- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến trường hợp tác giả không đồng thời là chủđầu tư tạo ra sáng kiến3: không - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến4: Giáo dục KH xã hội - Ngày sáng kiến được áp dụng lần
Trang 1Phụ lục 1 – MẪU ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
- ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi 1: Hội đồng khoa học -Sở giáo dục đào tạo Lạng Sơn.
Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây:
Nơi công tác
(hoặc nơithường trú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng
PhóHiệutrưởng
Thạc sĩlịch sử VN
100%
Là tác giả (nhóm tác giả) đề nghị xét công nhận sáng kiến2:
Chỉ đạo việc dạy học chủ đề gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinh
tế-xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng.
- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời là chủđầu tư tạo ra sáng kiến)3: không
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến4: Giáo dục (KH xã hội)
- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Năm học 2015-2016
- Mô tả bản chất của sáng kiến5:
+ Về nội dung của sáng kiến:
Việc chỉ đạo dạy học gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng đã được thực hiện trong nhiều năm Tuy nhiên, việc dạy học gắn với các yếu tố địa phương chỉ được áp dụng trong một đến hai tiết lịch sử địa phương ở môn lịch sử và hình thức tổ chức dạy học chỉ là tiết giảng trên lớp học.
Với sáng kiến này, tôi đã chỉ đạo việc dạy học gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng mở rộng
ở nhiều môn như Lịch sử, văn học, địa lý, hóa học, sinh học, toán học, công nghệ…; Ngoài dạy kiến thức theo chủ đề đơn môn còn có những chủ đề liên môn
và chú ý đẩy mạnh việc đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học như dạy học tại
di tích lịch sử, dạy học tại phòng truyền thống, dạy học tại cơ sở sản xuất… + Về khả năng áp dụng của sáng kiến: Sáng kiến này có thể áp dụng cho nhiều địa phương trên cả nước.
- Các thông tin cần được bảo mật (nếu có); Không
- Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không
- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Trang 2Di tích lịch sử; Không gian, các tài liệu và cơ sở kinh tế- xã hội-văn hóa của huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn.
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sángkiến theo ý kiến của tác giả 6:
Lợi ích xã hội: Góp phần triển khai thắng lợi Nghị quyết trung ương 8,Khoá XI của Đảng về Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục-đào tạo Tạo niềmhứng thú, say mê học tập cho học sinh; Bồi đắp thêm lòng yêu quê hương, đấtnước và khơi dậy mạnh mẽ ý thức lập thân, lập nghiệp phát huy thế mạnh củaquê hương Chi Lăng về bề dày lịch sử và những điều kiện thuận lợi về tự nhiên,kinh tế, xã hội…
Lợi ích về kinh tế: Quảng bá rộng rãi hơn truyền thống lịch sử, văn hóa vàtiềm năng kinh tế- xã hội của mảnh đất Chi Lăng, thu hút vốn đầu tư và thúc đẩyngành du lịch phát triển, góp phần xây dựng nền kinh tế của Chi Lăng ngày càngkhởi sắc
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sángkiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể
Nơi công tác
(hoặc nơithường trú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Nội dung công việc
Trưởngban
Đại học Lập lịch trình học tập
tại thực địa
Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn và Bản mô tảsáng kiến (kèm theo đơn) là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu tráchnhiệm trước pháp luật
Chi Lăng,ngày 29 tháng 3 năm 2019.
Người nộp đơn
(Ký và ghi rõ họ tên)
Trịnh Thị Thúy Hà
Trang 3SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LẠNG SƠN
TRƯỜNG THPT CHI LĂNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Chỉ đạo việc dạy học chủ đề gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa
địa phương ở trường THPT Chi Lăng.
Lĩnh vực sáng kiến: Khoa học xã hội
Tác giả:: TRỊNH THỊ THÚY HÀ
Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ sư phạm Lịch sử
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng.
Nơi công tác: Trường THPT Chi Lăng.
Điện thoại liên hệ: 0942.472.266
Địa chỉ thư điện tử: trinhthuyhacl@gmail.com
Đề nghị công nhận sáng kiến cấp : Cơ sở.
