Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện núi thành, tỉnh quảng nam

Thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính nhằm bảo đảm thực hiện quyền cơ bản của công dân, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa, góp phần đấu tranh chống biểu hiện qu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

THÁI THỊ KIM OANH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH CHÍNH SÁCH CÔNG

Hà Nội, năm 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

THÁI THỊ KIM OANH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan về số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn Thạc

sĩ chuyên ngành Chính sách công “Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại

hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam” là hoàn toàn

trung thực, các thông tin trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng và không trùng lắp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực

Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan này./

Tác giả luận văn

Thái Thị Kim Oanh

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám đốc, lãnh đạo các Khoa, Phòng và quý thầy, cô trong Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam cũng như Lãnh đạo, giáo viên, nhân viên các phòng cơ sở II tại thành phố Đà Nẵng đã tận tình giúp đỡ tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm

ơn sâu sắc đến cô TS Đỗ Thị Kim Định - Người trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ cho tôi hoàn thành đề tài của mình với tất cả lòng nhiệt tình và sự quan tâm sâu sắc

Bên cạnh đó, tôi cũng gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo UBND huyện Núi Thành; Phòng Tư pháp, Văn phòng HĐND và UBND, Ban tiếp công dân, Thanh tra huyện Núi Thành; Thanh tra tỉnh Quảng Nam và các cơ quan liên quan đã tạo điều kiện và cung cấp thông tin, tài liệu, đóng góp ý kiến giúp tôi hoàn thành luận văn

Mặc dù, bản thân đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng luận văn nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự hướng dẫn, góp ý của quý thầy, cô và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được

bổ sung và hoàn thiện tốt hơn./

Tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH 9 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính 9 1.2 Nội dung của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính 15 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính 22 Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM 28 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 28 2.2 Thực tiễn thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 34 2.3 Đánh giá kết quả giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 44 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM 60 3.1 Quan điểm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính 60 3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 67 KẾT LUẬN 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

PGS.TS: Phó giáo sư Tiến sĩ

40

2.2

Tổng hợp tình hình tiếp công dân trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam từ năm 2015 đến năm 2019

50

2.5

Tổng hợp tình hình giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam từ năm 2015 đến năm 2019

51

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khiếu nại là quyền cơ bản của công dân, thể hiện ý chí của công dân mong muốn nhà nước xem xét lại những quyết định hành chính mà họ cho là trái pháp luật hoặc không hợp lý Khiếu nại thể hiện mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân, là một trong những quyền tự do, dân chủ cơ bản của công dân để công dân đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của mình, đã được Hiến pháp ghi nhận và được quy định

cụ thể trong Luật Khiếu nại và các văn bản hướng dẫn thực hiện Khiếu nại cũng là một trong những hình thức dân chủ trực tiếp để công dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội và giám sát hoạt động của cán bộ, công chức nhà nước

Thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính nhằm bảo đảm thực hiện quyền cơ bản của công dân, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa, góp phần đấu tranh chống biểu hiện quan liêu, cửa quyền, thiếu dân chủ, tham nhũng và những biểu hiện tiêu cực khác trong cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức nhà nước; góp phần ổn định tình hình an ninh chính trị, trật

tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh

Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản

lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội Đặc biệt là quản lý nền kinh tế nhiều thành phần, phát triển theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, do còn có những chính sách, pháp luật bất cập, chưa phù hợp với thực tế nên khó tránh khỏi những mâu thuẫn giữa quyền và lợi ích của công dân, tổ chức với cơ quan hành chính nhà nước Đây chính là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khiếu nại

Người đứng đầu một số cơ quan hành chính nhà nước chưa quan tâm đúng mức đến công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư; sự thiếu trách nhiệm, tham nhũng, tiêu cực trong quản lý nhà nước cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng khiếu nại Bên cạnh đó, việc xử lý các sai phạm, các biện pháp khắc phục qua giải quyết khiếu nại chưa nghiêm; sự hạn chế về trình độ chuyên môn, năng lực, kinh nghiệm công tác của một bộ phận cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân, tham mưu giải quyết đơn thư cũng tác động tiêu cực rất lớn đến tình hình khiếu nại hành chính

Huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam là trung tâm phát triển công nghiệp nhanh và mạnh nhất của tỉnh Quảng Nam, với Khu kinh tế mở Chu Lai được đánh giá là Khu kinh tế thành công nhất Việt Nam, trong đó có các Khu công nghiệp lớn như: Khu Công nghiệp cơ khí ô tô Chu Lai - Trường Hải, nhà máy kính nổi Chu Lai, Khu Công nghiệp Tam Hiệp, khu Công nghiệp Bắc Chu Lai, Khu Công nghiệp Hậu cần cảng Tam Hiệp, Khu công nghiệp Tam Anh…

và các cảng biển như Cảng Tam Hiệp, Cảng Kỳ Hà, sân bay Chu Lai Với tốc

độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh, công tác quản lý nhà nước về mọi mặt của đời sống xã hội ở Núi Thành đang đứng trước những thách thức và yêu cầu mới Trong những năm qua, Núi Thành là một trong những địa phương có

số lượng đơn khiếu nại lớn của tỉnh Quảng Nam, tăng dần qua các năm Nhưng với sự quyết tâm cao và sự vào cuộc của cả hệ thông chính trị đã thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính, không để đơn thư khiếu nại vượt cấp, tồn đọng kéo dài Bên cạnh những kết quả đạt được, cũng như nhiều địa phương khác trong tỉnh và cả nước, công tác giải quyết khiếu nại hành chính ở huyện Núi Thành vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, làm giảm sút niềm tin của công dân vào Đảng và Nhà nước

Vì vậy, nghiên cứu về thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn huyện Núi Thành là cần thiết Từ cơ sở đó, đánh giá đúng thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện trong thời gian qua và rút ra những nhận xét, đánh giá làm cơ sở để đưa

ra những quan điểm, đề xuất những giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trong thời gian đến

Với những lý do nêu trên, tác giả chọn và nghiên cứu đề tài "Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam" nhằm đánh giá đúng thực trạng việc thực hiện

chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trong thời gian qua, đồng thời đưa

ra những quan điểm, đề xuất những giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Ở Việt Nam, thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại là vấn đề đã được nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến ở nhiều góc độ lý luận và thực tiễn, đã có nhiều cuốn sách chuyên khảo, đề tài khoa học, bài viết được công

bố, tiêu biểu như:

Luận án Tiến sĩ Quản lý hành chính công năm 2015 của Hoàng Ngọc

Dũng “Giải quyết khiếu nại hành chính trong công cuộc cải cách hành chính

ở Việt Nam”, Học viện Hành chính Quốc gia Luận án đưa ra các khái niệm,

đặc điểm, đối tượng, thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính; tác động qua lại giữa cải cách hành chính và giải quyết khiếu nại hành chính; thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam từ năm 1999 đến nay và đưa ra các quan điểm, giải pháp bảo đảm giải quyết khiếu nại hành chính trong công cuộc cải cách hành chính ở Việt Nam hiện nay [13]

Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính năm 2017 của

Nguyễn Thị Bảo Chi “Giải quyết khiếu nại - Từ thực tiễn thành phố Quảng

Ngãi" Học viện hành chính Quốc gia Luận văn đưa ra các khái niệm về khiếu

nại và giải quyết khiếu nại; đặc điểm, thẩm quyền, thủ tục giải quyết khiếu nại

và các yếu tố bảo đảm giải quyết khiếu nại; đánh giá chung về thực trạng giải quyết khiếu nại tại UBND thành phố Quảng Ngãi và đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm góp phần nâng cao công tác giải quyết khiếu nại tại thành phố Quảng Ngãi trong thời gian tới [3]

Luận văn Thạc sĩ Chính sách công năm 2019 của Lê Đình Cung “Thực

hiện chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Ban Tiếp công dân thành phố

Hà Nội” Học viện khoa học xã hội Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận và

thực tiễn của chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo; đánh giá thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Ban Tiếp công dân thành phố

Hà Nội; đề xuất các giải pháp thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Ban Tiếp công dân thành phố Hà Nội [12]

Luận văn Thạc sĩ Chính sách công năm 2019 của Lưu Đức Phương

“Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại từ thực tiễn huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam” Học viện khoa học xã hội Luận văn nêu ra những nội dung

cơ bản về thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại; vai trò, ý nghĩa và các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại; đánh giá hoạt động thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam và đưa ra một số quan điểm, giải pháp nhằm đảm bảo hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại ở huyện Thăng Bình trong thời gian tới [21]

Luận văn Thạc sĩ Chính sách công năm 2019 của Châu Minh Ninh

“Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam” Học viện khoa học xã hội Luận văn khái quát

chung về chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo; mục tiêu, đặc điểm và ý nghĩa của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo Thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo tại huyện Bắc Trà My và đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam [19]

Ngoài ra, tác giả còn tìm hiểu, tham khảo thêm một số tài liệu: “Thực

hiện chính sách công” của PGS.TS Nguyễn Khắc Bình, Viện hàn lâm Khoa

học xã hội Việt Nam; “Tổng quan chính sách công” của PGS.TS Đỗ Phú Hải; “Giáo trình Thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo” Khoa Hành chính Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội (năm 2009); “Hỏi - đáp Luật Khiếu

nại, Luật Tố cáo” sách của Nxb Tư pháp (Hà Nội, năm 2012); “Cơ chế pháp

lý bảo đảm thực hiện quyền khiếu nại hành chính của công dân” sách chuyên

khảo của TS Nguyễn Tuấn Khanh, Viện Khoa học Thanh tra biên soạn, Nxb chính trị Quốc gia (Hà Nội, năm 2014); Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà

nước, Thanh tra Chính phủ về “Khiếu nại, tố cáo hành chính - cơ sở lý luận,

thực trạng và giải pháp” của TS Lê Tiến Hào làm chủ nhiệm (năm 2011) và

các bài viết được đăng trên các tạp chí chuyên ngành cũng đề cập đến khiếu nại và giải quyết khiếu nại, các giải pháp hoàn thiện pháp luật về khiếu nại

Các công trình nêu trên đều nghiên cứu về khiếu nại và giải quyết khiếu nại ở các góc độ, phạm vi khác nhau và ở những địa phương khác nhau Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên ngành chính sách công hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, tổng thể về việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam và đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính Với mong muốn góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính nhằm giảm thiểu các nguy cơ xảy ra “điểm nóng”

về chính trị - xã hội, đơn thư vượt cấp, kéo dài Các công trình trên sẽ là các

tư liệu để luận văn tham khảo và tiếp thu có chọn lọc để đưa ra những giải pháp phù hợp với tình hình thực tế của địa phương

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn là nghiên cứu, phân tích làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách giải quyết khiếu nại hành chính; đánh giá thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện và chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân chủ yếu Trên cơ sở đó đưa ra những quan điểm, đề xuất giải pháp góp phần hoàn thiện hơn nữa chính sách giải quyết khiếu nại hành chính nhằm bảo vệ quyền công dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích nghiêm cứu trên, luận văn thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Làm rõ những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính

- Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam và chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân chủ yếu

- Trên cơ sở quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đưa ra các đề xuất, kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu trong luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

Luận văn tập trung đánh giá thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam từ năm

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản: Thu thập số liệu, tổng hợp, phân tích, so sánh các số liệu thống kê từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, như: Các Văn kiện, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, các văn bản của bộ ngành ở Trung ương và địa phương có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính ở nước ta nói chung và thực tế tại huyện Núi Thành nói riêng Đồng thời, vận dụng các lý thuyết của ngành chính sách công liên quan đến vấn đề thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu, đánh giá của luận văn góp

phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn trong việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính và cung cấp các luận cứ khoa học; đề xuất một số giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý; giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của nhân dân, tạo niềm tin cho nhân dân, góp phần phát huy dân chủ cơ

sở, bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

6.2 Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn góp phần tổng kết kinh nghiệm về

công tác giải quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam Qua đó, chỉ ra các hạn chế, nguyên nhân và đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện trong thời gian đến

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, hệ thống chữ viết tắt, mục lục, danh mục bảng biểu, tài liệu tham khảo Nội dung chính của luận văn gồm có 03 chương, cụ thể:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành

chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện

chính sách giải quyết khiếu nại hành chính từ thực tiễn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm chính sách

Từ điển bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như

sau: "Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ

Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực

cụ thể nào đó Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…" [16]

Thuật ngữ chính sách được sử dụng rộng rãi và được hiểu theo nhiều

góc độ khác nhau Theo James Anderson: "Chính sách là một quá trình hành

động có mục đích theo đuổi bởi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm" Dưới góc độ quản lý, hiểu một cách giản đơn,

chính sách là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề

ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình

1.1.1.2 Khái niệm khiếu nại hành chính

Khiếu nại được coi là quyền chủ thể của công dân, được quy định trong các bản Hiến pháp Việt Nam (Điều 29 Hiến pháp năm 1959, Điều 73 Hiến pháp năm 1980, Điều 74 Hiến pháp năm 1992 và Điều 30 Hiến pháp năm

2013) Hiến pháp năm 2013 quy định “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo

với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân” [32, tr.30] Đây là điểm mới của Hiến pháp

năm 2013 so với những bản Hiến pháp trước đây Từ Hiến pháp năm 1946 trở

đi có nhiều văn bản pháp luật quy định việc xem xét và giải quyết khiếu nại

của công dân nhưng đều chưa có khái niệm cụ thể về khiếu nại; chỉ đến khi Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 mới có khái niệm khá rõ về khiếu nại Khái niệm về khiếu nại thay đổi qua các giai đoạn lịch sử và theo xu hướng ngày càng mở rộng, đầy đủ, rõ ràng hơn, phản ánh quá trình phát triển kinh tế - xã hội, trình độ văn hóa dân chủ, đồng thời cũng thể hiện tính tích cực của công dân trong việc tham gia đấu tranh phòng, chống, ngăn chặn vi phạm pháp luật, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Luật Khiếu nại năm 2011 là văn bản pháp luật chuyên ngành hoàn thiện

nhất từ trước đến nay về khái niệm khiếu nại: “Khiếu nại là việc công dân, cơ

quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán

bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình” [29, tr.8]

