Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận đống đa, hà nội

Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học sẽ giúp cho hoạt động giáo dục này thực hiện đúng mục tiêu, yêu cầu đề ra, giúp

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ THÙY LINH

QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ THÙY LINH

QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi; các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc

rõ ràng không sao chép ở bất cứ một công trình kha học nào khác

Hà Nội, tháng năm 2020

Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thùy Linh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TIỂU HỌC 10

1.1 Giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 10

1.2 Quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm 27

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 34

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI 39

2.1 Khái quát về tình hình phát triển của ngành giáo dục tiểu học của quận Đống Đa 39

2.2 Tổ chức khảo sát thực tiễn 39

2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học quận Đống Đa 41

2.4 Thực trạng quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học quận Đống Đa 47

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học quận Đống Đa 51

2.6 Đánh giá chung về quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học quận Đống Đa 52

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI 56

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 56

3.2 Các biện pháp hoàn thiện quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học quận Đống Đa 57

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 70

3.4 Khảo nghiệm tính cấn thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 71

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 77 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 Các trường tiểu học được khảo sát và khách thể khảo sát 40

Bảng 2.2 Thang đo và quy ước đánh giá bằng điểm 41

Bảng 2.3 Thực trạng về nhận thức về hoạt động giáo dục giá trị sống 41

thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 41

Bảng 2.4 Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục giá trị sống thông qua 43

hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 43

Bảng 2.5 Thực trạng phương pháp giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 44

Bảng 2.6 Thực trạng sử dung hình thức giáo dục giá trị sống thông qua 45

hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 45

Bảng 2.7 Thực trạng các điều kiện bảo đảm giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 46

Bảng 2.8 Thực trạng hoạt động lập kế hoạch quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 47

Bảng 2.9 Thực trạng tổ chức thực hiện giáo dục giá trị sống thông qua 48

hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 48

Bảng 2.10 Thực trạng chỉ đạo triển khai giáo dục giá trị sống thông 49

qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 49

Bảng 2.11 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 51

Bảng 2.12 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục giá trị sống thông qua 51

hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 52

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp 72

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp 74

Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp 73

Biểu đồ 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp 75

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước ta hiện nay đang trong thời kỳ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đặt ra yêu cầu phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân để đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ xây dựng và phát triển đất nước Ngày 4 tháng 11 năm 2013, Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) đã ra Nghị quyết về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc

tế Điểm nổi bật nhất trong các nội dung đổi mới đó là quản lý hoạt động dạy học theo hướng chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực người học

Như vậy, giáo dục phổ thông đang được định hướng đổi mới theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỷ XXI đó là học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống Mục tiêu giáo dục ngày càng hướng đến việc xây dựng giá trị sống, hay nói cách khác là xây dựng và phát triển nhân cách con người hướng đến mục tiêu giáo dục toàn diện, giúp đào tạo ra thế hệ trẻ phát triển hài hoà cả về đức, trí, thể, mỹ

Trong những năm gần đây vấn đề giáo dục giá trị sống đang là vấn đề “nóng” được cả xã hội quan tâm, nhất là trước tình trạng báo động về nhân cách, đạo đức, lối sống của một bộ phận trẻ em hiện nay Lứa tuổi nhi đồng từ 6 - 10 tuổi là một thời kỳ mới đối với trẻ Cắp sách đến trường là sự kiện quan trọng trong cuộc đời của trẻ Lần đầu tiên trong đời, trẻ phải thích nghi ngay với những phương thức, qui tắc, qui chế nghiêm ngặt Đồng thời trẻ phải tiếp thu những kiến thức trừu tượng và kỹ năng đọc, viết Trí thông minh thể hiện qua tư duy logic và hệ thống các kiến thức trừu tượng liên quan đến các đối tượng cụ thể Suy nghĩ mở rộng, các hoạt động chuyển đổi qua lại, làm cho tình trạng tự tập trung vào bản thân giảm đi Chính vì các em ở độ tuổi này tâm lý thất thường nên rất dễ bị tác động bởi hoàn cảnh sống, rất dễ xung đột với gia đình và các mối quan hệ xung quanh, dễ rơi vào tâm trạng tiêu cực và vướng vào các tệ nạn xã hội

Việc đưa các nội dung giáo dục giá trị sống vào chương trình học trong nhà trường phổ thông nhằm góp phần nâng cao định hướng giá trị và tạo lập hành vi phù hợp

ở lứa tuổi thanh thiếu niên Giáo dục giá trị sống giúp các em có đủ kỹ năng cần thiết để các em tự tin, chủ động giải quyết các tình huống trong cuộc sống, thích ứng với môi trường xã hội, tự chăm sóc bản thân và bảo vệ mình trước các vấn đề sức khoẻ, môi trường sống, tệ nạn xã hội… Bên cạnh đó giáo dục các giá trị sống là nền tảng để giúp

các em trở thành con người sống có niềm tin, có ý chí phấn đấu vươn lên hướng đến mục tiêu tốt đẹp, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng và tổ quốc Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống phải đi song hành thì mới có thể tạo dựng cho con người lối sống lành mạnh, hành động đúng đắn để xây dựng cuộc sống tốt đẹp, xã hội văn minh và phát triển bền vững

Để giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học được hiệu quả thì cần có sự quản lý hoạt động này Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học sẽ giúp cho hoạt động giáo dục này thực hiện đúng mục tiêu, yêu cầu đề ra, giúp cho việc triển khai thực hiện các nội dung của hoạt động giáo dục giá trị sống đạt được hiệu quả tốt hơn Có thể nói quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học là yếu tố không thể thiếu được trong triển khai giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học

Giáo dục giá trị sống và quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội được các cấp quản lý tương đối quan tâm và triển khai khá nghiêm túc Đã có nhiều đề tài nghiên cứu

về giáo dục và quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh các trường tiểu học, nhưng nghiên cứu về giáo dục và quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học thì không nhiều Đặc biệt những nghiên cứu về đề tài này trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội để phát hiện thực trạng và tìm ra

những biện pháp phù hợp thì vẫn còn hạn chế Với những lý do trên, đề tài: “Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội” được lựa chọn và tiến hành nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Nước ngoài

Vào những năm đầu của thế kỷ XXI, với sự hợp tác của các nhà giáo dục trên thế giới, với sự hỗ trợ của UNESCO và tài trợ của Uỷ ban quốc tế và UNICEF, Tây Ban Nha đã cho ra đời cuốn sách “Những giá trị sống: Một chương trình giáo dục” Chương trình này đưa ra những hoạt động giá trị khác nhau dựa trên kinh nghiệm và những phương pháp thực hành đối với các giáo viên và các huấn luyện viên, đối với những trẻ

em và những thanh niên muốn tìm hiểu và phát triển 12 giá trị xã hội và cá nhân cơ bản,

đó là: Hợp tác, Tự do, Hạnh phúc, Trung thực, Khiêm tốn, Tình yêu, Hoà Bình, Tôn trọng, Trách nhiệm, Giản dị, Khoan dung và Đoàn kết [38]

Mark Halsted và Monica J.Taylor trong nghiên cứu: “Dạy và học về giá trị - đánh giá về những nghiên cứu gần đây” cho rằng giáo dục giá trị trong nhà trường được thực

hiện thông qua nhiều con đường và phương pháp Giáo dục giá trị thông qua chương trình, chính sách trường học nghĩa là nhà trường cần xác định rõ ràng các giá trị và cách áp dụng giá trị đó vào trường học Ngoài ra, giáo dục giá trị còn được thực hiện thông qua môi trường học đường đặc biệt phải chú ý đến bầu không khí lớp học, cách thức giao tiếp, phong cách quản lý, giải quyết các mối bất hòa, … và điều quan trọng là nhà trường phải đặt ưu tiên cho những yêu cầu cơ bản và sự thích thú của học sinh Sự làm gương của giáo viên cũng được đánh giá là một trong những phương tiện hiệu quả trong việc giáo dục giá trị Cách giảng dạy, giao tiếp hàng ngày… có ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành giá trị ở học sinh Nghiên cứu đã chỉ ra trẻ em thường hâm mộ những giáo viên có phẩm chất: bao dung, hiền lành, công bằng, chính trực, cư xử hợp lý, sẵn sàng giải thích bất cứ điều gì cho học sinh, không phán xét và kì thị học sinh [27]

Vấn đề quản lí hoạt động giáo dục giá trị sống ở một số nước:

Singapore là một trong số các nước nâng quản lí hoạt động giáo dục giá trị sống lên tầm quốc gia Nếu ở nhiều nước giáo dục giá trị sống chỉ được xem là vấn đề ở tầm

vĩ mô, được xác định những giá trị sống cơ bản, còn các hoạt động giáo dục được đưa về các cơ sở giáo dục, thì ở Singapore các hoạt động giáo dục giá trị sống còn được tổ chức

cả ở tầm quốc gia, với sự tham gia của toàn dân, không phân biệt tuổi tác, học vấn, sắc tộc Tại đây, giáo dục giá trị sống được quản lí ở tầm quốc gia, như một trong những

“quốc sách hàng đầu”, với sự chỉ đạo cụ thể, sâu sát của nhà nước, có sự tham gia của toàn dân, được đầu tư đúng mức, thì sự nghiệp giáo dục chắc chắn sẽ thực hiện được sứ mạng của nó là cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, có sực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập hiện nay [6]

Ở Nhật Bản bên cạnh các giá trị của xã hội công nghiệp như giáo dục, khoa học

kỹ thuật, công nghệ lối sống công nghiệp, cần cù, sáng tạo… thì giáo dục Nhật Bản vẫn giữ các giá trị truyền thống như lễ giáo, coi trọng hiếu thảo, lễ độ, nhân hậu Hơn một thế

kỷ hiện đại hóa, thanh niên Nhật chú trọng giá trị tự tin, lạc quan, tích cực hoạt động, sống thật, bản lĩnh, đồng thời vẫn giữ các giá trị đạo đức, coi trọng các giá trị tinh thần,

đề cao cuộc sống có lý tưởng Bộ Giáo dục cụ thể hoá trong tám giá trị sau:

Chính trực: Ý tưởng của chúng ta là thống nhất suy nghĩ, tình cảm và hành động, nhất quán với các biểu hiện thông qua tầm nhìn, sứ mệnh và văn hóa của các tổ chức nói chung, biểu hiện ra hành vi lấy đạo đức phục vụ làm động cơ, quan hệ với người khác cởi mở lương thiện, không thiên vị, lễ độ, tích cực đóng góp, học tập, đổi mới, cầu tiến

Kính trọng: Cởi mở chấp nhận nhu cầu và cách thức cần quan hệ với người khác, quan tâm bản thân và người khác, thể hiện ở hành vi quan hệ tốt đẹp, công bằng, không

phân biệt đối xử với người khác, lắng nghe và tôn trọng quan điểm và văn hóa đa dạng của người khác, biết ơn giúp đỡ mình

Trình độ chuyên nghiệp: Giữ gìn nhân phẩm và ý thức về ảnh hưởng hiệu quả của hành vi bản thân đối với người khác

