Trong những năm gần đây giáo dục mẩm non đã quan tâm chú ý đến việc dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu đã qua sử dụng. Đã có một số tiết kiến tập mà ngành đã xây dụng cho giáo viên học tập. Đây là một nội dung rất hay và thiết thực để phát triển óc quan sát, tư duy, tưởng tượng và khả năng sáng tạo của trẻ. Qua nội dung này còn giáo dục ý thức tiết kiệm và bảo vệ môi trường rất hiệu quả.Đây cũng là hình thức dạy trẻ biết yêu quý sức lao động, biết cách sống tích cực và thân thiện với môi trường ngay khi còn bé. Từ những lí do trên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi nâng cao kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu đã qua sử dụng”.
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI :
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI NÂNG CAO
KỸ NĂNG LÀM ĐỒ DÙNG, ĐỒ CHƠI TỪ NGUYÊN
VẬT LIỆU ĐÃ QUA SỬ DỤNG
Năm thực hiện: 2019-2020 Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo Tên tác giả:
Số điện thoại: 0
Năm học 2019 – 2020
Trang 2PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết vị trí của giáo dục mầm non trong chiến lược pháttriển nguồn lực con người đang được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâmbởi một lẽ rất tự nhiên: Trẻ em – những chủ nhân tương lai của đất nước Mụctiêu của giáo dục mầm non là nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ phát triểntoàn diện theo 5 lĩnh vực Trong đó lĩnh vực phát triển thẩm mỹ là một lĩnh vựcrất quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non, nó nghiên cứu những đặcđiểm của quá trình giáo dục và dạy học trong lĩnh vực thẩm mỹ nhằm phát triểntoàn diện nhân cách trẻ
Năm học 2019 – 2020 phòng giáo dục và đào tạo thị xã Sơn Tây đã triểnkhai hướng dẫn chuyên đề “Tiếp cận học qua chơi và đổi mới hình thức tổ chứchoạt động giáo dục lĩnh vực phát triển Thẩm mĩ” Đây là một chuyên đề baogồm hai hoạt động: Âm nhạc và Tạo hình có vị trí vô cùng quan trọng đối với sựphát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí củatrẻ là một hình thức hoạt động có hiệu quả trong công tác chăm sóc giáo dụctrẻ, giúp hình thành và rèn luyện cho trẻ những phẩm chất tốt đẹp như: tích cực,chủ động, kiên trì, sáng tạo, biết yêu cái đẹp…Và tôi thực sự tâm đắc với hoạtđộng Tạo hình bởi lẽ đây là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sựtác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em, hình thành các phẩm chất,
kỹ năng ban đầu của những con người biết lao động tích cực, sáng tạo
Trong hoạt động tạo hình ngoài việc cho trẻ tiếp xúc với những loại đồdùng đồ chơi hiện đại thì việc làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cũng rất cần thiết chocông tác giáo dục trẻ Hiện nay, đồ chơi cho trẻ em có rất nhiều trên thị trường,tuy nhiên xét về phương diện giáo dục thì chúng không thể đáp ứng đầy đủ cácnhu cầu và mục đích của chương trình dạy học ở trường mầm non Hơn thế nữa,việc mua nhiều đồ chơi cho trẻ không những gây tốn kém mà còn là vấn đề khókhăn đối với các cơ sở giáo dục mầm non và các bậc phụ huynh ở những vùngnông thôn Mặt khác, do tốc độ đô thị hoá đang ngày càng cao, lượng hàng hoátiêu dùng càng nhiều kéo theo lượng rác thải cũng ngày càng tăng gây ô nhiễmmôi trường trầm trọng Vấn đề xử lí rác thải đang trở thành vấn nạn nhức nhốitoàn cầu đòi hỏi bức thiết mỗi con người, mỗi gia đình, mỗi quốc gia cùngchung tay giải quyết Trong khi đó các phế liệu từ gia đình luôn sẵn có và có rấtnhiều để cho các cháu có thể sử dụng tái tạo làm đồ chơi cho chính mình Khi
Trang 3món đồ chơi do tự tay mình làm ra, các cháu sẽ cảm thấy yêu quí và hứng thúhơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn
Trong những năm gần đây giáo dục mẩm non đã quan tâm chú ý đến việcdạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu đã qua sử dụng Đã có một số tiếtkiến tập mà ngành đã xây dụng cho giáo viên học tập Đây là một nội dung rấthay và thiết thực để phát triển óc quan sát, tư duy, tưởng tượng và khả năng sángtạo của trẻ Qua nội dung này còn giáo dục ý thức tiết kiệm và bảo vệ môitrường rất hiệu quả.Đây cũng là hình thức dạy trẻ biết yêu quý sức lao động, biếtcách sống tích cực và thân thiện với môi trường ngay khi còn bé
Trong các trường mầm non, việc tổ chức cho trẻ tự làm đồ dùng đồ chơicũng đã được giáo viên chú ý, tuy nhiên chưa được thực hiện đều đặn và thực sựđạt được hiệu quả như mong muốn
Quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ tôi luôn băn khoăn: Tại sao chúng
ta không tạo ra những đồ dùng, đồ chơi không mất tiền mua mà còn có tác dụnggiáo dục rất tốt cho trẻ vừa góp phần bảo vệ môi trường từ những nguyên vậtliệu sẵn có như: vỏ lon bia, vỏ sữa chua, bìa lịch cũ, các hộp đựng dầu gội sữatắm, vỏ ngao, vỏ sò, hạt gấc, nắp chai, ni lông…?
