Phương thức huyền thoại hóa trong tiểu thuyết hóa thân của franz kafka nguyễn duy hoài nam D17NV01

Franz Kafka là một thiên tài lỗi lạc, được người đời biết đến như một tiểu thuyết gia tài năng và đồng thời cũng là một trong những nhà văn có sức ảnh hưởng lớn nhất ở thế kỷ XX, tài năng ấy đối với giới văn chương thế giới thật khó có thể có ai có thể sánh được, đến nhà thơ xuất chúng, nhà nghệ sĩ thiên tài Wystan Hugh Auden cũng còn công nhận rằng Kafka chính là một Dante khác của nền văn học, ví ông là “Dante của thế kỷ XX”. Hay ở Việt Nam, Kafka dù cho được tiếp cận chậm hơn so với các nước khác, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn phát hiện ra cái đặc biệt trong cách hành văn mang đầy ý nghĩa nhân văn, tài năng của ông đến nay khi được nhắc đến, Kafka được xem như là một tượng đài văn học lớn đối với giới văn chương và độc giả Việt Nam, được giáo sư Lê Huy Bắc nhận định rằng đây chính là một “kẻ tẩy não nhân loại”. Từ đó, cũng đủ thấy được tài năng và sức ảnh hưởng của Kafka đối với nền văn học của thế giới ra sao và tiếng tăm vang dội đến chừng nào. Mặc dù sớm ra đi ở tuổi 41 nhưng những gì ông để lại cho nhân loại quả thực không hề nhỏ. Năng lực viết văn của Kafka có thể nói đến từ tự nhiên, một năng lực trời phú. Với khả năng ấy, cái tên Franz Kafka đã làm biết bao độc giả phải đắm chìm vào văn chương của mình. Khi đến với ngòi bút này, hẳn rằng ai đó đều sẽ mang một điều gì đó hay cảm thấy một xúc cảm vô cùng mới lạ trong cách hành văn đầy tinh tế, đầy sức huyền ảo này. Văn phong của ông có luôn dẫn độc giả đi từ cái hứng thú này đến hứng thú khác, có thể làm cho độc giả tò mò tìm hiểu qua việc làm cho họ mang trong mình sự ngộp ngạt với chính cái vòng xoáy của mê cung vô tận không lối ra được tạo từ những ngôn từ, những điều nhỏ nhặt thôi, có thể tưởng chừng như chỉ là thứ bình thường, đơn giản nhưng bằng khả năng thiên tài của mình, tác giả đã tạo nên một cái nhìn lạ, mở ra những khoảng không mới với những chân trời mà hẳn là chưa một ai đặt chân tới. Bởi lẽ, mảnh đất văn học được ông khai khẩn ra chưa từng có một ai trị vì. Ở nơi đó, cuộc sống vẫn diễn ra theo quá trình vận động của tự nhiên hằng có, nhưng cái vốn bình thường của cuộc sống lại pha tạp, hòa quyện với cái huyền ảo, khác thường và nghịch dị. Franz Kafka đã thầm lặng trong suốt cuộc đời, nhưng những gì ông để lại cho hậu thế sau khi ông mất đi thật sự đã gây nên một chấn động lớn, làm vang dội cả một nền văn chương nhân loại. Đó cũng là một trong những điều mà đến ngày nay nhiều nhà nghệ sĩ vẫn còn tôn sùng. Số lượng tác phẩm người nghệ sĩ này đã sáng tác ra trong suốt những năm còn tại thế quả thực không ai có thể đoán được là bao nhiêu do đã bị thiêu hủy phần lớn, nhưng những bản thảo còn sót lại dù ít ỏi nhưng lại mang tầm vóc không hề nhỏ, có thể mang cho Kafka có tên tuổi vững chắc để rồi luôn được coi như một tượng đài văn học lớn thì đủ hiểu ra rằng nếu Kafka tồn tại lâu hơn, sống lâu như những văn nhân nghệ sĩ lão làng khác thì liệu danh tiếng của ông còn được vang dội khủng biết bao nhiêu, tạo tiếng vang lớn đến nhường nào. Tính đến tận này nay, chẳng có ai đủ khả năng để trả lời cho câu hỏi tại sao trong suốt cả một thế kỷ vừa qua, tên tuổi của Kafka vẫn không lúc nào bị quên lãng để nhường chỗ cho những tên tuổi mới trong nền văn học nhân loại mà ngày một nổi lên, vẫn được giới văn chương tôn sùng, kính trọng và xem đây như là một trong những bậc thầy hiếm hoi của văn chương nhân loại. Hẳn là vì đây chính là người đã khai sinh ra khuynh hướng hiện thực huyền ảo, một khuynh hướng chứa đầy điều phi lí. Bên cạnh đó, với motif nghịch dị và những hình ảnh giàu sức biểu cảm dường như đã được huyền thoại hóa, biến ảo khôn lường trong chuỗi không gian và thời gian không xác định nó lại càng làm cho thế giới nghệ thuật của Kafka ngày càng rộng hơn. Nếu ai nói rằng sẽ có một ngày sẽ có một ai đó tìm ra giới hạn của ý nghĩa trong các tác phẩm của người nghệ sĩ này, tôi dám chắc, ngày đó còn rất xa.

