sang kikinh nghiem ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9 skkn sd cac hien tuong tu nhien cho tiet hoc vat ly 9
Trang 1đây:
Thứ nhất, do chơng trình hiện nay vẫn còn quá nặng
về mặt kiến thức Trong một tiết học, với nội dung kiến thức
tơng đối nhiều, giáo viên cố gắng để chuyển tải kiến thức cho học sinh, nên thời gian để liên hệ thực tế hoặc mở rộng, thực hiện các thí nghiệm, nâng cao kiến thức cho các em là rất hạn chế Hơn nữa do cơ sở vật chất dành cho phòng học bộmôn vật lý ở nhiều trờng còn hạn chế nên thực hiện các thí nghiệm cho học sinh cũng gặp nhiều khó khăn Vì vậy các em cũng có ít điều kiện tiếp xúc với thí nghiệm thực hành để hiểu hơn về các hiện tợng thực tế của bài học
Thứ hai, do đội ngũ các thày cô giáo Hiện nay vẫn còn
nhiều giáo viên cha quan tâm đúng mức đối tợng giáo dục: Cha
đặt ra cho mình nhiệm vụ và trách nhiệm nghiên cứu, hiện ợng dùng đồng loạt cùng một cách dạy, một bài giảng cho nhiều lớp, nhiều thế hệ học trò là không ít Do phơng pháp ít có tiến
t-bộ mà ngời giáo viên đã trở thành ngời cảm nhận, truyền thụ tri thức một chiều Giáo viên dạy “chay” nhiều, mô tả hiện tợng vật
lý bằng các thuật ngữ khoa học trừu tợng và khó hiểu với học sinh Giáo viên dạy vật lý mà xa rời kiến thức thực tế trong khi
đó vật lý lại là môn học gắn liền với thực nghiệm và thực tế Một số giáo viên bớc chân vào lớp cầm viên phấn viết ngay đề bài và cứ thế “độc diễn” tới cuối giờ học, không quan tâm tới phải đặt vấn đề vào bài và gắn các ứng dụng thực tế vào bàihọc cho sinh động và tăng hứng thú, hấp dẫn học sinh.Nhiều giáo viên sợ mất thời gian, ngại phải chuẩn bị,…mà khi thiết bị thí nghiệm trong phòng học bộ môn có mà không dùng cho bài giảng làm cho các em học sinh không hiểu rõ đợc hiện tợng thực
tế, không quan sát đợc hiện tợng, không đợc trực tiếp tiến hành
Trang : 1
Trang 2thí nghiệm nên học sinh kém hứng thú, ghi nhớ bài học máy móc, nhanh quên kiến thức và vận dụng kiến thức vào thực tiễnrất yếu kém Bên cạnh đó, một số giáo viên vật lý còn day vật
lý nh dạy môn toán vậy, tức là chỉ quan tâm tới công thức và cho học sinh áp dụng công thức tính ra đáp số trong khi đó phần lớn các bài tập vật lý phải phân tích rõ, hiểu đúng hiện t-ợng, đổi đúng đơn vị sau cùng mới chọn công thức để tính toán và cuối cùng biện luận kết quả Các bài giảng vật lý có thể
tự tạo thí nghiệm hoặc có thí nghiệm sẵn có trong phòng thí nghiệm, rồi gắn với hiện tợng thực tế để giảng dạy khoa học vàhứng thú nhng thực tế số đông các giáo viên vật lý lại không chịu tìm tòi, đào sâu hoặc ngại mất thời gian công sức nên chỉ dạy “chay”, truyền đạt kiến thức một cách đơn điệu tẻ nhạt
Thứ ba là do cách ra đề kiểm tra đánh giá học sinh lại ra
theo một lối mòn đã rất cũ là hỏi lí thuyết học thuộc từ sách giáo khoa, bài tập dùng để kiểm tra đánh giá phần lớn chỉ áp dụng công thức để tính toán đơn thuần, đề kiểm tra cha gắn liền kiến thức với thực tiễn và thí nghiệm thực hành điều
đó cũng làm cho các em học sinh cũng học theo xu hớng ra đề của giáo viên Các đề thi bán kỳ, thi học kỳ, thi vào THPT còn rất ít vận dụng kiến thức thực tế và thí nghiệm thực hành làmgiáo viên dạy và học sinh học theo xu hớng ra đề thi
Tuy nhiên giải pháp cũ cũng có u điểm là giáo viên chủ động
đợc kiến thức cần truyền tải, chủ động thời gian, lợng kiến thức
GV cần truyền đạt lớn hơn Giáo viên nên là ngời hớng dẫn học sinh chủ động trong quá trình lĩnh hội tri thức vật lí, gắn vật
lí với thực tiễn cuộc sống và thí nghiệm thực hành nếu không
cứ gặp các câu hỏi gắn với thí nghiệm thực hành và vận dụng thực tế là học sinh bế tắc
Chính vì những lí do trên mà tôi thấy việc chọn đề tài
“Khai thỏc hiện tượng vật lý quanh ta vào tiết dạy Vật lý THCS” là cần
Trang 3hiện trọn vẹn các mục tiêu đã đợc quy định chính thức trongchơng trình môn vật lí THCS.
