Thị trường chứng khoán tổng quan về thị trường chứng khoán

TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN Lịch sử hình thành TTCK thế giới Quá trình hình thành và phát triển TTCK Việt Nam Khái niệm và nguyên tắc hoạt động của TTCK Phân loại TTCK Chức năng của TTCK Cơ chế điều hành và giám sát TTCK Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán: + Công ty chứng khoán + Quỹ đầu tư chứng khoán + Các trung gian tài chính Các tổ chức có liên quan đến thị trường chứng khoán + Cơ quan quản lý nhà nước + Sở giao dịch chứng khoán + Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán + Tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán + Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán + Các tổ chức tài trợ chứng khoán + Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm… Thị trường thứ cấp: + Định nghĩa: là hoạt động chuyển nhượng quyền sở hữu chứng khoán từ tay nhà đầu tư này sang nhà đầu tư khác. + Đặc điểm: Việc mua bán không làm tăng hay giảm nguồn vốn cho chủ thể phát hành ra nó Là một thị trường cạnh tranh tự do Là một thị trường hoạt động không ngừng nghỉ

- Năm 1453 hình thành phiên chợ đầu tiên tại TP Bruges, (Bỉ) với từ tiếng Pháp: “Bourse” có nghĩa là “mậu dịch thị trường” hay “Sở giao dịch”

- Năm 1547 chuyển sang Auvers, Bỉ

- Giữa XVI thành lập mậu dịch thị trường tại London, kế tiếp tại Pháp, Đức, Bắc Âu

06/01/24

2

- Phát triển mạnh cả về lượng lẫn chất nên phân thành nhiều thị trường: TT giao dịch hàng hóa, TT hối đoái, TT giao dịch các hợp đồng tương lai và TT chứng khoán

- Các giao dịch ban đầu diễn ra ngoài trời

- Năm 1921, tại Mỹ giao dịch ngoài trời chuyển vào nhà, hình thành Sở giao dịch CK

- Các giao dịch thủ công kết hợp với máy vi tính và chuyển dần sang hệ thống giao dịch điện tử

- Lịch sử TTCK trải qua

+ 1875-1913: TTCK phát triển mạnh+ 29/10/1929(ngày thứ Ba đen tối): TTCK khủng hoảng+ 19/10/1987(ngày thứ Hai đen tối):TTCK khủng hoảng+ Cho đến nay có khoảng 160 sở giao dịch CK

06/01/24

3

I LỊCH SỬ HÌNH THÀNH TTCK THẾ GIỚI

2 Cơ sở hình thành thị trường chứng khoán

Cơ sở hình thành Thị trường chứng khoán

Quá trình giao lưu vốn trong

I LỊCH SỬ HÌNH THÀNH TTCK THẾ GIỚI

Do tốc độ phát triển nhanh, thị trường giao dịch các loại hàng hoá được tách ra:

• Giao dịch hàng hoá => Thị trường hàng hoá

• Giao dịch ngoại tệ => Thị trường hối

đoái

• Giao dịch chứng khoán => Thị trường chứng khoán

II Quá trình hình thành và phát triển

TTCK Việt Nam

 Xây dựng và phát triển TTCK là mục tiêu đã được Đảng và

Chính phủ Việt Nam định hướng từ những năm đầu thập kỷ

90 (thế kỷ 20)

 Ngày 6/11/1993, thành lập Ban Nghiên cứu xây dựng và

phát triển thị trường vốn thuộc NHNN

 Tháng 9/1994, Chính phủ quyết định thành lập Ban soạn

thảo Pháp lệnh về chứng khoán và TTCK

 Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước được thành lập ngày

28/11/1996, là cơ quan thuộc Chính phủ

 Ngày 19 tháng 02 năm 2004, chuyển Uỷ ban Chứng khoán

Nhà nước vào Bộ Tài chính

 Luật CK có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/ 2007

06/01/24

6

2 Các chủ thể tham gia TTCK:

+ UBCKNN: 1996

+ Công ty chứng khoán

+ Công ty niêm yết

+ Ngân hàng chỉ định thanh toán

+ Trung tâm nghiên cứu đào tạo CK

+ Công ty quản lý quỹ

+ Trung tâm lưu ký: 3/5/2006 bắt đầu hoạt động

3 Cơ cấu các thành viên:

a Trung tâm giao dịch chứng khoán

- Trung tâm Giao dịch CK Hà Nội được thành lập ngày

20/1/2005 Nay là Sở GDCK Hà Nội (HNX)

- Trung tâm giao dịch CK TP.HCM khai trương hoạt động từ

ngày 20/7/2000 Nay là Sở GDCK TP.HCM (HOSE)

- Thị trường giao dịch CK UPCOM (Unlisted Public

Company Market)