PHƯƠNG THỨC HUYỀN THOẠI HÓA TRONG

TIỂU THUYẾT HÓA THÂN CỦA FRANZ KAFKA

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Duy Hoài Nam

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, em xin cảm ơn quý thầy cô Khoa sư phạm - Trường đại học Thủ Dầu 1 đã truyền đạt cho tôi nguồn kiến thức vô cùng quý báu để tôi có thể có đủ tri thức hoàn thành tốt phần bài báo cáo hôm nay

Và hơn tất cả, tôi xin chân thành cảm ơn giáo viên hướng dẫn là thạc sĩ Nhữ Thị Trúc Linh đã tận tình, tận tâm hướng dẫn tôi Qua từng lần thảo luận, chỉ bảo về quy định, cách thức trình bày, viết một đề tài báo cáo tốt nghiệp, những lúc trao đổi về kiến thức thêm qua các trang mạng xã hội đã giúp tôi thêm vững hơn về việc làm báo cáo Nếu không có sự hướng dẫn, góp ý về hướng làm bài từ cô thì tôi nghĩ bài báo cáo của mình sẽ khó hoàn thiện được

Vì đây là lần đầu tiếp cận với viết một bài báo cáo với dung lượng lớn như vậy nên tôi có gặp nhiều khó khăn và bỡ ngỡ trong quá trình thực hành, tìm kiếm tài liệu, nhưng với sự định hướng và chỉ bảo tận tình của cô thì cuối cùng tôi đã hoàn thành xong bài báo cáo Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn cô!

Lời cuối cùng, tôi xin kính chúc quý thầy cô trong khoa sư phạm đặc biệt

là giảng viên Nhữ Thị Trúc Linh có thật nhiều sức khoẻ, niềm tin để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là làm người lái đò trên chiếc thuyền chuyên chở những mầm mống của tương lai trên dòng sông tri thức vô tận này

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các thông tin nêu trong báo cáo là trung thực, những dẫn chứng từ những bài luận từ trước đều được trích dẫn nguồn, những kết luận khoa học của báo cáo chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả báo cáo

Nguyễn Duy Hoài Nam

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

3 Mục tiêu nghiên cứu 17

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 18

5 Phương pháp nghiên cứu 18

6 Bố cục của báo cáo tốt nghiệp 18

NỘI DUNG 20

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 20

1.1Vài nét về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác của Franz Kafka 20

1.2 Vị trí tác phẩm Hóa thân trong sáng tác của Franz Kafka 46

1.3 Huyền thoại và phương thức huyền thoại hóa được sử dụng trong văn học 51

CHƯƠNG 2: HUYỀN THOẠI VÀ PHƯƠNG THỨC HUYỀN THOẠI HÓA TRONG HÓA THÂN 54

2.1 Vấn đề huyền thoại trong Hóa thân 54

2.2 Motif nhân vật “người – vật” trong Hóa thân 58

2.3 Huyền thoại hóa thế giới hiện thực 61

CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG PHƯƠNG THỨC HUYỀN THOẠI HÓA TRONG TIỂU THUYẾT HÓA THÂN CỦA FRANZ KAFKA 86

3.1 Không gian huyền thoại 86

3.2 Thời gian huyền thoại 94

3.3 Các biểu tượng đồ vật huyền thoại 96

KẾT LUẬN 109

TÀI LIỆU THAM KHẢO 111

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Franz Kafka là một thiên tài lỗi lạc, được người đời biết đến như một tiểu thuyết gia tài năng và đồng thời cũng là một trong những nhà văn có sức ảnh hưởng lớn nhất ở thế kỷ XX, tài năng ấy đối với giới văn chương thế giới thật khó có thể có ai có thể sánh được, đến nhà thơ xuất chúng, nhà nghệ sĩ thiên tài Wystan Hugh Auden cũng còn công nhận rằng Kafka chính là một Dante khác của nền văn học, ví ông là “Dante của thế kỷ XX” Hay ở Việt Nam, Kafka dù cho được tiếp cận chậm hơn so với các nước khác, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn phát hiện ra cái đặc biệt trong cách hành văn mang đầy ý nghĩa nhân văn, tài năng của ông đến nay khi được nhắc đến, Kafka được xem như là một tượng đài văn học lớn đối với giới văn chương và độc giả Việt Nam, được giáo sư Lê Huy Bắc nhận định rằng đây chính là một “kẻ tẩy não nhân loại” Từ đó, cũng đủ thấy được tài năng và sức ảnh hưởng của Kafka đối với nền văn học của thế giới ra sao và tiếng tăm vang dội đến chừng nào

Mặc dù sớm ra đi ở tuổi 41 nhưng những gì ông để lại cho nhân loại quả thực không hề nhỏ Năng lực viết văn của Kafka có thể nói đến từ tự nhiên, một năng lực trời phú Với khả năng ấy, cái tên Franz Kafka đã làm biết bao độc giả phải đắm chìm vào văn chương của mình

Khi đến với ngòi bút này, hẳn rằng ai đó đều sẽ mang một điều gì đó hay cảm thấy một xúc cảm vô cùng mới lạ trong cách hành văn đầy tinh tế, đầy sức huyền ảo này Văn phong của ông có luôn dẫn độc giả đi từ cái hứng thú này đến hứng thú khác, có thể làm cho độc giả tò mò tìm hiểu qua việc làm cho họ mang trong mình sự ngộp ngạt với chính cái vòng xoáy của mê cung

vô tận không lối ra được tạo từ những ngôn từ, những điều nhỏ nhặt thôi, có thể tưởng chừng như chỉ là thứ bình thường, đơn giản nhưng bằng khả năng thiên tài của mình, tác giả đã tạo nên một cái nhìn lạ, mở ra những khoảng không mới với những chân trời mà hẳn là chưa một ai đặt chân tới Bởi lẽ, mảnh đất văn học được ông khai khẩn ra chưa từng có một ai trị vì Ở nơi đó, cuộc sống vẫn diễn ra theo quá trình vận động của tự nhiên hằng có, nhưng cái vốn bình thường của cuộc sống lại pha tạp, hòa quyện với cái huyền ảo, khác thường và nghịch dị Franz Kafka đã thầm lặng trong suốt cuộc đời, nhưng những gì ông để lại cho hậu thế sau khi ông mất đi thật sự đã gây nên một chấn động lớn, làm vang dội cả một nền văn chương nhân loại Đó cũng