Chi Lăng, năm 2019
Trang 41 Nội dung và kết quả nghiên cứu của sáng kiến 10
Trang 5- TÓM TẮT SÁNG KIẾN
Sáng kiến thuộc lĩnh vực quản lý giáo dục, tập trung vào việc chỉ đạo các
tổ, nhóm chuyên môn xây dựng và tổ chức thực hiện các chủ đề dạy học và xâydựng dự án nghiên cứu khoa học- kĩ thuật trên cơ sở phát huy thế mạnh củahuyện Chi Lăng về mặt lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội, góp phần đưa Nghịquyết trung ương 8 khóa XI đi vào cuộc sống và xây dựng quê hương Chi Lăngngày càng phát triển
Về và việc phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: Các tiết học 45 phút
và chỉ đóng khuôn trong các lớp học Học sinh ít có cơ hội tìm tòi, khám phá vàtrải nghiệm thực tế cũng như thuyết trình các nội dung của bài học
Qua thực tế chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch phát triển chương trình giáodục nhà trường và đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học ở trườngTHPT Chi Lăng từ năm học 2015-2016, tôi thấy việc khắc phục những hạnchế nêu trên là vô cùng cần thiết và hoàn toàn có thể thực hiện được
2 Mục tiêu của sáng kiến
Khắc phục những hạn chế của lối dạy học truyền thống và phát huy sựsáng tạo trong sinh hoạt chuyên môn sâu của các tổ, nhóm chuyên môn trongnhà trường
Tạo hứng thú và sự say mê trong hoc tập của học sinh, khơi dậy ở các
em khao khát được góp sức làm giàu trên chính những thế mạnh của quêhương Chi Lăng
Trang 62 Phạm vi của sáng kiến (đối tượng, không gian, thời gian)
Đối tượng : Các tổ chuyên môn và học sinh trường THPT Chi Lăng
Không gian thực hiện: Trên địa bàn huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn
Thời gian: Từ năm học 2015-2016 đến năm học 2018-2019
II – CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lý luận (khoa học, chính trị, pháp lý)
Giáo dục là chìa khóa cho sự phát triển của mỗi quốc gia, do vậy, cùng vớiquá trình đổi mới đất nước, giáo dục cũng phải không ngừng tạo ra các bước độtphá
Năm 2005, Luật Giáo dục được ban hành đã quy định nguyên lý giáo dục
là: "Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội"
Trên cơ sở những nguyên lý giáo dục nêu trên, Bộ GDĐT đã ban hành quy
định một số nội dung giáo dục địa phương trong chương trình giáo dục phổ
thông ở một số môn học như lịch sử, điạ lý, ngữ văn, giáo dục công dân, côngnghệ, hóa học…đòi hỏi các nhà trường phải đổi mới mạnh mẽ trong sinh hoạtchuyên môn
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 Khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo xác định mục tiêu tổng quát của đổi mới là: Giáo dục conngười Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi cánhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, hết lòng phục vụ nhân dân và đất nước; có hiểubiết và kỹ năng cơ bản, khả năng sáng tạo để làm chủ bản thân, sống tốt và làmviệc hiệu quả Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, họctốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức hợp lý, gắn với xây dựng xã hội họctập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; hệ thống giáo dục được chuẩnhóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế; giữ vững địnhhướng xã hội chủ nghĩa và mang đậm bản sắc dân tộc Hướng tới mục tiêu đó,cần phải đổi mới đồng bộ về mục tiêu giáo dục, chương trình giáo dục, phươngpháp giáo dục, cách thức kiểm tra, đánh giá và công tác quản lí giáo dục
Trang 7Để thúc đẩy mạnh hơn về đổi mới giáo dục, nhất là trong sinh hoạt tổ,nhóm chuyên môn, Bộ giáo dục đã ban hành công văn số 5555/BGDĐT-GDTrHngày 08 tháng 10 năm 2014 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn sinhhoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; tổ chức
và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung học/trung tâm giáo dục
thường xuyên qua mạng chỉ rõ: “Việc xây dựng các chuyên đề dạy học trong mỗi môn học, các chuyên đề tích hợp, liên môn và kế hoạch dạy học bộ môn phải nhằm góp phần thực hiện mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, địa phương và khả năng học tập của học sinh”.
Thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 Khoá XI của Đảng và sự chỉđạo của Bộ giáo dục, sở giáo dục và đào tạo Lạng Sơn đã tổ chức tập huấn,hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra,đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, đề ra yêu cầu cụ thể với mỗi cơ sởgiáo dục: Tập trung đổi mới phong cách, nâng cao hiệu quả công tác quản lí đốivới các cơ sở GDTrH theo hướng tăng cường phân cấp quản lí, thực hiện quyền
tự chủ của nhà trường trong việc thực hiện kế hoạch giáo dục; Tập trung pháttriển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục về năng lực xây dựng và thựchiện kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh; năng lựcđổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, tổ chức các hoạt động trảinghiệm sáng tạo; đổi mới sinh hoạt chuyên môn Trong các công văn này, sởgiáo dục cũng chỉ rõ: Việc xây dựng các chuyên đề dạy học trong mỗi môn học,các chuyên đề tích hợp, liên môn và kế hoạch dạy học bộ môn phải góp phầnthực hiện mục tiêu của chương trình GDPT, phù hợp với điều kiện thực tế củanhà trường, khả năng học tập của học sinh và kế hoạch của tổ/nhóm CM, giáoviên; Mỗi tổ/nhóm chuyên môn phải xây dựng được tối thiểu 02 chuyên đề dạyhọc trong một học kỳ, đồng thời tổ chức dạy thử nghiệm để dự giờ, phân tích, rútkinh nghiệm và đánh giá kết quả
3 Cơ sở thực tiễn
Thứ nhất: Xuất phát từ bề dày về lịch sử, văn hóa của huyện Chi Lăng
Trang 8Chi Lăng là huyện năm ở phía nam tỉnh Lạng Sơn, phía Đông giáp huyệnLộc Bình, phía Tây giáp huyện Văn Quan, phía Bắc giáp huyện Cao Lộc, phíaNam giáp huyện Hữu Lũng và huyện Lục Ngạn (tỉnh Bắc Giang) Huyện ChiLăng được chia thành 21 đơn vị hành chính, đó là các xã: Bắc Thủy, BằngHữu, Bằng Mạc, Chi Lăng,Chiến Thắng, Gia Lộc, Hòa Bình, Hữu Kiên, LâmSơn, Liên Sơn, Mai Sao, Nhân Lý, Quan Sơn, Quang Lang, Thượng Cường, Vân
An, Vạn Linh, Vân Thủy, Y Tịch và 2 thị trấn: Đồng Mỏ, Chi Lăng Trung tâmhuyện đặt tại thị trấn Đồng Mỏ
Chi Lăng là một địa bàn chung sống hòa thuận của 03 dân tộc chủ yếu làNùng, Tày, Kinh và một số dân tộc khác Trong đó: dân tộc Nùng chiếm 48,9 %,dân tộc Tày chiếm 34%, dân tộc Kinh chiếm 16% và các dân tộc khác chiếm1,1%
Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2011-2015 đạt 13,06%.Trong đó, ngành nông, lâm nghiệp, thuỷ sản tăng 5,7%; công nghiệp - xây dựngtăng 32,67%; thương mại - dịch vụ tăng 18,57% GRDP bình quân đầu ngườinăm 2015 đạt 29 triệu đồng/người/năm Cơ cấu kinh tế: nông - lâm nghiệp chiếm34%, công nghiệp và xây dựng 36%, thương mại - dịch vụ 30%
Huyện Chi Lăng có hệ thống giao thông thuận tiện, có trục đường quốc lộ1A và tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn đi qua thị trấn Chi Lăng, thị trấnĐồng Mỏ, và 5/19 xã; có 21/21 xã, thị trấn có đường ô tô đến trung tâm xã.Ngoài ra huyện còn có Quốc lộ 279 đi qua xã Thượng Cường, Gia Lộc, QuanSơn phục vụ thiết thực cho vận chuyện hàng hóa, vật tư cho sản xuất và đi lạicủa nhân dân trong huyện và các vùng lân cận
Hiện nay, trên địa bàn toàn huyện Chi Lăng có 112 di tích (03 di tích xếphạng cấp quốc gia, 05 di tích xếp hạng cấp tỉnh), trong đó có:
- 56 di tích lịch sử cách mạng, tiêu biểu như:
- 10 di tích danh thắng: Hang Gió (Mai Sao), đập Bãi Hào…
- 06 di tích khảo cổ: Hang Nà Ngụm, hang Bó Nam (xã Bằng Hữu), hangNgườm Sâu (xã Gia Lộc), thôn Hà Nam (xã Lâm Sơn), hang Gió, hang LạngNắc (xã Mai Sao)
Trang 9- 40 di tích tín ngưỡng, tôn giáo như Đền Suối Lân (Thị trấn Chi Lăng), đềnchầu Bát (Thị trấn Đồng Mỏ), đền chầu Mười Mỏ Ba, đền cô Chín (xã HòaBình), đền chùa Kim Sơn, Đông đình (xã Quang Lang), đền Trần (Nhân Lý),đình làng Xà, đình làng Gia (xã Vạn Linh), đình làng Càng (xã Hòa Bình), đìnhtháng Hai, đình tháng Tư (thị trấn Chi Lăng)…
Hàng năm thu hút trên 80.000 lượt khách đến tham quan tại các khu di tíchtín ngưỡng tâm linh và khu di tích lịch sử Chi Lăng
Thứ hai: Sáng kiến của tôi còn xuất phát từ sự khởi sắc của kinh tế- xã hội…của huyện Chi Lăng trong công cuộc đổi mới: Công tác giảm nghèo, đảm
bảo an sinh xã hội: được tập trung chỉ đạo, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, kịp thờicác chính sách với người có công, hộ nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội Tỉ lệ hộnghèo giảm nhanh từ 17% (năm 1997) xuống còn dưới 10% (năm 2000) và cơbản xóa xong hộ đói Năm 2016, tỉ lệ hộ nghèo giảm 3,95%, còn 3.510 hộ(chiếm 19,71%), tỉ lệ hộ cận nghèo giảm 0,46%, còn 2,204 hộ (chiếm 12,38%).Tạo việc làm mới cho 1.580 lao động, dạy nghề cho 393 học viên, nâng tỉ lệ laođộng qua đào tạo lên 41% Tỉ lệ phủ điện lưới quốc gia cũng được mở rộng từ 17
