Đổi mới phương pháp giảng dạy học phần thống kê kinh tế tại trường đại học hải dương đáp ứng yêu cầu cách mạng công nghiệp 4

Việc đổi mới phương pháp giảng dạy đại học trong cách mạngcông nghiệp 4.0 Cách mạng công nghiệp 4.0 là cuộc cách mạng dựa trên nền tảng công nghệ số để tích hợp các công nghệ thông minh

Đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tế tại Trường Đại họcHải Dương đáp ứng yêu cầu Cách mạng công nghiệp 4.0

I Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Đất nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đi song hành

là cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) Nó diễn ra một cáchnhanh chóng, mạnh mẽ, gây tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xãhội Điều này đòi hỏi giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng phải giảiquyết được thách thức lớn về thiếu hụt lao động trình độ cao, có chuyên môn, kỹnăng và đào tạo ra những con người năng động sáng tạo, có khả năng phát hiện

và giải quyết những vấn đề của cuộc sống đặt ra Trường đại học là nơi dẫn dắt

tư duy và tạo động lực cho sinh viên, vì vậy giáo dục đại học sẽ thay đổi sâurộng, đặc biệt là phương pháp dạy học Việc đổi mới phương pháp dạy và họchiện nay là một yêu cầu hàng đầu đặt ra cho giáo dục đại học Để việc đổi mới cóhiệu quả đòi hỏi phải cải tiến phương pháp giảng dạy của giáo viên và học tậpcủa sinh viên; cần định vị cụ thể cách thức, phương pháp của đổi mới căn bản,toàn diện Đó là một trong những yếu tố then chốt để tiến tới đổi mới căn bản vàtoàn diện nền giáodục nói chung và giáo dục đại học nói riêng theo hướng giáodục 4.0 Với những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu là: “Đổi mới phươngpháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tế tại trường Đại học Hải Dương đápứng yêu cầu cách mạng công nghiệp 4.0”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tế tại trường Đạihọc Hải Dương để nâng cao chất lượng dạy và học học phần Thống kê kinh tế tạitrường Đại học Hải Dương Cụ thể mục tiêu nghiên cứu như sau:

- Tìm hiểu chung về đổi mới phương pháp giảng đại học đáp ứng yêu cầucách mạng công nghiệp 4.0

- Điều tra thực trạng đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Thống kêkinh tế tại trường Đại học Hải Dương đáp ứng yêu cầu cách mạng công nghiệp4.0.

- Nêu biện pháp đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tếtại trường Đại học Hải Dương đáp ứng yêu cầu cách mạng công nghiệp 4.0

3 Đối tượng nghiên cứu

Việc đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tế tại trườngĐại học Hải Dương đáp ứng yêu cầu Cách mạng công nghiệp 4.0

4 Phương pháp nghiên cứu

- Các phương pháp nghiên cứu lý luận:

+ Phương pháp phân tích, khái quát hóa, hệ thống hóa, tổng kết các tàiliệu liên quan đến đề tài nghiên cứu để xác lập cơ sở lý luận cho đề tài

+ Nghiên cứu lý thuyết về lý luận dạy học, tâm lý học, giáo dục học vàcác tài liệu khoa học cơ bản liên quan đến đề tài

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Sử dụng các mẫu phiếu điều tra; tròchuyện phỏng vấn giảng viên và sinh viên để thu thập thông tin về thực trạng sửdụng các phương pháp dạy học, chất lượng dạy học

+ Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động học và dạy để thu thậpnhững thông tin cần thiết

- Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng thống kê toán học để xử lýcác kết quả nghiên cứu

II Nội dung chính

1 Nhìn chung về việc đổi mới phương pháp giảng dạy đại học trong cách mạng công nghiệp 4.0 tại Việt Nam

1.1. Việc đổi mới phương pháp giảng dạy đại học trong cách mạngcông nghiệp 4.0

Cách mạng công nghiệp 4.0 là cuộc cách mạng dựa trên nền tảng công nghệ

số để tích hợp các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thứcsản xuất và xây dựng thế giới siêu kết nối Thành tựu của CMCN 4.0 được biếtđến rộng tãi như tạo ra trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ in3D, xe tự lái, người máy cao cấp, internet kết nối vạn vật (IoT), công nghệ nano,công nghệ vật liệu mới và cảm biến, công nghệ sinh học và đã được ứng dụngtrong sản xuất và đời sống để xây dựng thành phố thông minh, nhà ở thông minh,

hệ thống giao thông, bệnh viện, nhà máy thông minh; tạo lập kết nối giữa cácthiết bị, máy móc, con người với nhau

Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo cơ hội cũng như đặt ra yêu cầu tất yếu phảixây dựng nền giáo dục 4.0 cũng như đổi mới phương pháp giảng dạy đại học.Trong cuộc cách mạng này, phạm vi tương tác rất rộng lớn, khoảng cách về địa

lý, không gian và thời gian bị xóa nhòa; nó mở rộng ra phạm vi toàn cầu Giáodục nói chung và giáo dục đại học nói riêng trở thành một hệ sinh thái mà mọingười có thể cùng học tập mọi lúc, mọi nơi với các thiết bị được kết nối Bảnthân trường đại học cũng là một hệ sinh thái tạo sản phẩm sáng tạo mang tính cáthể, với kiến thức và năng lực đổi mới, sáng tạo riêng của cá nhân Trong CMCN4.0, một số kỹ năng mới sẽ là yêu cầu bắt buộc mà trường đại học cần đào tạocho sinh viên như: kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, kỹ năng giao tiếp,cộng tác, sáng tạo, đổi mới Đây là đặc điểm quan trọng không những địnhhướng, làm thay đổi chương trình đào tạo, hình thành chuyên ngành mới trongcác trường đại học mà còn đặt ra yêu cầu tất yếu phải “học tập suốt đời” đối vớingười lao động trong CMCN 4.0

Vì vậy, phương pháp giảng dạy trong thời 4.0 cũng có sự thay đổi lớn,chuyển từ truyền thụ kiến thức cho số đông sang khai phóng tiềm năng, đồngthời trao quyền sáng tạo cho từng cá nhân Giảng viên là người thiết kế, xúc tác,

cố vấn và tạo môi trường học tập Sinh viên là người sáng tạo Điểm mới mẻ làphương pháp giảng dạy được hỗ trợ bởi nội dung học tập đã được số hóa, vì vậy,

cả giảng viên và sinh viên sẽ có một lộ trình dạy và học tập riêng, có thể lựachọn nội dung phù hợp với mục tiêu đào tạo Sinh viên có thể chủ động nghiêncứu tài liệu cũng như tương tác với giảng viên ở mọi thời điểm bằng máy tínhhoặc điện thoại thông minh Có rất nhiều ứng dụng và phần mềm giúp sinh viênhọc tập trực tuyến, ví dụ: bộ công cụ giáo dục Google (G-Suite for Education)cung cấp miễn phí bộ xử lý văn bản (Word), bảng tính (Sheet), trình chiếu(Slide); ứng dụng tài liệu (Google Docs) giúp sinh viên tạo và chỉnh sửa tài liệutrực tuyến, miễn phí hay công nghệ Chroma Key tạo trường quay thu nhỏ để sinhviên tự sản xuất sản phẩm truyền thông Ngoài ra, công nghệ đám mây (Cloud)cung cấp những phần mềm học tập trên Internet có sử dụng tài khoản Phươngpháp dạy học được kết hợp chặt với các hình thức học trực tuyến hay công nghệthực tế tăng cường/thực tế ảo giúp người học tiết kiệm thời gian, công sức, chiphí, giúp người học trải nghiệm và rèn luyện kỹ năng Các hoạt động đào tạo vànghiên cứu khoa học của các trường đại học cũng phải đối mặt với yêu cầu cảicách và cạnh tranh mới; tham gia vào cuộc chạy đua biến tri thức thành sản phẩmphục vụ cuộc sống, có nhiều trải nghiệm thực tế mà những nhà nghiên cứu,những giảng viên đại học không có Đi kèm là hệ thống kiểm tra được số hóagiúp phản hồi về hiệu quả học tập Nhờ ứng dụng các công nghệ AI, Big Data vàIoT; giảng viên có thể thu thập dữ liệu, phân tích và đánh giá chính xác về ngườihọc; theo dõi quá trình học tập tại nhà, kiểm tra mức độ hoàn thành bài tập vàthông báo kết quả học tập tới sinh viên cũng như gia đình Thậm chí công nghệ