Lòng trắc ẩn: Thương người, thông cảm, phong thái xây dựng giúp đỡ, biểu hiện qua trí tuệ xúc cảm, hiền hòa, kiên tâm với bạn đồng nghiệp và người khác

Tinh thần trách nhiệm: Có kế hoạch sử dụng thời gian hợp lý nhất để thực hiện mọi trách nhiệm cá nhân, làm việc có hiệu quả, thể hiện qua hành vi với lòng tự tin mãnh liệt, vui vẻ nhận trách nhiệm, tạo cơ hội phát triển

Không ngừng hoàn thiện bản thân: Theo khẩu hiệu “Mỗi ngày tiến một bước nhỏ”, không kể lúc nghỉ ngơi hay lúc làm việc, có sáng kiến học hỏi, sẵn sàng đổi mới, dám chấp nhận thách thức, tích cực làm việc có hiệu quả

Luyện tập phán đoán: tận dụng mọi thông tin và trải nghiệm có thể để đối sách với tình thế, kết hợp với trực giác phân tích các lựa chọn và rủi ro, kịp thời đưa ra các quyết định theo nguyên tắc, biểu hiện qua hành vi đánh giá, tình hình một cách khách quan, đánh giá đúng người khác và khả năng bản thân, đáp ứng và ra các quyết định kịp thời, hạn chế rủi ro

Lãnh đạo và hợp tác: Ai cũng có thể gặp hoàn cảnh đòi hỏi khả năng lãnh đạo, khi đó cần có khả năng hợp tác, phối hợp các hoạt động, biểu hiện qua hành vi đánh giá đúng đòi hỏi của hoàn cảnh đến với mình, khi khả năng xuất hiện biết sử dụng các nguồn lực, xác định được các chuẩn mực cho đơn vị mình lãnh đạo, có năng lực đại diện, chỉ huy, xác định phương hướng cho đơn vị [6]

Ở Hàn Quốc các giá trị sống mang tính truyền thống ở đây còn giữ gìn cho đến ngày nay đều gắn liền với tên tuổi Khổng Tử, trong đó gia đình là quan trọng nhất Các giá trị được xây dựng đều đề cao đạo đức với những đức tính như lòng hiếu thảo, tinh thần tập thể, kính trọng bề trên, trung thực, chân thành, khiêm tốn, nhã nhặn, hài hòa, đúng mực [6]

học sinh, sinh viên Ngày nay, Khoa học giáo dục đang hướng vào nghiên cứu giáo dục giá trị sống gắn liền với giá trị sống, nhằm đem lại hiệu quả thiết thực trong thực tiễn giáo dục học sinh

Trong cuốn “Giáo dục giá trị và giá trị sống cho học sinh phổ thông”, (2010) tác

giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã định hướng những giá trị cần trang bị cho học sinh phổ thông Đó là những giá trị cốt lõi để rèn luyện nhân cách có phẩm chất đạo đức phù hợp với yêu cầu của xã hội, của thời đại được các nhà trường sử dụng để dạy cho học sinh

[26] Hà Nhật Thăng với cuốn sách: “Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức nhân văn” năm

1998 và đã tái bản nhiều lần Trong đó, trang bị cho học sinh sinh viên nắm vững hệ thống giá trị cốt lõi, đó là cơ sở cơ bản của nhân cách, rèn luyện để thế hệ trẻ có những hành vi tương ứng với hệ thống giá trị đạo đức nhân văn cốt lõi, phù hợp với yêu cầu của xã hội, của thời đại Những kết quả nghiên cứu trên đã được ứng dụng vào việc xây dựng chương trình và thể hiện trong sách giáo khoa ở Tiểu học, tiểu học, Trung học phổ thông của môn Giáo dục công dân, triển khai từ năm 2000 trên phạm vi cả nước [32]

Tác giả Lê Anh Tuấn (2011), Quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh ở trường

trung học phổ thông Huyện Thạch Thất, Hà Nội hiện nay, đã nghiên cứu cơ sở lý luận

của việc quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh ở trường phổ thông của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông (THPT) Khảo sát, đánh giá thực trạng về giáo dục giá trị sống và quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh trong các trường trung học phổ thông

ở huyện Thạch Thất, Hà Nội Xác định các biện pháp quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh của hiệu trưởng trường THPT hiện nay [37]

Tác giả Phạm Thị Nga (2016), Quản lý giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho

học sinh các trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục, Luận án tiến sĩ

Quản lý giáo dục, Trường Đại học Giáo dục Tác giả Võ Thị Thanh (2014), Tích hợp

giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS, đã

trình bày nội dung và biện pháp tích hợp giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS, thông qua các ví dụ minh họa Chúng tôi hy vọng với cách làm như vậy, học sinh sẽ được giáo dục những kỹ năng sống qua hoạt động, qua các trải nghiệm giúp các em có những kỹ năng sống thiết thực để có thể sống an toàn và

khỏe mạnh Tác giả Hoàng Tuyết Ban (2015), Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống

cho học sinh tiểu học ở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên, Luận văn thác sĩ Quản lý giáo

dục, Trường Đại học Giáo dục

Tác giả Nguyễn Quang Uẩn, tác giả Thái Duy Tuyên; Hỗ Sĩ Quý đã chỉ ra trong các nghiên cứu những tác động tích cực và tiêu cực của sự biến đổi xã hội từ kinh tế tập

trung sang kinh tế thị trường và xu thế hội nhập, từ đó đặt ra vấn đề giáo dục niềm tin, giáo dục giá trị cho thế hệ trẻ Hiểu rõ hơn về một số giá trị bản sắc của dân tộc Việt Nam, chỉ ra được mối quan hệ nền tảng giữa giá trị và giá trị sống, Xây dựng được các qui trình tiến hành các hoạt động giáo dục giá trị và giá trị sống [31] [35] [36]

Một số tác giả đã nghiên cứu về giá trị sống và vai trò, nhiệm vụ, nội dung và phương pháp giáo dục giá trị sống Như Phạm Minh Hạc, Lê Đức Phúc, Mạc Văn Trang, Nguyễn Thanh Bình, Trần Thị Lệ Thu, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đinh Thị Kim Thoa, Vũ Thị Ngọc Tú tập trung nghiên cứu các giá trị sống cho thanh thiếu niên trong đó nhấn mạnh đến vai trò của gia đình, nhà trường trong việc giáo dục học sinh, đồng thời đề xuất nhà trường cần xây dựng nội dung giáo dục giá trị sống phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi [18] [6] [33] [26] [34]

Về quản lí hoạt động giáo dục giá trị sống&giá trị sống cho học sinh nói chung chưa được nhiều tác giả quan tâm và chưa có nhiều giải pháp thật hiệu quả

Hai tác giả Lục Thị Nga và Nguyễn Thanh Bình đã thể hiện quan điểm này trong

tài liệu “Hiệu trưởng trường trung học với vấn đề giáo dục giá trị sống&giá trị sống với

giao tiếp ứng xử trong quản lí” [28]

Một công trình khá thú vị của nhóm Dale Canegie đề cập tới việc các nhà quản lí phải tập huấn cho cả cha mẹ học sinh các kĩ năng kết hợp giáo dục giá trị sống với các giá trị sống Các giá trị sống, như tự nấu ăn, chăm sóc cây cối, tham gia giao thông có trách nhiệm, tập đọc sách… được gắn liền với các giá trị sống, như yêu thương, tôn trọng

sự riêng tư, chia sẻ, lắng nghe khiêm tối [28]

Đặng Quốc Bảo trong cuốn Minh triết Hồ Chí Minh về giáo dục giá trị sống nhấn mạnh việc các nhà quản lý phải vận dụng được” các bộ số năm về giá trị tu dưỡng- hành động có tính truyền thống “để giáo dục cho học sinh [3]

Tuy nhiên, hiện nay các đề tài nghiên cứu về giáo dục giá trị sống cho học sinh các trường tiểu học vẫn chưa nhiều và chưa được khai thác cụ thể, đặc biệt là tại các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội thông qua hoạt động trải nghiệm Đề tài mà tác giả thực hiện mang tính kế thừa các đề tài của các tác giả đi trước, có sự phát triển cho phù hợp với điều kiện địa bàn mà tác giả nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học nhằm nâng cao chất lượng giáo

dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học;

- Nghiên cứu thực trạng của giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội;

- Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động giáo dục giá trị sống và quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học

4.2 Khách thể nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu của đề tài là cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng), các tổ trưởng chuyên môn và giáo viên tại các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Thời gian: Dữ liệu thu thập từ năm 2019 - 6/2020

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài luận văn được thực hiện theo các nguyên tắc sau;

- Nghiên cứu theo cách tiếp cận hệ thống: Các nội dung, các yếu tố của quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học nằm trong một thể thống nhất, có mối liên hệ biện chứng với nhau

- Nghiên cứu này tiếp cận theo quan điểm giáo dục giá trị sống trong qui định của

Bộ giáo dục và Đào tạo, theo quan điểm giáo dục giá trị sống của UNESCO

5.2 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu

Để thực hiện luận văn chúng tôi đã nghiên cứu các tài liệu sau:

Nghiên cứu các văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về vấn đề quản lý giáo dục, giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học

Nghiên cứu các tài liệu của các tổ chức quốc tế về giáo dục giá trị sông cho học sinh Nghiên cứu kết quả một số đề tài của các tác giả trong va ngoài nước, nghiên cứu một số sách chuyên khảo và tài liệu tham khảo liên quan

Chúng tôi sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp những tư liệu, tài liệu lý luận về quản lý giáo dục, quản lý giáo dục tiểu học, giáo dục giá trị sống và những kết quả khảo sát, đánh giá công tác quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học nhằm xây dựng các khái niệm công cụ và khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu

* Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đề tài tổ chức thu thập dữ liệu khách quan qua các tiêu chí khảo sát hướng đến các đối tượng là cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

* Phương pháp phỏng vấn

Trao đổi, phỏng vấn giáo viên, phụ huynh nhằm tìm hiểu thực trạng, hiệu quả của việc quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở các trường tiểu học

* Phương pháp quan sát

Quan sát cách tổ chức hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:

Tìm hiểu kinh nghiệm của cán bộ quản lý, giáo viên về việc quản lý và tổ chức cũng như sử dụng các biện pháp quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

* Phương pháp chuyên gia

Tổ chức thảo luận chuyên đề, lấy ý kiến các chuyên gia về một số kết quả nghiên cứu lý luận thực tiễn Đặc biệt phương pháp này được sử dụng để đánh giá tính cấp thiết

và tính khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

* Nhóm phương pháp toán thống kê, xử lí số liệu

Phương pháp này được sử dụng để xử lí các số liệu thu được, từ đó rút ra các kết luận làm căn cứ đề xuất các biện pháp quản lí hiệu quả

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần hệ thống hóa và phát triển lý luận về giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm; về quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở các trường tiểu học Xác định nội dung quản lý và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học, từ đó định dạng các nội dung cơ bản của quản lý hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học và là tài liệu tham khảo cho những giáo viên và cán bộ quản lý tổ chức thực hiện hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong chương trình giáo dục phổ thông mới