là một trong những điều mà đến ngày nay nhiều nhà nghệ sĩ vẫn còn tôn sùng

Số lượng tác phẩm người nghệ sĩ này đã sáng tác ra trong suốt những năm còn tại thế quả thực không ai có thể đoán được là bao nhiêu do đã bị thiêu hủy phần lớn, nhưng những bản thảo còn sót lại dù ít ỏi nhưng lại mang tầm vóc không hề nhỏ, có thể mang cho Kafka có tên tuổi vững chắc để rồi luôn được coi như một tượng đài văn học lớn thì đủ hiểu ra rằng nếu Kafka tồn tại lâu hơn, sống lâu như những văn nhân nghệ sĩ lão làng khác thì liệu danh tiếng của ông còn được vang dội khủng biết bao nhiêu, tạo tiếng vang lớn đến nhường nào Tính đến tận này nay, chẳng có ai đủ khả năng để trả lời cho câu hỏi tại sao trong suốt cả một thế kỷ vừa qua, tên tuổi của Kafka vẫn không lúc nào bị quên lãng để nhường chỗ cho những tên tuổi mới trong nền văn học nhân loại mà ngày một nổi lên, vẫn được giới văn chương tôn sùng, kính trọng và xem đây như là một trong những bậc thầy hiếm hoi của văn chương nhân loại Hẳn là vì đây chính là người đã khai sinh ra khuynh hướng hiện thực huyền ảo, một khuynh hướng chứa đầy điều phi lí Bên cạnh đó, với motif nghịch dị và những hình ảnh giàu sức biểu cảm dường như đã được huyền thoại hóa, biến ảo khôn lường trong chuỗi không gian và thời gian không xác định nó lại càng làm cho thế giới nghệ thuật của Kafka ngày càng rộng hơn Nếu ai nói rằng sẽ có một ngày sẽ có một ai đó tìm ra giới hạn của

ý nghĩa trong các tác phẩm của người nghệ sĩ này, tôi dám chắc, ngày đó còn rất xa

Bắt đầu từ giữa thế kỷ trước ở nước ta đã có một số nhà nghiên cứu văn chương đã chú ý đến cái tên Franz Kafka Có thể đem so sánh hiện tại với quá khứ trước kia cũng đủ thấy sự tiến triển trong việc nghiên cứu văn học nước ngoài tại Việt Nam là rất tốt, đang trên đà phát triển rất mạnh mẽ và ngày càng đi lên Tính đến giai đoạn cuối thế kỷ XX, ở Việt Nam, việc tiếp nhận và nghiên cứu các tác phẩm của Franz Kafka không có nhiều và việc đào sâu tìm hiểu còn khá hời hợt do ngại ngần vì khó khăn bởi sự khác biệt với việc chưa hiểu được rõ ràng các ẩn ý trong các tác phẩm của tác giả Hiện nay, việc tiếp nhận và nghiên cứu về ông đã thực sự phát triển mặc dù cho vẫn còn nhiều vấn đề vẫn chưa có thể giải quyết nhưng có thể nói việc tiếp nhận và nghiên cứu về Franz Kafka ở thời điểm hiện tại đã và đang phát triển lên từng ngày Bên cạnh đó, các tác phẩm được dịch ra ở Việt Nam của các nhà dịch thuật chiếm phần lớn trong tổng số các tác phẩm còn được lưu lại của ông Đây cũng là một phần trong thành công của nền dịch thuật nước nhà

Khi người ta nhắc đến Kafka không thể nào quên được lối hành văn đặc biệt theo phương thức sáng tác huyền thoại, ta có thể thấy rõ sự đặc biệt đó trong các tác phẩm của ông Phương thức sáng tác độc đáo này được xem như

là một dòng nước mới sinh ra và lớn lên trong dòng chảy của văn học hiện đại

vô cùng hùng mạnh, dòng nước ấy đã làm rúng động dòng chảy văn học Lúc này đây, những điều được thể hiện trên từng trang giấy chỉ có thể xem như một dấu hiệu đặc biệt, nó giống như một câu hỏi gợi mở để độc giả phải tự bản thân thẩm thấu dựa trên những hiểu biết của bản thân, dựa trên nền kiến thức rồi tự suy nghiệm, chứ không đơn thuần là phô diễn nội dung như nhiều nhà văn đã từng làm Nhờ đó, phương thức huyền thoại đã thực sự huyền thoại hóa cái thực tại với góc nhìn, điểm quan sát mở rộng ra nhiều hướng, đa chiều, ngày một lớn dần lên Cùng với đó, ta cũng phải thừa nhận rằng sức ảnh hưởng của văn chương Kafka đối với xã hội thực sự rất lớn: Văn phong Kafka không chỉ nằm trong những con chữ cao sang hay hình ảnh, hình tượng phù phiếm, nó chỉ là những thứ hết sức đơn sơ, giản dị đến từ cuộc sống hằng ngày nhưng lại mang một chất nghĩa cực kì lớn Văn của ông “Đơn giản nhưng đặc biệt, nhỏ nhẹ nhưng không hề tầm thường” Qua những câu chuyện ông chuyển tải vào tác phẩm thì ông muốn dạy cho độc giả cách nhìn nhận về thế giới, nhìn nhận lại sự tồn tại của bản thân chúng ta một thế giới có thể đẹp

về bề ngoài đấy, nhưng ở khía cạnh đâu đó trong cuộc sống luôn luôn ngự trị những kẻ xấu xa và những điều phi lý, nó sẽ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào nên chúng ta sống đôi khi phải biết nhìn nhận về thực tế Dường như Kafka chẳng hề e dè khi biến những thứ từ hết sức nhỏ bé, bình thường trong cuộc sống trở nên huyền thoại qua việc bao trùm, kìm kẹp, đè nén lên quyền tự do, niềm vui sống của con người bé nhỏ, hóa những điều tưởng chừng như rất tầm thường trở nên thần thánh, bỗng chốc lại trở thành cái lạ thường, nghịch

