Cơ hội và thách thức trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

- Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho người lao động nhanh chóng tiếp nhận được thông tin, tri thức mới, góp phần nâng cao dân trí và là động lực quan trọng đối với việc nâng cao

CHñ §éNG vµ tÝch cùc HéI NHËP KINH TÕ QUèC TÕ

CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG CHUYÊN ĐỀ DÀNH CHO TRƯỞNG, PHÓ THÔN, BUÔN, TỔ DÂN PHỐ

Chuyên đề 2

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC

TRONG QUÁ TRèNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

I Khái quát chung những cơ hội

trong quá trình hội nhập kinh tế

quốc tế của Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình tất yếu khách quan của thời đại ngày nay Tham gia vào quá trình toàn cầu hóa

kinh tế, nước ta có những cơ hội chủ yếu sau:

1 Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

a Hội nhập kinh tế quốc tế mở rộng và

thúc đẩy thương mại quốc tế

b Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần

giảm các chi phí đầu vào của qúa

trình sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ

c Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy qúa trình thu hút

vốn đầu tư nước ngoài tạo điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế, kích thích tăng trưởng

d Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện thúc đẩy

quá trình xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

e Từng bước đưa doanh nghiệp và nền kinh tế vào

môi trường cạnh tranh, tạo tư duy làm ăn mới

1 Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (tt)

- Hội nhập kinh tế quốc tế làm tăng cơ hội để

nước ta tiếp cận các nguồn vốn nhờ đó phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội của đất nước.

- Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện hình

thành và phát triển những ngành kinh tế mũi nhọn, là cơ sở để hình thành nền công

nghiệp hiện đại.

2 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy nhanh tiến

trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- Hội nhập kinh tế quốc tế giúp đào tạo

tốt hơn nguồn nhân lực cho công

nghiệp hóa, hiện đại hóa

2 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy nhanh tiến

trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (tt)

- Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho

người lao động nhanh chóng tiếp nhận được thông tin, tri thức mới, góp phần nâng cao dân trí và là động lực quan trọng đối với

việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

thông qua việc tiếp nhận những thành tựu

của khoa học, công nghệ.

3 Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực đến

lao động, việc làm và các vấn đề xã hội

- Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện, cơ

hội thuận lợi cho việc phân công, hợp tác lao

động.

- Hội nhập kinh tế quốc tế giúp cho người

Việt Nam có cơ hội để nhận được sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế.

3 Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực đến

lao động, việc làm và các vấn đề xã hội (tt)

- Hội nhập kinh tế quốc tế đã làm cho các

“kênh” chuyển giao công nghệ nhiều hơn,

đa dạng hơn

- Cơ chế cạnh tranh, đòi hỏi các doanh

nghiệp Việt Nam phải tăng cường đầu tư,

đổi mới công nghệ, gia tăng các hoạt động khoa học, công nghệ.

4 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy phát

triển khoa học, công nghệ

- Thúc đẩy mạnh hơn sự phát triển và đổi mới

hoạt động khoa học, công nghệ trong nước, tiếp cận nhanh với hoạt động khoa học công nghệ quốc tế, làm chủ các công nghệ nhập

khẩu mới.

phát triển của bản thân ngành khoa học, công nghệ cũng như trình độ công nghệ sản xuất của đất nước.

4 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy phát

triển khoa học, công nghệ (tt)

- Tạo cơ hội để nước ta tiếp cận với

những thành quả của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới

- Góp phần tích cực đào tạo đội ngũ cán

bộ.

4 Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy phát

triển khoa học, công nghệ (tt)

- Hội nhập kinh tế quốc tế thúc đẩy tăng

trưởng kinh tế, tạo thêm các nguồn lực, gia tăng sức mạnh của nền kinh tế, từ đó tạo thêm khả năng để xây dựng nền kinh

tế độc lập tự chủ.

5 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần

hình thành nền kinh tế độc lập tự

chủ của nước ta

- Từ những cơ hội và thuận lợi trên, nước ta

có điều kiện phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế cần thiết cho việc duy trì nền kinh tế

- Nhờ hội nhập, các dòng đầu tư vào Việt

Nam tạo điều kiện cho đất nước đạt tới một công nghệ tiên tiến, xanh và thân

thiện với môi trường

6 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần bảo

vệ môi trường sinh thái

- Cũng thông qua việc thực hiện các

Hiệp định thương mại và môi trường

buộc Việt Nam phải phát triển kinh tế theo hướng hạn chế khai thác tài

nguyên, môi trường, như vậy tránh đư

ợc nguy cơ gây ô nhiễm môi trường

trong tương lai

6 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần bảo

vệ môi trường sinh thái (tt)

- Những chương trình hợp tác văn hoá

song phương và đa phương trong khuôn khổ các tổ chức khu vực và thế giới đã làm gia tăng sự giao lưu giữa nước ta

với bên ngoài.