SGK Vật lý hiện nay đợc trình bày theo lối mới, nhiều hình
ảnh minh hoạ, nhiều thí nghiệm, kiến thức đợc tinh giản hơn.Những kiến thức và kĩ năng đợc lựa chọn đa vào các đề tài,chủ điểm đều là những kiến thức, kĩ năng có nhiều ứng dụngtrong thực tế đời sống, kĩ thuật, gần gũi với kinh nghiệm vàvốn hiểu biết của học sinh, giảm những kiến thức ít có giá trịthực tiễn Những thí nghiệm đợc trình bày trong SGK, đặcbiệt phần quang học là những thí nghiệm dễ thực hiện, cónhiều thí nghiệm có thể tự làm mà vẫn cho độ chính xác cao.Tuy nhiên việc sử dụng SGK của học sinh, ngay cả giáo viêncũng cha đạt đợc hiệu quả theo đúng mục đích, yêu cầu của
nó Nhiều học sinh cha có kĩ năng liên hệ kiến thức SGK với cáchiện tợng tự nhiên, cha có thói quen liên hệ lý thuyết với thựctiễn
b Vấn đề đổi mới PPDH môn vật lý THCS và vấn đề
sử dụng thí nghiệm vật lý hiện nay.
Với sự đổi mới của chơng trình SGK, giáo viên bộ môn vật
lí đã từng bớc đổi mới PPDH, đa thí nghiệm vào dạy học nhằmtruyền tải đến học sinh kiến thức của bài học Mặc dù đã đạt
đợc những thành công nhất định song cũng còn nhiều bất cậptrong vấn đề này Một số giáo viên cha theo kịp sự đổi mới,vẫn giữ lối dạy học truyền thống làm giảm hiệu quả trong quátrình học tập của học sinh
Hiệu quả, kết quả của thí nghiệm ảnh hởng rất lớn vàquyết định đến quá trình nhận thức của học sinh Thế nhngvới điều kiện phơng tiện, thiết bị thí nghiệm ở các trờng phổthông hiện nay, nhiều thí nghiệm cha đợc tiến hành hoặc đã
đợc tiến hành những không thành công, kết quả thu đợc quathí nghiệm không chính xác tuyệt đối Phơng tiện, thiết bịthí nghiệm còn thiếu thốn, chất lợng cha cao, cha đồng bộ.Một khó khăn nữa là bàn ghế phục vụ cho việc học, đặc biệt
là cho việc học nhóm của học sinh Theo quy định, bàn ghếphải rời nhau, bàn phải có mặt phẳng và chỉ có hai em đểthuận tiện cho việc trao đổi thảo luận nhóm Nhng hiện nay
đa số bàn ghế của nhà trờng là bàn liền, 4 em ngồi, mặt bàn
có độ nghiêng Chính vì vậy cũng không thể đạt chuẩn theoquy định Đặc biệt là trờng cha có phòng chức năng nên một
số tiết thực hành cha đợc tổ chức đúng theo yêu cầu của nó,
Trang : 3
Trang 4vì vậy các tiết thực hành hầu nh cha đạt đợc kết quả theomong đợi.