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn đã đánh giá được thực trạng giáo dục giá trị sống và quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm, chỉ ra được những vấn đề cần giải quyết trong quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học theo tiếp cận quá trình và tiếp cận mục tiêu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Kết quả nghiên cứu của đề tài luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong bồi dưỡng giáo viên tiểu học về giáo dục giá trị sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm; bồi dưỡng cho hiệu trưởng trường tiểu học về quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường tiểu học

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính được chia thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải

nghiệm cho học sinh tiểu học

Chương 2 Thực trạng quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải

nghiệm ở các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội;

Chương 3 Biện pháp hoàn thiện quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt

động trải nghiệm ở các trường tiểu học quận Đống Đa, Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO

HỌC SINH TIỂU HỌC 1.1 Giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

1.1.1 Giá trị sống và giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học

1.1.1.1 Giá trị

Trong Từ điển Tiếng Việt, giá trị được định nghĩa như sau:

1) Cái gì làm cho một vật có ích lợi, có ý nghĩa là đáng quý về một mặt nào đó; 2) Tác dụng, hiệu lực; 3) Lao động xã hội kết tinh trong sản phẩm hàng hoá; 4) Số đo của một đại lượng [29]

Dưới góc độ Xã hội học, giá trị là một khái niệm cơ bản dùng để mô tả mối quan

hệ giữa các cá nhân, các nhóm, cộng đồng xã hội trong môi trường văn hóa xã hội cụ thể

Có hai cách tiếp cận trong xã hội học: thứ nhất, giá trị hiểu là những gì có ý nghĩa đối với chủ thể hoạt động, đối chiếu với mục đích và phương tiện mà chủ thể đặt ra trong quá trình thực hiện hoạt động (Max Weber, J.H.Ficher); thứ hai, giá trị được hiểu là những ý tưởng về các loại mục đích hay các loại lối sống của một cá thể, nhóm hoặc xã hội mong muốn hoặc coi là có ý nghĩa (Giêm Pinpơn; Garich Belay) [14]

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Giá trị là tính có ý nghĩa tích cực, đáng quý, có ích của các đối tượng với các chủ thể” [18]

Giá trị được hiểu từ hai góc độ: Vật chất và tinh thần Giá trị vật chất là giá trị được đo được bằng tiền bạc dưới góc độ kinh tế, còn giá trị tinh thần tạo cho con người niềm tin, hứng thú, động lực và sức mạnh trong cuộc sống Hành vi của chủ thể trong mối quan hệ với sự vật mang giá trị và cả trong mối quan hệ với các sự vật, hiện tượng khác trong cuộc sống

Giá trị là một phạm trù lịch sử vì giá trị thay đổi theo thời gian, theo sự biến động của xã hội, phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, vào đặc trưng văn hóa, lịch sử… của từng cộng đồng trong từng giai đoạn lịch sử của cộng đồng đó [24]

Từ các khái niệm trên có thể xác định khái niệm giá trị như sau:

Giá trị là mức độ của một sự vật đáp ứng nhu cầu và thoả mãn được khát vọng của con người, là cái được chủ thể đánh giá, thừa nhận trên cơ sở mối quan hệ với sự

vật đó Mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân, lợi ích xã hội, với phí tổn cần thiết để tạo ra cái lợi đó

Giá trị sống là những gì mà ta quý trọng, người bình thường ai cũng quý trọng

là thứ mà ta sẽ soi vào khi ra quyết định/lựa chọn giữa làm việc này hay không làm việc này

Trong luận văn này khái niệm giá trị sống được xác định như sau:

Giá trị sống là những thứ về tinh thần và giá trị của vật chất giúp con người sống

có ý nghĩa

Trong luận văn này giá trị sống được giới hạn ở các giá trị tinh thần

1.1.1.3 Giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học

Giáo dục giá trị sống là quá trình giúp học sinh tiếp thu, lĩnh hội được những giá trị phổ quát của xã hội, biến thành những giá trị đặc trưng của bản thân mỗi học sinh, giúp cho các em có suy nghĩ, thái độ và hành động tích cực, hiệu quả, phù hợp với bản thân và đáp ứng mong đợi của cộng đồng, xã hội [33] Mục tiêu giáo dục giá trị sống là một quá trình tổ chức tác động có chủ định của các lực lượng giáo dục, trong đó giáo dục nhà trường giữ vai trò chủ đạo để tạo ra sự thống nhất tác động giáo dục, tận dụng những yếu tố tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực tới học sinh nhằm phát huy tính tích cực tự giác rèn luyện, tạo ra động cơ, thái độ đúng đắn trong cuộc sống, học tập và hoạt động xã hội, để học sinh sống tốt đẹp hơn, làm việc chất lượng hơn, hiệu quả hơn, đem lại lợi ích trước hết cho học sinh đồng thời cho gia đình, nhà trường và xã hội

Đối với học sinh tiểu học, nội dung giáo dục giá trị sống cần hệ thống hoá những giá trị sống phổ quát, nhưng mở rộng và nâng nội dung lên một tầm cao đáp ứng yêu cầu của cuộc sống đương đại Hướng các em vươn tới nhân cách lý tưởng mang những giá trị phổ quát của một thanh niên thời đại, không chỉ của dân tộc mà còn của nhân loại trong một thế giới mở

Giáo dục giá trị sống là một quá trình tổ chức tác động có chủ định của các lực lượng giáo dục, trong đó giáo dục nhà trường giữ vai trò chủ đạo, để tạo ra sự thống nhất tác động giáo dục, phát huy những yếu tố tích cực, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực tới

học sinh, nhằm phát huy tính tích cực tự giác rèn luyện, tạo ra động cơ, thái độ đúng đắn trong cuộc sống, học tập và hoạt động xã hội, để học sinh học tập, làm việc hiệu quả hơn

có lối sống nếp sống tốt đẹp mang lại lợi ích cho chính học sinh, gia đình, nhà trường và

xã hội [32] Giá trị sống là cái định hướng, thúc đẩy cá nhân hành động, giá trị sống giúp cá nhân hành động hiệu quả, tránh những sai lầm “kỹ thuật”, tạo ra sự thống nhất, nhất quán giữa nhận thức và hành động, giữa động cơ và hành vi, giữa nội dung và hình thức

Dựa vào khái niệm giá trị sống và giáo dục, có thể xác định khái niệm giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học như sau:

Giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học là quá trình giúp học sinh tiếp thu, lĩnh hội được những giá trị tinh thần phổ quát của xã hội, biến thành những giá trị đặc trưng của bản thân mỗi học sinh, giúp cho các em có suy nghĩ, thái độ và hành động tích cực, hiệu quả, phù hợp với bản thân và đáp ứng mong đợi của cộng đồng, xã hội

1.1.2 Hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

1.1.2.1 Khái niệm

Từ góc độ triết học, trải nghiệm được hiểu là kết quả của sự tương tác giữa con người với thế giới khách quan Sự tương tác này bao gồm cả hình thức và kết quả của các hoạt động thực tiễn trong xã hội, bao gồm cả kỹ thuật và kỹ năng, cả những nguyên tắc hoạt động và phát triển thế giới quan Trong lĩnh vực giáo dục khái niệm trải nghiệm

được xác định như sau: Trải nghiệm là một trong những hình thức dạy học, theo đó

người dạy khuyến khích người học tham gia các hoạt động thực tiễn, nhằm tăng cường nhận thức, tạo kỹ năng, định hình các giá trị sống và phát triển tiềm năng bản than, tiến tới đóng góp tích cực cho cộng đồng và xã hội [6]

Theo Dự thảo chương trình hoạt động trải nghiệm trong trường phổ thông thì:

“Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục được thực hiện bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12; ở tiểu học được gọi là Hoạt động trải nghiệm” [13]

Về bản chất hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động trải nghiệm đều là hoạt động ngoại khóa thực hiện ngoài giờ lên lớp, có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạy và học trên lớp Hoạt động trải nghiệm về cơ bản mang tính chất của hoạt động tập thể trên tinh thần tự giác cá nhân, với sự nỗ lực giáo dục nhằm phát triển khả năng sang tạo và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể Nhưng theo tác giả Lê Huy Hoàng, hoạt động trải nghiệm là hoạt động mang tính xã hội, thực tiễn đến với môi trường giáo dục trong nhà trường để học sinh tự chủ trải nghiệm trong tập thể, qua đó hình thành và thể hiện được phẩm chất, năng lực, bộc lộ và điều chỉnh cá tính, giá trị Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục thông qua trải nghiệm của cá nhân trong

việc kết nối kiến thức học được trong nhà trường với thực tiễn đời sống, nhờ đó các kiến thức được tích lũy thêm và dần chuyển hóa thành năng lực

Theo quan điểm của Ban xây dựng Chương trình tổng thể giáo dục phổ thông mới thì hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục, trong đó học sinh dựa trên sự tổng hợp kiến thức của nhiều lĩnh vực giáo dục và nhóm kỹ năng khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình và tham gia hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực thành phần đặc thù của hoạt động này: năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động; năng lực thích ứng với sự biến động của nghề nghiệp và cuộc sống Nội dung cơ bản của Chương trình hoạt động trải nghiệm gồm 5 lĩnh vực: Phát triển cá nhân; Cuộc sống gia đình; Đời sống nhà trường; Quê hương, đất nước và cộng đồng xã hội; Nghề nghiệp và phẩm chất người lao động Từ yêu cầu chung này mà mỗi cấp học có yêu cầu cụ thể để giáo dục học sinh phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi

1.1.2.2 Mục đích hoạt động trải nghiệm ở trường tiểu học

Ở nhà trường học sinh ngoài việc thực hiện nhiệm vụ học tập để hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực chung thì học sinh còn được tham gia các hoạt động trải nghiệm nhằm tích lũy kinh nghiệm thực tế thông qua các mối quan hệ, hoạt động, ứng xử, giải quyết vấn đề… để thích ứng với sự đa dạng của cuộc sống.Hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho học sinh: huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học

và lĩnh vực giáo dục khác nhau để áp dụng vào thực tiễn đời sống gia đình, nhà trường

và xã hội; tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động, từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động; trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo, lựa chọn ý tưởng hoạt động; thể hiện và tự khẳng định bản thân, đánh giá

và tự đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm và của các bạn dưới sự hướng dẫn, tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu

và năng lực cốt lõi được tuyên bố trong chương trình tổng thể và các năng lực đặc thù của hoạt động trải nghiệm

Với học sinh tiểu học, hoạt động trải nghiệm thực hiện mục tiêu hình thành các phẩm chất, thói quen, giá trị sống… thông qua sinh hoạt tập thể, các dự án học tập, các hoạt động xã hội, thiện nguyện, hoạt động lao động, các loại hình câu lạc bộ khác nhau Bằng hoạt động trải nghiệm của bản than, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người kiến thiết và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó biết cách tích cực hóa bản than, khám phá, điều chỉnh bản thân, cách tổ chức hoạt động, tổ chức cuộc sống và làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm Ở giai đoạn này, mỗi học sinh cũng bắt đầu xác