Từ những lí do trên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi nâng cao kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu đã qua sử dụng”.
II Mục đích của SKKN
Đề tài nghiên cứu nhằm tìm ra một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi hứng thú
và sáng tạo khi tự làm đồ dùng, đồ chơi Từ đó làm phát triển năng khiếu thẩm
mỹ giúp trẻ có một số kỹ năng tạo ra những sản phẩm đẹp, biết tôn trọng giữ gìncái đẹp và yêu thích hoạt động tạo hình
III Đối tượng nghiên cứu.
Biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi nâng cao kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi từnguyên vật liệu đã qua sử dụng
IV Đối tượng khảo sát, thực nghiệm
Trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi lớp A1 trường Mầm non
V Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài tôi đã lựa chọn, sử dụng nhiều phươngpháp như sau:
+ Phương pháp điều tra
+ Phương pháp đàm thoại
Trang 4+ Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.
+ Phương pháp tổng kết
VI Phạm vi, kế hoạch nghiên cứu
- Tháng 8 / tháng 2019 khảo sát tình hình thực tiễn, viết đề cương sáng kiến
- Từ 9/2019 đến tháng 2/2020 thực hiện các kinh nghiệm của đề tài
- Tháng 2/2020 đánh giá kết quả, so sánh đối chứng, hoàn thành văn bản
và in nộp sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN II: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận.
Đặc điểm tâm sinh lý trẻ mầm non là tư duy trực quan nên đồ dùng đồchơi có vị trí vô cùng quan trọng trong quá trình giáo dục và trong các hoạt độnghọc tập của trẻ Đồ dùng đồ chơi được ví như sách giáo khoa của trẻ Vì vậyviệc hướng dẫn trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi là hoạt động cần thiết và bổ ích
Ngày nay, trong thời kỳ công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, kinh tếphát triển mạnh Thị trường đồ chơi trẻ em đa dạng về chủng loại, màu sắcphong phú Trong số đó có những đồ chơi hấp dẫn trẻ song vẫn còn nhiều đồchơi mang tính bạo lực, phi giáo dục, độc hại với trẻ em
Trẻ mầm non luôn có nhu cầu khám phá, hoạt động với đồ vật, đặc biệt làtrẻ 5 tuổi thích được tự tay tạo ra cho mình những đồ dùng đồ chơi Thông quahoạt động giúp thoả mãn nhu cầu giải trí, vui chơi của trẻ, thoả mãn nhu cầunhận thức, giao tiếp, phát triển khả năng tư duy tưởng tượng và tái tạo lại cuộcsống xung quanh trẻ góp phần giáo dục toàn diện cho trẻ
Bên cạnh đó trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình có rấtnhiều các nguyên vật liệu đã qua sử dụng như các loại chai lọ nhựa, bìa lịch cũ,đĩa nhạc băng hình… có thể sử dụng để làm ra các đồ dùng đồ chơi rất phongphú và đa dạng Từ những nguyên vật liệu phế thải đó, chúng ta có thể làm ranhững đồ chơi như bàn ghế, những chiếc ô tô, tàu hoả, hay những con vật ngộnghĩnh đáng yêu sử dụng được vào các hoạt động giáo dục cũng như hoạt động
ở các góc một cách hiệu quả
Làm đồ dùng đồ chơi từ vật liệu phế thải vừa tiết kiệm được tiền, vừa giúpbảo vệ môi trường sạch đẹp Qua hoạt động này nhằm tuyên truyền tới các bậcphụ huynh học sinh cùng phối hợp với nhà trường giáo dục trẻ có ý thức bảo vệmôi trường Môi trường sống của trẻ ngày mai phụ thuộc vào chính những hoạtđộng của trẻ từ ngày hôm nay
Trang 5Muốn làm được điều này giáo viên phải tích cực nghiên cứu, tìm hiểu, sưutầm thu nhặt và tìm ra cách làm đồ chơi một cách sáng tạo Đồng thời tìm ra cácphương pháp hướng dẫn trẻ thực hiện một cách phù hợp, phát huy được tính tíchcực tự lập ở trẻ, phát triển khả năng vận động, sự khéo léo, linh hoạt của cácngón tay, bàn tay, tạo hứng thú hoạt động tạo hình với trẻ.