Trong xu thế đổi mới phơng pháp giảng dạy, với cách trìnhbày mới của SGK, nhiều giáo viên còn lúng túng với cách dạy sửdụng các thí nghiệm đi kèm
Về phía học sinh cũng không có thói quen với các thínghiệm thực, bỡ ngỡ với các thiết bị, vì thế các nội quy tronggiờ học thực hành vẫn còn thiếu hiệu lực
Việc dạy học lý thuyết gắn liền với thực tế đời sống còncha đợc chú trọng Một phần là do nội dung bài học tơng đốidài, việc đảm bảo đi hết nội dung trong một tiết học đã làmột vấn đề khó; một phần là do một số giáo viên cha nắmvững PPDH theo PPDH tích cực, đặc biệt là phơng pháp dạyhọc phát hiện và giải quyết vấn đề
2 Kết quả - hiệu quả của thực trạng trên:
Với chơng trình vật lý hiện nay, học sinh đợc làm quen vớicác phơng tiện, thiết bị thí nghiệm, đợc tự mình vạch kếhoạch, tiến hành các thí nghiệm để qua đó tìm ra kiến thứcmới Với cách học hoàn toàn mới mà học sinh đóng vai trò chủ
động và là trung tâm của quá trình dạy học đã làm không íthọc sinh thấy khó khăn trong việc học tập, đặc biệt là trongviệc hình thành và rèn luyện khả năng tự học, nhất là đối vớiviệc học tập một môn thực nghiệm, gắn liền lí thuyết với thựchành nh môn Vật lí
Với lối trình bày sinh động, phong phú của SGK Vật lí, họcsinh học tập hứng thú hơn, kích thích trí tò mò, ham học hỏi,thích quan sát các hiện tợng tự nhiên và vận dụng kiến thức vàogiải thích các hiện tợng đó Song công việc này gây không ítkhó khăn cho những học sinh năng lực yếu kém, tuy nhiên trongcác giờ học, đối tợng này cha đợc giáo viên thật sự quan tâm.Việc sử dụng thí nghiệm cha thật hiệu quả nên chất lợngtiết học vật lí cha cao, việc thực hiện những thí nghiệmkhông thành công gây khó khăn trong việc giáo viên hớng dẫn,
tổ chức cho học sinh tiếp thu kiến thức; học sinh cha thật hiểusâu sắc mục đích của việc làm thí nghiệm, sai số trong thínghiệm khiến học sinh tiếp thu kiến thức nhiều lúc còn gợng
ép, các em cảm thấy không thuyết phục Đồng thời khiến giáoviên lúng túng trong quá trình giảng dạy
Dới đây là bảng số liệu mà tôi đã thống kê đợc qua quátrình tìm hiểu về mức độ nhận thức của học sinh khi dạy học
Trang : 4
Trang 5một số bài phần quang học 9 mà không sử dụng các hiện tợng
tự nhiên trong quá trình dạy học:
đối với phần quang học 9 - một phần kiến thức liên quan đến
rất nhiều hiện tợng tự nhiên Vì vậy việc “Khai thỏc hiện tượng vật
lý quanh ta vào tiết dạy Vật lý THCS ” bộ môn vật lí nói chung và phần
quang học 9 nói riêng là cần thiết
Phần hai: giải quyết vấn đề
I.Các giải pháp thực hiện:
1 Nắm vững vai trò của ph ơng pháp thực nghiệm và thực nghiệm vật lí trong tr ờng phổ thông.
Theo chơng trình vật lí THCS mới, hiện nay ở cả 4 lớp 6, 7,
8, 9 nói chung và ở lớp 9 nói riêng, hầu hết các kiến thức vật lí
đều đợc xây dựng dựa trên quan sát thí nghiệm hoặc kiểmtra lại bằng thí nghiệm Học sinh có rất nhiều cơ hội để làmquen với các giai đoạn của phơng pháp thực nghiệm trong quátrình xây dựng kiến thức, đặc biệt là các giai đoạn đòi hỏi
sự đào tạo nhiều nh: đa ra dự đoán và đề xuất phơng án thínghiệm kiểm tra dự đoán Học sinh thờng xuyên đợc tham giavào việc thu thập thông tin từ việc làm thử nghiệm và xử líthông tin thu đợc từ thí nghiệm Theo cách dạy mới trong đó,học sinh đợc tham gia một cách tích cực, tự lực vào quá trìnhtìm tòi, xây dựng kiến thức bằng phơng pháp thực nghiệm,
đã góp phần đáng kể vào việc thực hiện mục tiêu bồi dỡngnăng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực tự khẳng địnhmình của học sinh THCS
Trang : 5
Trang 6Phơng pháp dạy học thực nghiệm là phơng pháp đợc lựachọn để dạy học vật lí trong trờng THCS hiện nay vì áp dụngphơng pháp này sẽ đồng thời thực hiện đợc cả hai mục tiêu:vừa giúp cho học sinh nắm vững kiến thức, vừa bồi dỡng đợccho học sinh năng lực sáng tạo.