Như vậy, khiếu nại là quyền chủ thể của công dân, có quan hệ mật thiết với các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong các lĩnh vực hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và trong các lĩnh vực cá nhân Khiếu nại là phương tiện pháp luật tự vệ khi các quyền chủ thể bị vi phạm, đồng thời là một phương tiện pháp luật mà nhờ đó cơ quan hành chính, những người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý về các quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình

1.1.1.3 Khái niệm giải quyết khiếu nại hành chính

Theo Từ điển Tiếng Việt năm 1996: “Giải quyết” là việc làm cho một

sự việc không còn thành vấn đề, như giải quyết những khó khăn trong đời sống, giải quyết vấn đề mất trật tự công cộng, giải quyết vấn đề cần được giải

quyết nhưng chưa được giải quyết Trong các văn bản về quản lý nhà nước,

thuật ngữ “giải quyết” được hiểu là việc phải xem xét, kết luận và quyết định

về một vấn đề nào đó theo quy định của pháp luật

Theo Từ điển Luật học: “Giải quyết khiếu nại là xem xét, xác minh, kết

luận và quyết định theo trình tự thủ tục do luật quy định các kiểu khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước hoặc chủ thể có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước Đề nghị xem xét lại quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính đó khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi hành chính đó là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức” [62]

Theo quy định của Luật Khiếu nại năm 2011 thì “Giải quyết khiếu nại

là việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại” [29,

tr.9]

Như vậy, giải quyết khiếu nại hành chính là các hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc tiếp nhận, thụ lý; nghiên cứu hồ sơ và tài liệu, chứng cứ có liên quan; xác minh làm rõ nội dung khiếu nại; căn cứ vào kết quả kiểm tra, xác minh và đối chiếu với các quy định của pháp luật để kết luận nội dung khiếu nại; ban hành quyết định giải quyết và tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại khi có hiệu lực pháp luật; đồng thời, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại (nếu có)

1.1.1.4 Khái niệm chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Chính sách giải quyết khiếu nại hành chính xét về bản chất là chính sách công; là tập hợp các chủ trương, chính sách, quyết định, chương trình,…

có liên quan của Nhà nước tập trung vào giải quyết vấn đề khiếu nại, giải quyết mối quan hệ khiếu nại giữa công dân với Nhà nước, giữa người khiếu nại, người bị khiếu nại, người giải quyết khiếu nại và người có liên quan

Như vậy, chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là những chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đưa ra để cơ quan có

thẩm quyền giải quyết khiếu nại căn cứ để ban hành pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính và giải quyết, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình giải quyết khiếu nại nhằm mục đích giải quyết các nội dung khiếu nại

1.1.1.5 Khái niệm thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là để khẳng định tính đúng đắn của chính sách, điều này có nghĩa là chính sách đã ban hành được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền triển khai thực hiện đồng bộ trong đời sống xã hội và đã được xã hội chấp nhận Qua việc thực hiện chính sách, đánh giá những vấn đề đặt ra trong giai đoạn hoạch định chính sách chưa phát sinh, bộc lộ hoặc đã phát sinh, bộc lộ nhưng các nhà hoạch định chưa phát hiện, đến giai đoạn tổ chức thực hiện mới nhận thấy Quá trình thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính sẽ góp phần bổ sung, điều chỉnh và hoàn thiện để ban hành chính sách mới phù hợp hơn với thực tiễn, từng bước đáp ứng yêu cầu của cuộc sống Thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính giúp cho việc đánh giá, phân tích chính sách có sức thuyết phục và đầy đủ hơn Qua thực hiện chính sách, các cơ quan có thẩm quyền mới có thể biết được chính sách đề ra có đạt hiệu quả không, được xã hội và đại đa số nhân dân chấp nhận hay không, có đi vào thực tiễn cuộc sống hay không

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là hiện thực hoá chính sách, đưa chính sách vào đời sống xã hội, đây là khâu có vai trò rất quan trọng trong giải quyết khiếu nại hành chính Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là khâu hợp thành chu trình chính sách, nếu thiếu khâu này thì chu trình chính sách không thể thực hiện được vì nó là một trong những khâu quan trọng kết nối các khâu trong chu trình chính sách thành một

hệ thống Cho dù chính sách có tốt đến đâu đi chăng nữa nhưng không được

tổ chức thực hiện hay thực hiện không đúng thì cũng không mang lại hiệu quả cao, không đạt được mục tiêu đề ra và uy tín của Nhà nước cũng sẽ bị giảm

sút Mục tiêu của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính có liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực; thực hiện chính sách nhằm mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân nên không thể giải quyết hết tất

cả cùng một lúc mà phải giải quyết từng bước một Như vậy, có thể hiểu: Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình tổ chức triển khai thực hiện chính sách đã ban hành vào thực tiễn cuộc sống thông qua hoạt động của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền và các công cụ quản lý để góp phần hiện thực hóa chính sách, nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra; qua đó phát hiện, khôi phục các quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại bị xâm hại bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của công dân và nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước

1.1.2 Đặc điểm của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Đặc điểm của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình hiện thực hóa các chủ trương, chính sách; sử dụng các công cụ, giải pháp nhất định để thực hiện đảm bảo đúng quy định pháp luật thành những kết quả trên thực tế thông qua hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền và sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong xã hội; tạo nền tảng, tiền đề cho việc công khai minh bạch, dân chủ; tạo niềm tin cho nhân dân vào chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước

Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính xem xét, kịp thời giải quyết thông qua thụ lý đơn, kiểm tra, xác minh, kết luận

và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại hành chính Qua đó, kịp thời khôi

phục quyền và lợi ích hợp pháp của công dân bị xâm phạm bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính không đúng quy định pháp luật Đây là một trong những đặc điểm khác biệt giữa thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính với thực hiện các chính sách khác như: Chính sách tài chính, chính sách kinh tế, chính sách an sinh xã hội,…

1.1.3 Vai trò của chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính giúp các nhà hoạch định, tổ chức thực hiện chính sách có sự nhìn nhận khách quan không chỉ đối với thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại mà còn các chính sách khác, như: Chính sách đất đai, chính sách môi trường, chính sách bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư Qua đó, đưa ra các giải pháp hữu hiệu dựa trên các kết quả nghiên cứu từ thực tiễn Kết quả thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là cơ sở, thước đo để đánh giá tổng kết một cách chính xác, khách quan chất lượng, hiệu quả của chính sách giải quyết khiếu nại hành chính đã được cấp có thẩm quyền ban hành

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là tiêu chuẩn để những người làm công tác chỉ đạo, quản lý hành chính nhà nước nhận biết được những yếu kém của mình trong các lĩnh vực để kịp thời cải cách, xử lý những hành vi vi phạm sao cho phù hợp nhất