AI có thể thay thế giảng viên ở một số khâu như điểm danh, chấm bài, soạn bài

và hỗ trợ dạy ngoại ngữ

Việc đổi mới phương pháp giảng dạy này là tất yếu bởi trong cuộc cáchmạng 4.0, robot có thể thay thế con người (Thống kê của Liên đoàn Robot quốc

tế cho thấy, tốc độ robot hóa trong lĩnh vực công nghiệp toàn cầu đang đạtngưỡng rất nhanh; tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) dự báo, trong 2 thập niên tới,khoảng 56% số lao động tại 5 quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, cónguy cơ mất việc vì robot) “Thị trường lao động có nguy cơ thay đổi hoàn toàn

do robot dần thay thế người lao động Việt Nam đang trở thành quốc gia có tiềmnăng phát triển công nghệ cao, với hàng triệu việc làm mới trong lĩnh vực phầnmềm Tuy nhiên, khi tự động hóa dần thay thế nhân lực trong nhiều lĩnh vực,người lao động chắc chắn cần thích ứng nhanh với sự thay đổi của sản xuất Do

đó, trường đại học là nơi cung cấp nguồn nhân lực bậc cao cho xã hội, cũng phảithay đổi toàn diện cả về mô hình, nội dung chương trình và phương thức đàotạo” [1,2] Nếu các thầy cô không làm được những hoạt động sáng tạo vượt trênrobot thì sẽ bị thay thế sớm Sáng tạo không chỉ là thách thức mà còn là yêu cầubắt buộc không nhỏ cho đội ngũ giảng viên Điều này sẽ diễn ra trên bình diệntoàn xã hội nói chung, giáo dục đại học nói riêng

1.2.Việc đổi mới phương pháp giảng dạy đại học trong cách mạng công nghiệp4.0 tại Việt Nam

Việt Nam có nhiều lợi thế trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy theocuộc cách mạng 4.0 Tỷ lệ người sử dụng internet, điện thoại thông minh trongdân số cao Lượng người sử dụng internet năm 2018 đạt 64 triệu, chiếm 67% dân

số Việt Nam có thể vào top 10 quốc gia có tỷ lệ người tiếp cận Internet cao nhất,với khoảng 80% dân số sử dụng internet trước năm 2020 Riêng mảng mạng xãhội, tính đến tháng 1-2018, có tới 55 triệu người dùng, chiếm 57% dân số [1,2]

Đó là điều kiện ban đầu giúp Việt Nam tiếp cận giáo dục 4.0 nhanh hơn

Lợi thế thứ hai là Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến giáo dục và ảnhhưởng của khoa học, công nghệ tới giáo dục Hội nghị lần thứ tám Ban Chấphành Trung ương Đảng khóa XI, đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi

mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trongđiều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế (4-11-2013).Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tăng cườngnăng lực tiếp cận Cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (4-5-2017) Bộ Giáodục và Đào tạo đã xây dựng nhiều đề án, kế hoạch để hỗ trợ giáo dục đại học đổimới phương pháp dạy:

- Đề án Hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025

- Đề án Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý các cơ sởGDĐH đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo giai đoạn

2019 – 2030

- Chiến lược Phát triển tổng thể GDĐH giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn

2035, làm cơ sở cho đổi mới, phát triển toàn diện và bền vững trong dài hạn của

- Hội thảo quốc tế ICTER 2018 “Đào tạo giáo viên trong bối cảnh cuộcCách mạng công nghiệp 4.0” của trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên

- Hội thảo “Kỷ nguyên số hóa: Cơ hội và thách thức” của trường Đại họcCông nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội

Nhiều đơn vị giáo dục đã chủ động tiếp cận với các làn sóng công nghệgiáo dục mới để triển khai đào tạo dựa trên các khóa học đại trà trực tuyến mở(MOOC), đưa AR và VR vào xây dựng hệ thống học tập, hoặc triển khai các hệthống học tập số hóa thông minh, như:

- Trường Đại học Bách khoa đã đổi mới mô hình, chương trình đào tạo, chophép người học chủ động lựa chọn, tự lập kế hoạch, đăng ký học các học phầntrong chương trình tích hợp.