Nghệ thuật trực quan trong dạy học môn vật lí đợc thựchiện bằng cách áp dụng rộng rãi trong việc dạy học các phơngpháp giảng dạy thực nghiệm ( biểu diễn các thí nghiệm và thínghiệm thực tập)
Thực nghiệm vật lí giáo khoa là phơng tiện trực quan cơbản, chủ yếu trong việc dạy học vật lí Không có một phơngtiện nào khác có thể thay thế đợc việc quan sát các hiện tợngvật lí nhờ thực nghiệm Thực nghiệm vật lí giáo khoa là sự táihiện hiện tợng cần nghiên cứu trong những điều kiện thuậntiện cho việc quan sát và nghiên cứu nó, tức là dới dạng gọi làthuần khiết
Trong khi quan sát và nghiên cứu một hiện tợng đợc giáo viêntái hiện trong thí nghiệm, trong khi tự lực làm các thí nghiệm
và tiến hành các phép đo, học sinh làm quen với các cơ sở củaphơng pháp thực nghiệm nghiên cứu khoa học
2 Tiếp tục cải tiến, đổi mới PPDH, dùng các hiện t ợng
tự nhiên nhằm nâng cao tính thực tiễn, ứng dụng thực
tế của môn học.
Việc chuẩn bị cho học sinh tự lực tiếp thu kiến thức đòi hỏimột sự lựa chọn những phơng pháp và thủ thuật dạy học tơngxứng với mục đích đó
Mục tiêu, nội dung chơng trình và SGK Vật lí THCS đã cónhững thay đổi cơ bản tạo điều kiện để đổi mới PPDH theohớng phát huy tính tích cực của học sinh trong quá trình họctập Việc cải tiến nâng cao hiệu quả của các PPDH này thểhiện nhiều điểm nh: Kích thích đợc óc tò mò khoa học, hamhiểu biết của các em bằng cách tạo ra những tình huống cóvấn đề; Hớng tới việc rèn luyện óc độc lập suy nghĩ và t duysáng tạo cho học sinh; Quan tâm đến phơng pháp học, bồi d-ỡng năng lực tự học cho học sinh; Phối hợp chặt chẽ những nỗ lựccá nhân trong tự học với việc học tập hợp tác trong nhóm
Các hiện tợng tự nhiên là phơng tiện quan trọng giúp họcsinh có thể tiếp thu kiến thức vật lí một cách nhanh chóng vàhứng thú, là phơng tiện để xây dựng những tình huống cóvấn đề một cách hiệu quả; là công cụ đắc lực để củng cố,khắc sâu kiến thức Thực tế cho thấy trong một giờ học vật lí
Trang : 6
Trang 7nếu các em đợc tự mình làm thí nghiệm, tự mình tìm cáchgiải thích các hiện tợng tự nhiên thì sẽ cảm thấy rất hứng thútrong việc học tập.
Những hiện tợng tự nhiên có liên quan mật thiết đến đờisống hằng ngày, những hiện tợng mà có thể các em đã nhìnthấy hàng ngày, thế nhng để giải thích nó một cách đúng
đắn thì với kiến thức sẵn có của các em cha đủ Dựa vào yếu
tố này, giáo viên có thể vận dụng, lồng ghép vào bài học mộtcách tự nhiên để góp phần đặt vấn đề hoặc giải quyết vấn
đề Việc làm này sẽ khiến các em cảm thấy hứng thú với bàihọc, và kiến thức đến với các em một cách tự nhiên
Tổ chức hớng dẫn học sinh đi từ các hiện tợng tự nhiên, thínghiệm vui đến kiến thức mới cũng nh để củng cố kiến thức làmột trong những giải pháp hiệu quả để góp phần cải tiến,