định được năng lực, sở trường và chuẩn bị một số năng lực cơ bản của người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm Thông qua Hoạt động trải nghiệm, học sinh đạt được các yêu cầu sau: Biết rung cảm với cảnh quan, di tích, truyền thống của địa phương, đất nước; Bước đầu nhận ra được ý nghĩa và giá trị của bản thân và những người thân; quan tâm đến sức khoẻ thể chất và tinh thần của bản thân và người thân; có

cư xử đúng mực với bản thân và mọi người; Thể hiện trách nhiệm trong học tập và rèn luyện của bản thân, trách nhiệm với người thân và cuộc sống sinh hoạt gia đình, tuân thủ các quy định nơi công cộng; Trung thực với bản thân và người khác; Chăm chỉ, tự giác trong học tập, lao động và rèn luyện Trên cơ sở mục tiêu này sẽ xác định hệ thống các kĩ năng cần giáo dục cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm, những năng lực cần đạt được của học sinh tiểu học khi tham gia hoạt động trải nghiệm

* Năng lực thích ứng với cuộc sống thể hiện: Tự làm được công việc của mình ở

nhà và ở trường theo sự phân công, hướng dẫn; Nhận biết được các trạng thái cảm xúc cơ bản của bản thân và thể hiện được sự hoà đồng; Bước đầu thể hiện được sự chủ động trong điều chỉnh bản thân để phù hợp với hoàn cảnh thay đổi; Biết thiết lập và nuôi dưỡng mối quan hệ với bạn bè, thầy cô; Biết lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ bạn cùng thực hiện nhiệm vụ nhóm; Bước đầu vận dụng được hiểu biết về quyền và nhu cầu chính đáng của cá nhân để

tự bảo vệ mình; Sẵn sàng bước vào môi trường học tập mới ở tiểu học

* Năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động : Năng lực này thể hiện ở bước đầu biết

xây dựng mục tiêu, lập kế hoạch hoạt động; Biết cách đóng góp sức mình và kết hợp với người khác để hoàn thành công việc; Biết lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ bạn cùng thực hiện nhiệm vụ nhóm; Nêu được cách thức giải quyết những vấn đề đơn giản và giải quyết được các vấn đề đó; Đánh giá được kết quả hoạt động và kết quả rèn luyện của bản thân sau khi tham gia hoạt động; Biết xử lí một số tình huống đơn giản nảy sinh trong hoạt

động và bước đầu biết điều hành hoạt động nhóm

* Năng lực định hướng nghề nghiệp: Nhận diện được một số nghề quen thuộc và

nêu được vai trò của các nghề đó Biết thể hiện mối quan tâm và sở thích đối với một số

nghề gần gũi với học sinh

1.1.2.3 Chương trình và các giai đoạn tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Hoạt động trải nghiệm dành cho học sinh tiểu học thể hiện thông qua các giai đoạn với các chương trình sau:

Chương trình Hoạt động trải nghiệm mang tính linh hoạt, mềm dẻo Các cơ sở giáo dục có thể căn cứ vào bốn nội dung hoạt động chính là Hoạt động phát triển cá

nhân, Hoạt động lao động, Hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, Hoạt động giáo dục hướng nghiệp để thiết kế thành các chủ đề hoạt động phù hợp với nhu cầu, đặc điểm học sinh, điều kiện của nhà trường, địa phương Một số nội dung sinh hoạt Sao Nhi đồng, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam được tích hợp trong nội dung các hoạt động trên

Hoạt động trải nghiệm được thực hiện dưới bốn loại hoạt động chủ yếu: Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động giáo dục theo chủ đề và Hoạt động câu lạc bộ và thông qua bốn nhóm hình thức tổ chức: Hình thức có tính khám phá; Hình thức có tính thể nghiệm, tương tác; Hình thức có tính cống hiến; Hình thức có tính nghiên cứu, phân hoá Hoạt động trải nghiệm có thể được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học theo quy mô cá nhân, nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường

Hoạt động trải nghiệm huy động sự tham gia, phối hợp, liên kết của nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường như: giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, Cán bộ Đoàn, Tổng phụ trách Đội, Ban Giám hiệu nhà trường, cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương, các tổ chức, cá nhân và đoàn thể trong xã hội

Hoạt động trải nghiệm trong chương trình giáo dục phổ thông được phân chia theo hai giai đoạn:

- Giai đoạn giáo dục cơ bản: Hoạt động trải nghiệm thực hiện mục tiêu hình thành

các phẩm chất, thói quen, kĩ năng sống, thông qua việc tham gia sinh hoạt tập thể, câu lạc bộ, dự án học tập, hoạt động lao động, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, Bằng hoạt động trải nghiệm của bản thân, mỗi học sinh vừa tham gia vừa thiết kế và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó tự khám phá, điều chỉnh bản thân, điều chỉnh cách tổ chức hoạt động để sống và làm việc hiệu quả Ở giai đoạn này, mỗi học sinh bước đầu xác định được sở trường và hình thành một số phẩm chất, năng lực của người lao động và người công dân có trách nhiệm Đối với giáo dục tiểu học, nội dung chương trình Hoạt động trải nghiệm tập trung nhiều hơn vào các hoạt động phát triển bản thân, kĩ năng sống, quan hệ với bạn bè, thầy cô và người thân trong gia đình Bên cạnh đó, các hoạt động lao động, hoạt động xã hội và làm quen với một số nghề gần gũi cũng được tổ chức thực hiện

- Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp: Hoạt động trải nghiệm tiếp tục

phát triển những phẩm chất và năng lực đã hình thành từ giai đoạn giáo dục cơ bản thông qua hoạt động phát triển cá nhân, hoạt động lao động, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, giáo dục hướng nghiệp, nhưng tập trung cao hơn vào việc phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp

1.1.3 Hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

1.1.3.1 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học

1) Đặc điểm nhận thức

Nhận thức cảm tính: Các cơ quan cảm giác: Thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giác đều phát triển và đang trong quá trình hoàn thiện Nhận thức lý tính: Tư duy mang đậm màu sắc xúc cảm và chiếm ưu thế ở tư duy trực quan hành động Các phẩm chất tư duy chuyển dần từ tính cụ thể sang tư duy trừu tượng khái quát Khả năng khái quát hóa phát triển dần theo lứa tuổi, lớp 4, 5 bắt đầu biết khái quát hóa lý luận Tuy nhiên, hoạt động phân tích, tổng hợp kiến thức còn sơ đẳng ở phần đông học sinh tiểu học Ngôn ngữ của học sinh tiểu học: Ngôn ngữ có vai trò hết sức quan trọng đối với quá trình nhận thức cảm tính và lý tính của trẻ, nhờ có ngôn ngữ mà cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng của trẻ phát triển dễ dàng và được biểu hiện cụ thể thông qua ngôn ngữ nói và viết của trẻ Mặt khác, thông qua khả năng ngôn ngữ của trẻ ta có thể đánh giá

được sự phát triển trí tuệ của trẻ

2) Đặc điểm về hoạt động và môi trường sống

Nếu như ở bậc mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi, thì đến tuổi tiểu học hoạt động chủ đạo của trẻ đã có sự thay đổi về chất, chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập Biết được những đặc điểm nêu trên thì cha mẹ và thầy cô phải tạo điều kiện giúp đỡ trẻ phát huy những khả năng tích cực của các em trong công việc

gia đình, quan hệ xã hội và đặc biệt là trong học tập

1.1.3.2 Mục đích, ý nghĩa của giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Mục tiêu giáo dục giá trị sống là một quá trình tổ chức tác động có chủ định của các lực lượng giáo dục, trong đó giáo dục nhà trường giữ vai trò chủ đạo để tạo

ra sự thống nhất tác động giáo dục, tận dụng những yếu tố tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực tới học sinh nhằm phát huy tính tích cực tự giác rèn luyện, tạo ra động cơ, thái độ đúng đắn trong cuộc sống, học tập và hoạt động xã hội, để học sinh sống tốt đẹp hơn, làm việc chất lượng hơn, hiệu quả hơn, đem lại lợi ích trước hết cho học sinh đồng thời cho gia đình, nhà trường và xã hội Giáo dục giá trị sống trong nhà trường tiểu học cung cấp những nguyên tắc và những công cụ cho sự phát triển của các cá nhân, với sự hiểu biết rằng mỗi cá nhân bao gồm những khía cạnh

về thể chất, tinh thần, tình cảm và trí tuệ

Giúp các em suy nghĩ, xem xét về các giá trị khác nhau, thể hiện những giá trị này khi liên hệ với chính mình, với người khác, với cộng đồng và với một thế giới rộng lớn hơn Học sinh có hiểu biết sâu sắc hơn về động cơ và trách nhiệm có liên quan tới những

sự lựa chọn của cá nhân và xã hội một cách tích cực Giáo dục giá trị sống trong nhà trường tiểu học cũng giúp gây hứng thú cho các cá nhân để lựa chọn những giá trị của riêng mình về xã hội, đạo đức và tinh thần và hiểu biết những phương pháp thực hành để phát triển và khắc sâu những giá trị này

Ở nhà trường tiểu học, việc giáo dục giá trị sống cho học sinh nhằm hướng đến các mục tiêu sau:

Về kiến thức: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung của giá trị sống, tạo hứng

thú trong việc khám phá các giá trị theo nhiều hình thức khác nhau; Giúp học sinh nhận biết các giá trị của bản thân, của mọi người và của thế giới; Giúp học sinh nhận biết tác động của những hành vi, ứng xử tiêu cực và tích cực trong các hành vi giao tiếp

Về kĩ năng: Biết đánh giá những hành vi ứng xử và những giá trị tích cực cũng

như tiêu cực; Ứng xử theo các giá trị tích cực trong quá trình giao tiếp; Phát triển kỹ năng

ra quyết định lựa chọn các giá trị tích cực; Biết thể hiện một cách sáng tạo cảm nhận các giá trị qua nhiều hình thức khác nhau; Áp dụng các phương pháp tích cực giải quyết các mâu thuẫn, bất đồng

Về thái độ: Nâng cao lòng tự trọng, tự tin khẳng định những giá trị tích cực của

bản thân và tôn trọng các giá trị của người khác Mở rộng lòng khoan dung, phát triển khả năng cảm nhận và trân trọng người khác và các nền văn hoá khác Thể hiện tinh thần trách nhiệm của bản thân với xã hội và môi trường xung quanh