dị Để rồi, khi chạm tay nghiên cứu, đào sâu về mảnh đất văn học đầy kì bí ấy giáo sư Lê Huy Bắc phải cho rằng đây là một người nghệ sĩ cầm bút thiên tài,

là một ngòi bút độc nhất vô nhị, đã mở ra nền tảng cho một “nền văn học thiểu số” Hay có thể xem nhà văn như là một dòng suối kì diệu của ý tưởng,

là nguồn cảm hứng vô cùng lớn cho các thế hệ thiên tài sau ông lần lượt xuất hiện, có thể lấy một minh chứng rất rõ ràng là ở Marquez “Kafka là người đã

mở cánh cửa văn chương cho cuộc đời Marquez Điều này còn khẳng định Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo (đúng hơn là chủ nghĩa hiện thực thần ma)” [10,218] Và một điều hoàn toàn chắc để có thể nói rằng Kafka là tiền đề của nhiều cảm hứng, luồng ý tưởng sản sinh ra trong nhà nghệ sĩ vĩ đại Marquez,

nhờ đó, Marquez phản ánh nên một cái hiện thực quá đỗi chân thực nhưng lại rất mơ hồ qua những tác phẩm của nhà văn Mỹ Latinh này, nó mang tính huyền ảo, lạ lẫm, thu hút rất nhiều độc giả “Đối với Marquez, rõ ràng Kafka còn ảnh hướng lớn ở phương diện tư tưởng: nỗi ám ảnh về bạo lực, nạn độc tài, sự cô đơn về bản chất con người, cảm quan bi - hài trước thế sự ”[10,218]

Quá trình để tìm tòi, nghiên cứu, giải đáp những bí ẩn trong các tác phẩm để ngộ ra thông điệp lớn lao mà các tác giả gửi gắm trong tác phẩm là việc làm không hề đơn giản, nhất là khi đối diện với một nhà văn mang đầy tính nghịch lý, nhà văn vĩ đại Franz Kafka thì điều đó lại càng muôn bội phần khó hơn, nhưng tôi mạnh dạn đến với tác phẩm của ông trước tiên là vì lòng yêu mến, sự say mê của bản thân đối với những trang viết mang đầy tính hình tượng và giàu ý nghĩa gợi mở với hình ảnh những điều dị thường nhưng ẩn sâu bên trong đó lại là sự trăn trở về số phận nhỏ bé của con người trước thế giới bao la của trái tim nhiệt huyết này Bên cạnh đó, sau bao năm tháng gắn

bó và tìm hiểu về nền văn học phương Tây, dù cho đã trải qua bao nhiêu khó khăn trong việc mày mò, tìm hiểu nhưng bản thân tôi vẫn không hề giảm đi sự hứng thú với việc nghiên cứu để có thể đào sâu hơn về nền văn học này, đặc biệt hơn cả là đối với việc nghiên cứu các tác phẩm mang yếu tố huyền ảo, nghịch dị của Kafka Qua những lí do nêu trên, tôi quyết định chọn đề tài

nghiên cứu “Phương thức huyền thoại hóa trong tiểu thuyết Hóa thân của

Franz Kafka” Bên cạnh việc tìm hiểu thêm, bản thân tôi cũng hi vọng rằng đề tài này có thể góp thêm một cái nhìn mới trong việc đào sâu khai thác về giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm của tượng đài văn học này, với mong muốn đóng góp công sức của bản thân vào một phần nhỏ của tiến trình phát triển nghiên cứu văn học nước ngoài tại Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Khi nói đên cái tên Franz Kafka, hẳn độc giả sẽ biết đến đây là một nghệ sĩ với đầy tính phi lý trong cuộc sống và cả với những tác phẩm văn học tạo ra Những tác phẩm của ông không mang ý nghĩa gò bó, rập khuôn, là những tác phẩm mở, tức là mở rộng tư duy, muốn hiểu như thế nào thì tùy ở người đọc, đòi hỏi người đọc phải tư duy gần như là vô hạn, tuy tác phẩm viết đơn giản nhưng lại phức tạp vô cùng, tuy không rõ ràng nhưng lại ẩn hàm một

ý nghĩa vô cùng to lớn và chỉ rõ hơn khi người đọc chịu suy nghĩ, tìm tòi và nghiên cứu lấy nó, bởi thế, các tác phẩm của Kafka luôn kích thích lối tư duy

tìm tòi và phát hiện của độc giả Đó cũng chính là sức hút mãnh liệt đối với số đông bạn đọc nói chung và đặc biệt hơn cả nó ảnh hưởng trực tiếp đến lối tư duy của các văn nhân sau này Bên cạnh đó, tác phẩm của Kafka mang trong mình những hiện tượng thật kì lạ nhưng nó dường như cũng chính là những

dự cảm cho một tương lai không xa tới của nhân loại, đó chính là phải gặp khó khăn trong việc chiến đấu với cuộc sống, con người ta sẽ luôn khó để trả lời cho câu hỏi “Liệu rằng bản thân sống để làm gì?” và “Ý nghĩa của cuộc đời họ ra sao?” trong một đời sống hiện đại trong thế kỉ XX tính từ sau khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, nó ẩn chứa bao nhiêu là mầm mống tai họa, hiểm nguy đang rình rập con người Sau này, nhiều người nhận ra rằng, cuộc sống hiện tại của con người hình như đang dần giống như những điều