đổi mới PPDH môn vật lí hiện nay
3 Mỗi giáo viên bộ môn vật lí cần nắm vững nội dung kiến thức và những điểm l u ý của ch ơng trình SGK.
Chơng quang học 9 đợc trình bày ở chơng III của SGK Vật
lí 9 Các kiến thức ở chơng này chỉ trình bày ở mức độ địnhtính Ví dụ chỉ mô tả hiện tợng khúc xạ ánh sáng mà khôngtrình bày định luật khúc xạ ánh sáng, chỉ mô tả và cách dựng
ảnh của một vật tạo bởi thấu kính mà không trình bày cáccông thức về thấu kính
Chính vì nội dung kiến thức chơng này chỉ đợc trình bày
ở mức độ định tính nên khi dạy học, giáo viên nên đi sâu vàoviệc vận dụng kiến thức để giải thích một số hiện tợng tựnhiên, hoặc giải thích nguyên lí của một số thí nghiệm đơngiản nh thí nghiệm về hiện tợng khúc xạ ánh sáng, sự trộn các
ánh sáng màu
4 Tăng c ờng sử dụng ph ơng tiện, thiết bị thí nghiệm sẵn có và thiết bị thí nghiệm tự làm nhằm làm sinh động tiết học.
Sử dụng các dụng cụ thí nghiệm là yêu cầu bắt buộc tronggiảng dạy và học tập bộ môn vật lí Sử dụng một cách thích hợp
và hiệu quả không những nâng cao chất lợng giảng dạy mà cònlàm cho việc học tập của học sinh hứng thú và nhẹ nhàng hơn.Làm đồ dùng dạy học không chỉ giúp cho giáo viên có ph-
ơng tiện dạy học mà nó còn làm cho kiến thức đợc phong phúhơn Nó còn tạo cho chúng ta có nhạy cảm hơn với cả thiết bị
Trang : 7
Trang 8thí nghiệm mới khác, bởi con đờng t duy tìm tòi ra phơng ánthiết kế một dụng cụ nào đó nói chung là cần nhiều kiến thứctổng hợp về kĩ thuật Do vậy, giáo viên vật lí cần rèn luyện chobản thân mình có thói quen nghiên cứu, tìm tòi để có thểlàm ra một số dụng cụ thí nghiệm.
II.Các biện pháp đổi mới tổ chức thực hiện:
"Khai thỏc hiện tượng vật lý quanh ta vào tiết dạy Vật lý THCS "
a.Một số cách thức
1 Nêu hiện tợng thực tiễn xung quanh đời sống hàng ngày, ờng sau khi đã kết thúc bài học Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích hiện tợng ở nhà hay những lúc bắt gặp hiện tợng
th-đó, học sinh sẽ suy nghĩ, ấp ủ câu hỏi vì sao lại có hiện tợng
đó? Tạo tiền đề thuận lợi khi học bài học mới tiếp theo Cách làm này áp dụng khi nội dung kiến thức thực tế liên quan tới bài học cần phải xâu chuỗi nhiều hiện tợng, nhiều kiến thức thực
tế, cần thu thập thông tin liên quan tới thí nghiệm thực hành
tr-ớc ở nhà để nhận biết hiện tợng, báo cáo kết quả và xử lí số liệu của kết quả rồi mang ra đối chiếu, so sánh giữa các nhóm học sinh, sau cùng giáo viên sẽ là cố vấn giải đáp thắc mắc, mâu thuẫn
2 Nêu hiện tợng thực tiễn xung quanh đời sống thờng ngày qua các kiến thức cụ thể trong bài học Cách nêu vấn đề này cóthể sẽ mang tính cập nhật, làm cho học sinh hiểu và thấy đợc ýnghĩa thực tiễn bài học Cách làm này đợc tiến hành khi trong bài học có những kiến thức có liên quan tới thực tế và phải giải pháp xử lí ngay 6 để hiểu rõ hiện tợng, tăng hấp dẫn, Giáo viên
có thể giải thích để giải tỏa tính tò mò của học sinh Mặc dù vấn đề đợc giải thích có tính chất rất phổ thông