xã (năm 2000) lên 21/21 xã
Do vậy, để việc xây dựng và triển khai dạy học theo chủ đề trong sinh hoạt
tổ chuyên môn đạt được mục tiêu thì rất cần những biện pháp chỉ đạo của nhàquản lí một cách khoa học, chặt chẽ, khả thi, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục,
phù hợp điều kiện thực tế của nhà trường
Thứ ba: Xuất phát từ thực tế sinh hoạt chuyên môn ở nhà trường trong những năm qua: Các tổ, nhóm chuyên môn và giáo viên vẫn chủ yếu dạy tiếntrình các bài học được trình bày trong sách giáo khoa nên chưa chủ động trongviệc thiết kế tiến trình xây dựng kiến thức phù hợp với các phương pháp và kĩthuật dạy học tích cực trong khi có những chương, bài có thể xây dựng thànhmột chủ đề hoặc giữa các môn học những nội dung tương đồng có thể tích hợpthành chủ đề liên môn
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tôi đã tập trung nghiên cứu và ápdụng sáng kiến “Chỉ đạo việc dạy học chủ đề gắn với di tích lịch sử và điều kiện
Trang 10kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng” để tổng kết từthực tiễn chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển chươngtrình giáo dục nhà trường từ năm học 2015-2016 đến nay của trường THPTChi Lăng đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo
và mong muốn nhân rộng sáng kiến này tới nhiều trường học trong cả nước
III – NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến:
1.1 Nội dung chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện dạy học gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT
Chi Lăng
Với nhiệm vụ Phó Hiệu trưởng, tôi đã t ổ chức tuyên truyền về sự cần thiết của đổi mới phương pháp dạy học gắn với chủ đề; chỉ đạo các tổ/nhóm chuyên môn xây dựng và tổ chức dạy học các chủ đề nhằm đổi mới phương pháp dạy học
Ngay khi có các văn bản hướng dẫn của cấp trên, tôi đã tổ chức triểnkhai các nội dung cần thiết tới toàn thể giáo viên về tầm quan trọng của việc đổimới phương pháp dạy học, trong đó có việc gắn với xây dựng và tổ chức thựchiện các chủ đề dạy học; Tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn lẫn năng lực
sư phạm, bồi dưỡng thường xuyên về các phương pháp dạy học gắn với chủ đềdạy học cho giáo viên; tổ chức các buổi tư vấn cho học sinh phương pháp tự họcnhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập Mặtkhác có sự đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đáp ứng được yêu cầu dạyhọc
Với vai trò là Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tôi đã chỉ đạo các tổ,nhóm chuyên môn trong quá trình xây dựng các chủ đề dạy học phải đảm bảomột số nguyên tắc sau:
Thứ nhất: Phải căn cứ vào chương trình và sách giáo khoa hiện hành, lựa chọn nội dung để xây dựng các chủ đề dạy học.
Thứ hai: Các chủ đề dự kiến xây dựng phải đảm bảo tính phù hợp (phù hợp
với việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực và phù hợp điều kiện thực tế về
Trang 11cơ sở vật chất, trình độ học sinh, số lượng, chất lượng giáo viên của bộ môn, củanhà trường và điều kiện kinh tế- xã hội của địa phương )
Thứ ba: Việc xây dựng mỗi chủ đề phải xác định được cụ thể năng lực, phẩm chất có thể hình thành cho học sinh trên cơ sở rà soát chuẩn kiến thức, kỹ
năng, thái độ theo chương trình hiện hành và các hoạt động học dự kiến sẽ tổchức cho học sinh theo phương pháp dạy học tích cực Mỗi chủ đề dạy học phảihướng cho học sinh chủ động giải quyết một vấn đề/nhiệm vụ học tập tương đốihoàn chỉnh, từ việc hình thành kiến thức, kỹ năng mới đến vận dụng chúng vàogiải quyết những vấn đề gắn với thực tiễn, phù hợp trong điều kiện thực tế củanhà trường, của địa phương
Thứ tư: Về thời lượng số tiết: Mỗi chủ đề dạy học nên có dung lượng vừa
phải (khoảng 1 đến 3 tiết) để việc biên soạn và tổ chức thực hiện khả thi và tổng
số tiết của chương trình của từng môn sau khi biên soạn lại có chủ đề mới phảibằng thời lượng quy định trong chương trình hiện hành trở lên
Chỉ đạo thực hiện nghiêm túc tiến trình xây dựng các chủ đề dạy học đã được áp dụng tại trường THPT Chi Lăng
Quán triệt tới các tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn và giáo viên sáu bước cơ bản để thực hiện xây dựng một chủ đề cụ thể
Bước 1: Xác định tên chủ đề và thời lượng thực hiện.