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là biện pháp quan trọng và thiết thực để củng cố mối quan hệ giữa công dân với Đảng và Nhà nước Thông qua công tác giải quyết khiếu nại tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền tự do, dân chủ; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; góp phần giải quyết các vấn đề xung đột, bức xúc trong xã hội Mặt khác, thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính cũng giúp các cơ quan hành chính nhà nước cải tiến lề lối, tác phong làm việc, thực hành dân chủ; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm pháp luật

nhằm giữ gìn kỷ cương, trật tự, tạo lòng tin của người dân vào chính quyền và

cơ quan quản lý nhà nước, góp phần củng cố và xây dựng bộ máy nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả hơn

Ngoài ra, thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính còn giúp các cơ quan hành chính nhà nước kịp thời phát hiện những sai sót, hạn chế trong hoạt động của mình để uốn nắn, sửa chữa nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật phù hợp với tình hình thực tiễn của cuộc sống Hơn thế nữa, việc thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính còn là động lực thúc đẩy công dân tích cực tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa

1.1.4 Chủ thể thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại

Chủ thể thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính gồm chủ thể trực tiếp và chủ thể gián tiếp

Nhà nước là chủ thể ban hành các chính sách và đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức thực hiện các chính sách Đại diện cho Nhà nước là cán bộ, công chức, cơ quan có thẩm quyền trong bộ máy Nhà nước Chủ thể tổ chức triển khai thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là cơ quan Nhà nước, đứng đầu là Chính phủ, tiếp đến là các bộ, ngành từ Trung ương đến địa phương và UBND các cấp

Để hoạch định chính sách chung và nghiên cứu, tham mưu, đề xuất về thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính, Chính phủ giao nhiệm

vụ cho Thanh tra Chính phủ chủ trì thực hiện; là cơ quan chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ về thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết đơn thư theo quy định của pháp luật UBND các cấp có trách nhiệm chỉ đạo trực tiếp đến các cơ quan trực thuộc như: Thanh tra, Văn phòng HĐND và UBND, Ban Tiếp công dân, Tài nguyên

và Môi trường, Kinh tế - Hạ tầng, Lao động - Thương binh và Xã hội, Trung

tâm Phát triển quỹ đất, các cơ quan, đơn vị liên quan.v.v tham mưu UBND cùng cấp thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính khi được cấp

có thẩm quyền giao

Chủ thể gián tiếp thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

là các cơ quan, tổ chức, cá nhân Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các cá nhân, tổ chức nước ngoài tại Việt Nam cũng là chủ thể thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính như cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác

1.2 Nội dung của thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

1.2.1 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là việc rất cần thiết, vì quá trình thực hiện chính sách là quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài, vì vậy cần xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách để các cơ quan hành chính nhà nước triển khai thực hiện

Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách cần đảm bảo

dự kiến về hệ thống các cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp; dự kiến về cơ chế trách nhiệm của cán bộ quản lý và công chức thực hiện; số lượng, chất lượng nhân sự tham gia tổ chức thực hiện và cơ chế tác động giữa các cấp thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Thứ hai, xây dựng kế hoạch cung cấp các nguồn vật lực: Dự kiến các

trang thiết bị kỹ thuật, cơ sở kiến trúc, nguồn lực tài chính, vật tư văn phòng

phẩm,… phục vụ cho việc tổ chức thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Thứ ba, xây dựng thời gian triển khai thực hiện cụ thể là dự kiến về

thời gian duy trì và các bước tổ chức triển khai thực hiện chính sách từ khâu tuyên truyền đến khâu sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm Mỗi bước đều có mục tiêu cụ thể và thời gian dự kiến cần đạt được cho việc thực hiện mục tiêu đó

Thứ tư, xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách,

cụ thể là hình thức, phương thức kiểm tra, giám sát, tiến độ tổ chức thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Thứ năm, xây dựng nội quy, quy chế thực hiện chính sách; trách nhiệm

của cơ quan hành chính nhà nước; trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền hạn của cán

bộ, công chức tham gia tổ chức điều hành chính sách; xây dựng kế hoạch khen thưởng cho các tập thể, cá nhân có thành tích và đưa ra các biện pháp kỷ luật tập thể, cá nhân có vi phạm trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách

Thứ sáu, dự kiến kế hoạch thực hiện ở cấp nào thì do lãnh đạo cấp đó

thông qua Sau khi quyết định được thông qua, kế hoạch thực hiện chính sách mang giá trị pháp lý và được mọi người chấp hành thực hiện Việc điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung kế hoạch do cấp có thẩm quyền thông qua kế hoạch quyết định Các nội dung cụ thể nêu trên nếu được xây dựng một cách chính xác, hợp lý và bảo đảm tính khả thi thì trong quá trình triển khai thực hiện chính sách sẽ không phải điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung; việc thực hiện chính sách sẽ thuận lợi và đạt hiệu quả cao [2]

1.2.2 Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Khi bản kế hoạch được thông qua, cơ quan hành chính nhà nước phải triển khai tổ chức thực hiện Việc cần làm trước tiên là truyên truyền, vận động nhân dân tham gia thực hiện chính sách Đây là một trong những hoạt

động quan trọng và có ý nghĩa rất lớn trong việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính đối với cơ quan hành chính nhà nước và các đối tượng thực thi chính sách Thực hiện tốt công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách giúp cho các đối tượng chính sách và mọi người dân tham gia thực hiện hiểu rõ được tính đúng đắn, mục đích, yêu cầu và tính khả thi của chính sách Qua đó, họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của nhà nước Đồng thời, phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách còn giúp cho mỗi cán bộ, công chức có trách nhiệm tổ chức thực thi nhận thức được đầy đủ tính chất, quy mô của chính sách với đời sống xã hội để chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp phù hợp và triển khai thực hiện có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách được giao [2]

Việc làm này cần được đầu tư về chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức, lý luận chính trị, trang thiết bị kỹ thuật,… nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền Tuy nhiên, trong thực tế nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương do thiếu và yếu về năng lực trong công tác phổ biến, tuyên truyền; hình thức tuyên truyền chưa phong phú, chủ yếu tuyên truyền bằng miệng nên chất lượng không cao, làm cho quá trình thực hiện chính sách bị biến dạng, giảm sút lòng tin của nhân dân vào Nhà nước

1.2.3 Phân công, phối hợp thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Công tác phân công, phối hợp các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính theo kế hoạch đã được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền thống nhất phê duyệt Việc phối hợp phải đảm bảo nguyên tắc tuân theo các quy định của pháp luật, đảm bảo phù hợp với các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đúng theo các quy định của Luật khiếu nại và pháp luật có liên quan Có sự phân công trách nhiệm cụ thể trong các cơ quan phối hợp nhằm phát huy thế mạnh về

chuyên môn của từng cơ quan và sức mạnh tổng hợp của tập thể đối với công tác này Tăng cường trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan có cử cán bộ, công chức tham gia phối hợp; phải có biện pháp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức được phân công phối hợp; nếu

có vấn đề vướng mắc phát sinh hoặc vi phạm của cán bộ, công chức thì kịp thời phối hợp với cơ quan chủ trì xem xét giải quyết