mà Kafka đã đề cập đến qua từng trang tác phẩm, nó ứng với thực tại một cách không thể nào thực hơn bên cạnh đó, nó cũng mở ra một khung cảnh về một tương lai đen tối mà con người phải gánh chịu Cũng từ đó, các “tảng băng chìm” ý nghĩa trong những sáng tác (còn sót lại) của Franz Kafka dần được lần tìm gợi mở biết bao thông điệp, những dự báo mà người nghệ sĩ tiên tri này đã linh cảm và tiên đoán được trước về số phận bi thảm và dự cảm được thân phận của con người trong một tương lai không xa với sự phát triển vượt bậc của nền khoa học, kĩ thuật Và thật vậy, thế giới đã giống như lời Kafka đã từng diễn tả khi nào, theo ý kiến của các nhà nghiên cứu về Kafka cũng vì thế mà cho rằng chính ông là người đã dự cảm, viết lên thế giới: “thế giới bắt đầu giống như thế giới của Kafka.” [19, 907] Lúc bấy giờ, người ta

tờ mờ tìm hiểu rồi mới giật mình để rồi nhận ra được điểm đặc biệt và cái hay

ở Kafka và từ đó mới bắt đầu bắt tay vào công cuộc nghiên cứu văn học, với điểm nhìn mới mang tên Franz Kafka Để rồi về sau, tên tuổi Kafka càng được phổ biến ngày qua ngày đối với giới nghiên cứu văn học nói riêng và toàn thể độc giả yêu thích văn học nói chung “Đến năm 1981, theo số liệu thống kê của Yves Gilli, có đến hơn 5000 công trình nghiên cứu về Kafka nếu chỉ mới tính trên nhan đề [19, 909] Và cho đến ngày nay, trên thế giới đã có rất nhiều người nghiên cứu về Kafka với số lượng công trình nghiên cứu từ nhỏ đến lớn ước tính được con số khổng lồ, lên tới hàng triệu và hứa hẹn rằng

sẽ còn tăng mạnh theo thời gian

Trên thế giới, việc dịch thuật các tác phẩm của Franz Kafka đã được tiến hành từ rất sớm Dù nước ta luôn đề cao việc hội nhập nhưng việc này ban đầu còn khá hạn chế ở Việt Nam bởi đội ngũ dịch giả tiếng Đức ở ta quá ít ỏi,

nếu kể ra thì cũng chỉ có Phạm Thị Hoài đã dịch Nữ ca sĩ Josephine và

chuyện cổ về loài chuột từ bản gốc bằng tiếng Đức Bên cạnh đó, còn có thêm

dịch giả nổi tiếng Lê Chu Cầu luôn miệt mài, dày công trên con đường dịch

thuật đối với văn học nước ngoài đã dịch rất thành công tiểu thuyết Vụ án từ

tiếng gốc của nó (tiếng Đức) sang tiếng Việt Dù không nhiều nhưng đó cũng

có thể xem như là một bước ngoặt lớn, một thành quả đáng khích lệ cho việc tiếp nhận, dịch thuật văn học nước ngoài của dịch giả Việt Nam nhưng cùng với đó, việc dịch thuật tác phẩm văn học nước ngoài cũng mang nhiều khó khăn, thách thức cho dịch giả bởi sự khác biệt nhiều về văn hóa và sự phức tạp trong các tác phẩm của nhà văn bởi lẽ nó mang đậm tính đa sắc tộc của nhà văn Kafka

Vào buổi đầu của công cuộc nghiên cứu văn học ở các tác phẩm của Kafka, việc dịch thuật gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại lớn về mặt ngôn ngữ

và nhất là về sự cách biệt văn hóa quá lớn nên còn hạn chế, hầu như phần lớn các tác phẩm của Kafka chỉ được các nhà dịch thuật tiến hành dịch đa phần là qua một ngôn ngữ trung gian dịch từ trước như tiếng Anh, Hungary, Nga, Pháp,…với một số dịch giả như: Giáo sư Lê Huy Bắc đã dịch từ tiếng Anh 20

tác phẩm truyện ngắn, Đức Tài cũng dịch từ tiếng Anh tác phẩm Hóa thân, Trương Đăng Dung dịch tiểu thuyết Lâu đài từ tiếng Hungary, Đoàn Tử Huyến dịch Nhật kí Franz Kafka từ tiếng Nga, Nguyễn Văn Dân dịch một số

tác phẩm truyện ngắn từ tiếng Pháp, Phùng Văn Tửu cũng dịch từ tiếng Pháp

tiểu thuyết Vụ án,…Qua đó cũng cho thấy được rằng, Kafka đã dần bước vào

thế giới của các nhà nghiên cứu, dịch thuật và đã có một chỗ đứng trong nền dịch thuật, nghiên cứu của Việt Nam Trải qua một khoảng thời gian miệt mài với công cuộc vô cùng to lớn của mình thì mãi cho đến năm 2003, sau bao quá trình dày công nghiên cứu, dịch thuật của bao nhà phê bình và dịch giả đã

cho ra đời một quyển sách mang tên Franz Kafka tuyển tập tác phẩm do giáo

sư Lê Huy Bắc chủ biên, đây là kết quả đáng vui mừng, quyển sách đó tổng hợp lại phần lớn việc nghiên cứu về Franz Kafka đến từ các tên tuổi gạo cội tại Việt Nam Trong đó, những vấn đề được mở rộng làm rõ hơn từ nghiên cứu, dịch thuật, đến phê bình văn học, nó bao gồm: 18 tác phẩm đã được dịch sang tiếng Việt với các thể loại như tiểu thuyết, truyện ngắn, nhật kí và thư từ;

4 bài viết nghiên cứu về Franz Kafka cũng như những đặc trưng nghệ thuật để làm rõ ý nghĩa ẩn sâu trong sáng tác của ông; và một vài nội dung hệ thống lại những tác phẩm và những công trình nghiên cứu khác về Kafka