Bước 2: Xác định các nội dung của chủ đề (xác định các đề mục, xây dựng
những nội dung kiến thức của chủ đề)
Bước 3: Xác định chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực, phẩm chất
cần hướng tới cho học sinh trong từng đề mục để thiết kế chuỗi hoạt động phùhợp
Bước 4: Xây dựng bảng mô tả các cấp độ tư duy (nhận biết, thông hiểu,
vận dụng, vận dụng cao) cho mỗi đề mục hoặc chung cho cả chủ đề
Bước 5: Xác định các sản phẩm cần hoàn thành hoặc biên soạn câu hỏi, bài
tập tương ứng với các cấp độ tư duy đã mô tả (câu hỏi, bài tập dùng trong quátrình dạy học và kiểm tra đánh giá)
Trang 12Bước 6: Cụ thể hóa tiến trình hoạt động học Trong đó tiến trình hoạt động
học là chuỗi hoạt động học của học sinh thể hiện rõ ý đồ sư phạm của phươngpháp dạy học tích cực được áp dụng trong toàn bộ chủ đề
Chỉ đạo các tổ/nhóm chuyên môn xây dựng các chủ đề dạy học song song với việc xây dựng chương trình giáo dục nhà trường.
Ban giám hiệu đã họp các tổ trưởng, nhóm trưởng của tám bộ môn cơ bản
để chỉ đạo thống nhất các nguyên tắc và tiến trình xây dựng chủ đề dạy học, theođó:
Về nội dung các chủ đề: Các nhóm bộ môn tiến hành rà soát chương trình
và thảo luận để thống nhất về việc loại bỏ những thông tin cũ, lạc hậu, những nộidung dạy học trùng nhau giữa các chương, bài trên cơ sở mạch logic hợp lý;những nội dung không phù hợp với địa phương, điều kiện của nhà trường; nhữngnội dung, bài tập, câu hỏi trong sách giáo khoa không phù hợp mục tiêu giáo dụccủa chương trình hoặc yêu cầu vận dụng kiến thức quá cao không phù hợp trình
độ nhận thức và tâm lý lứa tuổi học sinh đồng thời bổ sung, cập nhật nhữngthông tin mới Cấu trúc, sắp xếp lại nội dung dạy học thành các chủ đề dạy họcmới, bảo đảm về tính khoa học, tính logic, theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và thái
độ, phù hợp đối tượng học sinh
Về phương pháp dạy học: Tùy từng chủ đề, điều kiện cơ sở vật chất và đối
tượng học sinh mà các nhóm chuyên môn chủ động lựa chọn các phương pháp,
kỹ thuật dạy học phù hợp: Nêu vấn đề, theo hợp đồng, theo dự án ; Chú ý khaithác và sử dụng tối đa, hiệu quả các phương tiện, thiết bị, đồ dùng dạy học, đặcbiệt là phòng học bộ môn,nhà đa chức năng, thư viện nhà trường, phòng truyềnthống tránh tình trạng dạy chay, dạy học nặng về lý thuyết hàn lâm, ít kỹ năngthực hành, không gắn với thực tiễn
Chỉ đạo việc tổ chức thực hiện chủ đề dạy học :
Các tổ/nhóm chuyên môn hoàn toàn linh hoạt, giao quyền chủ động chogiáo viên, không khuôn mẫu, cứng nhắc Trong một chủ đề có nhiều tiết học thì
có thể soạn chung, không phải tách ra theo từng tiết, không phải lặp lại những
Trang 13phần chung (như: mục tiêu chủ đề, yêu cầu chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ những nội dung này chỉ ghi một lần nhưng đã phản ánh đầy đủ cho cả chủ đề).Chủ đề có nhiều tiết học thì giáo viên chủ động phân phối thời lượng, kiếnthức phù hợp theo đối tượng học sinh; việc ghi sổ đầu bài theo thứ tự tiết trong
kế hoạch dạy học của nhà trường Đây là cơ sở pháp lý để các cấp quản lý giáodục thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chương trình, kế hoạch giáo dục của đơnvị
Về hình thức tổ chức dạy học: Để phù hợp với số lượng và khối lượng công
việc của giáo viên đồng thời đảm bảo việc dạy học theo chủ đề trở thành độnglực thúc đẩy giáo viên thêm say mê và sáng tạo trong hoạt động chuyên môn, tôi
đã xây dựng khung phân bổ số tiết và hình thức dạy học theo chủ đề cho từngkhối lớp tại trường THPT Chi Lăng như sau:
Khối 12: dạy chủ đề với hình thức từng tiết trên lớp, với nội dung và mụcđích chủ yếu nhằm củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng đáp ứng các yêu cầucủa kì thi THPT quốc gia
Khối 10 và 11: Hình thức dạy học linh hoạt và phong phú hơn so với khối
12 Ngoài dạy học theo từng tiết trên lớp còn có các hình thức khác như dạy họctrải nghiệm tại phòng truyền thống, tại thực địa hoặc tại cơ sở sản xuất đồngthời phân chủ đề từ 2 đến 3 tiết cho một chủ đề, xếp vào thời khóa biểu theo tiến
độ thực hiện kế hoạch phát triển chương trình giáo dục của bộ môn
Về thời gian tổ chức thực hiện:
Tôi chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn lựa chọn thời điểm phù hợp với nộidung chủ đề:
1.2 Kết quả đạt được trong việc chỉ đạo việc xây dựng và tổ chức thực hiện các chủ đề dạy học gắn với thế mạnh kinh tế- văn hóa-xã hội của huyện Chi Lăng:
Số lượng chủ đề dạy học được tăng lên qua các năm học.