Những công việc cần phối hợp cụ thể như sau: Công tác đối thoại, tiếp công dân; giải quyết khiếu nại; công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại; bồi dưỡng nghiệp vụ, tiếp công dân, xử lý đơn khiếu nại và phối hợp trong thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Hiệu quả trong công tác thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính phụ thuộc rất nhiều vào việc phân công, phối hợp trong quá trình tổ chức thực hiện và phù hợp với tình hình thực tiễn Vì vậy, trong quá trình phân công, phối hợp thực hiện chính sách cần phải dựa trên năng lực công tác, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu các chính sách, pháp luật có liên quan trong quá trình tham gia xử lý, giải quyết các công việc cụ thể; tránh tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm được phân công

1.2.4 Duy trì thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Duy trì thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là quá trình làm cho chính sách phát huy tác dụng trong đời sống chính trị xã hội Muốn duy trì thực hiện chính sách thì phải thống nhất, đồng thuận về mặt nhu cầu và quan điểm giữa chủ thể thực thi chính sách và đối tượng chính sách; sự tương tác và phối hợp giữa các cơ quan trong thực thi chính sách, năng lực của người thực thi chính sách, sự tham gia của xã hội và phải có môi trường tồn tại chính sách Nếu việc thực thi chính sách gặp phải những khó khăn do môi trường thực tế biến động thì cơ quan nhà nước sử dụng hệ thống công cụ

quản lý tác động nhằm mục đích tạo lập môi trường thuận lợi cho việc thực thi chính sách Đồng thời, chủ động điều chỉnh chính sách cho phù hợp với hoàn cảnh hiện tại [2]

Duy trì chính sách là quá trình làm cho chính sách đó luôn luôn tồn tại

và phát huy hết vai trò tác dụng của nó trong môi trường thực tế

1.2.5 Điều chỉnh chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Trong quá trình thực hiện, do tác động của nhiều yếu tố, chính sách sẽ bộc lộ sự bất cập, hạn chế Vì vậy, điều chỉnh chính sách là hoạt động cần thiết diễn ra thường xuyên trong tiến trình tổ chức thực hiện chính sách Nó được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền để cho chính sách ngày càng phù hợp với yêu cầu quản lý và tình hình thực tế Theo quy định, cơ quan nào ban hành chính sách thì được quyền điều chỉnh, nhưng trên thực tế, việc điều chỉnh các biện pháp, cơ chế chính sách diễn ra rất linh hoạt, vì thế các cơ quan quản lý nhà nước, các ngành, các cấp cần chủ động điều chỉnh biện pháp, cơ chế chính sách để thực hiện sao cho có hiệu quả, miễn là không làm thay đổi mục tiêu của chính sách Tuy nhiên, khi thực hiện, chỉ được điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu, hoặc bổ sung, hoàn chỉnh mục tiêu theo yêu cầu thực tế với nguyên tắc bất di bất dịch là để chính sách phải tiếp tục tồn tại

Nếu cần bổ sung hay hoàn thiện mục tiêu chính sách, các cơ quan nhà nước, các ngành, địa phương cần chủ động đề xuất với cơ quan có thẩm quyền ban hành thực hiện Nếu điều chỉnh mà làm thay đổi mục tiêu của chính sách, có nghĩa là làm thay đổi chính sách, thì coi như chính sách đó không còn tồn tại.Bên cạnh đó, hoạt động điều chỉnh chính sách đòi hỏi phải thật chính xác, hợp lý, không làm sai lệch, biến dạng chính sách, làm cho chính sách trở nên kém hiệu quả, thậm chí xã hội không đồng tình Muốn vậy,

cơ quan hành chính nhà nước các cấp, các ngành phải thường xuyên quan tâm

theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện mới kịp thời phát hiện những sai sót để kịp thời điều chỉnh, bổ sung [2]

1.2.6 Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Khi triển khai thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính, trên thực tế không phải bộ phận nào cũng làm tốt, làm như nhau, vì thế cần có hoạt động theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện chính sách

Qua theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện chính sách nếu phát hiện có những sơ hở, thiếu sót trong quản lý, tổ chức thực hiện thì cần đề xuất các giải pháp chấn chỉnh việc thực hiện, điều chỉnh các biện pháp, cơ chế chính sách kịp thời để góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Đôn đốc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thực hiện, thông qua các công cụ hữu ích nhằm làm cho các chủ thể nỗ lực nhiều hơn để hoàn thành nhiệm vụ, vừa phòng chống những hành vi vi phạm quy định trong quá trình thực hiện chính sách [2]

1.2.7 Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính được tiến hành liên tục, thường xuyên trong thời gian duy trì chính sách Trong quá trình đó

có thể đánh giá từng phần hay toàn bộ kết quả thực hiện chính sách, trong đó đánh giá toàn bộ được thực hiện sau khi kết thúc chính sách Tổng kết, đánh giá trong việc thực hiện chính sách được hiểu là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo, điều hành và chấp hành chính sách của các đối tượng thực thi chính sách [2]

Qua công tác đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm việc thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính cần tổng hợp những hạn chế, bất cập không phù hợp với thực tiễn để đưa ra các đề xuất, kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ, Thanh tra Chính phủ trong việc hoạch định, xây dựng kế hoạch và

tổ chức thực hiện chính sách một cách hiệu quả hơn

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

1.3.1 Hệ thống văn bản pháp luật

Hệ thống pháp luật bao gồm nhiều bộ phận liên quan và thống nhất chặt chẽ với nhau Khi xem xét mức độ hoàn thiện của một hệ thống pháp luật, phải tính đến việc giữa các bộ phận của hệ thống pháp luật có trùng lắp, chồng chéo hay mâu thuẫn không Bất cứ một sự trùng lắp, chồng chéo hay mâu thuẫn nào xảy ra trong hệ thống văn bản pháp luật đều phải được phát hiện và loại ra khỏi hệ thống Do vậy, để bảo đảm tính thống nhất của toàn hệ thống pháp luật đòi hỏi phải thực hiện việc kiểm tra, rà soát văn bản cũng như các quy định có liên quan nhằm phát hiện những trùng lắp, chồng chéo, mâu thuẫn để kịp thời điều chỉnh, sửa đổi hoặc loại bỏ ra khỏi hệ thống pháp luật

Như vậy, đối với pháp luật về khiếu nại sự thống nhất, đồng bộ được thể hiện cụ thể như sau:

Thứ nhất, sự thống nhất, đồng bộ ngay trong nội tại của pháp luật về

khiếu nại Giữa các quy phạm pháp luật về khiếu nại phải thống nhất với nhau Pháp luật về khiếu nại chỉ quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, thời hạn giải quyết; còn giải quyết vấn đề gì, nội dung gì và trong lĩnh vực nào thì phải áp dụng pháp luật trong lĩnh vực chuyên ngành Việc quy định đối tượng của quyền khiếu nại, thẩm quyền, thời hạn giải quyết trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật về khiếu nại hiện nay còn chưa thống nhất