7

b Ngân hàng lưu ký

* Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt nam (BIDV)

* Ngân hàng Deutsche Bank AG CN TPHCM (DEB)

* Ngân hàng Hồng Kong- Thượng Hải CN TPHCM (HSBC)

* Ngân hàng Standard Chartered CN HN (SCB)

* Ngân hàng ngoại thương Việt nam (VCB)

3 Cơ cấu các thành viên

2 AGRIC- Công ty chứng khoán Ngân hàng Nông nghiệp

3 BSC- Công ty chứng khoán Ngân hàng đầu tư

4 BVSC- Công ty chứng khoán Bảo Việt

5 DAS- Công ty chứng khoán Ngân hàng Đông Á

6 FSC- Công ty chứng khoán Đệ Nhất

7 HPSC- Công ty cổ phần chứng khoán Hải Phòng

8 HSC- Công ty cổ phần chứng khoán TP HCM

9 IBS- Công ty chứng khoán Ngân hàng Công Thương

10 MSC- Công ty Cổ phần chứng khoán Mê Kông…

c Công ty chứng khoán

1 ACBS- Công ty chứng khoán Ngân hàng Á Châu

1 Khái niệm TTCK (The Securities Market, Stock Market)

Là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và dài hạn (từ 1 năm): trái phiếu, cổ phiếu, các công cụ tài chính khác ở thị trường sơ cấp và thứ cấp

2 Đặc điểm của TTCK:

- Hàng hóa có tính chất đặc biệt

+ Công cụ của TTCK: cổ phiếu, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, các hợp đồng vay thế chấp, các loại chứng khoán phái sinh

+ Giá trị thay đổi theo thời gian+ Không có yếu tố vật chất trong hàng hóa

III KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC

HOẠT ĐỘNG CỦA TTCK

2 Đặc điểm của TTCK:

- Hoạt động tuân theo luật lệ, nguyên tắc riêng

- Người mua và người bán không trực tiếp giao dịch với nhau mà thông qua trung gian (các công ty chứng khoán)

- Có tính sinh lợi và rủi ro rất cao

- Khi kết thúc giao dịch chỉ thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán mà không phải chuyển chứng khoán từ người bán sang người mua

- Luôn có “hiệu ứng đàn cừu hay xu thế bầy đàn”

- Là một nền kinh tế bong bóng

III KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG CỦA TTCK

III KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC HOẠT

ĐỘNG CỦA TTCK

3 Nguyên tắc hoạt động của TTCK:

3.1 Nguyên tắc công khai: Phải công khai thông tin đầy đủ,

chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận nhằm bảo vệ nhà đầu tư

3.2 Nguyên tắc trung gian: Các giao dịch được thực hiện

thông qua các cty CK

3.3 Nguyên tắc đấu giá

a Căn cứ vào hình thức đấu giá

- Đấu giá trực tiếp: tại quầy giao dịch

- Đấu giá gián tiếp: qua ĐT và mạng vi tính

- Đấu giá tự động: qua hệ thống mạng vi tính

b Căn cứ vào phương thức đấu giá

- Đấu giá định kỳ

- Đấu giá liên tục

06/01/24

12

III KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC

Nhà đầu tư

Thị trường chứng khoán

Thị trường sơ cấp Thị trường thứ cấp

Thị trường giao dịch tập trung (Sở giao dịch)

Thị trường phi tập trung

- Thị trường sơ cấp:

+ Định nghĩa: là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành Việc phát hành chứng khoán ra công chúng trên thị trường này là việc các nhà phát hành bán ra lần đầu các chứng khoán cho các nhà đầu tư

+ Đặc điểm:

* Là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành

* Làm tăng vốn đầu tư cho nền kinh tế

* Tạo ra hàng hóa chứng khoán cho thị trường giao dịch

* Là một thị trường hoạt động không ngừng nghỉ

IV PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG

CHỨNG KHOÁN

1 Căn cứ vào sự luân chuyển của nguồn vốn

- Mối liên hệ giữa Thị trường thứ cấp và sơ cấp:

IV PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG

CHỨNG KHOÁN

1 Căn cứ vào sự luân chuyển của nguồn vốn

Thị trường sơ cấp Thị trường thứ cấp

Là tiền đề cho hoạt động của thị trường thứ cấp vì tạo ra hàng hóa giao dịch

Tạo động lực cho sự phát triển của thị trường

sơ cấp vì tạo ra tính thanh khoản cho CK

- Thị trường chứng khoán tập trung

+ Là thị trường hoạt động theo đúng các quy định của pháp luật.+ Là nơi mua bán các chứng khoán đã niêm yết

- Thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC – Over The

Counter)

+ Là thị trường mua bán chứng khoán nằm ngoài sở giao dịch, không có sự kiểm soát từ UBCKNN Tại đây người mua và người bán giao giao dịch thỏa thuận với nhau