- Năm học 2014-2015: Thí điểm xây dựng chủ đề dạy học ở môn Lịch sử
(chủ đề lịch sử 50 năm trường THPT Chi Lăng);
Trang 14- Năm học 2015-2016: Mở rộng xây dựng chủ đề dạy học và có sự điều
chỉnh, bổ sung về tên chủ đề:
Môn Lịch sử: Tiếp tục hoàn thiện và phát triển chủ đề “Lịch sử trường THPT Chi Lăng” (dạy ở 3 khối 10,11,12)
Môn địa lý: Chủ đề “Địa lý Lạng Sơn”.
Môn Sinh học: Thực hiện chủ đề “Na Chi Lăng”.
- Năm học 2016-2017: Bên cạnh việc tiếp tục chủ đề đã xây dựng trong
năm học 2015-2016 (các môn Tiếng Anh, vật lý, địa lý, sinh học, ngữ văn), các
bộ môn khác đã bổ sung thêm những chủ đề mới, không chỉ là các chủ đề đơnmôn như trước mà đã xây dựng những chủ đề tích hợp liên môn, cụ thể là:
Môn Lịch sử: Bổ sung chủ đề dạy học tích hợp liên môn “Nét đặc sắc trong văn hóa của đồng bào Tày và Nùng xứ Lạng”
- Môn Hóa học: xây dựng chủ đề tích hợp kiến thức liên môn “Clo và vấn
đề xử lý nước sinh hoạt”.
- Môn Toán: xây dựng thêm chủ đề “Ứng dụng các bài toán vào thực tế cuộc sống”.
Môn Tin học: Xây dựng và thực hiện 02 chủ đề: “Kỹ năng tìm kiếm, khai thác và sử dụng thông tin trên mạng Internet” và “ Cách sử dụng sách điện tử, thư viện điện tử”
Môn tiếng Anh: thiết kế chủ đề dạy học E.learning“Ải Chi Lăng”.
- Năm học 2017-2018 và 2018-2019: Việc xây dựng chủ đề dạy học được
phát triển thêm trong sinh hoạt liên môn của hai tổ chuyên môn Sử-địa-giáo dụccông dân và tổ Ngữ văn đã xây dựng phối hợp 02 chủ đề dạy học tại di tích lịch
sử Ải Chi Lăng:
Môn Ngữ văn: “Tìm hiểu lịch sử, văn hóa địa phương qua tác phẩm Kì tích Chi Lăng (Nguyễn Trường Thanh)”.
Môn Lịch sử: Chủ đề “Tìm hiểu chiến thắng Chi Lăng 10-10-1427.
Đa dạng hóa các hình thức dạy học phù hợp với khối lớp và mục tiêu giáo dục cũng như đáp ứng các hoạt động chuyên môn của Bộ và Sở giáo dục tổ chức:
Trang 15Ngoài hình thức dạy học quen thuộc theo từng tiết trên lớp, việc tổ chứcdạy học theo chủ đề đã là phong phú thêm các hình thức tổ chức dạy học, nhất làvới khối 10 và 11 như Sân khấu hóa câu chuyện Biện Thự xứ (Trích Kì tích ChiLăng) của môn Ngữ văn; biểu diễn thời trang áo chàm, đàn tính, hát then củamôn lịch sử khối 11 gây hứng thú rất lớn với học sinh.