- Trường Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh triển khai số hóa với phầnmềm quản lý hình ảnh Centricity Universal Viewer và Advanced Visualization,cho phép cải thiện quy trình làm việc, giúp bác sĩ chẩn đoán và thực hiện các báocáo hiệu quả, chính xác hơn

Nhiều trung tâm, trường học đã xây dựng các lớp học trực tuyến, như:

- Học viện Apax Franklin (Hà Nội) đã kết hợp mô hình dạy và học theocông nghệ 4.0, ứng dụng phương pháp kết hợp ba trong một (Facetime -Apptime - Teamtime) ở bậc học phổ thông, phát triển năng lực học sinh thôngqua tương tác ở mọi thời điểm

- Trường Đại học Y Dược, Đại học Thái Nguyên đưa ra mô hình

“Samsung Smart school” (Lớp học thông minh) giúp việc tiếp thu kiến thức trởnên hấp dẫn và thú vị, khuyến khích giao tiếp hai chiều giữa giảng viên và sinhviên Mô hình này bao gồm Giảng dạy tương tác (Interactive teaching) với cácthiết bị thông minh, Quản lý học tập (Class management) kết hợp với Phươngpháp học tập theo nhóm (Team-based learning)

Nhìn chung, giáo dục đại học Việt Nam đã quan tâm tới việc đổi mớiphương pháp giảng dạy trong thời kì 4.0 Tuy vậy, chúng ta cần làm nhiều việchơn để chuyển đổi phương pháp Xét toàn diện, việc chuyển đổi số ở trường đạihọc mới chỉ ở bước đầu, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra hiện nay Những vấn

đề đặt ra với giáo dục đại học để đổi mới phương pháp dạy học là:

- Các trường đại học cần cập nhật chuẩn mực phương pháp dạy học quốc

tế để nâng cao chất lượng của lực lượng lao động được đào tạo đại học, đáp ứngtốt nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế

- Các trường đại học cần có hành động và chiến lược cụ thể cho tiến trìnhcông nghệ hóa giáo dục.

- Cần gắn kết giữa trường đại học với doanh nghiệp trong đào tạo đại họchiện nay để sinh viên ra trường đáp ứng được ngay yêu cầu công việc

- Cần bổ sung các nghiên cứu khoa học đạt chất lượng quốc tế từ các cơ

sở đại học

Tiểu kết phần 1

Hiện việc đổi mới giảng dạy theo hướng giáo dục 4.0 là một xu thế của toàncầu và là yêu cầu bắt buộc Để việc đổi mới có hiệu quả đòi hỏi phải cải tiếnphương pháp giảng dạy của giáo viên và học tập của sinh viên; cần định vị cụ thểcách thức, phương pháp của đổi mới căn bản, toàn diện Đó là một trong nhữngyếu tố then chốt để tiến tới đổi mới căn bản và toàn diện nền giáodục nói chung

và giáo dục đại học nói riêng theo hướng giáo dục 4.0 Việt Nam đã đang bướcđầu tiến hành việc số hóa giáo dục Đó là nền tảng tốt song cần sự tích cực thamgia của các trường đại học, các giảng viên trong việc cụ thể hóa công việc này

2 Thực trạng phương pháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tế tại trường Đại học Hải Dương đáp ứng cuộc cách mạng 4.0

Hải Dương là một tỉnh đồng bằng, gần Hà Nội, giao thông thuận lợi Kinh

tế - xã hội đang phát triển nhanh Đại bộ phận dân cư có trình độ dân trí cao, đãđược cập nhật công nghệ thông tin Đời sống đã được cải thiện nhiều Hoạtđộng kinh tế đa dạng, bên cạnh nông nghiệp, dịch vụ cũng phát triển Do vậy,điều kiện giao lưu, tiếp thu khoa học kỹ thuật rất thuận lợi Những đặc điểmtrên tạo thuận lợi lớn cho việc học tập của sinh viên trong tỉnh

Nằm ở tỉnh, trường Đại học Hải Dương được hưởng lợi thế để đổi mớiphương pháp giảng dạy theo cuộc cách mạng 4.0 Trong đó, có việc giảng dạyhọc phần Thống kê kinh tế Để tìm hiểu thực trạng đổi mới phương pháp giảngdạy học phần Thống kê kinh tế tại trường, chúng tôi đã tiến hành khảo sát cácgiảng viên và sinh viên tham gia vào dạy và học học phần này Nội dung điều trabao gồm :