Và đương nhiên rằng, việc nghiên cứu văn học nước ngoài tại nước ta diễn ra muộn hơn so với các nước khác và nghiên cứu Franz Kafka cũng

không tính là ngoại lệ Ngay từ rất sớm, từ những năm 1950, cái tên Franz Kafka đã manh nha được giới nghiên cứu văn học để ý đến nhưng dường như chỉ thoáng qua chứ chưa hề có dịch thuật Cho đến đầu những năm 1960, giới nghiên cứu và phê bình Việt Nam mới chính thức được lưu tâm đến cái tên này để rồi khoảng mười năm sau đó, vào thập nên 70 của thế kỉ XX đã thật sự

có chút tiến triển, đầu tiên là ở miền Bắc nước ta (Lúc này đây miền Nam đang trong công cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc) nhưng chủ yếu cũng chỉ hướng mũi tên về việc phê phán cái sự huyền thoại, chưa tiếp cận đến việc dịch thuật nhiều Qua đến thời gian bước vào thời kì đổi mới (tính từ năm 1986) đến đầu những năm đầu của thập kỉ 90, Franz Kafka, một tên tuổi vốn

dĩ lạ lẫm, được xem như một hiện tượng kì lạ đối với nền văn học thế giới, luôn tạo cảm giác “gian truân” cho nhiều nhà nghiên cứu, nhà phê bình, độc giả yêu văn chương tại Việt Nam trong việc tiếp cận nay đã tạo được sức hấp dẫn với các nhà phê bình, nghiên cứu văn học Việt Nam như Lê Huy Bắc, Lê Nguyên Cẩn, Đặng Anh Đào, Nguyễn Văn Dân, Trương Đăng Dung, Nguyễn Đức Nam, Hoàng Nhân, Phùng Văn Tửu, Lưu Đức Trung,… bắt tay vào công cuộc dày công tìm tòi, nghiên cứu và đào sâu những ý niệm tiềm tàng, giải mã những câu chữ mang tính hình tượng trong tác phẩm của Kafka Để rồi khi nghiên cứu đạt đến một trình độ cao hơn, có được một thành quả nhất định cũng là khi bộ môn văn học nước ngoài có thêm tên tuổi của người nghệ sĩ vĩ đại Franz Kafka Và hiện nay, Franz Kafka và những tác phẩm tiêu biểu của ông đã được đưa vào giáo dục ở chương trình giảng dạy bậc Cao đẳng, Đại học Từ đó, ta cũng có thể thấy rằng, nền nghiên cứu của ta đang dần dần phát triển ngày một mạnh mẽ hơn với sự hội nhập và phát triển qua việc đưa những nghiên cứu vào giảng dạy trong môi trường Đại học Lúc này đây, những tác phẩm nghệ thuật với một ý nghĩa đời sống vô cùng to lớn của nhà văn Đức gốc Do Thái, mang đến chấn động cho thế giới và có tầm ảnh hưởng cao lại được quan tâm và nghiên cứu thấu đáo, kĩ càng hơn bao giờ hết

Trong Franz Kafka tuyển tập tác phẩm do giáo sư Lê Huy Bắc chủ biên

đã tổng hợp lại tất cả các công trình về nhà văn Kafka Đầu tiên, quyển sách này đã khái quát về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn và các yếu tố tác động làm tiền đề tạo nên một nghệ sĩ thiên tài – một Franz Kafka của nhân loại Bên cạnh đó, còn có thêm những bài dịch thuật về các tác phẩm, những thư từ

do Kafka để lại, có thêm bộ 3 tiểu thuyết nổi tiếng (Hóa thân, Lâu đài, Vụ án)

và hơn 10 truyện ngắn (với một số tác phẩm nổi bật như: Hang ổ, Trại lao

cải, Lời tuyên án, Một thầy thuốc nông thôn) Ngoài ra, quyển sách còn đề

cập thêm về thế giới nghệ thuật và những đặc trưng nghệ thuật trong sáng tác của Kafka và cuối cùng là hệ thống lại các danh mục tác phẩm, các công trình nghiên cứu về Kafka, những tác phẩm được người ta chuyển thể thành phim

và hơn hết là các tác phẩm được công bố cho đến thời điểm hiện tại (tức năm 2003) mà nhà nghiên cứu tổng hợp được của nhà văn