Thứ hai, sự đồng bộ, thống nhất giữa pháp luật về khiếu nại với các bộ

phận khác của hệ thống pháp luật Bất kỳ ngành luật nào cũng đều có các quy định về khiếu nại, điều quan trọng là phải xây dựng sao cho các quy định đó đồng bộ, thống nhất với nhau Hiện nay, pháp luật trong các lĩnh vực này (bao gồm pháp luật về nội dung và pháp luật về hình thức) thì quá nhiều, vừa phức tạp, đa nghĩa, còn chồng chéo, thiếu tính ổn định và tính khả thi, khó áp dụng, khó thực hiện cho cả người khiếu nại cũng như người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại Chẳng hạn Luật Khiếu nại quy định quyết định giải quyết khiếu nại lần hai là quyết định giải quyết có hiệu lực thi hành còn Bộ Luật Tố tụng hình sự thì quyết định giải quyết khiếu nại lần hai là quyết định giải quyết cuối cùng

1.3.2 Năng lực, trình độ đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính thực chất là hoạt động áp dụng pháp luật Do vậy, hiệu quả, chất lượng của hoạt động này phụ thuộc rất lớn vào năng lực công tác, trình độ chuyên môn, phẩm chất đạo đức,

ý chí của đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp làm công tác này

Nếu năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức làm nhiệm vụ giải quyết khiếu nại hành chính có lập trường tư tưởng vững vàng; có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu, tinh thần trách nhiệm cao; phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao thì sẽ phân tích đúng tình huống pháp luật, lựa chọn đúng, phù hợp quy định pháp luật để áp dụng vào tình huống thì chắc chắn hiệu lực, hiệu quả giải quyết khiếu nại sẽ đạt kết quả cao Ngược lại, nếu năng lực, trình độ đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giải quyết khiếu nại hạn chế, yếu kém về năng lực, chuyên môn nghiệp vụ, thiếu tinh thần trách nhiệm trong công việc, giải quyết công việc không khách quan, không công tâm thì khó có thể phân tích đúng tình huống pháp luật, khó lựa chọn quy định pháp

luật phù hợp để áp dụng vào thực tiễn Làm cho hiệu lực, hiệu quả giải quyết khiếu nại không cao, kết quả giải quyết không đúng luật định

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức thiếu tinh thần trách nhiệm, yếu về phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ cũng như kỹ năng hành chính; tác phong làm việc chậm đổi mới, quan liêu, sách nhiễu gây phiền hà khi xử lý, giải quyết công việc, gây bức xúc trong nhân dân, tạo dư luận xã hội

1.3.3 Phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Việc phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính phải đảm bảo nguyên tắc tuân theo các quy định của pháp luật, đảm bảo phù hợp với các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, đúng theo các quy định của Luật Khiếu nại và pháp luật có liên quan; có sự phân công trách nhiệm cụ thể, rõ ràng trong các cơ quan phối hợp nhằm phát huy thế mạnh về chuyên môn của từng cơ quan và sức mạnh tập thể Các cơ quan phối hợp phải cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin, tài liệu khi có yêu cầu của cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm về sự chính xác của các thông tin, tài liệu đó; đồng thời phải cử cán bộ

có năng lực công tác, am hiểu các chính sách, pháp luật có liên quan tham gia

xử lý, giải quyết các công việc cụ thể; tăng cường trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan có cử cán bộ tham gia phối hợp; có biện pháp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức được phân công phối hợp, nếu có vấn đề vướng mắc phát sinh hoặc vi phạm của cán bộ, công chức thì kịp thời báo cáo với cơ quan chủ trì xem xét giải quyết; cơ quan chủ trì cần

tổ chức sinh hoạt trao đổi rút kinh nghiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ được phân công phối hợp, kịp thời động viên khen thưởng những cán bộ, công chức

có thành tích và phê bình các cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm hoặc không

Tuy nhiên, việc giám sát của các cơ quan dân cử và toàn xã hội còn chưa thực chất, vẫn còn một số vụ việc mang ý chí chủ quan, thiếu thực tế Giám sát việc tổ chức thực hiện quyết định giải quyết đã có hiệu lực pháp luật đôi khi còn có biểu hiện buông lỏng; năng lực công tác, trình độ chuyên môn của cán bộ, công chức trong việc giám sát còn hạn chế Làm giảm sút niềm tin của nhân dân vào bộ máy hành chính ở địa phương, không tin vào quyết định giải quyết khiếu nại hành chính, không tin vào sự giám sát của các cơ quan dân cử đối với hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính, làm cho người dân luôn mong muốn có sự phán quyết của cấp trên, của Trung ương nên dẫn đến khiếu nại gay gắt, vượt cấp, kéo dài, phức tạp

1.3.5 Mức độ công khai, dân chủ trong thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính

Để tạo sự đồng thuận trong thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính cho công dân cần ba yêu cầu sau:

Thứ nhất, cần công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện chính

sách giải quyết khiếu nại và phải để cho người dân được giám sát

Thứ hai, tăng cường công tác đối thoại, lắng nghe ý kiến công dân; qua

đối thoại, tuyên truyền, giải thích chính sách pháp luật đến cùng cho công dân được hiểu Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải đối thoại chứ không được ủy quyền, đôi khi phải đối thoại nhiều lần, đưa ra các bằng chứng

để thuyết phục công dân

Thứ ba, quan điểm của người thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại

phải gần gũi với quyền lợi của công dân, không giải quyết kiểu máy móc theo quy định, thậm chí giải quyết qua loa lần một, lần hai rồi hướng dẫn công dân

ra tòa; không đẩy công dân ra xa chính quyền

Tuy nhiên, hiện nay việc công khai, dân chủ trong thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính có nơi, có vụ việc còn mang nặng tính hình thức, chiếu lệ Một số vụ việc giải quyết chưa bảo đảm đầy đủ tính khách quan, công khai, dân chủ, không đúng chính sách pháp luật và chưa phù hợp với thực tế nhưng do mức độ công khai, dân chủ chưa cao, nên người giải quyết khiếu nại có biểu hiện né tránh, đùn đẩy, thấy sai không sửa, làm cho việc giải quyết lòng vòng, kéo dài