7 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần

mở rộng giao lưu văn hoá quốc tế

- Tạo điều kiện để các nước, các quốc

gia, dân tộc xích lại gần nhau hơn

- Nhân dân ta tiếp cận và giao lưu rộng

rãi với thế giới

- Góp phần làm cho người Việt Nam trở

nên năng động và cởi mở hơn

7 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần mở

rộng giao lưu văn hoá quốc tế (tt)

II Những thách thức, khó khăn đặt ra cho Việt Nam trong quá trình hội

nhập kinh tế quốc tế

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta gặp không ít khó khăn và đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình phát

triển kinh tế - xã hội.

a Nền kinh tế Việt Nam còn kém phát triển,

cơ cấu kinh tế còn thiếu đồng bộ, không

nhất quán và chưa phù hợp với điều kiện toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế

b Việc đổi mới cơ chế quản lý - quá trình đổi

mới bên trong chưa thực sự theo kịp yêu

cầu của hội nhập

để tham gia có hiệu quả vào thị trường toàn cầu

1 Việt Nam chưa chuẩn bị đầy đủ điều

kiện để tham gia có hiệu quả vào thị trường toàn cầu (tt)

2 Nền công nghiệp Việt Nam còn nhỏ bé đang

hội nhập vào thị trường quốc tế đang cạnh tranh gay gắt, quyết liệt

- Nền công nghiệp Việt Nam còn nhỏ bé,

công nghệ lạc hậu, đang hội nhập vào nền kinh tế thế giới trong đó có những nền kinh tế phát triển cao, các tập đoàn kinh tế khổng lồ chiếm thị phần lớn trên thị trường quốc tế.

2 Nền công nghiệp Việt Nam còn nhỏ bé đang

hội nhập vào thị trường quốc tế đang cạnh tranh gay gắt, quyết liệt (tt)

- Năng lực cạnh tranh của các doanh

nghiệp nhìn chung còn yếu, trong khi

đó các chính sách vĩ mô chưa tạo đư

ợc động lực khuyến khích doanh

nghiệp nâng cao năng lực cạnh

tranh

3 Những tác động tiêu cực của hội nhập kinh

tế quốc tế đến lao động, việc làm và các vấn

đề xã hội

- Tính cạnh tranh chưa cao của lực lư

ợng lao động tiếp tục là những thách thức lớn đối với Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

3 Những tác động tiêu cực của hội nhập kinh

tế quốc tế đến lao động, việc làm và các vấn

đề xã hội (tt)

- Cơ hội phát triển của từng cá nhân,

từng cộng đồng, từng vùng không

giống nhau, dẫn đến kết quả tất yếu

là tình trạng phân hoá giàu nghèo,

phân tầng xã hội, sự phát triển không

đồng đều giữa các vùng.

3 Những tác động tiêu cực của hội nhập kinh

tế quốc tế đến lao động, việc làm và các vấn

đề xã hội (tt)

- Hội nhập kinh tế quốc tế cũng kéo

theo những mặt trái của cơ chế thị

trường, như các tệ nạn xã hội, sản

phẩm văn hoá đồi truỵ, tội phạm và buôn lậu quốc tế có cơ hội phát triển

và lây lan

4 Nguy cơ "tụt hậu" về trình độ

khoa học, công nghệ

mới công nghệ có nguồn từ nước ngoài có thể dẫn đến kết quả nghiên cứu khoa học, công

nghệ trong nước không được sử dụng, nghiên cứu khoa học không gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh, làm cho trình độ khoa học, công nghệ của ta có thể dần dần bị tụt hậu xa hơn

so với trình độ chung của thế giới và khu vực

4 Nguy cơ "tụt hậu" về trình độ

khoa học, công nghệ (tt)

- Sự phụ thuộc ngày càng nhiều về

công nghệ của các nước công nghiệp phát triển làm giảm cơ hội, điều kiện phát triển khoa học, công nghệ trong nước.

5 Nguy cơ bị lệ thuộc của nền kinh tế

- Làm tăng sự phụ thuộc lẫn nhau

giữa các quốc gia trên nhiều phương diện, đặc biệt là kinh tế.

- Thúc đẩy xu hướng phân công lao

động quốc tế chuyên môn hóa theo hướng mỗi nước tập trung vào một

số ngành, lĩnh vực có ưu thế.

6 Những thách thức trong lĩnh

vực môi trường

- Do trình độ sản xuất thấp, nên vấn

đề tiêu chuẩn về chất lượng, môi trư ờng đối với hàng hoá trong thương mại cũng là một thách thức rất lớn

đối với các doanh nghiệp Việt Nam

6 Những thách thức trong lĩnh

vực môi trường (tt)

- Việt Nam tham gia hội nhập kinh tế quốc

tế trong khi khuôn khổ pháp luật về bảo

vệ môi trường còn chưa hoàn thiện, việc thực hiện pháp luật chưa nghiêm cùng với năng lực quản lý và giám sát thực hiện

luật còn hạn chế Điều đó đã dẫn đến một

số hiện tượng ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường nước ta.