Một công trình lớn nữa nghiên cứu về Franz Kafka cũng đến từ nhà

nghiên cứu Lê Huy Bắc đó chính là chuyên luận Franz Kafka – người tẩy não

nhân loại (Đây là chuyên luận cũ vào năm 2006 của nhà nghiên cứu Lê Huy

Bắc với tên Nghệ thuật Phran-dơ Káp-ka nhưng sau này được bổ sung, chỉnh

sửa và được chính chủ nhân của nó cho in lại vào năm 2018 với nhan đề có thay đổi chút ít với tên gọi như đã nói ở trên nhằm để phù hợp hơn) Nội dung của quyển sách mới được in lại gần đây bao gồm lời mở đầu và chín chương được chia rất rõ ràng và chi tiết hóa Vào những lời đề từ cho quyển sách, tác giả đã nói rằng việc hiểu Kafka và các tác phẩm của ông thực rất khó, phải mất rất nhiều thời gian mới có thể hiểu được nhưng chỉ là đôi chút và nhà nghiên cứu nhận định Kafka là “Cái con người văn chương bí hiểm và uyên thâm bậc nhất nhân loại thế kỷ XX ấy đã tạo nên một ma lực ngôn từ, ám ảnh người đọc lâu dài”[10,6] Sở dĩ giáo sư Lê Huy Bắc tìm đến và nghiên cứu về Kafka là do sự đam mê văn học nước ngoài và thực sự mến mộ từ những lần đầu tiếp xúc với tác phẩm của Franz Kafka Nhà nghiên cứu trong quá trình tìm tòi và nghiên cứu đã nhìn nhận Kafka dưới cái nhìn hậu hiện đại và cuối cùng đưa ra một kết luận rằng đây đích thực là nhà văn hậu hiện đại qua cách thể hiện lối viết của nhà văn, dù rằng người nghệ sĩ sống trong thời hiện đại nhưng vẫn có thể có sáng tạo nghệ thuật vượt ra khỏi tầm của cái thời đại mà mình đang sống và Kafka chính là người nghệ sĩ đó, ông chính là trường hợp độc nhất vô nhị của nền văn học thế giới, một văn nhân trong thời hiện đại, là người của dân tộc Do Thái (một chủng tộc được xem như là “thiểu số”) lại có thể sáng tác với nghệ thuật đi trước thời đại như vậy, để rồi đến ngày nay, người ta vẫn suy tôn ông là ông tổ của nhiều chủ nghĩa văn học với tầm vóc lớn lao và khó có ai có thể sánh bằng Trong chương đầu của quyển sách với tên gọi“Kỳ diệu thay, con người”, Lê Huy Bắc đã sử dụng rất hay một câu nói

ca ngợi con người thời phục hưng để đặt nhan đề cho chương đầu này mục đích chủ yếu là dành cho công việc luận bàn về Franz Kafka, một con người

kỳ diệu của tạo hóa Chương đầu này cũng lí giải vì sao các nhà nghiên cứu hiện nay lại hay quen sử dụng thuật ngữ “Kiểu Kafka” khi nghiên cứu về Kafka Nhà văn đã cho nhân loại mượn chính cái tên của mình để đặt tên

chung cho một trường phái sáng tác văn học nhất định, một trường phái rất riêng gắn liền với thế kỷ XX mang đầy sự biến động và đảo điên Vì thế nên ông được xem là nhà văn của nhiều trường phái hay “trường phái của mọi trường phái” Bản thân tôi khi tiến hành viết bài luận của mình qua tìm hiểu cũng vô cùng đồng tình với cách cảm quan của nhà nghiên cứu này trong việc nhìn nhận và đánh giá về Kafka Trong chương tiếp theo “Thiên tài nghịch dị”, đề cập rõ hơn về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn này, qua đó ta có thể thấy được những ảnh hưởng sâu sắc (gia đình, tình yêu, sự nghiệp và xã hội) đến tư tưởng của nhà văn gốc Do Thái này để từ đó văn phong của ông trở nên phi lí và tên tuổi Franz Kafka cũng tự lúc nào mà thế giới đã dần đón nhận với tư cách là một thiên tài nghịch dị Qua hai chương tiếp đến với tên gọi “Người tẩy não nhân loại và “Người khai sinh hiện thực” thì cái tài trong lối hành văn của Kafka còn được khẳng định rõ thêm qua việc “tẩy não nhân loại” và “khai sinh hiện thực”được nói đến Nhà nghiên cứu đã cho rằng cái tài năng thiên phú của Kafka đã được biểu hiện rất rõ qua việc sử dụng các loại hình nghệ thuật đặc biệt (không gian hóa âm thanh, vật thể hóa âm thanh) tạo nên sự hoài nghi trong ngôn ngữ Kafka đã lột trần bản chất của cái thứ ngôn ngữ bị lạm dụng nhằm mưu đồ quyền lợi, chính trị và cảm thụ ngôn ngữ

ở cách nhìn mới lạ, tạo ra một lối viết mới, của chỉ riêng Kafka Ngoài ra, sự hoài nghi về mọi thứ được Kafka tạo dựng với những hình tượng mê cung,

mê thất nhằm để phản ánh cái hiện thực xã hội lúc bấy giờ Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu Lê Huy Bắc còn nhận định tài năng của Franz Kafka trong vai trò

là cách tân nghệ thuật (tiêu chí “giống như thật” bị phá sản; lôi con người từ

vị trí độc tôn trong cái sự suy tôn thái hóa xuống tầm thường, nhỏ nhoi qua

Hang ổ ta sẽ thấy rõ điều này; qua việc truyền đi nỗi sợ hãi đến cho độc giả

bằng việc kể theo ngôi thứ nhất, nó gợi lên nỗi sợ tột cùng mang tính huyền thoại của một con người; kỹ thuật diễu nhại thần linh một cách xuất thần

trong Sự im lặng của siren, Poseidon) đối với văn học phương Tây thời kì

hiện đại về mảng truyện ngắn và tiểu thuyết Cái hay của Kafka trong cách tân nghệ thuật còn được đề cao khi đã tạo ra những con rối tạp chủng trong thế giới nhân vật đầy phong phú của mình, tất cả mọi thứ trong tác phẩm văn học dường như được biến thành những con rối chờ để được giật dây, cũng tương

tự như việc tất cả mọi thứ xuất hiện quanh ta đều là con rối của cuộc đời, giữa muôn trùng những thứ xuất hiện trên thế gian này, con người chỉ đang là chiếm một số lượng rất nhỏ, không đáng kể, con người luôn phải đấu tranh hằng ngày dành lấy sự sinh tồn thì suy cho cùng, con người chỉ là một con rối

tạp chủng trong thế giới này và phải đều chịu sự điều khiển, giật dây từ phía quyền lực hắc ám vô hình, cái thế lực đen tối mà không bao giờ con người có thể tìm đến được Qua đó, phản ánh lên cái xã hội thối nát đương thời với thói xấu độc tài, quan liêu, tham nhũng Thế giới nghệ thuật của Kafka cũng được