II Thực trạng:
1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm gần gũi sát sao của PGD, lãnh đạo địa phương, BGH
nhà trường và các bậc phụ huynh tạo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bịdạy học
- là một phường được thành lập từ một xã thuần nông thuộc thị
xã Sơn Tây nên nguồn nguyên liệu phong phú đa dạng, dễ tìm, dễ kiếm…
- Đặc biệt, trong năm học này ngay từ đầu tháng 8, tôi được tham gia họctập chuyên đề “Tiếp cận học qua chơi và đổi mới hình thức tổ chức hoạt độnggiáo dục lĩnh vực phát triển Thẩm mĩ” Đây là một thuận lợi vô cùng to lớn bởi
lẽ qua chuyên đề, tôi nắm vững hơn phương pháp đặc trưng của bộ môn tạo hình
và có nhiều tài liệu để nghiên cứu để đổi mới hình thức tổ chức hoạt động tạohình cho trẻ
- Bản thân tôi có lòng nhiệt huyết yêu nghề mến trẻ và không ngừng họchỏi trau dồi kiến thức từ chị em đồng nghiệp, tham khảo sách báo tài liệu đểnâng cao kiến thức của bản thân mình trong công tác giảng dạy
- Trẻ 5 – 6 tuổi tỷ lệ đi học chuyên cần cao, thuận lợi cho công tác khảosát, thực nghiệm
2 Khó khăn:
- Mặc dù được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, các ban ngành đầu tưxây dựng cơ sở hạ tầng, mua sắm trang thiết bị đồ dùng đồ chơi cho trẻ nhưngthực tế vẫn còn nhiều khó khăn: số lượng học sinh khá đông, đồ dùng đồ chơicòn thiếu chưa phong phú, chưa hấp dẫn trẻ
- Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ trong lớp phát triển không đồng đều, kỹnăng tạo hình của đa số trẻ con chưa đạt yêu cầu, nhiều trẻ chưa có nhiều kỹnăng trong các hoạt động nhóm, hoạt động tập thể: chưa mạnh dạn, thiếu tự tinnên gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động nói chung và tổ chứchướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi nói riêng
- Giáo viên chưa có nhiều thời gian dành cho việc đầu tư làm đồ dùng đồchơi Kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi của giáo viên còn hạn chế, chưa tạo được
Trang 6nhiều đồ dùng đồ chơi mang tính mở có sức bền mà vẫn còn thiên về trang trí,trưng bày hay có sử dụng được thì độ bền không cao, nhanh hỏng và khó sửachữa Hình thức tổ chức cho trẻ làm đồ dùng, đồ chơi chưa phong phú, chưađem lại hiệu quả cao
- Do điều kiện và hoàn cảnh gia đình một số phụ huynh đi làm ăn xa nênviệc quan tâm chăm sóc trẻ còn hạn chế
3 Khảo sát kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi của trẻ:
Khi lựa chọn đề tài này để nghiện cứu, tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ,
để nắm bắt được khả năng thực của trẻ
BẢNG KHẢO SÁT KỸ NĂNG LÀM ĐỒ DÙNG, ĐỒ CHƠI CỦA TRẺ ST
15/39 = 38%
14/39 = 36%
2 Tính say mê tích cực của trẻ
khi tham gia làm đồ dùng, đồ
chơi
20/39 = 51%
10/39 = 26%
9/39 = 23%
3 Khả năng khéo léo và tư duy
sáng tạo, tạo ra đồ dùng đồ
chơi
8/39 = 20%
8/39 = 20%
23/39 = 60%
4 Trẻ thích thú hoạt động với đồ
chơi tự tạo
25/39 = 64%
10/39 = 26%
4/39 = 10%
* Qua việc khảo sát các kỹ năng của trẻ tôi nhận thấy:
- Các thao tác kỹ năng tạo hình của trẻ (Cắt, dán xé, lắp ghép…) tạo ra sảnphẩm.của trẻ còn hạn chế Trẻ chưa hứng thú, say mê với hoạt động tạo hình
- Khả năng khéo léo và tư duy sáng tạo, tạo ra đồ dùng đồ chơi của trẻ chưa cao
- Kỹ năng tham gia trao đổi, kỹ năng làm việc theo nhóm của trẻ chưa tốt
- Chất lượng làm đồ dùng, đồ chơi của trẻ trong hoạt động tạo hình đạt kếtquả chưa cao
Tôi đã tìm ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên như sau:
Giáo viên chưa chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5 tuổi, chưa gầngũi động viên, khuyến khích kịp thời để trẻ mạnh dạn, tự tin thể hiện mình, chưa
Trang 7quan tâm tới từng trẻ chưa đưa ra các biện pháp giúp trẻ hứng thú tham gia làm
đồ dùng, đồ chơi cùng cô
- Khi dạy trẻ tạo hình tôi và đồng nghiệp đã thực hiện một số biện pháp,nhưng chưa linh hoạt, thiếu tính sáng tạo Đồ dùng, đồ chơi mẫu hoặc gợi ý của
cô chưa đẹp, chưa thu hút được sự chú ý của trẻ
- Giáo viên còn hạn chế trong việc kết hợp đan xen, lồng ghép với cáchoạt động khác; các loại hình tạo hình và nguyên vật liệu khác nhau để tạo rasản phẩm có chất lượng, có tính thẩm mỹ cao Các hình thức tổ chức hoạt độngcòn rời rạc, chưa linh hoạt để các cháu hứng thú hơn Môi trường, phương tiệnnguyên vật liệu cho trẻ hoạt động chưa nhiều, chưa phong phú
- Giáo viên chưa mạnh dạn lựa chọn các nội dung mới lạ vào trong hoạt động tạo hình
Trước thực trạng đó, tôi trăn trở làm thế nào để khắc phục những khókhăn và phát huy những mặt tuận lợi để giúp trẻ bộc lộ hết khả năng của mình; ,giúp trẻ học tốt và có những kỹ năng cơ bản về hoạt động làm đồ dùng đồ chơi Chính vì vậy tôi đã dành thời gian nghiên cứu và mạnh dạn đưa ra “Một số biệnpháp giúp trẻ 5-6 tuổi nâng cao kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu
đã qua sử dụng” Hi vọng những biện pháp tôi đưa ra sẽ đóng góp một chút kinhnghiệm nhỏ trong công tác giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi trongtrường mầm non
III Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi nâng cao kỹ năng làm đồ dùng,
đồ chơi từ nguyên vật liệu đã qua sử dun.