- Tình hình sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin của sinh viên

- Tình hình dạy học học phần Thống kê kinh tế tại trường

- Các phương pháp dạy học đang được sử dụng và cách thức tiếnhành thiết kế bài giảng cho học phần Thống kê kinh tế của giảng viên ở trường

- Đánh giá, nhận xét về việc sử dụng CNTT của giảng viên và sinhviên trong thiết kế bài giảng và dạy học

Các bước tiến hành điều tra để thu thập thông tin theo các nội dungtrên gồm có:

- Phát phiếu điều tra đối với sinh viên và giảng viên

- Thăm lớp, dự giờ

- Phỏng vấn

- Tổng kết

Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy tình hình sau:

- Về việc đổi mới phương pháp, ban lãnh đạo nhà trường đã quan tâm,động viên, khuyến khích giảng viên thay đổi phương pháp, tổ chức các lớp tậphuấn thay đổi phương pháp theo hướng 4.0

- Các giáo viên đều cho rằng việc thay đổi phương pháp giảng dạytheo hướng 4.0 là rất cần thiết, nên tiến hành thường xuyên, đối với học phầnThống kê kinh tế lại càng có ý nghĩa vì nó tăng tính liên kết, hợp tác, chủ độngcho sinh viên, giúp cho giáo viên không phải thuyết giảng nhiều và không tốnthời gian trình bày, giáo viên không phải mất nhiều sức mô tả các khái niệm,hiện tượng kinh tế

- Trong những năm gần đây, đội ngũ giảng viên dạy ở trường đa sốđều được đào tạo đúng chuyên ngành, được bồi dưỡng đổi mới phương pháp.Mặc dù đa số các giáo viên vẫn soạn, giảng theo phương pháp truyền thốngsong cũng đã có nhiều giảng viên đã tích cực đổi mới phương pháp dạy họcnhằm tạo hứng thú học tập cho sinh viên, nâng cao chất lượng giảng dạy Hiệnnay, với điều kiện thuận lợi hơn về công nghệ thông tin, nhiều giáo viên có thể

tự học hỏi để nâng cao trình độ của mình qua nhiều phương tiện thông tin,

truyền thông khác nhau, phổ biến nhất là trên mạng Internet Tuy nhiên, cần có

sự đầu tư hơn nữa về cơ sở vật chất cho các trường Bên cạnh đó cần có nhữnglớp tập huấn cho giáo viên để nâng cao trình độ tin học, kĩ năng khai thác thôngtin để phục vụ cho việc giảng dạy

- Trong thời gian dịch bệnh vừa qua, nhà trường nói chung và bộ mônThống kê kinh tế nói riêng đều đã sử dụng công nghệ thông tin trong dạy vàhọc Thành quả đạt được chưa cao nhưng đã giúp giảng viên, sinh viên ý thứcđược trách nhiệm đổi mới phương pháp dạy học và mở mang kiến thức, kĩ năng

về phần này Vì vậy, điều quan trọng đối với giảng viên và sinh viên là tiếp tụcphát huy, tăng cường sử dụng các phương pháp, phương tiện trực tuyến để họctập, dù không còn trong thời gian nghỉ dịch Trong bài giảng, giảng viên cầnthay đổi phương pháp hướng dẫn sinh viên làm việc một cách khoa học với cácphương tiện đó để tiếp thu kiến thức tốt hơn, mà trong đó ứng dụng CNTT làmột trong những giải pháp đem lại hiệu quả

Về nhược điểm:

- Nhưng các em còn hạn chế trong giao tiếp, cách học thụ động và đại

đa số chưa biết sử dụng phương tiện công nghệ thông tin vào các hoạt động họctập Về tư duy, các em thiên về tư duy cụ thể, máy móc, hạn chế về tư duy sángtạo, khái quát, lười suy nghĩ, gặp tình huống khó hay bài tập khó thường không

tự tìm cách giải quyết, mà hay trông chờ sự giúp đỡ của bạn bè hay giảng viên

Do vậy kết quả học tập học phần Thống kê kinh tế thường không cao, các emcũng không hiểu sâu bản chất kiến thức mà chỉ là học vẹt