3 Nêu hiện tợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thờng thay cho lời giới thiệu bài giảng mới Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh bất ngờ, có thể là một câu hỏi rất khôi hàihay một vấn đề rất bình thờng mà hàng ngày học sinh vẫn gặp nhng lại tạo sự chú ý quan tâm của học sinh trong quá
trình học tập Bài giảng quấn hút đợc học sinh từ đầu do phần
đặt vấn đề vào bài mới.Tuy nhiên, những câu hỏi thực tế
Trang : 8
Trang 9hoặc thí nghiệm thực hành dùng cho đặt vấn đề vào bài phải
đảm bảo đợc các yêu cầu:
- chúng có liên hệ chặt chẽ với nhau và với kiến thức muốn đề cập đến trong tiết học
- chúng có thể mô tả đợc một cách ngắn gọn, xúc tích sao chohọc sinh dễ dàng và nhanh chóng nhận ra sự mâu thuẫn giữa thực tế với những hiểu biết sẵn có
4 Nêu hiện tợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thờng thông qua các bài tập tính toán Cách nêu vấn đề này có thể giúp cho học sinh trong khi làm bài tập lại lĩnh hội đợc vấn đề cần truyền đạt, giải thích.Vì muốn giải đợc bài toán vật lí đó học sinh phải hiểu đợc nội dung kiến thức cần huy động, hiểu
đợc bài toán yêu cầu gì? Và giải quyết nh thế nào?
5 Nêu hiện tợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày thờng từ
đó liên hệ với nội dung bài giảng để rút ra những kết luận mang tính quy luật Làm cho học sinh không có cảm giác khó hiểu vì có nhiều vấn đề lý thuyết nếu đề cập theo tính
đặc thù của bộ môn thì khó tiếp thu đợc nhanh so với gắn nó với thực tiễn hàng ngày
b Các hình thức tổ chức thực hiện:
1 Đặt tình huống vào bài mới: Tiết dạy có gây đợc sự chú ý của học sinh hay không là nhờ vào ngời hớng dẫn Trong đó phần mở đầu là rất quan trọng, nếu ta biết đặt ra một tình huống thực tiễn hoặc giả định rồi yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu, giải thích Tuy nhiên, những câu hỏi thực tế hoặc thí nghiệm thực hành dùng cho đặt vấn đề vào bài phải đảm bảo đợc các yêu cầu:
- chúng có liên hệ chặt chẽ với nhau và với kiến thức muốn đề cập đến trong tiết học
- chúng có thể mô tả đợc một cách ngắn gọn, xúc tích sao chohọc sinh dễ dàng và nhanh chóng nhận ra sự mâu thuẫn giữa thực tế với những hiểu biết sẵn có
2 Lồng ghép tích hợp môi trờng trong bài dạy:
Trang : 9
Trang 10Vấn đề môi trờng luôn đợc nhắc đến hằng ngày nh: khói bụi của nhà máy , nớc thải của sinh hoạt, ô nhiễm phóng xạ,…
có liên quan gì đến sự thay đổi của thời tiết hay không Tùy vào thực trạng của từng địa phơng mà ta lấy ví dụ sao cho gần gũi, đồng thời giáo dục cho các em có ý thức bảo vệ môi tr-ờng, tiết kiệm năng lợng và tài nguyên của đất nớc Nội dung này nên đợc u tiên quan tâm để giáo dục các em thờng xuyên liên tục, nhất là trong bối cảnh ô nhiễm môi trờng đã trở thành vấn nạn toàn cầu
3 Liên hệ thực tế trong bài dạy:
Khi học xong vấn đề gì mà học sinh thấy đợc ứng dụng trong thực tiễn thì sẽ chú ý hơn, chủ động t duy để tìm
hiểu Do đó trong mỗi bài học giáo viên nên đa ra đợc một vài ứng dụng thực tiễn sẽ lôi cuốn đợc sự chú ý của học sinh hơn,
đồng thời cũng giao cho học sinh về nhà tìm hiểu một vài ứngdụng thực tiễn liên quan tới bài học, khi đó học sinh sẽ hứng thú tìm tòi và vận dụng kiến thức liên quan Nội dung này phải đa