Đặc biệt, việc dạy học tại thực địa đã được thực hiện thành công (môn hóa
học dạy chủ đề “Clo và vấn đề xử lý nước sinh hoạt” của công ty cấp thoát nước huyện Chi Lăng tại thôn Pha Đeng, xã Quang Lang; Môn toán: chủ đề “Ứng dụng các bài toán vào thực tế cuộc sống” được dạy tại sân trường và sân vận
động huyện Chi Lăng; dạy học tại di tích lịch sử Ải Chi Lăng : môn Lịch sử với
chủ đề “Tìm hiểu chiến thắng Chi Lăng 10-10-1427”, và môn Ngữ văn với chủ
đề “Tìm hiểu lịch sử, văn hóa địa phương qua tác phẩm Kì tích Chi Lăng (Nguyễn Trường Thanh)”
Triển khai có hiệu quả chủ trương “Chuyển giao nhiệm vụ học tập cho học sinh” và học sinh được chủ động tham gia vào quá trình tổ chức dạy và học, được học mà chơi, chơi mà học, xây dựng mối quan hệ thân thiện, hợp tác trong nhà trường (Xem phụ lục 3)
Học sinh lứa tuổi cấp THPT là lứa tuổi có nhiều ý tưởng phong phú vàsáng tạo Việc triển khai dạy học theo chủ đề đã tạo cơ hội cho các em được hợptác làm việc, thỏa sức sáng tạo Trước mỗi chủ đề dạy học, giáo viên đã có nhiềuhình thức sinh động để chuyển giao nhiệm vụ học tập cho học sinh, có thể theonhóm, có thể cá nhân như giao nhiệm vụ qua phiếu học tập, giao làm đạo diễn,
MC, người dẫn chuyện, nhà hùng biện, diễn viên, nhà thiết kế thời trang kiêmngười mẫu Và sau mỗi chủ đề, các em học sinh trong nhóm, trong lớp trở nêngắn bó với nhau hơn, có kỹ năng hợp tác để cùng hoàn thành nhiệm vụ đồng thờimối quan hệ giữa thầy cô với học sinh cũng trở nên gần gũi, thân thiện nhưnhưng cộng sự cùng xây dựng và hoàn thành bài giảng
Đổi mới hình thức tổ chức, phương pháp dạy học thúc đẩy đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
Trang 16Kết quả của quá trình chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình giáo dục vàdạy học các chủ đề trong năm học 2014-2015 đến năm học 2018-2019 được thểhiện ở một số kết quả sau:
- Kết quả hội giảng cấp trường qua 9 đợt, có 120 giáo viên đạt loại giỏi và06giáo viên đạt loại khá
- Thành tích thi học sinh giỏi (Tính đến thời điểm tháng 11 năm 2018)Nhà trường đã có 04 giải học sinh giỏi cấp quốc gia và gần 300 giải họcsinh giỏi cấp tỉnh;
- Các cuộc thi của giáo viên: Thi thiết kế giáo án E.Learning, giáo án “ẢiChi Lăng” đạt giải nhất và giáo án “Hang Gió Mai Sao” đạt giải khuyến khíchcấp tỉnh (Năm học 2016-2017); Thi biên soạn giáo án dạy học theo chủ đề “Tíchhợp liên môn”: Giáo án với chủ đề môn hóa học “Clo và vấn đề xử lý nước sinh hoạt” Đạt giải Nhì và giáo án chủ đề “Nét đặc sắc trong văn hóa của đồng bào Tày và Nùng xứ Lạng” môn Lịch sử giải khuyến khích cấp quốc gia, năm học2016-2017
2 Đánh giá kết quả thu được
2.1 Tính mới, tính sáng tạo:
Với sáng kiến này, tôi đã chỉ đạo việc dạy học chủ đề gắn với di tích lịch sử
và điều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng: Từban đầu chỉ áp dụng ở môn lịch sử, nay đã mở rộng ở nhiều môn như Lịch sử,văn học, địa lý, hóa học, sinh học, toán học, công nghệ…;
Từ dạy kiến thức đơn môn theo bài học trong sách giáo khoa, tôi đã chỉ đạocác tổ nhóm chuyên môn bên cạnh việc dạy kiến thức theo chủ đề đơn môn cònchú ý xây dựng và tổ chức thực hiện những chủ đề liên môn
Từ dạy học chỉ trong phạm vi lớp học, tôi đã chỉ đạo đẩy mạnh việc đadạng hóa hình thức tổ chức dạy học như dạy học tại di tích lịch sử, dạy học tạiphòng truyền thống, dạy học tại cơ sở sản xuất…
2.2 Khả năng áp dụng và mang lại lợi ích thiết thực của sáng kiến:
a) Khả năng áp dụng hoặc áp dụng thử, nhân rộng:
Trang 17Giải pháp của sáng kiến này đã từng bước được áp dụng tại trường THPTChi Lăng từ năm học 2015-2016 đến năm học 2018-2019 và có khả năng ápdụng rộng rãi cho tất cả các trường học trên cả nước.