- Về phương pháp của giảng viên, một số giảng viên chưa biết cách ápdụng các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của họcsinh trong học tập (nhiều khi áp dụng máy móc không đạt hiệu quả, ví dụ như:Phương pháp hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm) Trong bài soạn, bài giảngchƣa có sự đầu tư, nhiều giảng viên còn lặp lại ý nguyên văn trong sách, phụthuộc vào giáo trình quá nhiều dẫn đến việc sinh viên chủ quan, lười suy nghĩ,

chưa phát huy được tính sáng tạo của sinh viên Những hạn chế trên, nguyênnhân chính là giảng viên chưa tích cực trau dồi kiến thức, tự học, tự bồi dưỡng.Đối với học phần Thống kê kinh tế, đặc biệt là kiến thức về các hiện tượng kinh

tế, các khái niệm mang tính trừu tượng, khái quát cao; sinh viên khó tiếp thu.Thường sinh viên chỉ ghi nhớ được những gì thầy cô giảng hoặc viết trên bảng,chứ ít khi chịu mở mang, tra cứu thêm Do vậy phương pháp phổ biến mà giảngviên hay áp dụng là thuyết trình Bên cạnh đó, sinh viên thường ít thể hiệnmình, ít phát biểu nên ở trên lớp giảng viên độc thoại là chính Vì thế không khílớp học thường không sôi nổi, sinh viên thụ động trong việc học Hiện nay, dù

đã thực hiện đổi mới giáo trình và phương pháp dạy học, nhưng vẫn còn hiệntượng giảng viên chỉ phát vấn những câu hỏi đơn giản có sẵn trong giáo trình vàsinh viên chỉ việc đọc ra để trả lời, không cần động não suy nghĩ Nên khi làmbài kiểm tra, phần lớn các em trình bày phần ghi nhớ theo những gì giảng viênghi trên bảng, sinh viên không mở rộng, cập nhật kiến thức mới cho học sinh.phần lớn vẫn theo kiểu truyền thống, chủ yếu là thuyết trình, giảng giải, đàmthoại Nhìn chung các giảng viên thiết kế bài giảng dựa theo cấu trúc, nội dungtrình bày sẵn trong giáo trình Giáo viên chỉ chú ý tới việc dễ truyền đạt hết kiếnthức với các phương pháp đã định sẵn, ít có các tình huống sư phạm và cách xử

lý các tình huống đó Bởi vậy, việc dạy học chủ yếu nặng về truyền thụ kiếnthức, việc tổ chức cho sinh viên tự khai thác, lĩnh hội tri thức còn ít được chútrọng Đã có một số giáo viên thiết kế bài giảng theo phương pháp dạy học tíchcực, trong đó có ứng dụng công nghệ thông tin vào thiết kế bài giảng và giảngdạy, song mới dừng lại ở các cuộc thi và với những giáo viên có điều kiện thờigian và hiểu biết ít nhiều về tin học, nhưng số này rất ít Ngoài ra, việc thiết kếbài giảng của giảng viên còn thiếu sự hướng dẫn của lý thuyết nghiệp vụ, do đóthiếu sự sáng tạo, thậm chí sa vào tình trạng rập khuôn, máy móc

Khi kiểm tra, đánh giá sinh viên, giảng viên vẫn chủ yếu theo cáchtruyền thống, cho học sinh làm bài trên lớp với xu hướng đơn giản hóa, cắt giảmcác bài tập, các câu hỏi khó đòi hỏi sinh viên phải suy nghĩ phân tích, phải sáng

tạo Việc sinh viên sử dụng các thiết bị công nghệ phục vụ cho học tập đã ít thìviệc sử dụng để liên lạc với giảng viên, làm bài kiểm tra càng ít

Sau khi phỏng vấn trao đổi với giảng viên và sinh viên có thể rút ramột số nguyên nhân dẫn đến những điểm chưa tốt trong thực trạng trên như sau:

- Quan niệm của nhiều sinh viên về việc học tập có sử dụng côngnghệ thông tin còn chưa cao, dẫn đến sinh viên chưa tích cực chủ động áp dụngtrong học tập, giảng viên chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học theohướng 4.0

- Điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật cho việc đổi mới phương pháp dạyhọc, nhất là ứng dụng CNTT vào dạy học đã tương đối đủ Song việc áp dụngcác ứng dụng, phần mềm hiện đại chưa được cập nhật Giảng viên và sinh viênchưa biết cách sử dụng hiệu quả Thậm chí, có giảng viên bảo thủ, không muốn

sử dụng phần mềm hiện đại trong giảng dạy Các phần mềm dạy học miễn phíphù hợp với nội dung và chương trình có rất ít, nên việc ứng dụng CNTT tronggiảng dạy nói chung và học phần Thống kê kinh tế nói riêng ở trường còn rấthạn chế Đây là những tồn tại của hệ thống giáo dục toàn trường nói chung vàtrong bộ môn Thống kê kinh tế nói riêng, điều này phần nào ảnh hưởng đếnchất lượng học tập bộ môn

- Các thông tin cần thiết cho việc đổi mới các phương pháp dạy học

về mặt lí luận, những quy trình cụ thể cho việc áp dụng các phương pháp dạyhọc mới cũng như việc thiết kế bài giảng cho giảng viên theo hương 4.0 cònthiếu Các thầy cô chưa nắm được quy trình thiết kế một bài giảng có ứng dụngCNTT Do vậy, các bài giảng thiết kế chủ yếu mang tính chất trực quan, minhhọa thay thế cho việc viết bảng chưa chú ý đến cách thức tổ chức các hoạt độngcho sinh viên Đội ngũ giảng viên chưa được tiếp thu những đổi mới về phươngpháp dạy học theo hướng 4.0 Vì thế, đa phần các giảng viên khi được trao đổiđều cho rằng không có điều kiện hoặc chưa biết thiết kế bài giảng có ứng dụngCNTT, do không biết sử dụng các ứng dụng mới, không nắm được quy trìnhthiết kế bài giảng có ứng dụng CNTT

Tiểu kết phần 2

Từ đó có thể kết luận: Việc áp dụng đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng 4.0 không phải là bất khả thi ở bộ môn Thống kê kinh tế tại trườngĐại học Hải Dương Đó chỉ là do sinh viên và giảng viên chưa có thói quen họctập, giảng dạy theo hướng mới này Nếu giảng viên biết cách hướng dẫn thì sinhviên sẽ có phương pháp học tập hợp lý

Bảng Thực trạng của việc ứng dụng CNTT trong dạy và học học phần Thống kê kinh tế tại trường Đại học Hải Dương

Tỉ lệ % trên tổng số được hỏi

Số sinh viên có điện thoại thông minh 100

Số sinh viên có sử dụng phương tiện CNTT vào

học tập

20

Số giảng viên có áp dụng CNTT vào giảng dạy 30

Số giảng viên có sử dụng phương pháp giảng

dạy tích cực

40

Số sinh viên hưởng ứng đổi mới phương pháp

dạy học theo hướng 4.0

80

Số giảng viên hưởng ứng đổi mới phương pháp

dạy học theo hướng 4.0

90

Tiểu kết phần 2

Qua nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy những vấn đề cần đặt ra là: Việcđổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng 4.0 của học phần Thống kê kinh tếtại Đại học Hải Dương là việc làm hết sức cần thiết Hiện giảng viên và sinh viên

có nhiều điều kiện để tiến hành song thực tế chưa đạt được hiệu quả Một phần

do giảng viên và sinh viên chưa lưu tâm Thứ hai do năng lực của giảng viênchưa tốt Do vậy, cần tạo mọi điều kiện để giảng viên và sinh viên được tiếp cận

với các phương pháp dạy học tích cực, các phương tiện dạy học hiện đại Cần nỗlực tác động trên một số yếu tố của quá trình dạy học cũng như thiết kế bàigiảng, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giảng viên cũng như trình độnhận thức, kỹ năng học tập bộ môn của sinh viên

3 Biện pháp đổi mới phương pháp giảng dạy học phần Thống kê kinh tế tại Trường Đại học Hải Dương đáp ứng yêu cầu cách mạng công nghiệp 4.0