Để giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tự làm đồ dùng đồ chơi thườngxuyên và có kết quả tôi đã sử dụng một số biện pháp cơ bản sau:
1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch và nghiêm túc thực hiện kế hoạch.
- Đây là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của mỗi giáo viên khi bướcvào năm học mới Tuy nhiên ở năm học trước, khi xây dựng kế hoạch tôi cũngchú ý đến hoạt động tạo hình nhưng chưa chú trọng đến hoạt động làm đồ dùng,
đồ chơi tự tạo, mỗi tháng trẻ chỉ được một đến hai lần tham gia hoạt động này vànội dung chù yếu đơn giản lặp đi lặp lại: gói quà, làm bưu thiếp nhân các ngày lễngày hội Vì vậy, kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi của trẻ rất hạn chế
- Để khắc phục hạn chế này, ngay từ đầu năm học, căn cứ vào kế hoạchnăm học của BGH nhà trường khi tiến hành xây dựng kế hoạch cá nhân tôi đãxác định việc tổ chức hướng dẫn trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vậtliệu sẵn có trong các hoạt động là một nhiệm vụ quan trọng tiên quyết
Trang 8- Căn cứ vào kế hoạch thực hiện các chủ đề theo quý, tháng, tuần…và cácngày hội, ngày lễ trong năm, tôi đã xác định các đồ dùng đồ chơi cần thiết, phùhợp theo từng chủ đề, ngày hội, ngày lễ để xây dựng kế hoạch tổ chức hướngdẫn trẻ thực hiện thường xuyên, liên tục
Ví dụ: Khi tìm hiểu về Động vật, tôi hướng dẫn trẻ làm con lợn từ vỏ hộp
sữa chua, làm con cá từ các đĩa nhạc cũ, làm con tôm từ rơm, thỏ, gà từ nhữngquả bóng bàn và quả cầu lông cũ…hay khám phá về Gia đình làm bộ ấm chén,bát từ vỏ hộp váng sữa, làm giường ngủ từ vỏ hộp mứt, bánh kẹo, làm bộ bànghế từ vỏ chai…Tìm hiểu về Thực vật làm tranh vườn hoa bằng vỏ ngao sò, ốc.Làm tranh ảnh, bưu thiếp tặng bà, tặng mẹ, tặng cô nhân ngày 20/10, 20/11, 8-3
- Xây dựng kế hoạch tuần, kế hoạch ngày chi tiết cụ thể Dự kiến thời gian
tổ chức hoạt động
Ví dụ: Mỗi tuần, tôi đều dự kiến tổ chức hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ
chơi dựa trên nội dung của các kế hoạch hoạt động giáo dục Căn cứ vào tìnhhình thực tế (khả năng của trẻ, nguyên vật liệu, thời tiết…) tôi sẽ tiến hành vào
những thời điểm hoặc tích hợp vào từng hoạt động cụ thể Trong kế hoạch ngày
tôi chuẩn bị đầy đủ: Hướng dẫn trẻ làm đồ chơi gì? Cần những nguyên vật liệunào? Các bước tạo nên sản phẩm?
Tôi nghiêm túc thực hiện theo đúng kế hoạch đề ra Và kết quả khiến tôithực sự vui mừng: trẻ của lớp tôi sau một thời gian được rèn luyện các kỹ năngcắt, dán, lắp ghép, gấp, in , đồ, dập…tiến bộ rõ rệt Khả năng khéo léo và sángtạo của trẻ cũng được bộc lộ rõ nét hơn
(Hình ảnh 1: Xây dựng kế hoạch)
