Thảo luận TMU phân tích các rủi ro thường gặp với người dùng và một số giải pháp để nâng cao tính riêng tư, tính an toàn và bảo mật thông tin

- Nhiều sản phẩm giống nhau nhưng được rao bán nhiều giá khác nhau, dẫn đến người tiêu dùng bị hoang mang không biết đâu là giá trị thật của sản phẩm… Ngoài ra, đa số khi mua hàng trên m

ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

 -THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Đề tài: Phân tích các rủi ro thường gặp với người dùng và một số giải

pháp để nâng cao tính riêng tư, tính an toàn và bảo mật thông tin.

Đề tài lựa chọn: Rủi ro khi mua hàng trên mạng xã hội.

Nhóm thực hiện: Nhóm 10 Lớp học phần: 2023PCOM0111

I Các rủi ro gặp phải.

a) Rủi ro so với mua hàng trực tiếp.

1 Chất lượng sản phẩm thực tế khác với chất lượng quảng cáo:

- Không ít các trường hợp mua hàng qua mạng bị vỡ mộng bởi sản phẩm thực tế khác với sản phẩm được quảng cáo bởi vì không thể kiểm soát chất lượng, nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm

Ví dụ: Chị Nguyễn Thị Thắm (ở tại TP.HCM) từng gặp trường hợp như thế khi

mua hàng qua Facebook Chị cho hay khi thấy người bán hàng rao bán chả bò với giá 295.000 đồng/kg, rẻ hơn giá thị trường nên chị quyết định mua Nhưng khi nhận hàng sản phẩm không được như mong đợi

"Chả bò có mùi lạ, chất lượng cũng như hình thức không như lời quảng cáo và hình ảnh trên Facebook Tôi có nhắn cho người bán và yêu cầu đổi trả sản phẩm Nhưng họ vẫn đổi cho tôi chả bò tương tự Vì ngại việc đổi qua đổi lại nhiều lần nên tôi đành bỏ luôn sản phẩm", chị Thắm cho biết

- Không chỉ thế, khi mua hàng qua mạng xã hội, người tiêu dùng còn đứng trước nguy cơ mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng, sai lệch về giá cả, xuất xứ Đặc biệt, người mua hàng online còn có thể gặp các rủi ro bị lộ thông tin cá nhân hoặc

từ các tổ chức, cá nhân lừa đảo

- Nhiều sản phẩm giống nhau nhưng được rao bán nhiều giá khác nhau, dẫn đến người tiêu dùng bị hoang mang không biết đâu là giá trị thật của sản phẩm… Ngoài ra, đa số khi mua hàng trên mạng người mua không có xuất hóa đơn chứng

từ đối với số hàng đã bán cho người mua

2 Hàng giả hàng nhái, chất lượng sản phẩm kém trên thị trường mua bán

online.

- Thực tế cho thấy, tư duy mua sắm của người dân đang có những chuyển biến theo hướng tích cực Điển hình tại TP Hà Nội, nhiều quán ăn, cửa hàng, trung tâm thương mại là những nơi trước đây vốn tập trung đông đúc, nhộn nhịp khách hàng, thì nay thưa thớt khách Trong khi đó, thị trường mua sắm trực tuyến lại trở nên nhộn nhịp hơn Bên cạnh mặt hàng thực phẩm tươi sống, các sản phẩm có chức năng kháng khuẩn, tăng sức đề kháng như khẩu trang y tế, nước rửa tay cũng được đăng bán khá nhiều

Mặc dù tiện lợi, song hình thức mua bán hàng trực tuyến đôi lúc cũng là cơ hội cho hàng giả, hàng nhái len lỏi, đem đến nhiều rủi ro cho người tiêu dùng Như gần đây trên mạng xã hội đăng tải rất nhiều hình ảnh quảng cáo các loại thẻ đeo kháng khuẩn có tác dụng như “lá chắn” chống rút corona, có thể ngăn chặn mọi loại vi-rút, vi khuẩn trong vòng vài mét là không có căn cứ khoa học, nhưng vẫn có nhiều người đặt mua Thậm chí, nhiều đối tượng đã lợi dụng sự hoang mang của