1.1.3.3 Nội dung giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Chương trình giáo dục giá trị sống được UNESCO ửng hộ, Ủy ban quốc gia về UNICEF của Tây Ban Nha, tổ chức Brahma Kurmaris tài trợ với sự cố vấn của nhóm chuyên gia giáo dục UNICEF đã xác định giáo dục giá trị sống cho học sinh lứa tuổi tiểu học 12 giá trị Đó là những giá trị sống phổ quát của nhân loại đó là: Hòa bình, tôn trọng, yêu thương, hạnh phúc, trung thực, khiêm tốn, trách nhiệm, giản dị, khoan dung, hợp tác,

tự do, đoàn kết Tuy nhiên, để phù hợp với đặc điểm tâm lý và gióa dục của học sinh tiểu học ở nước ta hiện nay và trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, chúng tôi chỉ tập trung làm rõ hoạt động giáo dục 08 giá trị cơ bản sau: Hòa bình; Tôn trọng; Yêu thương; Khoan dung; Trách nhiệm; Hợp tác; Trung thực; Đoàn kết Mục tiêu, nội dung và cách thức giáo dục các giá trị này như sau:

1) Giáo dục giá trị Hòa bình

Mục tiêu: Giúp học sinh tìm thấy sự bình yên, hòa thuận với bạn bè, thầy cô và

mọi người xung quanh; là khi đứng trước các tình huống khó khăn, các em sẽ có những

kỹ năng giải quyết xung đột với mọi người thay vì dùng đến bạo lực

Nội dung: Hòa bình không chỉ là sự vắng bóng của chiến tranh Hòa bình là khi

chúng ta sống hòa thuận và không có sự đấu đá lẫn nhau Nếu mỗi người trong thế giới được yên ổn, đó sẽ là một thế giới hòa bình Hòa bình còn có nghĩa là sống với sự yên bình của thế giới nội tâm Hòa bình là tình trạng bình tĩnh và thư thái của trí óc Hòa bình là đặc trưng nổi bật của một xã hội văn minh Hòa bình phải bắt đầu từ mỗi người chúng ta

Cách thức giáo dục: Thông qua các tình huống đưa ra, giúp học sinh có những

điểm suy ngẫm; sau đó cho các em thảo luận, chia sẻ những suy nghĩ và trải nghiệm nhằm phát triển kỹ năng ngôn ngữ, giá trị hòa bình cho bản thân

2) Giáo dục giá trị Tôn trọng

Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu và thực hiện được vấn đềtôn trọng trước hết là sự tự

trọng - là biết rằng tự bản thân mình có giá trị Một phần của tự trọng là nhận biết những phẩm chất của chính bản thân Tôn trọng là lắng nghe người khác Tôn trọng là biết người khác cũng có giá trị như bản thân mình Tôn trọng sẽ hình thành sự tin cậy lẫn nhau

Nội dung: Tôn trọng là một giá trị sống tốt đẹp mà mỗi người chúng ta cần phải

thường xuyên trau dồi và thực hành rèn luyện Thái độ tôn trọng đóng vai trò then chốt trong việc duy trì những mối quan hệ mật thiết giữa mọi người với nhau Việc học cách tôn trọng những nỗ lực, khả năng và ý kiến của người khác sẽ giúp các em học sinh thành công trong học tập và đời sống xã hội Tôn trọng là thái độ, hành xử đúng mực, coi trọng nhân phẩm, danh dự và lợi ích của người khác, không phân biệt giới tính, trình độ, tuổi tác, giàu nghèo, tôn giáo hay sắc tộc… Không chỉ vậy, chúng ta còn phải tôn trọng không gian sinh hoạt chung và môi trường xung quanh mình

Cách thức giáo dục: Tôn trọng trước hết được thể hiện thông qua văn hóa chào

hỏi, thái độ lễ phép với thầy cô và những người lớn tuổi mọi lúc mọi nơi, đặc biệt là ở ngay học đường nơi các em đang học tập, từ cô lao công đến chú bảo vệ, nhân viên nhà bếp, các thầy giám thị và thầy cô giáo ở trường Những việc đó tưởng chừng rất nhỏ, nhưng thực ra lại có ý nghĩa rất thiết thực

3) Giáo dục giá trị Yêu thương

Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu, nhận thức và biết cách thể hiện sự yêu thương đối

với mọi người xung quanh (gia đình, thầy cô, bạn bè )

Nội dung: Yêu thương người khác có nghĩa là ta mong muốn những điều tốt đẹp

nhất đến với họ Yêu thương là quan tâm, yêu thương là chia sẻ Khi yêu thương trọn vẹn, giận dữ sẽ tránh xa Yêu thương làm cho quan hệ giữa chúng ta trở nên tốt đẹp hơn

Cách thức giáo dục: Cũng như các giá trị sống khác, giá trị yêu thương được hình

thành từ gia đình thông qua các hành động của cha, mẹ; hình thành trong môi trường học được thông qua sự quan tâm, chăm sóc của thầy cô để truyền tải giá trị yêu thương, giáo viên có thể thông qua các tình huống, hoạt động trải nghiệm để học sinh có thể suy ngẫm, thảo luận, vận dụng các bài học yêu thương cho cuộc sống của trẻ

4) Giáo dục giá trị Khoan dung

Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu khoan dung là sự tha thứ, độ lượng, cởi mở và chấp

nhận vẻ đẹp của những điều khác biệt, tôn trọng sự hiểu biết, điều tốt ở mỗi người Giúp học sinh nhìn nhận cá tính và chấp nhận sự đa dạng tính cách của mỗi người nhưng vẫn biết hòa giải những mầm mống gây chia rẽ, bất hòa

Nội dung: Khoan dung là tôn trọng qua sự hiểu biết lẫn nhau Khoan dung là cởi

mở và sẵn sàng tiếp nhận vẻ đẹp của sự khác biệt Người khoan dung biết rút ra những điều tốt nơi người khác cũng như trong các tình thế Nguồn gốc của sự thiếu khoan dung

là sợ hãi và ngu dốt

Cách thức giáo dục: Giáo viên có thể thông qua các bài học, hoạt động trải

nghiệm thực tế trên lớp nhằm giúp học sinh hiểu, nhận thức và có thái độ thể hiện được giá trị khoan dung trong cuộc sống

5) Giáo dục giá trị Trách nhiệm

Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu được các trách nhiệm đối với bản thân, gia đình,

nhà trường và xã hội Học sinh sống có trách nhiệm thông qua các hành động của mình

Nội dung: Trách nhiệm là việc bạn góp phần của mình vào công việc chung Trách nhiệm là đang thực hiện nhiệm vụ với lòng trung thực Trách nhiệm là thực hiện phần đóng góp của mình Trách nhiệm là chấp nhận những đòi hỏi và thực hiện nhiệm vụ với khả năng tốt nhất của mình Nếu chúng ta muốn được hòa bình, chúng ta phải có trách nhiệm sống bình yên Người có trách nhiệm luôn sẵn lòng đóng góp công sức của mình Trách nhiệm không phải là điều ràng buộc chóng ta mà nó tạo điều kiện để ta có được những gì ta mong muốn Người có trách nhiệm là người biết thế nào là công bằng

và thấy rằng mỗi người đều nhận được phần của mình

Cách thực thực hiện: Thông qua các hoạt động trải nghiệm, các hoạt động mà

học sinh tự làm, giáo viên đúc rút ra giá trị trách nhiệm, đề xuất gợi ý để học sinh thảo

luận, kể ra các hoạt động thể hiện trách nhiệm của mình đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội

6) Giáo dục giá trị Hợp tác

Mục tiêu: Giúp học sinh biết quan tâm, giúp đỡ, chăm sóc người khác, biết làm

việc chung với nhau và cùng hướng về một mục tiêu chung, đồng thời giúp học sinh có những lời lẽ tốt đẹp và cảm giác trong sáng về người khác cũng như đối với nhiệm vụ

Nội dung: Hợp tác là khi mọi người biết làm việc chung với nhau và cùng hướng

về một mục tiêu chung Một người biết hợp tác thì có những lời lẽ tốt đẹp và cảm giác trong sáng về người khác cũng như đối với nhiệm vụ Thỉnh thoảng có một ý tưởng là cần thiết, thỉnh thoảng cần đưa ra ý tưởng của chúng ta Thỉnh thoảng chúng ta cần được chỉ dẫn và cần nghe theo một ý tưởng Hợp tác phải được chỉ đạo bởi nguyên tắc về sự tôn trọng lẫn nhau Một người biết hợp tác sẽ nhận được sự hợp tác Khi có yêu thương thì có sự hợp tác Khi nhận thức được những giá trị của cuộc sống, tôi có khả năng tạo ra

sự hợp tác Sự can đảm, sự quan tâm, sự chăm sóc, và sự đóng góp là sự chuẩn bị đầy đủ cho việc tạo ra sự hợp tác

Cách thức thực hiện: Thông qua các hoạt động làm việc nhóm, thảo luận giáo

viên đúc rút ra các bài học về sự hợp tác và yêu cầu học sinh suy ngầm, thảo luận và đưa

ra ý kiến về sự hợp tác trong học tập, vui chơi, giúp đỡ người khác

7) Giáo dục giá trị Trung thực

Mục tiêu: Giúp học sinh hình thành tính cách trung thực, nói thẳng và không nói

dối Bình tĩnh để phân tích vấn đề khách quan, không làm mất đi bản chất của sự việc

Nội dung: Trung thực là nói sự thật Khi trung thực bạn cảm thấy tâm hồn trong

sáng và nhẹ nhàng Một người trung thực và chân chính thì xứng đáng được tin cậy Trung thực được thể hiện trong tư tưởng, lời nói và hành động thì sẽ đem lại sự hòa thuận Trung thực là sử dụng tốt những gì được ủy thác cho bạn Trung thực là cách xử

sự tốt nhất, đó là một mối dây gắn kết tình bạn Khi sống trung thực, bạn có thể học và giúp người khác học cách biết trao tặng Tính tham lam đôi khi là cội rễ của sự bất lương

Đó là đủ cho những người cần, nhưng không bao giờ thỏa mãn cho kẻ tham lam Khi nhận thức mối quan hệ với nhau có tầm quan trọng như thế nào thì chúng ta nhận ra được giá trị của lòng trung thực Trung thực có nghĩa là không có sự mâu thuẫn và trái ngược nhau trong suy nghĩ, lời nói hay hành động Khi trung thực ta cảm thấy tâm hồn trong sáng và nhẹ nhàng Một người trung thực và chân chính thì xứng đáng được tin cậy Trung thực là cách cư xử tốt nhất Đó là một mối quan hệ sâu sắc giữa sự lương thiện và tình bạn

Cách thực thực hiện: Thông qua các tình huống, các mẩu chuyện giáo viên giúp

học sinh hiểu được giá trị của tính trung thực, vận dụng giá trị trung thực trong cuộc sống hàng ngày của học sinh

8) Giáo dục giá trị Đoàn kết

Mục tiêu: Giúp học sinh nhận thức và có thái độ đoàn kết thông qua các hoạt

động nhóm, hoạt động của tổ chức vì mục tiêu tập thể

Nội dung: Đoàn kết là sự hòa thuận ở trong và ở giữa các cá nhân trong một

nhóm, một tập thể Đoàn kết được tồn tại nhờ sự chấp nhận và hiểu rõ giá trị của mỗi người, cũng như biết đánh giá đúng sự đóng góp của họ với tập thể Đoàn kết được xây dựng qua việc chia sẻ các mục tiêu, niềm hy vọng và viễn tưởng tương lai Khi mọi người đoàn kết nhiệm vụ lớn trở nên dễ dàng thực hiện Sự thiếu tôn trọng, dù là nhỏ, có thể là lý do làm cho mất đoàn kết