2 Biện pháp 2: Cho trẻ trải nghiệm với các sản phẩm đồ dùng, đồ chơi gợi ý của cô.
- Đồ dùng, đồ chơi là những vật cụ thể, giúp trẻ cầm nắm dễ dàng để hoạt
động nhằm phát triển các chức năng tâm lí, hình thành nhân cách cho trẻ và phát
triển tình cảm thẩm mỹ Được chơi, được hoạt động là niềm hạnh phúc của trẻ thơ Trong những năm học trước, mặc dù tôi cũng tạo ra không ít sản phẩm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo nhưng chưa thực sự chú tâm vào chất lượng chúng: hình thức chưa đẹp, độ bền chưa cao và còn nặng về trưng bày chứ không cho trẻ sử dụng chưa đáp ứng được nhu cầu chơi của trẻ, chưa kích thích trẻ mong muốn tựtạo ra sản phẩm của riêng mình Từ đó tôi nhận thấy rằng, muốn trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động làm đồ dùng, đồ chơi thì giáo viên phải tích cực cho trẻ trải nghiệm với những đồ dùng, đồ chơi đó để giúp trẻ mở rộng sự hiểu biết về
Trang 9thế giới xung quanh, rèn luyện và hoàn thiện các giác quan đồng thời trẻ hiểu được từ những nguyên vật liệu đã qua sử dụng chúng ta có thể tận dụng để tạo
ra những món đồ dùng, đồ chơi thú vị, có ích từ đó biết không vứt rác bừa bãi, biết phân loại rác, thu gom rác để tái chế nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường cho trẻ
- Trẻ được trải nghiệm các sản phẩm từ đó biết quý trọng sức lao động, biếtchia sẻ đồ dùng, đồ chơi với bạn bè, có ý thức giữ gìn đồ dùng, đồ chơi, có hứngthú, tích cực tạo nhiều đồ chơi thú vị
- Thấy được những tác động tích cực từ việc cho trẻ trải nghiệm với đồ dùng, đồ chơi tự tạo, tôi đã nghiên cứu kỹ và sáng tạo ra những đồ dùng đồ chơi đảm bảo an toàn cho trẻ khi sử dụng, vừa bền vừa mang tính thẩm mỹ cao cho trẻ trải nghiệm mọi lúc, mọi nơi Hiệu quả của biện pháp này là khơi gợi được hứng thú cho trẻ tham gia sáng tạo đồ dùng, đồ chơi, mở rộng sự hiểu biết của trẻ về cuộc sống, giúp trẻ biết quý trọng và bảo vệ thành quả lao động Và trẻ thực sự hào hứng khi được trải nghiệm, thích thú hoạt động với đồ dùng, đồ chơi
tự tạo
( Hình ảnh 2: Trẻ trải nghiệm với đồ dùng, đồ chơi tự tạo )
3 Biện pháp 3: Tạo hứng thú cho trẻ tham gia làm đồ dùng đồ chơi
tự tạo thông qua hoạt động tạo hình và các hoạt động khác.
3.1 Trong giờ hoạt động tạo hình.
- Trong giờ học tạo hình đây là hoạt động chính mà cô có thể cung cấpkiến thức và các kỹ năng tạo hình cho trẻ hữu dụng nhất Trẻ mầm non học bằngchơi, bằng các giác quan, bằng thử nghiệm, thực hành, tương tác, chia sẻ kinhnghiệm Trẻ thích khám phá những điều mới lạ xung quanh Trước đây, mặc dùcũng đã tổ chức các hoạt động tạo hình: làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo cho trẻ theođịnh hướng lấy trẻ làm trung tâm song do nội dung còn nghèo nàn và hình thức
tổ chức chưa linh hoạt, số lần thực hiện còn ít, nguyên vật liệu hạn hẹp chưaphong phú nên trẻ chưa hứng thú với hoạt động này, kỹ năng của trẻ còn hạnchế, chất lượng của sản phẩm không caoDo vậy, tôi đặc biệt chú trọng đến sựhứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình bởi sự sáng tạo của trẻ phát triển tốtnhất trong một môi trường học tập phong phú với các nguồn nguyên liệu vàphương tiện khác nhau cho trẻ thử nghiệm và tự do bộc lộ bản thân mình
a Lựa chọn nội dung phong phú, đa dạng phù hợp với độ tuổi đồng thời mạnh dạn lựa chọn tổ chức hoạt động tạo hình với thể loại mới: ví dụ: Nghệ thuật gấp giấy Origami Nhật Bản vào dạy trẻ.