IV PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG

CHỨNG KHOÁN

2 Căn cứ vào phương thức hoạt động của thị trường

- Thị trường cổ phiếu: là thị trường giao dịch mua bán các loại

cổ phiếu, bao gồm CP thường và CP ưu đãi

- Thị trường trái phiếu: là thị trường giao dịch và mua bán các

trái phiếu đã được phát hành, bao gồm các TP công ty, TP đô thị và TP chính phủ

- Thị trường các công cụ chứng khoán phái sinh: là thị

trường phát hành và mua đi bán lại các chứng từ tài chính khác như: quyền mua cổ phiếu, hợp đồng quyền chọn và các loại khác

IV PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG

CHỨNG KHOÁN

3 Căn cứ vào hàng hóa trên thị trường

CHỨC NĂNG CỦA TTCK

TẾ

THÚC ĐẨY CÁC DOANH NGHIỆP SỬ DỤNG VỐN SXKD MỘT CÁCH CÓ HIỆU

KIỆM VÀ CUNG CẤP MÔI

TRƯỜNG ĐẦU TƯ CHO

CÔNG CHÚNG

TẠO MÔI TRƯỜNG GIÚP CHÍNH PHỦ THỰC HIỆN CÁC CHÍNH SÁCH VĨ MÔ

V CHỨC NĂNG CỦA TTCK

2 Những tác động tiêu cực trên TTCK

NHỮNG TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC TRÊN TTCK

VI CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH VÀ GIÁM SÁT TTCK

1 Khái niệm và sự cần thiết

a Điều hành TTCK: là các hoạt động được tiến hành nhằm duy trì sự vận hành của thị trường bởi các chủ thể có quyền lực nhất định

b Giám sát TTCK: là việc tiến hành theo dõi kiểm tra các hoạt động diễn ra trên TT nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm.

c Sự cần thiết: TTCK là thị trường bậc cao, tập trung các nguồn vốn lớn cho đầu tư phát triển kinh tế trung-dài hạn, có tác động rất lớn đến môi trường đầu tư nói riêng và nền kinh tế nói chung

06/01/24

22

2 Cơ chế điều hành và giám sát

a Các cơ quan quản lý của chính phủ:

- UBCK :

+ Thực hiện các quy định, quy chế về quản lý ngành CK

và phối hợp với các tổ chức có liên quan để điều hành và giám sát TTCK

+ Kiểm soát và giám sát các hoạt động như đăng ký, lưu

ký chứng khoán; giám sát các cty niêm yết; phát hiện xử

lý các trường hợp gian lận + Quản lý trực tiếp, giám sát hoạt động và xử lý các vi phạm của các tổ chức tự quản

+ Thanh tra các cá nhân, tổ chức để bảo vệ lợi ích chung của công chúng trong trường hợp có vi phạm pháp luật.

06/01/24

23

- Sở giao dịch: bao gồm các công ty CK thành viên:

+ Điều hành các hoạt động giao dịch diễn ra trên sở + Giám sát các giao dịch giữa các công ty thành viên và các khách hàng của họ

+ Hoạt động điều hành và giám sát phải được thực hiện trên cơ sở phù hợp với các quy định của pháp luật

06/01/24

24

- Hiệp hội các nhà kinh doanh CK:

+ Điều hành và giám sát TT giao dịch phi tập trung + Đưa ra các quy định chung cho các công ty CK thành viên

+ Thu nhận các khiếu nại của khách hàng và điều tra các công CK thành viên để tìm ra các vi phạm

+ Đưa ra các đề xuất với cơ quan quản lý TTCK của chính phủ.

06/01/24

25

- Nhà phát hành: là các tổ chức thực hiện việc huy động vốn

thông qua thị trường chứng khoán Bao gồm:

+ Chính phủ và chính quyền địa phương: phát hành trái phiếu chính phủ và trái phiếu địa phương

+ Công ty: phát hành cổ phiếu và trái phiếu công ty

+ Các tổ chức tài chính: phát hành trái phiếu, chứng chỉ thụ hưởng

- Nhà đầu tư: là những người thực sự mua và bán chứng khoán

bao gồm:

+ Nhà đầu tư cá nhân

+ Các nhà đầu tư có tổ chức

3 Các chủ thể tham gia TTCK

- Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán:

+ Công ty chứng khoán

+ Quỹ đầu tư chứng khoán

+ Các trung gian tài chính

- Các tổ chức có liên quan đến thị trường chứng khoán

+ Cơ quan quản lý nhà nước

+ Sở giao dịch chứng khoán

+ Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán

+ Tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán+ Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán

+ Các tổ chức tài trợ chứng khoán

+ Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm…

3 Các chủ thể tham gia TTCK