người dân để lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng chiêu trò bán khẩu trang y tế Ngày 12-3, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Thái Bình đã bắt tạm giam đối với Nguyễn Văn Hào trú tại Quảng Bình về hành vi “Lừa đảo, chiếm đoạt tài sản” Trước đó, Hào lập tài khoản Facebook mang tên “Hào Cull” để chào bán khẩu trang Ngày 9-2-2020, anh Đào Văn H ở huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình), liên lạc với Hào hỏi mua khẩu trang Sau đó, anh H bốn lần chuyển vào tài khoản của Hào với tổng số tiền 45 triệu đồng để mua 18 thùng khẩu trang y tế, nhưng đối tượng không chuyển khẩu trang cho anh H như đã hẹn và tắt máy điện thoại

Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến, nhất là trong thời điểm dịch bệnh, các ngành chức năng cần rà soát, nắm bắt thông tin và theo dõi các điểm bán hàng qua internet để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp

vi phạm Cùng với đó, người tiêu dùng nên mua hàng ở những trang web, cơ sở uy tín, có đăng ký hoạt động với cơ quan chức năng và đã được cấp phép hoạt động,

có thông tin liên lạc rõ ràng như: Địa chỉ, số điện thoại, mã số thuế; tìm hiểu kỹ về các điều kiện và điều khoản của trang web, nhất là những điều khoản về bảo hành, trả lại hàng, hoàn tiền, giao nhận Khi mua, nhận hàng từ các trang bán hàng trực tuyến, người mua cần giữ lại các chứng từ liên quan để có cơ sở giải quyết khi phát sinh tranh chấp

b) Rủi ro so với mua hàng trên các trang thương mại điện tử khác.

3 Không có chính sách đổi, trả hàng như các trang thương mại điện tử khác.

- Mua hàng trên các trang đó sẽ gặp rủi ro như hàng giả, hàng lỗi mà không được phép đổi trả hàng là một điều lo sợ của mỗi khách hàng

- Trang thương mại điện tử này sẽ bị mất đi 1 lượng khách khá lớn so với những trang thương mại điện tử khác có chính sách đổi trả hàng, bởi họ chỉ quan tâm đến đầu ra mà không quan tâm đến sau khi bán được hàng và khách hàng có hài lòng hay không

4 Rủi ro bị lộ thông tin cá nhân hoặc từ các tổ chức cá nhân lừa đảo.

- Ảnh hưởng đến quyền riêng tư

- Rủi ro về tài chính, sử dụng vào việc thực hiện các giao dịch

- Bị làm giả giấy tờ

VD: Khi mọi người lướt facebook và xem livestream để mua hàng trên mạng, việc

để lại số điện thoại và địa chỉ cùng với các thông tin cá nhân khác sẽ gây ra rủi ro rất lớn khi có kẻ xấu muốn ăn cắp thông tin từ bạn Và sau đó họ sẽ lấy thông tin

đó và gửi những món đồ kém chất lượng hoặc thậm chí là lấy thông tin của bạn vào những giao dịch trái phép gây ảnh hưởng rất lớn đến bạn

II Giải pháp để nâng cao tính riêng tư, tính an toàn và bảo mật thông tin.

1 Giải pháp để nâng cao tính riêng tư, tính an toàn và bảo mật thông tin khi mua sắm trên mạng xã hội.

- Sử dụng một chương trình bảo mật tốt:

Việc sử dụng một chương trình bảo mật để đảm bảo an toàn là một điều rất cần thiết, tuy nhiên nhiều người dùng đã bỏ qua lời khuyên này Việc đảm bảo an toàn cho thiết bị tránh khỏi phần mềm độc hại và tấn công mạng là điều kiện tiên quyết Một chương trình bảo mật phổ biến dành cho người dùng là chương trình diệt virus Để đảm bảo rằng chương trình thực sự có khả năng bảo vệ người dùng, người dùng phải luôn cập nhật các mẫu mã độc mới nhất Hầu hết các chương trình diệt virus đều có thể tự động cập nhật các mẫu mã độc mới, do đó người dùng nên kích hoạt tính năng tự động cập nhật trong chương trình Hơn nữa, vì mã độc có thể nhanh chóng biến đổi, người dùng cần sử dụng một chương trình được thiết kế