3.1. Sử dụng internet để tăng cường quan hệ giao tiếp – thông tin giữagiáo viên và học sinh

Ngày nay, công nghệ thông tin đang ngày càng phát triển, internet đangdần dần trở thành một kênh giao tiếp phổ biến trong xã hội bên cạnh những kênhhàng ngày như đối thoại, thư tín Giảng viên của trường đại học Hải Dương cóthể tân dụng kênh thông tin này để tăng cường quan hệ giao tiếp với sinh viên.Các ứng dụng có thể giúp giao tiếp rất thông dụng như email, zalo, viber,facebook,…Giảng viên có thể giao bài tập, giảng bài, trả lời thắc mắc cho sinhviên ngay trên các ứng dụng này Thậm chí, các ứng dụng còn giúp giáo viên cóthể live stream với sinh viên một các dễ dàng, sau đó đưa phần live này lênyoutube, giúp học sinh xem lại bất kì lúc nào Ngoài ra, một số ứng dụng khácnhư zoom, teams,…còn giúp giáo viên quản lí nhóm học sinh, tổ chức các buổihọp nhóm một cách dễ dàng Điều này diễn ra đơn giản bởi sinh viên là đốitượng tiếp cận và sử dụng internet một cách dễ dàng và thường xuyên nhất Đa

số sinh viên trường đại học Hải Dương đều có điện thoại, máy tính và các em rấtcập nhật công nghệ mới Những ứng dụng giao tiếp phổ biến trên không xa lạvới các em Bằng chứng là trong thời kì nghỉ dịch, các em vẫn dùng các ứngdụng này để học tập, giao tiếp với thầy cô và bạn bè Việc cài đặt và sử dụng ứngdụng mới không gây khó khăn cho các em Quả thực, các em được thụ hưởng rấtnhiều từ những thành quả nổi bật của internet, đặc biệt là mở rộng phạm vi giao

tiếp và có môi trường giao lưu với những cá nhân khác Xét trên phương diệngiao tiếp trong xã hội công nghệ ngày một phát triển hiện nay, Internet đã trởthành một nét đặc trưng, phổ biến trong đông đảo sinh viên đã trở thành mộtkênh thông tin hữu hiệu để giáo viên có thể tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng, sởthích và nhu cầu của học sinh.

Với sự bùng nổ của công nghệ thông tin nói chung và internet nói riêng đểgiao tiếp trong sinh viên, giảng viên vẫn giữ một vai trò quan trọng Giảng viênnên hướng dẫn học sinh sử dụng internet một cách hiệu quả để giao tiếp Có lẽ,việc sử dụng các chức năng của các ứng dụng giao tiếp không phải khó khăn vớisinh viên song các em chưa biết sử dụng nó để phục vụ học tập Đại đa số mớichỉ tập trung quanh việc nói chuyện phiếm Vì vậy, giảng viên có thể cho sinhviên làm các nhóm học tập trên các ứng dụng, chia sẻ thông tin, trò chuyện trongcác nhóm này về học tập Như vậy, việc sử dụng phương tiện công nghệ thôngtin có ích lợi lớn hơn

Nhưng giảng viên không nên quá lạm dụng phương tiện trực tuyến để giaotiếp, vì việc giao tiếp bên ngoài vẫn có ưu điểm riêng Giảng viên cũng có thểthông qua sử dụng internet để giáo dục học sinh song song với các phương tiệntruyền thống khác Đồng thời, bản thân giảng viên cũng phải cung cấp thông tingiúp sinh viên hạn chế các tác động xấu của nó Làm được như vậy thì internet

sẽ đóng một vai trò quan trọng hỗ trợ trong việc tăng cường quan hệ giao tiếp –thông tin giữa giảng viên và sinh viên đại học Hải Dương

3.2 Ứng dụng CNTT vào việc thiết kế một số bài giảng

Trong một bài học, nếu giảng viên chỉ truyền tải bằng lời nội dung vănbản của bài học đến sinh viên thì lượng thông tin sẽ rất đơn điệu Người học khótiếp thu, kém hứng thú học tập Hơn nữa, nếu chỉ truyền thông tin một chiều,không có sự phản hồi của người học thì thu nhận thông tin của người học khôngđầy đủ, kém chính xác, có thể sai lệnh dẫn đến người học hiểu sai vấn đề Đổimới phương pháp giảng dạy theo cách mạng 4.0 là phải ứng dụng CNTT vào