Trang 10Thông qua học tập chuyên đề ”Tiếp cận học qua chơi và đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục lĩnh vực phát triển Thẩm mĩ” với mong muốn trẻ được tiếp cận với nhiều xu hướng nghệ thuật khác nhau đồng thời phát triển khả năng tưởng tượng sáng tạo, kích thích nhu cầu hoạt động tích cực tạo sản phẩm của trẻ, tôi đã lựa chọn một hoạt động tạo hình thể loại mới để dạy trẻ làm
đồ dùng, đồ chơi đó là: Nghệ thuật gấp giấy Origami Nhật Bản
Chỉ cần sử dụng những mảnh giấy nhỏ là đã có thể biến hóa thành những hình dạng khác nhau: con vật, bông hoa hay đồ vật nào đó Origami là một môn nghệ thuật độc đáo, đòi hỏi sự khéo léo, óc sáng tạo và còn có tác dụng như một liệu pháp tâm lý, giúp trấn an tinh thần, mang lại niềm vui và cảm hứng cho con người khi hoàn thành một tác phẩm Orgari tạo các nếp gấp theo lý thuyết hình cây Và ứng dụng các nguyên tắc trong hình học topo để tạo hình chiếu Phải kiên nhẫn và cẩn thận trong từng bước gập Học Origami giúp trẻ tư duy hình ảnh, hình học trực quan, trừu tượng, không gian, các khối 3 chiều, các hình tam giác, hình vuông…rất có lợi cho sự phát triển tư duy của trẻ
Khi dạy trẻ gấp giấy Origami, tôi cũng lựa chọn dạy trẻ gấp những sản phẩm đơn giản, phù hợp với nội dung giáo dục từng tháng
Ví dụ: Ở tháng 10 có chủ đề sự kiện “ Ngày 20/10”, tôi dạy trẻ gấp những hộp quà, những trái tim màu đỏ để dành tặng cho những người bà, người mẹ yêuquí của mình Trong tháng 11, tôi dạy trẻ gấp những bông hoa màu sắc khác nhau dành tặng cho cô giáo Tháng 12 tìm hiểu, khám phá về động vật, tôi dạy trẻ gấp những con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu, gần gũi mình như: con mèo, con voi, con ếch, con cua, con cá…để trang trí môi trường lớp học và sử dụng vào các hoạt động khác của trẻ…
Trong quá trình dạy trẻ, tôi cũng luôn khuyến khích trẻ sử dụng đa dạng
kỹ năng và nguyên vật liệu tạo hình để hoàn thành sản phẩm Ví dụ, trước khi trẻ gấp con cá vàng, trẻ phải sử dụng kéo để cắt giấy thành 1 hình vuông Sau khi gấp xong, trẻ có thể tạo mắt cá, vảy cá bằng cách vẽ, dán thêm các nguyên vật liệu khác
( Hình ảnh 3,4:Trẻ học gấp giấy Origami trong giờ tạo hình)(Hình ảnh 5,6,7,8,: Một số sản phẩm của gấp giấy Origami Nhật Bản)
b Chuẩn bị đồ dùng:
Để đảm bảo an toàn, tiết kiệm khi sử dụng nguyên liệu tạo hình tôi luônchú ý những điểm sau: An toàn (không nhọn, không có cạnh sắc, không độchại…); Rẻ tiền (những nguyên vật liệu có ở địa phương); Dễ kiếm (ví dụ: vỏ ốc,
Trang 11hến, vỏ, hộp, vải vụn…); Dễ bảo quản hay cất giữ, dễ sửa chữa; Dễ cầm (phùhợp với tay cầm của trẻ); Dễ cung cấp kinh nghiệm bao gồm các giác quan.
Tạo cơ hội để lựa chọn và sắp xếp nguyên liệu, quan sát sự tưởng tượng Đồdùng đồ chơi còn hạn chế nên tôi luôn huy động trẻ, phụ huynh học sinh tìm kiếmnguyên vật liệu, phế thải có sẵn ở địa phương như rơm, rạ, râu ngô, lá cây, vỏ hến,giấy, vải vụn tôi có thể tạo ra nhiều các các đề tài khác nhau
c Chú trọng công tác sử dụng và bảo quản đồ dùng, đồ chơi.
Muốn sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo có hiệu quả thì phải tính toán ngay
từ khâu chuẩn bị làm đồ dùng đó để tránh lãng phí thời gian, công sức và tiềnbạc Đầu tiên là sử dụng những nguyên vật liệu có thể sử dụng được ngay màkhông cần tái chế lại hay tái chế ít, tốn thời gian ít nhất như rơm, vỏ sò, lá cây,chai nước, hộp sữa, đĩa CD, ống hút, lịch cũ, báo, giấy A4 đã qua sử dụng…
Thường xuyên, cập nhật đồ chơi vào sổ tài sản nhóm lớp, có ghi chú rõràng khi cần có thể mượn, trao đổi giữa các nhóm lớp Trưng bày đồ dùng đồchơi tự tạo trong môi trường lớp phù hợp Hướng dẫn trẻ cách chơi và cách bảoquản đồ dùng đồ chơi thật tỉ mỉ, cẩn thận phù hợp với đề tài, đúng lúc đúng chỗ,khai thác có hiệu quả Thường xuyên thay đổi cách chơi để trẻ không bị nhàm chán
2.2 Thông qua các môn học khác
* Thông qua hoạt động âm nhạc:
- Khi hát về các con vật thì tôi cho trẻ quan sát các con vật được làm từ
các vật liệu như vỏ trứng làm ra con gà, con vịt;… Tôi sử dụng những chiếc mũ
âm nhạc được làm từ thiệp mời, bìa lịch nhiều màu sắc…Từ đó khêu gợi trí tò
mò, kích thích trẻ có mong muốn tạo ra sản phẩm; cuối giờ khi chuyển hoạtđộng tôi có thể hướng dẫn trẻ làm đồ chơi mà trẻ thích
* Thông qua hoạt động khám phá:
- Khi trẻ khám phá về các chủ đề, tôi thiết kế các mô hình sa bàn bằng các
đồ chơi tự tạo từ những nguyên vật liệu sẵn có để trẻ quan sát, trẻ vừa học tậpvừa được cô giáo giới thiệu cách làm, động viên khuyến khích trẻ làm đồ dùng
đồ chơi cùng cô
Ví dụ: Khi khám phá chủ đề: “Một số con vật nuôi trong gia đình”, tôi
cho trẻ sử dụng các hộp cát tông để cắt, dán, ghép lại thành chuồng cho gia súcgia cầm ở, dùng sợi nilon, rơm làm thành ổ gà … Thông qua hoạt động đó vừarèn luyện sự khéo léo cho trẻ vừa giáo dục trẻ ý thức chăm sóc, bảo vệ vật nuôi
( Hình ảnh 9, 10: Sản phẩm một số con vật )
* Thông qua hoạt động làm quen văn học:
Trang 12- Tôi hướng dẫn trẻ cùng cô làm sa bàn, con rối từ những vỏ hộp, bìalịch cũ để sắm vai các nhân vật trong truyện khiến trẻ rất thích thú
* Thông qua hoạt động làm quen với toán:
- Hướng dẫn trẻ làm máy bay giấy bằng thiệp mời làm đối tượng cho trẻ
đếm, thêm, bớt trong giờ làm quen với toán…
2.3 Thông qua các hoạt động trong ngày:
* Thông qua hoạt động góc:
Tổ chức tốt hoạt động góc sẽ tạo điều kiện cho trẻ thực hiện tốt các hoạtđộng học có chủ đích, hướng tới hoàn thiện các chủ đề Vì thế, trong quá trình tổchức hoạt động góc, tôi luôn tạo các tình huống khuyến khích trẻ cùng nhau thảoluận đưa ra các ý tưởng và cách làm đồ dùng đồ chơi Tôi tham gia vào quá trìnhlàm đồ dùng, đồ chơi của trẻ như một hướng dẫn viên, một vai chơi nhằm gợi ýcho trẻ lựa chọn các nguyên liệu, trao đổi với trẻ về cách làm
Ví dụ: Với nội dung tìm hiểu về “Thế giới động vật”, khi tổ chức hoạt
động góc, mượn ý tưởng xây dựng trang trại chăn nuôi, tôi gợi ý cho trẻ kể cácloài gia súc, gia cầm trẻ biết, trò chuyện về các đặc điểm, điều kiện sống của
chúng Dùng lời khuyên hoặc trao đổi với trẻ giúp trẻ thực hiện các ý tưởng \
*Thông qua hoạt động ngoài trời.
Nguồn ấn tượng không bao giờ cạn về cái đẹp chính là thiên nhiên Thiênnhiên có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với sự phát triển của tâm hồn con người Tiếpxúc với thiên nhiên, trẻ càng thêm yêu quí thiên nhiên và tăng thêm ý thức bảo
vệ, chăm sóc thiên nhiên
Thông qua các giờ chơi ngoài trời tôi dạy trẻ làm các đồ dùng đồ chơi làcác con vật từ những lá cây Tôi thường có kế hoạch sẵn để trẻ sưu tầm lá cây
để phơi khô hoặc khi hoạt động ngoài trời tôi chia và phân công nhóm cho trẻ đinhặt lá cây trên sân trường
( Hình ảnh 11, 12,13,14: Một số sản phẩm từ lá cây )
* Đặc biệt thông qua các buổi giao lưu khối hàng tuần và qua các sự kiện tháng, tôi dạy trẻ làm những đồ dùng phù hợp với nội dung của kế hoạch giáo
dục tháng đó * Thông qua hoạt động chiều
Ở các hoạt động chiều, tôi thường xuyên hướng dẫn trẻ chuẩn bị đồ dùng
đồ chơi phục vụ cho các giờ học của ngày hôm sau Nhờ vậy, các tiết dạy của tôiluôn phong phú đồ dùng đồ chơi cho hoạt động chính giúp trẻ hào hứng, tích cực tham gia hoạt động cùng cô
Trang 13Qua một thời gian áp dụng biện pháp tôi thấy trẻ lớp tôi hứng thú, tích cựchoạt động, các kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi như: cắt, dán, lắp ghép, gắn, gấp…thành thạo hơn, khéo léo hơn, nhiều trẻ bộc lộ sự sáng tạo cao trong hoạt động
4 Biện pháp 4: Chú ý đến bồi dưỡng năng lực cá nhân trẻ