Cách thức thực hiện: Giáo viên triển khai thông qua các hoạt động làm việc

nhóm, các hoạt động tập thể gợi ý các về nguyên nhân của thành công trong công việc làm nhóm, tập thể để học sinh hiểu và đề xuất được giá trị đoàn kết

1.1.3.4 Phương pháp giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Phương pháp động não: Nhằm huy động những ý tưởng mới mẻ, độc đáo, những

giả định về một chủ đề nào đó của các thành viên trong thời gian ngắn Các thành viên

được cổ vũ một cách tích cực, không hạn chế ý tưởng

Phương pháp nghiên cứu tình huống: Được xây dựng dựa trên một tình huống

thật để chứng minh một vấn đề hay một loạt vấn đề, thường là những vấn đề xã hội, tin tức thời sự hay phóng sự ngắn… thông qua các phương tiện như tivi, internet, facebook… nhằm phản ánh tính đa dạng của cuộc sống và rút ra những bài học ý nghĩa

về các giá trị sống cần thiết

Phương pháp trò chơi: Là phương pháp giáo viên tổ chức cho học sinh chơi một

trò chơi mà thông qua đó tìm hiểu một vấn đề, hiểu hiện thái độ hay thực hiện hành

động, việc làm

Phương pháp thảo luận nhóm: Là phương pháp tổ chức dạy học - giáo dục

trong đó giáo viên sắp xếp học sinh thành những nhóm nhỏ theo hướng tạo ra sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên, học sinh trong nhóm có thể trao đổi, giúp đỡ cùng nhau phối hợp làm việc để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm, qua đó hình thành

các giá trị sống

Phương pháp đóng vai: Là phương pháp giúp học sinh thực hành cách bày tỏ,

ửng xử, thái độ trong những tình huống được xây dựng giả định hoặc do óc sáng tạo của các em giúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một cách

ứng xử cụ thể mà họ quan sát được

Phương pháp giải quyết vấn đề: Đây là phương pháp đặt học sinh trong những

tình huống có vấn đề, thông qua việc giải quyết vấn đề giúp học sinh lĩnh hội tri thức, kỹ

*Hoạt động câu lạc bộ:

Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu, … dưới sự định hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy

cô giáo, với những người lớn khác Hoạt động của câu lạc bộ tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kỹ năngcủa học sinh như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm, kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề,… Thông qua hoạt động của các câu lạc bộ, nhà giáo dục hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng mục đích chính đáng của các em câu lạc bộ hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, thống nhất, có lịch sinh hoạt định kì và có thể được tổ chức với nhiều lĩnh vực khác nhau như: câu lạc bộ học thuật, câu lạc bộ thể dục thể thao, câu lạc bộ võ thuật, …

* Tổ chức trò chơi:

Trò chơi là một loại hình hoạt động giải trí, thư giãn; là món ăn tinh thần nhiều bổ ích và không thể thiếu được trong cuộc sống con người nói chung, đối với học sinh

nói riêng Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có tác dụng giáo dục “chơi mà học, học mà chơi” Trò chơi có thể được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau của hoạt động trải nghiệm như làm quen, khởi động, dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp và tiếp nhận tri thức; đánh giá kết quả, rèn luyện các kỹ năng và củng cố những tri thức đã được tiếp nhận… Trò chơi giúp phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho học sinh; giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; tạo được bầu không khí thân thiện; tạo cho các

em tác phong nhanh nhẹn…

* Tổ chức diễn đàn:

Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng để thúc đẩy sự tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp, chủ động bày tỏ ý kiến của mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha mẹ và những người lớn khác có liên quan Diễn đàn là một trong những hình thức tổ chức mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực Thông qua diễn đàn, học sinh có cơ hội bày tỏ suy nghĩ, ý kiến, quan niệm hay những câu hỏi, đề xuất của mình về một vấn đề nào đó có liên quan đến nhu cầu, hứng thú, nguyện vọng của các em Vì vậy, diễn đàn như một sân chơi tạo điều kiện để học sinh được biểu đạt ý kiến của mình một cách trực tiếp với đông đảo bạn bè và những người khác Diễn đàn thường được tổ chức rất linh hoạt, phong phú và đa dạng với những hình thức hoạt động cụ thể, phù hợp với từng lứa tuổi học sinh

* Sân khấu tương tác:

Sân khấu tương tác (hay sân khấu diễn đàn) là một hình thức nghệ thuật tương tác dựa trên hoạt động diễn kịch, trong đó vở kịch chỉ có phần mở đầu đưa ra tình huống, phần còn lại được sáng tạo bởi những người tham gia Phần trình diễn chính là một cuộc chia sẻ, thảo luận giữa những người thực hiện và khán giả, trong đó đề cao tính tương tác hay sự tham gia của khán giả Mục đích của hoạt động này là nhằm tăng cường nhận thức, thúc đẩy để học sinh đưa ra quan điểm, suy nghĩ và cách xử lí tình huống thực tế gặp phải trong bất kì nội dung nào của cuộc sống Thông qua sân khấu tương tác, sự tham gia của học sinh được tăng cường và thúc đẩy, tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện những kỹ năng như: kỹ năng phát hiện vấn đề, kỹ năng phân tích vấn đề, kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề…

* Tham quan, dã ngoại:

Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đối với học sinh Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy… ở xa

nơi các em đang sống, học tập, giúp các em có được những kinh nghiệm thực tế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các em Nội dung tham quan, dã ngoại có tính giáo dục tổng hợp đối với học sinh như: giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống lịch sử Các lĩnh vực tham quan, dã ngoại có thể được tổ chức rất phong phú và đa dạng

* Hội thi/ cuộc thi:

Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả cao trong việc tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ Hội thi mang tính chất thi đua giữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lên đạt được mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/đội thắng cuộc Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một sân chơi bổ ích

và lí thú trong quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo Hội thi/cuộc thi có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Thi vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi đố vui, thi giải ô chữ, thi tiểu phẩm, thi thời trang, thi kể chuyện, thi sáng tác bài hát, hội thi học tập… có nội dung giáo dục về một chủ đề nào đó Nội dung của hội thi rất phong phú Bất cứ nội dung giáo dục nào cũng có thể được tổ chức dưới hình thức hội thi/cuộc thi Điều quan trọng khi tổ chức hội thi là phải linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức thực hiện,

tránh máy móc thì cuộc thi mới hấp dẫn

* Tổ chức sự kiện:

Tổ chức sự kiện trong nhà trường phổ thông là một hoạt động tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ chức hoạt động, thực hiện và kiểm tra giám sát hoạt động Thông qua hoạt động tổ chức sự kiện học sinh được rèn luyện tính tỉ mỉ, chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năng động, nhanh nhẹn, kiên nhẫn, có khả năng thiết lập mối quan hệ tốt, có khả năng làm việc theo nhóm,

có sức khỏe và niềm đam mê Các sự kiện học sinh có thể tổ chức trong nhà trường như: Lễ khai mạc, lễ kỉ niệm, lễ chúc mừng…; Các buổi triển lãm, buổi giới thiệu, hội thảo khoa học, hội diễn nghệ thuật…

* Hoạt động giao lưu:

Giao lưu là một hình thức tổ chức giáo dục nhằm tạo ra các điều kiện cần thiết để cho học sinh được tiếp xúc, trò chuyện và trao đổi thông tin với những nhân vật điển hình trong các lĩnh vực hoạt động nào đó Qua đó, giúp các em có tình cảm và thái độ phù hợp, có được những lời khuyên đúng đắn để vươn lên trong học tập, rèn luyện và hoàn thiện nhân cách Hoạt động giao lưu có một số đặc trưng sau:

- Phải có đối tượng giao lưu Đối tượng giao lưu là những người điển hình, có những thành tích xuất sắc, thành đạt trong các lĩnh vực nào đó, thực sự là tấm gương sáng để học sinh noi theo

- Thu hút sự tham gia đông đảo và tự nguyện của học sinh, được học sinhquan tâm và hào hứng

- Phải có sự trao đổi thông tin, tình cảm hết sức trung thực, chân thành và sôi nổi giữa học sinh với người được giao lưu

Với những đặc trưng trên, hoạt động giao lưu rất phù hợp với các hoạt động trải nghiệm theo chủ đề Hoạt động giao lưu dễ dàng được tổ chức trong mọi điều kiện của lớp, của trường

* Hoạt động chiến dịch:

Hoạt động chiến dịch là hình thức tổ chức không chỉ tác động đến học sinh mà tới

cả các thành viên cộng đồng Nhờ các hoạt động này, học sinh có cơ hội khẳng định mình trong cộng đồng, qua đó hình thành và phát triển ý thức “mình vì mọi người, mọi người vì mình” Việc học sinh tham gia các hoạt động chiến dịch nhằm tăng cường sự hiểu biết và

sự quan tâm của học sinh đối với các vấn đề xã hội như vấn đề môi trường, an toàn giao thông, an toàn xã hội,… giúp học sinh có ý thức hành động vì cộng đồng; tập dượt cho học sinh tham gia giải quyết những vấn đề xã hội; phát triển ở học sinh một số kỹ năng cần thiết như kỹ năng hợp tác, kỹ năng thu thập thông tin, kỹ năng đánh giá và kỹ năng ra quyết định Mỗi chiến dịch nên mang một chủ đề để định hướng cho các hoạt động như: Chiến dịch giờ trái đất; Chiến dịch làm sạch môi trường xung quanh trường học; Chiến dịch ứng phó vơi biến đổi khí hậu; Chiến dịch tình nguyện hè, Chiến dịch ngày thứ 7 tình nguyện… Để thực hiện hoạt động chiến dịch được tốt cần xây dựng kế hoạch để triển khai chiến dịch cụ thể, khả thi với các nguồn lực huy động được và học sinh phải được trang bị trước một số kiến thức, kỹ năng cần thiết để tham gia vào chiến dịch

* Hoạt động nhân đạo từ thiện:

Hoạt động nhân đạo là hoạt động tác động đến trái tim, tình cảm, sự đồng cảm của học sinh trước những con người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn Thông qua hoạt động nhân đạo, học sinh biết thêm những hoàn cảnh khó khăn của người nghèo, người nhiễm chất độc da cam, trẻ em mồ côi, người tàn tật, khuyết tật, người già cô đơn không nơi nương tựa, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, những đối tượng dễ bị tổn thương trong cuộc sống,… để kịp thời giúp đỡ, giúp họ từng bước khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống, vươn lên hòa nhập với cộng đồng Hoạt động nhân đạo giúp các em học sinh được chia sẻ những suy nghĩ, tình cảm và giá trị vật chất của mình với những thành viên

trong cộng đồng, giúp các em biết quan tâm hơn đến những người xung quanh từ đó giáo dục các giá trị cho học sinh như: tiết kiệm, tôn trọng, chia sẻ, cảm thông, yêu thương, trách nhiệm, hạnh phúc,… Hoạt động nhân đạo trong trường phổ thông được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Hiến máu nhân đạo, xây dựng quỹ ủng hộ các bạn thuộc gia đình nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc

da cam, quyên góp đồ dùng học tập cho các bạn học sinh vùng cao, …

1.1.3.6 Các điều kiện bảo đảm giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Trong việc triển khai các hoạt động giáo dục giá trị sống, phương tiện được coi là công cụ để thực hiện quá trình giáo dục Phương tiệngiáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm là tập hợp các đối tượng vật chất hoặc phi vật chất: hình ảnh tư liệu, lời kể chuyện lịch sử, điệu hát trống quân… được giáo viên và học sinh sử dụng để tổ chức, thực hiện các hoạt động trải nghiệm Chúng vừa chứa đựng nội dung giáo dục, vừa hỗ trợ giáo viên vận dụng phương pháp giáo dục một cách hiệu quả; đồng thời giúp học sinh rèn được giá trị sống thuận lợi, dễ dàng hơn