để phát hiện các mối đe dọa mới được tạo ra, hoặc biến đổi trong hệ thống trước khi đặc điểm và hành vi của chúng được chương trình bảo mật cập nhật tự động

- Tối ưu hóa các cài đặt bảo mật trên máy tính:

Ngoài việc duy trì và cập nhật chương trình bảo mật, người dùng cần đảm bảo các cài đặt bảo mật trên máy tính được tối ưu hóa Nhiều chương trình độc hại được thiết kế để lợi dụng các lỗ hổng bảo mật trong hệ điều hành và trình duyệt web Có hai cách đơn giản để bảo vệ người dùng như sau:

+ Luôn cập nhật trình duyệt và hệ điều hành Cài đặt các bản cập nhật và bản vá bảo mật ngay khi phát hành Người dùng có thể kích hoạt cài đặt cập nhật tự động cho các cập nhật này

+ Kích hoạt chức năng tối ưu cài đặt bảo mật của chương trình tối ưu hóa hệ thống Chương trình này sẽ tự động tìm và xử lý các lỗ hổng tồn tại trong hệ điều hành và trình duyệt của người dùng

- Chỉ chia sẻ thông tin thanh toán với các nhà cung cấp đã biết hoặc có uy tín: Điều quan trọng nhất để bảo đảm an toàn cho thông tin người dùng là cẩn trọng về đối tượng mà người dùng cung cấp thông tin thanh toán Nếu người dùng không chắc chắn liệu cửa hàng trực tuyến đó có đáng tin hay không, thì cần tìm hiểu và xác minh tính xác thực và an toàn của nó

Ngoài ra, người dùng có thể sử dụng phương pháp thanh toán của bên thứ ba thay

vì cung cấp thông tin thanh toán trực tiếp cho cửa hàng trực tuyến Hầu hết các cửa hàng trực tuyến đều chấp nhận thanh toán từ các bên thứ ba đáng tin cậy, như PayPal hoặc Google Checkout Điều này giúp giảm thiểu rủi ro các thông tin thanh toán rơi vào tay kẻ xấu, vì nó được xử lý bởi các bên đáng tin cậy hơn

- Sử dụng thẻ tín dụng thay cho thẻ ghi nợ:

Thẻ tín dụng là sự lựa chọn an toàn hơn thẻ ghi nợ để mua sắm trực tuyến Đối với thẻ tín dụng, nếu kẻ xấu đánh cắp được thông tin thanh toán trực tuyến của người dùng, chúng sẽ gây ít thiệt hại hơn vì 2 lý do sau:

+ Thẻ tín dụng có hạn mức chi tiêu, trong khi đó thẻ ghi nợ thì không và cũng liên kết trực tiếp với tài khoản ngân hàng của người dùng

+ Người dùng có thể chống lại các khoản phí gian lận được thực hiện với thẻ tín dụng mà không phải trả hết số tiền đang tranh chấp, nhưng tiền được rút trực tiếp

từ tài khoản bằng thẻ ghi nợ sẽ khó khôi phục hơn nhiều

Người dùng cũng cần lưu ý nên sử dụng thẻ tín dụng có hạn mức tín dụng thấp dành riêng cho giao dịch mua hàng trực tuyến Một số ngân hàng hiện cung cấp thẻ

“ sử dụng một lần ” hoặc các thẻ tín dụng “ ảo ” được thiết kế dành riêng cho mua sắm trực tuyến, thích hợp cho một giao dịch từ một nhà cung cấp cụ thể

- Đảm bảo thông tin thanh toán của đơn hàng được mã hóa:

Trước khi người dùng mua bất cứ thứ gì từ một trang web, hãy xác minh rằng nhà cung cấp đã mã hóa hình thức thanh toán Nhiều trang web sử dụng giao thức SSL

để mã hóa thông tin giữa thiết bị của người dùng và máy chủ của cửa hàng Điều này thường được thể hiện bằng biểu tượng ổ khóa và “ https ” thay vì “ http ” ở địa chỉ trang web

- In hoặc lưu một bản sao của đơn hàng:

Người dùng nên lưu tài liệu về đơn hàng trực tuyến Hầu hết các nhà bán lẻ sẽ gửi cho khách hàng một email hoặc đưa người dùng đến một trang web để xác nhận mua hàng Trang web này sẽ bao gồm biên lai mua hàng và số xác nhận Người dùng nên in hoặc lưu thông tin xác nhận này đến khi nhận được sản phẩm của mình

- Sử dụng mật khẩu mạnh:

Thực tế, một trong những bước bảo mật quan trọng nhất mà người dùng ít chú ý đến chính là mật khẩu Mật khẩu có thể là biện pháp bảo vệ an ninh tốt nhất, nhưng nếu không phải là mật khẩu mạnh, thì tin tặc có thể dễ dàng đoán được Đối với mọi tài khoản mua sắm trực tuyến, người dùng nên đảm bảo chúng được bảo vệ bởi một mật khẩu mạnh Hãy tuân thủ các quy tắc tạo mật khẩu mạnh mà các chuyên gia an toàn thông tin đã khuyến nghị

- Kiểm tra tài khoản thường xuyên:

Để đảm bảo không có khoản phí nào là không được xác định hoặc gian lận, người dùng cần kiểm tra tài khoản ít nhất là hàng tháng Nếu người dùng thấy một khoản phí lạ, hãy báo cho nhà phát hành thẻ tín dụng hoặc tổ chức tài chính ngay lập tức

- Hãy nhớ rằng, cái gì quá tốt thì sẽ khó là thật:

Một quy tắc mua sắm lâu đời là người mua cần thận trọng với mọi lời quảng cáo Nếu người dùng được mời chào một mặt hàng tốt với mức giá thấp đến khó tin, thì

điều này khó có thể là thật Người dùng cần nghiên cứu thêm về các nhà cung cấp trước khi mua hàng Ít nhất, hãy kiểm tra số điện thoại và địa chỉ hoặc email để nếu

có bất kỳ vấn đề nào với đơn đặt hàng, người mua đều có thể liên hệ

2 Giải pháp tránh mua phải hàng giả, hàng nhái.

- Chọn hàng do ai bán ?

Hàng hóa trên các sàn TMĐT hiện có hai dạng: hàng do chính sàn TMĐT chọn lựa, phân phối và bán ra như Tiki Trading hoặc hàng do các cửa hàng có đăng ký bán trên sàn Theo kinh nghiệm của các chuyên gia trong lĩnh vực này, bạn nên chọn mua hàng do sàn TMĐT phân phối, bởi món hàng đó đã được đội ngũ sàn xác thực về xuất xứ nên sẽ bảo đảm chất lượng Còn đối với hàng hóa do các cửa hàng trên sàn bán ra thì dễ gặp rủi ro về hàng giả, nhái do các sàn chưa thật sự sát sao trong việc kiểm tra món hàng đó có thực sự là hàng chính hãng hay không ? Thế nên, việc trà trộn thêm hàng giả, nhái để bán là điều rất dễ xảy ra và là một hiện trạng gây nhức đầu cho người mua hàng, nhà bán hàng nghiêm túc

- Kiểm tra thông tin, độ tin cậy nhà bán hàng

Nếu chọn mua hàng từ các nhà bán hàng trên sàn, bạn cần kiểm tra thông tin của nhà bán hàng đó Cụ thể, thông tin bao gồm thời gian mở cửa hàng (ưu tiên chọn cửa hàng có thời gian hoạt động trên sàn tính bằng năm), độ uy tín cửa hàng (với các cửa hàng có mức độ đánh giá uy tín thấp thì bạn nên hạn chế mua), xem đánh

giá sản phẩm từ các người mua trước (sàng lọc các đánh giá đó để nhận định về độ

uy tín của cửa hàng, nên ưu tiên các đánh giá liên quan đến mặt hàng mình dự định mua)

- So sánh giá bán thông qua công cụ

Khi kiếm được món hàng cần mua trên các sàn, người mua nên so sánh thêm giá bán của chúng thông qua các trang web so sánh giá như sosanhgia.com, websosanh.vn, sore.vn, topgia.vn… Kinh nghiệm để có mức giá tốt cho một món hàng là bạn lấy giá bán thấp nhất cộng với giá bán cao nhất và chia cho 2 Sở dĩ không chọn giá thấp nhất bởi ở mức giá này thì rủi ro hàng giả, nhái sẽ là rất cao