b) Khả năng mang lại lợi ích thiết thực
Lợi ích xã hội: Góp phần triển khai thắng lợi Nghị quyết trung ương 8,Khoá XI của Đảng về Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục-đào tạo Tạo niềmhứng thú, say mê học tập cho học sinh; Bồi đắp thêm lòng yêu quê hương, đấtnước và khơi dậy mạnh mẽ ý thức lập thân, lập nghiệp phát huy thế mạnh củaquê hương Chi Lăng về bề dày lịch sử và những điều kiện thuận lợi về tự nhiên,kinh tế, xã hội…
Lợi ích về kinh tế: Quảng bá rộng rãi hơn truyền thống lịch sử và tiềm năngkinh tế- văn hóa-xã hội của mảnh đất Chi Lăng, thu hút vốn đầu tư và thúc đẩyngành du lịch phát triển, góp phần xây dựng nền kinh tế của Chi Lăng ngày càngkhởi sắc
- Số tiền làm lợi (nếu có thể tính được) và nêu cách tính cụ thể: Có thể thuđược qua công tác tư vấn các tuyến du lịch
3 Một số kiến nghị
Từ thực tế triển khai thực hiện Chỉ đạo việc dạy học chủ đề gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm để tiếp tục triển khai và làm tốt hơn
công tác này trong những năm học tiếp theo, tôi xin đưa ra một số kiến nghị sau:Trước hết, mỗi nhà trường, mỗi nhà quản lý, mỗi thầy giáo, cô giáo phảivượt qua sức ì của các yếu tố cũ, ít thay đổi để trở thành động lực của quá trinhđổi mới ấy Việc chỉ đạo xây dựng và triển khai dạy-học theo chủ đề là mộttrong những khâu đột phá để góp phần tạo nên bước chuyển mới cho giáo dụcphổ thông
Thứ hai, Nòng cốt của các hoạt động chuyên môn ở các trường phổ thôngchính là các tổ trưởng/nhóm trưởng chuyên môn Do vậy, cần thường xuyên bồidưỡng tổ trưởng/nhóm trưởng chuyên môn về cả chuyên môn, nghiệp vụ cũngnhư năng lực quản lý tổ chuyên môn Trong việc chỉ đạo các tổ/nhóm chuyên
Trang 18môn xây dựng chương trình giáo dục và các chủ đề dạy học, nhà quản lý giáodục phải có kế hoạch sớm và triển khai ngay từ cuối năm học trước, tạo thời gian
và động lực cho sự chuyển mình của các tổ/nhóm chuyên môn trong hoạt độngchuyên môn trong năm học mới
Thứ ba, nhà quản lý giáo dục phải là người tư vấn và giải đáp các vấn đề cóthể phát sinh trong quá trình các tổ/nhóm chuyên môn thực hiện nhiệm vụ củamình Để hạn chế ít nhất những khó khăn có thể gặp phải, nhà quản lý phải lậpđược kế hoạch phù hợp với điều kiện thưc tế của nhà trường (đội ngũ, khốilượng công việc, các hoạt động chuyên môn lớn của ngành trong năm học, đặcthù của từng bộ môn…) để có sự phân bổ số tiết, hình thức tổ chức dạy học củacác chủ đề đã được xây dựng
Thứ tư, trong quá trình năm học, nhà quản lý phải thường xuyên chú ý đônđốc việc thực hiện các chủ đề dạy học đúng tiến độ, đúng hình thức đã xây dựng
và có thể có sự hỗ trợ về nguồn tài chính theo quy chế chi tiêu nội bộ để cáctổ/nhóm chuyên môn thực hiện các chủ đề dạy học trong khả năng cao nhất cóthể đồng thời kịp thời phát hiện, bồi dưỡng những tổ trưởng/nhóm trưởng chỉđạo thực hiện tốt việc quản lý tổ chuyên môn và tuyên dương những thầy côgiáo, học sinh chủ động, tích cực và tham gia có hiệu quả việc dạy-học các chủđề
IV– KẾT LUẬN
Việc chỉ đạo dạy học theo chủ đề gắn với di tích lịch sử và điều kiện kinhtế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng đã được thực hiện trongnhiều năm Tuy nhiên, việc dạy học gắn với các yếu tố địa phương chỉ được ápdụng trong một đến hai tiết lịch sử địa phương ở môn lịch sử và hình thức tổchức dạy học chỉ là tiết giảng trên lớp học
Với sáng kiến này, tôi đã chỉ đạo việc dạy học gắn với di tích lịch sử vàđiều kiện kinh tế- xã hội-văn hóa địa phương ở trường THPT Chi Lăng mở rộng
ở nhiều môn như Lịch sử, văn học, địa lý, hóa học, sinh học, toán học, côngnghệ…; Ngoài dạy kiến thức theo chủ đề đơn môn còn có những chủ đề liên