1.3.6 Trình độ dân trí, ý thức pháp luật của công dân

Nhận thức của một bộ phận công dân về chính sách, pháp luật liên quan đến khiếu nại còn nhiều hạn chế, trong khi việc tuyên truyền, phổ biến triển khai chủ yếu vẫn nặng về hình thức, chưa thường xuyên, liên tục; nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật chưa phong phú, chủ yếu tuyên truyền miệng thông qua báo cáo viên nên chưa thật sự thu hút, hấp dẫn người dân tham gia, chưa đi vào đời sống của nhân dân Một bộ phận cán bộ, công chức và nhân dân chưa thực sự quan tâm hoặc chưa có thói quen tìm hiểu pháp luật; nhận thức pháp luật được nâng lên nhưng ý thức chấp hành pháp luật còn thấp Một số trường hợp chưa hiểu rõ các quy định của pháp luật về khiếu nại và các pháp luật khác có liên quan; nhận thức về chính sách pháp luật khiếu nại còn hạn chế nên dẫn đến khiếu nại chưa đúng quy định; có trường hợp cố tình liên tục khiếu nại các quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật nhưng vẫn tiếp tục gửi đơn khiếu nại tiếp, thậm chí gửi nhiều cơ quan không có thẩm quyền giải quyết nhưng không đưa ra bằng

chứng mới; thái độ của người khiếu nại hết sức gay gắt nhưng thiếu nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu, chứng lý để chứng minh việc khiếu nại là có cơ sở dẫn đến việc khiếu nại không có điểm dừng Một số trường hợp người dân mặc dù rất am hiểu các quy định của pháp luật, nắm rất chắc các quy định về lĩnh vực đang khiếu nại nhưng cố tình không chấp hành quyết định giải quyết đúng quy định pháp luật; một số trường hợp bị xúi giục, lôi kéo hoặc lợi dụng việc khiếu nại để kích động khiếu nại đông người, gây sức ép đối với cơ quan hành chính nhà nước

Kết luận chương 1

Thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, thể hiện trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước, của cơ quan thanh tra trong quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại hành chính Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng và thường xuyên, thể hiện trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại hành chính Thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành sẽ góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế Nhà nước ban hành các chính sách pháp luật về khiếu nại cũng tạo cơ sở pháp lý vững chắc để công dân có điều kiện thực hiện các quyền khiếu nại của mình

Vì vậy, việc nắm chắc cơ sở lý luận về chính sách giải quyết khiếu nại hành chính là nền tảng cơ bản để nghiên cứu và phân tích đánh giá về thực trạng thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH,

TỈNH QUẢNG NAM 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách giải quyết khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

2.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội của huyện Núi Thành

Huyện Núi Thành nằm phía Nam của tỉnh Quảng Nam, thành lập năm

1983 được tách ra từ huyện Tam Kỳ Vị trí địa lý: Phía Đông giáp Biển đông, phía Tây giáp huyện Bắc Trà My, phía Nam giáp huyện Bình Sơn và huyện Trà Bồng tỉnh Quảng Ngãi, phía Bắc giáp thành phố Tam Kỳ Diện tích tự nhiên 55.583,42 ha, dân số (số liệu thống kê năm 2017) là 144.640 người với

17 đơn vị hành chính (16 xã và 01 thị trấn)

Với vị trí địa lý, phía Nam tiếp giáp với Khu kinh tế Dung Quốc (huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) và phía Bắc giáp thành phố Tam Kỳ (tỉnh lỵ Quảng Nam) Cùng với các tuyến giao thông quan trọng như Quốc lộ 1A, đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, đường sắt Bắc - Nam, ga Núi Thành, sân bay Chu Lai, cảng Tam Hiệp, cảng Kỳ Hà Huyện Núi Thành có điều kiện tốt để giao lưu buôn bán với các tỉnh và các vùng kinh tế trọng điểm trong nước, đây là yếu tố thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của huyện nhà

Là địa bàn trọng điểm của Khu kinh tế mở Chu Lai, là khu vực động lực kinh tế của tỉnh Quảng Nam, tình hình kinh tế - xã hội của huyện nhà tiếp tục phát triển do những dự án đầu tư trước đây đã phát huy hiệu quả; thu ngân sách trên địa bàn tăng nhanh qua các năm; giải quyết công ăn, việc làm cho nhiều lao động trong và ngoài tỉnh; trường, lớp học được đầu tư hiện đại; giao thông thuận tiện; hệ thống y tế hoạt động hiệu quả; nhu cầu thiết yếu và môi trường sống của nhân dân được đảm bảo…

Bên cạnh đó, huyện có nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đặc biệt là tài nguyên biển và rừng Có bờ biển dài khoảng 34km là ngư trường đánh bắt thủy, hải sản với các loại phong phú và trữ lượng lớn, có giá trị kinh tế cao; có khoảng 1.508 phương tiện đánh bắt, sản lượng đánh bắt năm 2019 ước đạt 42.555 tấn; hệ thống sông ngoài có hệ sinh thái nước

lợ rất thuận lợi cho việc nuôi trồng thuỷ sản như tôm, cua, cá, với diện tích là 2.650 ha, sản lượng năm 2019 đạt 55.600 tấn Dãi bờ biển dài nên tiềm năng kinh tế du lịch rất lớn như du lịch sinh thái, văn hóa, thể thao giải trí, nghỉ dưỡng… Tổng diện tích đất rừng 26.098 ha, trong đó rừng trồng 12.596,8 ha, rừng tự nhiên 13.501,2 ha, chủ yếu là rừng phòng hộ hồ Phú Ninh; kinh tế rừng phát triển khá tốt, giá trị thu nhập từ rừng tăng cao, góp phần cải thiện đáng kể đời sống nhân dân các xã niềm núi phía Tây của huyện; rừng phong phú và đa dạng về cấu trúc, có nhiều loài động, thực vật quý hiếm

Một số nét trên lĩnh vực kinh tế: Kinh tế phát triển ổn định và tăng trưởng khá qua các năm, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực Tổng giá trị sản xuất năm 2019 đạt 99.780 tỷ đồng, đạt 99,1% so với kế hoạch năm, tăng 22,88 % so với thực hiện năm 2018, trong đó:

+ Giá trị sản xuất ngành công nghiệp - xây dựng đạt 85.532 tỷ đồng; + Giá trị sản xuất ngành thương mại - dịch vụ đạt 9.978 tỷ đồng;

+ Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp đạt 4.270 tỷ đồng

Tỷ trọng các ngành trong nền kinh tế: Công nghiệp - xây dựng chiếm 85,65%; thương mại - dịch vụ chiếm 10,24%; nông - lâm - ngư nghiệp chiếm 4,11%

Chính các điều kiện thuận lợi đó, những năm qua có rất nhiều nhà đầu

tư trong và ngoài nước có tiềm lực quyết định đầu tư vào Núi Thành và đã thành công, đóng góp rất lớn cho việc phát triển kinh tế - xã hội của huyện nói

riêng và tỉnh Quảng Nam nói chung, điển hình là tập đoàn Công nghiệp cơ khí ô tô Chu Lai - Trường Hải, nhà máy kính nổi Chu Lai, Khu Công nghiệp Tam Hiệp, Khu Công nghiệp Bắc Chu Lai, Khu Công nghiệp Hậu cần cảng Tam Hiệp, Khu công nghiệp Tam Anh

Tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện năm 2019 đạt 49.196

tỷ đồng, tăng 14,17%/năm, chiếm tỷ trọng 43,97%, lớn nhất trong tỉnh Kết cấu hạ tầng phát triển đồng bộ, diện mạo của đô thị Núi Thành ngày càng khang trang, khởi sắc; văn hóa, xã hội ngày càng nâng lên; đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện, cơ bản không còn hộ đói; an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững ổn định, quốc phòng an ninh được tăng cường; hệ thống chính trị được củng cố, kiện toàn vững mạnh đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội huyện nhà