- Theo dõi quá trình vận đơn

Đây là yếu tố quan trọng trong mua sắm trực tuyến tại các sàn TMĐT Bởi có nhiều vụ khiếu nại đến từ người tiêu dùng khi nhận hàng từ sàn TMĐT giao và khi

mở ra thì phát hiện đó là hàng giả Tuy nhiên, khi họ báo lên sàn thì được trả lời rằng đơn hàng này không do sàn giao Kẽ hở này thật ra nằm ở chỗ nhà bán hàng

đã hủy đơn hàng hoặc để đơn hàng ở trạng thái “ treo ” sau khi thấy có một người khách đặt hàng Sau đó, họ chủ động liên lạc với người mua để bàn về việc giá bán, cách thức nhận hàng Người mua thì thấy cuộc điện thoại đến với đầy đủ thông tin khi mua hàng nên yên tâm là sàn TMĐT đó giao và họ chỉ việc nhận hàng Chính vì thế, người tiêu dùng sau khi đặt hàng trên sàn TMĐT thì nên theo

dõi tình trạng đơn hàng Nếu đơn hàng ở trạng thái bị “ hủy ” mà vẫn có người gọi giao hàng thì có khả năng là nhà bán hàng đó gian lận để bán được hàng giả, nhái

mà vẫn không bị sàn TMĐT phát hiện ra

- Quay phim quá trình mở gói hàng

Tuy các sàn đã có đường dây nóng, bộ phận hỗ trợ khách hàng khi có sự cố xảy ra trong khi mua sắm như mua phải hàng giả, nhái Nhưng khi giá trị đơn hàng nhỏ

mà các thủ tục liên quan đến khiếu nại, bồi hoàn từ các sàn lại phức tạp thì nhiều người chọn không khiếu nại để tránh mất thời gian Tuy nhiên, với những đơn hàng có giá trị lớn không thể bỏ qua thì người mua nên lưu ý đừng vội mở hàng sau khi nhận mà nên dùng điện thoại để ghi hình lại quá trình mở món đồ đó Nếu phát hiện món đồ đó là giả, bạn có thể gửi đoạn ghi hình lên bộ phận chăm sóc khách hàng của các sàn Thông thường, yếu tố này được các sàn xem là bằng chứng quan trọng để hỗ trợ khách hàng trong việc đổi, trả hàng hóa

- Gian hàng “ma”, lừa đảo thiệt:

Gần đây, có nhiều vụ lừa đảo xảy ra trên các sàn thương mại điện tử khi một số sàn

bỏ chính sách đồng kiểm hàng hóa

Lợi dụng điều này các gian hàng “ma” sẽ giao hàng giả, nhái cho người mua bởi người mua không được mở hàng ra khi nhận Dù sau đó, người mua phát hiện ra hàng giả, nhái và kiện lên sàn TMĐT thì cũng không được sàn giải quyết bởi kẽ

hở Chính vì vậy, người dùng nên chọn mua sắm ở các sàn TMĐT có chính sách đồng kiểm để có thể kiểm tra món hàng ngay khi nhận Nếu mua hàng ở sàn TMĐT không có chính sách đồng kiểm thì người mua nên áp dụng lưu ý thứ 5 để

có bằng chứng thuyết phục gửi sàn TMĐT khi mua phải hàng giả, nhái

PHIẾU ĐÁNH GIÁ ĐIỂM CÁC THÀNH VIÊN Nhóm 10

Môn: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Lớp học phần: 2023PCOM0111

ST

T

Họ và tên sinh viên Mã SV Chữ

ký

Điểm Ghi chú

1 Đặng Thị Vũ Tâm 19K64011

3

2 Nguyễn Văn Tâm 19K64011

4

3 Lê Thị Phương Thanh 19K64011

5

4 Đinh Thị Phương Thảo 19K64011

6

5 Lê Thị Thanh Thảo 19K64011

7

6 Nguyễn Phương Thảo 19K64011

8

7 Vũ Phương Thảo 19K64011

9

8 Nguyễn Khánh Thoại 19K64012