Bên cạnh đó, các phương tiện kỹ thuật nghe - nhìn: phim học tập, máy ghi âm, máy ghi hình, máy vi tính… chúng có rất nhiều ưu điểm - trình bày những hành vi, tình huống đạo đức một cách liên tục, có thể lặp đi lặp lại một cách dễ dàng, tạo sự hứng thú cho học sinh… Những phương tiện kỹ thuật này chủ yếu đóng vai trò như là phương tiện trực quan (giúp minh họa tình huống cho học sinh xử lý…) Hoặc là phương tiện hỗ trợ cho học sinh tiến hành các công việc trải nghiệm thực tiễn tại địa phương (điều tra, sưu tầm, rèn luyện…)

* Về tài liệu, sách tham khảo

Sách “Giáo dục giá trị sống và giá trị sống cho học sinh tiểu học - Tài liệu dùng cho giáo viên tiểu học” là cẩm nang dành cho giáo viênchủ nhiệm, Ban giám hiệu, Ban phụ trách Đội những lực lượng nòng cốt thực hiện chương trình giáo dụcgiá trị sống Trong thư viện của nhà trường cần phải có đầy đủ các loại sách tham khảo bổ trợ các môn học, sách giáo dục đạo đức, pháp luật để giáo viên lựa chọn nội dung cho các hoạt động

* Về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

Hoạt động giáo dục giá trị sống rất cần có cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật để hoạt động đạt được hiệu quả giáo dục mong muốn Điều kiện tổ chức và phương tiện tốt

sẽ làm tăng tính hấp dẫn của hoạt động Thiết bị tối thiểu để tổ chức các hoạt động là: âm

ly, loa đài, đầu video, đàn, dụng cụ thể thao và kinh phí hoạt động Trong khi kinh phí dành cho hoạt động không nhiều thì việc giáo viên cần có ý tưởng sáng tạo, tìm tòi các

phương tiện phù hợp với điều kiện của lớp, của trường là rất cần thiết Về phía nhà trường ngoài việc quản lý tận dụng những cơ sở vật chất hiện có để phát huy hiệu quả giáo dục của hoạt động, cần phải tiết kiệm, cân đối nguồn ngân sách được giao hàng năm để mua sắm thêm cơ sở vật chất, tài liệu cho hoạt động, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ của hội cha mẹ học sinh, của các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn, hỗ trợ cho hoạt động

1.2 Quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm

1.2.1 Khái niệm

1.2.1.1 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục cũng như quản lý xã hội là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội [2]

Để tồn tại và phát triển, con người phải trải qua quá trình lao động, học tập và cuộc sống hàng ngày, con người nhận thức thế giới xung quanh, dần dần tích luỹ được kinh nghiệm, từ đó nảy sinh nhu cầu truyền đạt những hiểu biết ấy cho nhau Đó chính là nguồn gốc phát sinh của hiện tượng giáo dục

Theo P.V Khuđôminxky cho rằng: “Quản lý giáo dục là tác động có hệ thống, có

kế hoạch, có ý thức, có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (từ Bộ GD&ĐT đến trường học) nhằm đảm bảo việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hòa của họ trên

cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật về giáo dục, của sự phát triển cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học và giáo dục, của sự phát triển thể chất và tâm lý của trẻ em”[23]

Còn theo học giả nổi tiếng M.I Kônđacốp: Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp kế hoạch hoá nhằm đảm bảo vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng.“Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lý của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiểu điểm hội tụ là

quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục đến mục tiêu, tiến lên trạng thái mới

về chất”[23]

Theo GS Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt động dạy học

Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối ấy thành hiện thực, đáp ứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước” [18]

Còn theo tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát… một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực) phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội” [25]

Khái quát lại, nội hàm của khái niệm quản lý giáo dục chứa đựng những nhân

tố đặc trưng bản chất sau: Phải có chủ thể quản lý giáo dục Ở tầm vi mô là quản lý của Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông Phải có hệ thống tác động quản lý theo một nội dung, chương trình kế hoạch thống nhất từ Trung ương đến địa phương nhằm thực hiện mục đích giáo dục trong mỗi giai đoạn cụ thể của xã hội Phải có một lực lượng đông đảo những người làm công tác giáo dục cùng với hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng Quản lý giáo dục có tính xã hội cao, bởi vậy cần tập trung giải quyết tốt các vấn đề xã hội, kinh tế, chính trị, văn hóa, an ninh quốc phòng phục vụ công tác giáo dục

Có thể xác định quản lý giáo dục như sau:

Quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lý đến các khách thể quản lý trong việc vận hành nguyên lý, phương pháp chung nhất của

kế hoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra

Những tác động đó thực chất là những tác động khoa học đến nhà trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch quá trình dạy và học theo mục tiêu đào tạo

việc quản lý nhà trường phổ thông là quản lý hoạt động dạy học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần tiến tới mục tiêu giáo dục

Có nhiều cấp quản lý trường học: cấp cao nhất là Bộ GD&ĐT, nơi quản lý nhà trường bằng các biện pháp vĩ mô Có hai cấp trung gian quản lý trường học là Sở GD&ĐT ở tỉnh, thành phố và các Phòng Giáo dục ở các quận, huyện Cấp quản lý quan trọng trực tiếp của hoạt động giáo dục là cơ quan quản lý trong các nhà trường

Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có, tiến lên một trạng thái phát triển mới, bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực đó vào phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục

Quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quy luật chung của quản lý, đồng thời có những đặc thù riêng của nó Quản lý nhà trường khác với các loại quản lý xã hội khác, được quy định bởi bản chất lao động sư phạm của người giáo viên, bản chất của quá trình dạy học, giáo dục [23] Trong đó mọi thành viên của nhà trường vừa là đối tượng quản lý vừa là chủ thể tự hoạt động của bản thân mình Sản phẩm tạo ra của nhà trường là nhân cách người học sinh được hình thành trong quá trình học tập, tu dưỡng rèn luyện và phát triển theo yêu cầu của xã hội và được xã hội thừa nhận

Có thể xác định quản lý nhà trường như sau:

Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý làm cho nhà trường vận hành theo đúng đường lối và nguyên lý giáo dục đã đươc xác định

1.2.1.3 Khái niệm quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua

hoạt động trải nghiệm

Từ phân tích trên có thể đưa ra khái niệm quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm như sau:

Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học là quá trình tác động có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng nhà trường) đến giáo viên và học sinh để giáo dục các giá trị sống cở bản (8 giá trị) thông qua khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động thực tiễn nhằm hình thành và phát triển những giá trị sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi học sinh

Quản lý giáo dục giá trị sống là hoạt động của cán bộ quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối

đa các nguồn lực xã hội để nâng cao giáo dục giá trị sống trong nhà trường

Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm chính là hoạt động của nhà trường chủ thể quản lý thực hiện những chức năng quản lý để tổ chức, thực hiện hoạt động giáo dục giá trị sống Đó chính là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý tác động tới các hoạt động giáo dục giá trị sốngtrong nhà trường nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ mà tiêu điểm là quá trình giáo dục và dạy giá trị sống cho học sinh

Quản lý giáo dục giá trị sống cho học sinh trong nhà trường là một hệ thống những tác động sư phạm hợp lý và có hướng đích của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài trường nhằm huy động và phối hợp sức lực, trí tuệ của họ vào mọi mặt hoạt động giáo dục giá trị sống của nhà trường, hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục và rèn luyện giá trị sống cho học sinh đã đề ra

Dựa vào các khái niệm trên, tác giả khái niệm “Quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động động trải nghiệm cho học sinh tiểu học nói chung, của hiệu trưởng nói riêng là một hoạt động tổ chức tạo ra sự thống nhất giữa chủ thể quản lý (hiệu trưởng, nhà trường) với các khách thể quản lý, bao gồm các lực lượng tham gia giáo dục giá trị sống như học sinh tiểu học, giáo viên trong nhà trường và các lực lượng xã hội ngoài nhà trường, đoàn thể xã hội để đạt tới việc thực hiện có hiệu quả giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm”

1.2.2 Nội dung quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Căn cứ vào các chức năng của hoạt động quản lý và nội dung giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học, luận văn xác định các nội dung quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học như sau:

1.2.2.1 Lập kế hoạch giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Quản lý lập kế hoạch giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học gồm các khía cạnh cơ bản sau:

Xác định các căn cứ cho việc lập kế hoạch giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Xác định thực trạng nhiệm vụ giáo dục giá trị sống của nhà trường hiện tại để làm căn cứ cho việc xây dựng kế hoạch giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Xác định các nội dung nhiệm vụ cần thực hiện để làm tốt công tác giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm Đó là giáo dục 8 giá trị sống

cơ bản cho học sinh: Hòa bình; Tôn trọng; Yêu thương; Khoan dung; Trách nhiệm; Hợp tác; Trung thực; Đoàn kết

Dự kiến trước các chi phí vật chất phát sinh trong quá trình thực hiện kế hoạch giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm

Thiết lập hệ thống chuẩn để kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu họcthông qua hoạt động trải nghiệm

Xây dựng kế hoạch hoạt động là một bộ phận quan trọng trong nội dung quản lý họa động giáo dục giá trị sống Kế hoạch được lập cho một thời kỳ ngắn chính là sự sắp xếp công việc cụ thể cho một thời gian nhất định: tuần, tháng, học kỳ, năm học Kế hoạch hoạt động giáo dục giá trị sống là trình tự những nội dung hoạt động, hình thức tổ chức hoạt động được bố trí, sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học Xây dựng kế hoạch trước hết xuất phát từ kế hoạch thực hiện chương trình giáo dục trải nghiệm theo quy định Từ đó xác đinh khung thời gian, các nguồn lực tham gia và các kĩ năng sống cho học sinh được thực hiện thông qua hoạt động trải nghiệm

Để quá trình giáo dục giá trị sống cho học sinh đạt hiệu quả, nhà trường cần xây dựng phương hướng chỉ đạo theo kế hoạch tổng thể thống nhất, nhằm huy động và phát huy tối đa khả năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để tạo nên sức mạnh tổng thể trong quá trình giáo dục giá trị sống