7 Tác động của hội nhập kinh tế đến

lĩnh vực tư tưởng, văn hoá

- Tạo nên nhận thức không đúng đắn

trong một bộ phận cán bộ, nhân dân,

như sự sùng bái hội nhập, coi hội nhập

đem lại cho mọi nước, giàu cũng như

nghèo, những vận hội tốt đẹp như nhau, chia đều lợi ích cho nhau,

- Tác động đến bản sắc văn hoá dân tộc.

7 Tác động của hội nhập kinh tế đến

- Lợi dụng việc giao lưu, hợp tác kinh tế,

văn hoá, khoa học, kỹ thuật, các thế lực thù địch đưa vào nước ta những quan

điểm, luận điểm sai trái

III Cơ hội và thách thức đối với nước

ta khi là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO)

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4,

khóa X đã chỉ rõ cơ hội, thách thức khi nước ta là thành viên của WTO.

1 Cơ hội đối với sự phát triển đất nư

ớc nhanh và bền vững

Việc trở thành thành viên chính thức của WTO mở ra cho nước ta những cơ hội lớn sau đây :

a Mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hoá

b Thúc đẩy mạnh mẽ đầu tư trong và

ngoài nước

1 Cơ hội đối với sự phát triển đất nư

ớc nhanh và bền vững (tt)

c Thúc đẩy toàn diện và đồng bộ công cuộc

đổi mới của đất nước

d Nước ta có địa vị bình đẳng với các nước,

tham gia vào hoạt động hoạch định chính sách thương mại toàn cầu

e Tạo thêm những thuận lợi mới để thực hiện

đường lối đối ngoại của Đảng

2 Những thách thức

Gia nhập WTO, thực hiện các cam kết

mở cửa thị trường và các quy định,

luật lệ WTO, tham gia sâu vào tiến

trình toàn cầu hoá sẽ là thách thức

nhiều mặt của nước ta.

2 Những thách thức (tt)

c Nền kinh tế nước ta sẽ chịu ảnh hưởng

mạnh hơn của những vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường toàn cầu

d Những yếu kém của đội ngũ cán bộ,

trình độ quản lý, chất lượng nguồn

nhân lực hiện nay là một thách thức

trong quá trình hội nhập

2 Những thách thức (tt)

e Những thách thức đối với chế độ

chính trị, sự lãnh đạo của Đảng và các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, chính trị, tư tưởng, văn hoá

3 Về mối quan hệ giữa cơ hội

và thách thức

- Gia nhập WTO vừa mở ra những cơ

hội lớn, vừa đặt ra những thách thức không nhỏ Các cơ hội, thách thức đều

có mối liên hệ, tác động qua lại lẫn

nhau, thậm chí chuyển hoá lẫn nhau

và luôn luôn biến động, không phải là

"nhất thành, bất biến".

3 Về mối quan hệ giữa cơ hội

và thách thức (tt)

- Trở thành thành viên chính thức của

WTO, Việt Nam sẽ nắm bắt được

nhiều cơ hội để phát triển Tận dụng tốt cơ hội sẽ tạo ra thế và lực mới để vượt qua và đẩy lùi thách thức, tạo ra cơ hội mới lớn hơn.

3 Về mối quan hệ giữa cơ hội

và thách thức (tt)

- Thách thức tuy là sức ép trực tiếp, nhưng

tác động đến đâu cũng còn tuỳ thuộc vào

nỗ lực vượt qua của chúng ta Nếu có sự chuẩn bị tích cực thì không những chúng

ta có thể vượt qua được thách thức, mà còn có thể biến chính thách thức thành

động lực phát triển.

3 Về mối quan hệ giữa cơ hội

và thách thức (tt)

- Cả cơ hội và thách thức của quá trình hội

nhập đều rất lớn Để tận dụng được cơ

hội, vượt qua được thách thức, hội nhập thắng lợi, đòi hỏi chúng ta phải có quyết tâm cao, tạo được sự đồng thuận lớn,

phát huy tiềm năng, sức mạnh của toàn

dân tộc.

Kết luận

Với những kinh nghiệm quý báu từ quá trình hội nhập hơn 10 năm qua, với thế

và lực mới của đất nước, cùng lợi thế nư

ớc đi sau, có điều kiện học tập, rút kinh nghiệm từ những nước đi trước, có thể tin rằng nước ta sẽ tận dụng tốt các cơ hội, vượt qua mọi thách thức để đưa nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn

phát triển mới nhanh và bền vững