2.1.2 Tình hình khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

2.1.2.1 Tình hình khiếu nại hành chính

Nhìn chung, tình hình khiếu nại hành chính trên địa bàn huyện tiếp tục tăng qua các năm, chủ yếu tập trung ở lĩnh vực đất đai; bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư khi thực hiện chính sách thu hút đầu tư trên địa bàn huyện, thực hiện nhiều dự án lớn, nhiều khu công nghiệp đã hình thành

và phát triển Việc thực hiện chính sách thu hồi đất, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án đã ảnh hưởng đến quyền lợi của nhân dân nên phát sinh khiếu nại

Mặt khác, chính sách pháp luật giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 có thay đổi, gây khó khăn cho việc thực hiện xác nhận nguồn gốc đất để tính bồi thường, hỗ trợ, cụ thể: Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 100 của Luật Đất đai năm 2013 quy định điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn

liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có

giấy tờ về quyền sử dụng đất là “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm

thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính trước ngày 15/10/1993” [33, tr.108] Tuy nhiên, theo

quy định tại điểm b khoản 1 điều 50 của Luật Đất đai năm 2003 quy định điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân, cộng

đồng dân cư đang sử dụng đất là “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm

thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính” [26, tr.50] Trong khi đó, khi thực hiện đo đạc lập hồ

sơ địa chính để giao đất theo Nghị định số 64/CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ rơi vào thời điểm khoản từ năm 1995 đến năm 1998 Như vậy, trường hợp hộ có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính (bản đồ lập theo Nghị định số 64/CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ) khi áp dụng theo Luật Đất đai năm 2003 thì đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng đất để bồi thường, hỗ trợ nhưng áp dụng theo Luật Đất đai năm 2013 lại không đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng đất để bồi thường, hỗ trợ… Đây là một trong những nguyên nhân gây bức xúc trong nhân dân dẫn đến khiếu nại

Ngoài ra, còn có một số vụ việc khiếu nại liên quan đến lĩnh vực chế độ chính sách, môi trường, công chức, viên chức và một số lĩnh vực khác

Với tình hình khiếu nại như trên là nguyên nhân chính gây ảnh hưởng rất lớn đến tình hình an ninh, trật tự xã hội trong thời gian qua trên địa bàn huyện Núi Thành Đơn cử có một số trường hợp phát sinh mâu thuẫn giữa người dân với chính quyền và giữa người dân với nhà đầu tư Trong nhiều dự

án, do tác động của tình hình khiếu nại đã làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án phải kéo dài nhiều năm, đã gây ảnh hưởng xấu đến phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương Một số trường hợp người dân có thái độ sẵn sàng đối đầu, bất phục tùng chính quyền, thậm chí còn hăm dọa cán bộ đang

làm nhiệm vụ vì không đồng tình với cơ chế thu hồi đất hiện nay và cho rằng Nhà nước bồi thường cho dân giá rẻ, giao đất cho doanh nghiệp thực hiện dự

án bán giá cao thu chênh lệch, làm giảm sút niềm tin của một bộ phận không nhỏ nhân dân đối với chính quyền địa phương

Với lượng đơn phát sinh lớn, đôi khi tập trung trong cùng một thời điểm nhưng UBND huyện, các địa phương trên địa bàn huyện đã tập trung thực hiện tốt chính sách giải quyết khiếu nại hành chính, hạn chế tối đa đơn tồn đọng kéo dài, không để xảy ra “điểm nóng” về khiếu nại Qua thực hiện chính sách đã kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý; nhiều vụ việc khiếu nại được giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của nhân dân, tạo niềm tin cho nhân dân, góp phần phát huy dân chủ cơ sở, bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức; hạn chế đơn phát sinh vượt cấp, góp phần ổn định trật tự, an toàn xã hội

2.1.2.2 Nguyên nhân phát sinh khiếu nại trên địa bàn huyện Núi Thành

Có rất nhiều nguyên nhân phát sinh khiếu nại, trên thực tế huyện Núi Thành nổi lên các nguyên nhân chủ yếu sau:

Cơ chế, chính sách, pháp luật nói chung, về giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng thiếu tính thống nhất, chưa sát với tình hình thực tế; cơ chế giải quyết khiếu nại chưa phân định rõ việc tổ chức, thực hiện chức năng quản

lý hành chính và giải quyết khiếu nại hành chính

Hệ thống chính sách pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ, thiếu tính ổn định; tuy đã được sửa đổi, bổ sung để giải quyết được những vấn đề còn tồn tại, vướng mắc trong công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, nhưng chưa giải quyết được hài hòa mối quan hệ giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân Mặt khác, việc sửa đổi chưa đồng bộ, quy hoạch đất đai chưa được đặt trong mối quan hệ khoa học,

chặt chẽ với các loại quy hoạch phát triển khác có liên quan nên rất khó thực thi, thậm chí mâu thuẫn với nhau giữa phát triển kinh tế và giải quyết các vấn

đề xã hội Một số vụ việc khiếu nại về nhà cửa, đất đai do lịch sử để lại, trong khi đó chính sách của nhà nước đã thay đổi không còn phù hợp hoặc không có hồi tố nên công dân bức xúc khiếu nại kéo dài, rất khó xử lý khi áp dụng pháp luật để giải quyết

Các quy định của Nhà nước về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất để thực hiện các công trình, dự án còn có những điểm chưa hợp lý, chưa tạo được những chuẩn mực chung về giá bồi thường đất và

cơ chế điều chỉnh giá theo thời gian Nhiều dự án được phân thành nhiều giai đoạn khác nhau nên thời gian thực hiện kéo dài đã dẫn đến việc người dân có

sự so sánh giá bồi thường giữa các giai đoạn trong cùng một dự án; cũng như việc thường xuyên điều chỉnh, thay đổi, bổ sung pháp luật có liên quan đến chính sách bồi thường, hỗ trợ cũng ảnh hưởng rất lớn đến người dân bị ảnh hưởng bởi dự án Do đó, nếu giải quyết không hợp tình, hợp lý, nhân dân không đồng tình sẽ khiếu nại

Công tác quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực còn nhiều bất cập, hạn chế, nhất là trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai Có một số dự án thu hồi đất nhiều năm nhưng không sử dụng, để hoang hóa hoặc chuyển nhượng lại dự án kiếm lời khiến nhân dân bức xúc, khiếu kiện gay gắt

Nhiều vụ việc tuy đã có quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật nhưng khi người dân gửi đơn khiếu nại tiếp vẫn được các cơ quan cấp trên xem xét lại, một số cơ quan không có thẩm quyền giải quyết khiếu nại nhưng khi người dân gửi đơn vẫn nhận rồi chuyển đơn nên người khiếu nại gửi đơn đến nhiều nơi, dẫn đến việc khiếu nại không có hồi kết

Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật: Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Luật Tiếp công dân, Luật Đất đai, Luật trách nhiệm bồi