ra áp dụng cho mọi bài giảng vật lý
4 Đổi mới trong việc ra đề kiểm tra:
Giáo viên cũng phải đổi mới cách kiểm tra đánh giá sao cho
đề vật lý phải có gắn với ứng dụng thực tế và thí nghiệm thựchành, có thể không cần quá nhiều chỉ cần lồng ghép một, hai câu hỏi thực tế và thí nghiệm thực hành vào đề kiểm tra thìhọc sinh sẽ thay đổi phơng pháp học cho phù hợp với xu hớng ra
đề của giáo viên và thay đổi cách nhận thức, thấy rõ vai trò của vật lý với cuộc sống Các đề thi bán kỳ, thi học kỳ, thi thử vào lớp 10 cần lồng ghép các câu vận dụng kiến thức thực tế
và thí nghiệm thực hành làm giáo viên dạy và học sinh học theo
xu hớng ra đề thi
c.Ví dụ cụ thể
* Để giảng dạy thành công một tiết môn vật lí 9 nói chung
và một tiết quang học vật lí 9 nói riêng thì điều quan trọng làbản thân giáo viên phải vạch đợc một kế hoạch chung từ khâuchuẩn bị cho đến khâu tiến hành giảng dạy
Sau đây, tôi xin đợc trình bày một kế hoạch chung đểday một tiết học vật lí phần quang học có sử dụng thí nghiệmvui và hiện tợng tự nhiên:
Trang : 10
Trang 11+ Trớc hết, giáo viên cần nắm vững nội dung yêu cầu
về mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ cần đạt đợc sau mỗi tiết học.
Đây là vấn đề then chốt khi lập kế hoạch bài học vì nóquyết định tiến trình, nội dung, các phơng pháp dạy học cùngcác hoạt động của giáo viên và học sinh; nội dung và phơngpháp đánh giá của học sinh
+Phân tích mạch nội dung kiến thức của bài, những thí nghiệm cần thiết theo yêu cầu của SGK
Thông qua phân tích mạch nội dung kiến thức, giáo viên cóthể thiết lập trình tự lên lớp, đồng thời có phơng pháp dạy họcphù hợp
Mỗi thí nghiệm của SGK đều có tác dụng hớng học sinhtìm tòi kiến thức, nghiên cứu các thí nghiệm trong SGK để từ
đó giáo viên có thể vừa chuẩn bị đồ dùng thí nghiệm, vừa cóthể sử dụng thêm một số hiện tợng tự nhiên hoặc các thínghiệm vui để làm phong phú tiết học
+ Phân tích thí nghiệm, kết hợp với những kiến thức cần rút ra đợc sau thí nghiệm để có thể lồng ghép
đa vào một số hiện tợng tự nhiên hoặc thay thế bằng một số thí nghiệm vui mà vẫn đảm bảo tính chính xác, khoa học và lợng kiến thức cần truyền tải đến học sinh.
Việc sử dụng các hiện tợng tự nhiên, các thí nghiệm vật lívui cần phải đợc chọn lựa một cách kĩ lỡng và phải đợc sử dụngvào bài học một cách khéo léo sao cho nội dung của bài họcvẫn đợc tiến hành đầy đủ, đồng thời vẫn không tạo ra khôngkhí nặng nề cho tiết học
Ví dụ, khi dạy Bài 40: Hiện tợng khúc xạ ánh sáng (trang 108,
SGK vật lí 9)
để đặt vấn đề cho hiện tợng khúc xạ ánh sáng: Khi ánh sángtruyền từ môi trờng nớc sang không khí thì bị gãy khúc tại mặtphân cách, góc khúc xạ lớn hơn góc tới và ngợc lại; Giáo viên cóthể dùng hiện tợng vật lý sau:
Hiện t ợng 1: Đồng xu dâng cao.
Chuẩn bị một chiếc cốc khụng cho vào trong cốc một
đồng xu kim loại Di chuyển chiếc cốc ra cho tới khi mắt bạn
vừa khụng nhỡn thấy đồng xu ở trong chiếc cốc Giữ nguyờn vi
trớ đầu bạn và chiếc cốc, từ từ đổ nước vào cốc thỡ bỗng bạn
lại cú thể nhỡn thấy đồng xu!
Trang : 11