1.2.2.2 Tổ chức thực hiện giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Tổ chức thực hiện kế hoạch tức là đưa kế hoạt vào thực tế Nhà quản lý căn cứ vào kế hoạch đã được phê duyệt để tiếp nhận các nguồn lực (con người, kinh phí, vật chất ) để bố trí, sắp xếp một cách hợp lí giữa con người với công việc, đảm bảo mỗi người mỗi việc phù hợp với khả năng trình độ của họ đảm bảo đạt được mục tiêu đã đề

ra trong kế hoạch Bên cạch đó còn phải sử dụng các phương tiện, thiết bị hỗ trợ một cách hiệu quả tránh lãng phí

Tổ chức giáo dục giá trị sống cho học sinh theo các nội dung và hình thức mà kế hoạch đẫ xác định;

Tổ chức các chuyên đề, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm… nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục giá trị sống cho cán bộ quản lý, giáo viên

Sắp xếp, bố trí, phân công nhiệm vụ giáo dục giá trị sống phù hợp với năng lực,

sở trường của cán bộ, giáo viên nhà trường

Hướng dẫn cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện các hoạt động theo kế hoạch nhà trường

1.2.2.3 Chỉ đạo triển khai giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Khi chỉ đạo thực thực hiện kế hoạch cán bộ quản lý phải đảm bảo quá trình chỉ đạo thực hiện đi đúng hướng để đạt tới mục tiêu đã định Bám sát kế hoạch và mục tiêu của kế hoạch đã đề ra

Chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục giá trị sống chođội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên nhà trường

Động viên, khích lệ giáo viên và học sinh tham gia hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh

Khuyến khích tinh thần tự học, sáng kiến kinh nghiệm và các ý kiến đóng góp của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý về hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh

Theo dõi, giám sát, điều chỉnh sai sót trong quá trình tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh

1.2.2.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Cán bộ quản lý nhà trường cần thực hiện việc kiểm tra - đánh giá hoạt động giáo dục giá trị sống thường xuyên và liên tục, trong đó cần xây dựng các tiêu chí, tiêu chuẩn, hình thức đánh giá giáo dục giá trị sống

Tiêu chuẩn đánh giá: Hiệu trưởng nhà trưởng chỉ đạo các bộ phận liên quan, tổ

bộ môn xây dựng các tiêu chuẩn để làmcăn cứ đánh giá các hoạt động, tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở thực tế của nhà trường, có sự bàn bạc kỹ lưỡng của các tổ chức trong nhà trường, tiêu chuẩn phải phù hợp không nên quá khó hoặc quá rẽ sẽ làm ảnh hưởng đến việc thi đua hoặc điều chỉnh hoạt động ở những giai đoạn sau

Về loại hình đánh giá: Việc quản lý đánh giá thực hiện chương trình hoạt động

giáo dục giá trị sống có những cách đánh giá theo chủ thể, các hình thức bao gồm: tự đánh giá, đánh giá từ bên ngoài

Về nội dung đánh giá: Thực hiện đánh giá các nội dung từ việc lập kế hoạch thực

hiện chương trình giáo dục giá trị sống đến nội dung các hoạt động, sự chuẩn bị cơ sở vật chất, cách thức tiến hành hoạt động, đánh giá kết quả hoạt động

Về phương pháp đánh giá: Đánh giá việc thực hiện hoạt động giáo dục giá trị

sống cho học sinh thông qua phương pháp điều tra, phương pháp quan sát, phương pháp phỏng vấn, kết quả đánh giá được lượng hóa qua các bảng thống kê tỷ lệ phần trăm, qua

sự chuyển biến về nhận thức và hành vi của các emtrong hoạt động lao động và học tập, quan hệ hàng ngày

Kiểm tra, đánh giá để có kết quả và thông tin điều chỉnh dạy hoạt động trải nghiệm là cần thiết Nhưng để kiểm tra, đánh giá phản ánh đúng thực trạng và khách quan quản lý cần chú trong quan tâm đến hoạt động này Nhà trường cần xây dựng tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá, quy định thời gian đánh giá hoạt động trải nghiệm Xác định được phương pháp và cách kiểm tra Sau kiểm ta cần tổng kết đánh giá, xếp loại từ đó khen, chê kịp thời và có những điều chỉnh hợp lý nhằm thực hiện tốt những mục tiêu đề ra

Để đánh giá việc thực hiện chương trình giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm, nhà quản lý cần phải bám sát mục tiêu giáo dục cho từng lớp học trong cấp tiểu học Sử dụng các hình thức đánh giá phù hợp và tuân theo một quy trình đánh giá khoa học Các hình thức và phương pháp đánh giá phải toàn diện và hướng vào phát triển năng lực người học Việc đánh giá thực hiện chương trình giáo dụcgiá trị sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm nên theo cách phân loại chủ thể đánh giá, đó là

tự đánh giá và đánh giá từ bên ngoài, trong đánh giá cần phát huy tự đánh giá của học sinh TH ở các hoạt động trải nghiệm

Tự đánh giá: Là hoạt động đánh giá của chủ thể đánh giá đối với chính bản thân mình, tổ chức của mình trên cơ sở đối chiếu với hệ chuẩn được xác định từ trước Mỗi giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách Đội, ban giám hiệu thực hiện tự đánh giá đối với việc thực hiện chương trình hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh Hoạt động tự đánh giá giúp chủ thể nhận thức rõ về bản thân, về tổ chức của mình, giúp tự khắc phục những điểm yếu, điều chỉnh các hoạt động theo chuẩn Tự đánh giá cũng giúp chủ thể có tinh thần trách nhiệm hơn đối với công việc của bản thân và nhờ vậy hoạt động của tổ chức có chất lượng và hiệu quả hơn

Đánh giá từ bên ngoài: được tiến hành bởi các cơ quan quản lý cấp trên hoặc từ một tổ chức đánh giá độc lập trên cơ sở một bộ chuẩn đã được xác định từ trước Với việc đánh giá việc thực hiện chương trình hoạt động giáo dục giá trị sống có thể sử dụng đánh giá của PH học sinh, các lực lượng cán bộ chính quyền địa phương, Ban Giám hiệu, đánh giá Tổng phụ trách Đội, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và ngược lại Kết quả đánh giá được sử dụng để điều chỉnh hoạt động của nhà trường về việc thực hiện chương trình hoạt động giáo dục giá trị sống

Đối tượng đánh giá: Tiến hành kiểm tra đánh giá việc thực hiện chương trình hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm

Nội dung đánh giá: Thực hiện đánh giá các nội dung từ việc lập kế hoạch thực hiện chương trình giáo dụcgiá trị sống đến nội dung các hoạt động, sự chuẩn bị cơ sở vật chất, cách thức tiến hành hoạt động, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh…

Phương pháp đánh giá: Sử dụng cả 2 phương pháp đánh giá theo định lượng và đánh giá theo định tính Đánh giá việc thực hiện chương trình hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh thông qua phương pháp điều tra, phương pháp quan sát, phương pháp phỏng vấn… kết quả đánh giá được lượng hóa qua các bảng thống kê, tỷ lệ phần trăm, biểu đồ…

Việc kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm góp phần đánh giá chất lượng giáo dục chung trong nhà trường, qua kiểm tra đánh giá nhà quản lý đánh giá mức độ thực hiện của đội ngũ giáo viên, mức độ hưởng ứng tham gia của học sinh, quá trình thực hiện trong nhà trường diễn ra có đảm bảo kế hoạch hay không, đó là cơ sở để nhà quản lý xây dựng chiến lược giáo dục về mục tiêu, nội dung, đội ngũ, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

1.3.1 Các văn bản quy định hướng dẫn của ngành về tổ chức giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương về

“Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế” Thông tư số 04/2014/TT- BGDĐT ngày 28/2/2014 của Bộ giáo dụcĐT ban hành quy định quản lý hoạt động giáo dục giá trị sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Công văn 463/BGDĐT-GDTX ngày 28/1/2015 của Bộ Giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn triển khai thực hiện giáo dục giá trị sống tại các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên là cơ sở để triển khai hoạt động quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

và quản lý hoạt động này ở trưởng tiểu học

1.3.2 Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên

Năng lực và phẩm chất điều hành của Hiệu trưởng nhà trường có vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

Để thực hiện chương rình sách giáo khoa mới cũng đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản

lý là người có năng lực tổ chức và triển khải những nội dung giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm

Giáo viên và giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học là những người trực tiếp giáo dụchọc sinh tiểu học các giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh Nếu những giáo viên này không có năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm và không có năng lực giáo dục học sinh thì kết quả giáo dục sẽ không đạt được mục tiêu đề ra Giáo viên chủ nhiệm thường là những người dạy hầu hết các môn văn hóa cơ bản trong nhà trường, họ nắm được đặc điểm tâm sinh lý của học sinh và hiểu được mỗi học sinh có những năng lực

gì, vì vậy cần phải lưu ý để phát triển năng lực cần có cho giáo viên chủ nhiệm và giáo viên dạy hoạt động trải nghiệm để giáo dục giá trị sống cho học sinh tiểu học

1.3.3 Ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội của đất nước

- Sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước có vai trò quan trọng đối với giáo dục giá trị sống và quản lý giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học Vì yếu tố này tác động trực tiếp đến đầu tư kinh phí và cơ sở vật chất cho giáo dục giá trị sống thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học

- Ảnh hưởng của gia đình Gia đình là nơi nuôi dưỡng và dạy dỗ đầu tiên của mỗi con người Gia đình cũng là điểm tựa tạo nên sức mạnh tinh thần, tình cảm và cả vật chất cho mỗi người con trong gia đình đó Gia đình là môi trường mà ở đó quá trình lĩnh hội, trải nghiệm các giá trị diễn ra trong suốt cả cuộc đời Ảnh hưởng của gia đình đến hình thành giá trị sống của học sinh là rất lớn, vì nó “ngấm vào” các em từ thơ bé và nay vẫn tác động lặp đi lặp lại hàng ngày Nếu đó là những giá trị sống phổ quát phù hợp với mong đợi của nhà trường và xã hội thì đó sẽ là thuận lợi lớn cho phát triển giá trị sống của học sinh tiểu học Tình hình ngược lại thì sẽ rất khó khăn trong giáo dục giá trị sống cho trẻ

1.3.4 Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục

Các lực lượng tham gia giáo dụ học sinh trong trường tiểu học bao gồm: Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm; Tổng phụ trách đội; Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức

đoàn thể trong và ngoài nhà trường tham gia giáo dục học sinh tiểu học

* Giáo viên chủ nhiệm lớp

Đối với giáo dục tiểu học, giáo viên chủ nhiệm là lực lượng nòng cốt tham gia dạy hầu hết các môn học trong chương trình Vì vậy giáo viên chủ nhiệm có thể giúp học sinh không chỉ nắm vững, nắm chắc nội dung bài học mà còn nhận thức được các giá trị đạo đức và nhân văn cao cả, hình thành các thái độ, hành vi ứng xử tốt đẹp trong cuộc