2 người có sốphiếu ngang nhau thì việc chọn nhân sự cho người đứng đầu giới thiệu để trình,đồng thời báo cáo đầy đủ các ý kiến khác nhau để Ban thường vụ Tỉnh uỷ xemxét, quyết định

Bước 7: Ban Thường vụ Tỉnh uỷ thảo luận và quyết định bổ nhiệm bằng

bỏ phiếu kín, ứng cử viên đạt từ nửa số phiếu của các thành viên Ban Thường vụTỉnh uỷ trở lên đồng ý thì được bổ nhiệm

1.2.3.2 Bổ nhiệm lại

Khi cán bộ hết thời hạn giữ các chức vụ bổ nhiệm theo qui định, phải xemxét có hay không bổ nhiệm lại Những cán bộ sau khi được bổ nhiệm, vì lý do cụthể như: Sức khoẻ yếu không đảm bảo, không phù hợp với điều kiện làm việc,hoặc năng lực trình độ không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật Đảng, pháp

luật của Nhà nước… thì các cơ quan tham mưu đề xuất tập thể lãnh đạo có thẩmquyền xem xét, thay thế kịp thời, không chờ hết thời hạn giữ chức vụ bổ nhiệmmới làm thủ tục.

Việc bổ nhiệm lại được tiến hành theo các bước, phù hợp với qui định củaĐiều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước, điều lệ của các đoàn thể chính trị - xã hội

và yêu cầu của từng lĩnh vực, từng cơ quan, đơn vị, từng cơ sở, bảo đảm ổn định

và hiệu quả thiết thực

Điều kiện bổ nhiệm lại: Cán bộ phải hoàn thành nhiệm vụ trong thời giangiữ chức vụ và vẫn đủ tiêu chuẩn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn tới;

cơ quan đơn vị có yêu cầu; đủ sức khoẻ để đảm đương chức vụ cũ Những cán

bộ tính đến tuổi nghỉ hưu không còn đủ một nhiệm kỳ bổ nhiệm lại, nếu vẫn đápứng được yêu cầu công việc thì có thể tiếp tục giữ chức vụ cho đến khi nghỉhưu

Qui trình, thủ tục bổ nhiệm lại:

- Cán bộ phải viết báo cáo tự nhận xét, đánh giá việc thực hiện chức trách,nhiệm vụ trong thời hạn giữ chức vụ

- Tập thể cán bộ, công chức trong cơ quan, đơn vị nơi công tác của cán bộtham gia đánh giá bằng phiếu kín

- Cán bộ lãnh đạo đứng đầu cấp uỷ, cơ quan, đơn vị trực tiếp sử dụng cán

bộ nhận xét, đánh giá và đề xuất ý kiến có bổ nhiệm hay không Tập thể lãnhđạo xem xét quyết định và đề nghị bằng văn bản lên Thường trực, Ban Thường

vụ Tỉnh uỷ xem xét quyết định theo thẩm quyền Sau khi cơ quan trao đổi xin ýkiến của ngành dọc cấp trên đối với cán bộ được bổ nhiệm cấp trưởng bằng vănbản được ngành dọc cấp trên của cán bộ đồng ý bằng văn bản, Ban Thường vụTỉnh uỷ họp bàn biểu quyết thống nhất ra nghi quyết và giao cho Ban cán sự của

Uỷ ban nhân dân tỉnh, đảng đoàn Hội Đồng nhân dân tỉnh, các tổ chức trong hệthống chính trị của tỉnh ra quyết định bổ nhiệm theo qui định

1.2.3.3 Giới thiệu ứng cử

Việc giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủ chốt thuộc diện BanThường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý thực hiện như các bước trong qui trình bổnhiệm cán bộ (ở phần trên) Nhưng để phân biệt rõ giữa bổ nhiệm cán bộ và giớithiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủ chốt thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷquản lý cần nhấn mạnh một số nội dung sau:

- Cán bộ chủ chốt của các cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận tổ quốc và cácđoàn thể chính trị - xã hội thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quản lý thực hiệntheo Điều lệ Đảng, luật Tổ chức Hội Đồng nhân dân, Uỷ Ban nhân dân và Điều

lệ của các đoàn thể chính trị - xã hội Đối tượng cán bộ chủ chốt này phải thôngqua bầu cử, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ sau khi các cơ quan, tổ chức tham mưutheo qui trình song, bàn và ra nghị quyết định hướng, đồng thời lãnh đạo để các

tổ chức bầu cử theo qui định

- Việc giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh chủ chốt diên Ban thường

vụ Tỉnh uỷ quản lý cho các tổ chức trong hệ thống chính trị phải tuân theonhiệm kỳ của Điều lệ Đảng, điều lệ hội và luật tổ chức Hội đồng nhân dân, Uỷban nhân dân qui định Trường hợp bổ sung cấp uỷ viên, uỷ viên đảng đoàn, bancán sự đảng còn thiếu so với số lượng đầu nhiệm kỳ mà đại hội quyết định, hoạctrong khung số lượng do tỉnh uỷ qui định, các huyện, thành, thị uỷ, đảng uỷ trựcthuộc, đảng đoàn, ban cán sự đảng chủ động phối hợp với Ban Tổ chức Tỉnh uỷtiến hành qui trình nhân sự và báo cáo Thường trực, Ban Thường vụ Tỉnh uỷxem xét, quyết định, không phải xin chủ trương Trong qui trình làm công tácnhân sự phải thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ để cân nhắc và lựa chọncán bộ sao cho phù hợp với yêu cầu chức danh cán bộ đề ra

1.2.4 Nội dung cụ thể của nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện Ban Thường vụ Tỉnh

uỷ Phú Thọ quản lý

1.2.4.1 Nội dung cụ thể của nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm cán bộ diện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ quản lý

Căn cứ vào Quyết định số 67, 68-QĐ/TW ngày 4/7/2007 của Bộ Chính trịkhoá X ban hành Qui định về phân cấp quản lý cán bộ và Qui chế bổ nhiệm cán

bộ, giới thiệu cán bộ ứng cử; Ban thường vụ Tỉnh uỷ Phú Thọ đã cụ thể hoábằng Quyết định 543, 544-QĐ/TU ngày 28-12-2007 ban hành qui định về phâncấp quản lý tổ chức và cán bộ, về bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, giới thiệu ứng cử, tái

cử đối với cán lãnh đạo, quản lý diện quản lý Qui định này làm cơ sở cho việcthực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, bảo đảm thực hiện đúng các nguyên tắc,qui định, hướng dẫn của Đảng về bổ nhiệm cán bộ

Nội dung cụ thể của nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm cán bộdiện Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quản lý gồm:

Một là, người đứng đầu tập thể cấp uỷ, tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan

đơn vị trực thuộc tỉnh đề xuất nhân sự và nhận xét, đánh giá về cán bộ được đềxuất Nếu người được giới thiệu là cán bộ đang công tác trong cơ quan, đơn vịthì nói chung phải nằm trong qui hoạch các chức danh đề nghị bổ nhiệm

Người đứng đầu và tập thể cấp uỷ, tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vịtrực thuộc tỉnh phải đề xuất, nêu ý kiến nhận xét, đánh giá về cán bộ được giớithiệu Người đứng đầu cơ quan, đơn vị với chức trách, nhiệm vụ của mình trướctập thể lãnh đạo phải thể hiện chính kiến để đề xuất nhân sự, trước hết phải nêu

ý kiến đánh giá của mình về từng cán bộ trong qui hoạch và chính thức giớithiệu nhân sự đề nghị bổ nhiệm để tập thể lãnh đạo cơ quan, đơn vị có cơ sở bànbạc thống nhất Như vậy, thể hiện được cả quyền và trách nhiệm của người đứngđầu, tránh tình trạng ỷ nại vào tập thể, thậm chí né tránh trách nhiệm, sợ vachạm mất lòng trong qui trình làm công tác nhân sự bổ nhiệm Có thể ý kiến đềxuất đánh giá của người đứng đầu về nhân sự giới thiệu xem xét bổ nhiệm chưachính xác, nhưng nhất thiết người đứng đầu phải thực hiện nghĩa vụ này trướccấp uỷ, tổ chức đảng Qua ý kiến của người đứng đầu, tập thể đánh giá đượcngười đứng đầu có sâu sát hay không, nắm cán bộ trong qui hoạch có chắckhông, có xử lý các thông tin liên quan và các dư luận về cán bộ hay không