Như ta đã biết, mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, không giống nhau, không trộn lẫn vào nhau được Do vậy, trình độ nhận thức, cảm xúc, hứng thú, năng khiếu, năng lực cá nhân của từng trẻ là không đồng đều Vì thế, ngay từ đầu năm học, tôi luôn qua tâm đến việc tạo không gian nghệ thuật trong và ngoài lớp học tạo cảm hứng vui tươi cho trẻ khi hoạt động Bởi vì tôi thấy rằng trước đây, môi trường trong và ngoài lớp học tôi trang trí sơ sài, đơn giản mang tính chất có lệ cho xong nên chưa thu hút được trẻ, chưa tạo được cảm xúc mongmuốn tham gia hoạt động cho trẻ Mặt khác, trước đây, tôi chưa quan tâm sát sao đến năng lực của từng trẻ, chưa coi trọng công tác bồi dưỡng năng lực cá nhân trẻ do đó sự tiến bộ của trẻ không cao Do đó năm nay tôi cũng sát sao theodõi, đánh giá để kịp thời phát hiện năng khiếu, năng lực cá nhân của từng trẻ từ
đó có biện pháp hỗ trợ, khuyến khích, tạo cơ hội để trẻ được phát triển tốt nhất .Tài năng của trẻ chỉ được mọi người biết đến và công nhận khi nó được thể hiện
ra Vì vậy, tôi thường xuyên tổ chức các cuộc thi làm đồ dùng, đồ chơi ở qui mô nhỏ trong nhóm lớp theo chủ đề nhân các ngày lễ, ngày hội hàng tháng nhằm khuyến khích những trẻ có khả năng, năng khiếu thể hiện sự sáng tạo của mình góp phần khơi gợi óc nghệ thuật cho trẻ, đồng thời động viên những trẻ nhút nhát, thiếu tự tin cố gắng hơn để tạo ra được nhiều tác phẩm đẹp Tất cả những trẻ tham gia hội thi đều được trao phần thưởng do vậy trẻ rất thích thú, phấn khởi, qua đó kích thích trẻ tạo ra sản phẩm và rèn kỹ năng làm đồ dùng, đồ chơi
từ các cuộc thi Với những trẻ khả năng tạo hình còn hạn chế, tôi luôn quan tâm,động viên trẻ trong các hoạt động, hướng dẫn trẻ làm mọi lúc, mọi nơi, trao đổi với phụ huynh để cùng giúp trẻ tự tin hơn
Sau khi thực nghiệm biện pháp này trong một khoảng thời gian là 6 tháng,tôi thấy các con có tiến bộ rõ rệt Những trẻ có kỹ năng tốt như Như Quỳnh, Quốc Khánh, Quang Bình, Huy Hoàng, Gia Bảo, Minh Sang…đã tạo ra được rấtnhiều sản phẩm đẹp có sáng tạo, còn những trẻ kỹ năng tạo hình còn hạn chế như Quang Hiếu, Minh Dương, Bảo Châu, Hà Linh, Minh Sơn cũng đã làm ra được sản phầm tuy chưa đẹp nhưng cũng đã có sự tiến bộ vượt bậc
(Hình ảnh 15,16: Không gian nghệ thuật trong và ngoài lớp học)
5 Biện pháp 5: Công tác phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh học sinh.
Trang 14Để nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ vật liệu sẵn có,tôi đã tích cực làm công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh :
+ Trao đổi, liên hệ với cha mẹ trẻ để họ hiểu biết về tác dụng và tầm quantrọng của hoạt động này với trẻ
+ Thông qua các hình thức: họp phụ huynh, trao đổi với cha mẹ vào cácgiờ đón trả trẻ, tôi giới thiệu với các bậc phụ huynh về chương trình học, nộidung các chủ đề, nhu cầu đối với hoạt động của trẻ và mong muốn sự tham giacủa phụ huynh, giới thiệu các đồ dùng đồ chơi tự làm, tác dụng sử dụng của đồdùng đồ chơi, từ đó vận động tới các bậc phụ huynh thu gom ủng hộ phế liệu từgia đình đem đến làm học liệu ở lớp Bên cạnh đó, hằng ngày tôi trao đổi, độngviên phụ huynh khuyến khích trẻ làm đồ dùng đồ chơi ở nhà, phụ huynh cùnglàm với trẻ sau đó mang sản phẩm đến trường trưng bày
+ Làm công tác tham mưu với nhà trường tổ chức các đợt thi “Bé khéotay làm đồ dùng đồ chơi”; tổ chức các buổi triển lãm đồ dùng đồ chơi làm từ vậtliệu phế thải trong các ngày hội, lễ, tết, mời sự tham gia của phụ huynh để làmtốt công tác tuyên truyền, công tác xã hội hoá giáo dục
IV Kết quả thực hiện:
Sau khi sử dụng các biện pháp nêu trên trong quá trình giáo dục trẻ tôi thấy:
2 Đối với giáo viên.
- Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng thực tế, tôi đã rút ra cho mìnhnhiều kinh nghiệm hơn, hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ sáng tạo hơn, tíchcực hơn trong việc tìm kiếm, sưu tầm nguyên vật liệu phục vụ cho hoạt độnglàm đồ dùng đồ chơi tự tạo
- Đồ dùng, đồ chơi dạy học phục vụ cho các hoạt động phong phú và hấpdẫn, mang lại hiệu quả cao trong các hoạt động của trẻ
- Luôn nhận được sự ủng hộ nhiệt tình và tin tưởng quý mến của phụ huynh