mở ra thêm khi ta tiến vào hai chương kế đến là chương 6 “Nghệ thuật gián tiếp” và chương 7 “Mỹ học của sự khốn cùng” Ở đây, chỉ ra cái lối tài tình trong sáng tác của Kafka, đó là lối “làm mờ hóa” cái hình tượng được biểu đạt, nó khác xa so với motif xây dựng hình tượng truyền thống (các hình tượng trong tác phẩm của Kafka không được giới thiệu rõ ràng từ không gian, thời gian cho đến nhân vật) Nghệ thuật miêu tả cái phi lý của Kafka cũng được đề cập đến ở đây nhằm đả kích, đánh thẳng vào cái xã hội thời bấy giờ với cái bộ máy chính trị vô cùng tệ hại và mạt hạng Bên cạnh đó, những mê

lộ trong cái mê cung cuộc sống cũng được nhắc tới ở trong tác phẩm của Kafka, dù chỉ là những thứ nhỏ nhặt, quá đỗi bình thường nhưng nó đã khiến cho con người rơi vào cái mê cung không lối thoát, bản thân của Kafka cũng

đã rơi vào cái mê lộ này qua việc đánh mất niềm tin, chỗ dựa trong cuộc sống Bên cạnh cái mê cung đời sống đó, con người cũng mang trong mình những vết thương khó phai, giáo sư Lê Huy Bắc đã có phần đề cập đến nó qua “Biểu tượng vết thương” trong lúc nghiên cứu cề những tác phẩm của Kafka Qua

đó, ta lại càng cảm phục hơn về con người này khi đã sử dụng một lối tư duy mới, một kiểu logic lạ kì trong cách hành văn Hẳn rằng, Kafka đã xây dựng biểu tượng vết thương như một sự trải lòng và cũng như một sự tiên tri trước cho bản thân và cả nhân loại nói chung, đó là cái đẹp thực sự, được nhà nghiên cứu cho rằng “Mỹ học đau đớn này được hình thành từ rất sớm ở Kafka Nhiều nhà nghiên cứu xem rằng đấy chính là dự cảm sắc bén của Kafka về căn bệnh của bản thân (lao phổi) và cả căn bệnh của thời đại (phát xít) [10,195] Và từ đó, tạo nên một huyền thoại mới trong sáng tác văn học – huyền thoại Franz Kafka, huyền thoại của những nỗi thống khổ Ở chương kế tiếp, nhà nghiên cứu đã chú ý đến việc so sánh giữa Kafka và các nghệ sĩ lỗi lạc khác nhằm tìm ra cái hay của nhà văn này Và cuối cùng, tất cả còn đọng lại trong chúng ta vẫn là dư âm về một Franz Kafka huyền thoại – một người nghệ sĩ đại tài trong công cuộc cách tân, đổi mới nghệ thuật trong nền văn chương của thế giới Trong chương cuối cùng với tên gọi “Chân lý Kafka, Lê Huy Bắc đã cho đề cập đến khoảng 30 truyện ngắn và rất ngắn của Kafka (với

một số tác phẩm nổi bật như: Hang ổ, Trại lao cải, Lời tuyên án, Một thầy

thuốc nông thôn, Người cưỡi xô, Sự im lặng của Siren;…) nhằm phần nào

tổng hợp lại những tinh túy trong sáng tạo nghệ thuật của bậc văn nhân xuất thần này Nhờ vậy, độc giả có thể nhìn nhận thêm được nét hay và mới lạ của ông khi đọc những sáng tác nghệ thuật được kể trên

Một bước ngoặt lớn tạo nên dấu ấn trong việc nghiên cứu Kafka có thể

kể ra chính là Nguyễn Văn Dân với công trình nghiên cứu Kafka với cuộc

chiến chống phi lí Ở bài nghiên cứu này, Nguyễn Văn dân đã có khái quát lại

về bối cảnh xã hội, con người và sự nghiệp sáng tác của nhà văn, trong đó có

sự tồn tại của nhiều trường phái văn học khác nhau và Kafka đã nảy sinh như một hiện tượng văn học mới mẻ và đặc biệt của thế giới, nhà nghiên cứu cho rằng Kafka chính là “hiện tượng tới hạn không thể lặp lại” [14, 6], đương nhiên, trong quá khứ, hiện tại hay tương lai sẽ không thể còn Kafka thứ hai nào nữa Tuy nhiên, vấn đề sức khỏe là thứ kìm hãm tài năng của Franz Kafka lại, Kafka đã rất xuất sắc và đạt được nhiều thành quả khi chuyên tâm, dồn sức vào việc khẩn hoang cho một mảnh đất văn học khó có thể nào giải đáp được – cái phi lí của cuộc đời Nếu như ở các nhà văn đi trước (Francois Rabelais, Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, Jonathan Swift, edgar allan

poe, Lewis Carroll) sử dụng phi lí như một thủ pháp văn học, sử dụng để xây

dựng cái thế giới huyễn tưởng với những nhân vật mang đậm chất hài kịch để làm đối tượng hài hước, châm biếm nhằm rút ra bài học cuộc sống qua hài kịch ở phương diện góc nhìn thẩm mỹ thì ở Franz Kafka lại có một sự khác biệt hoàn toàn, đối với Kafka, phi lí được xem như là một thứ rất đỗi bình thường để ta nhận ra và ý thức về nó, phi lí thậm chí có thể chi phối số phận của con người, nhà văn đã dùng chính cái phi lí để hóa giải phi lí trong cuộc sống, phải tiêu diệt tận gốc cái phi lí thì ta mới có thể bảo đảm sự tồn tại của mình được Lúc này đây, những cái phi lí đó “nằm ngay trong bản chất của sự sinh tồn”[14,7], và nó gắn bó với vòng tuần hoàn của tự nhiên, của cuộc sống, điều đó được phản ánh rõ nét qua từng trang tác phẩm của người nghệ sĩ dễ

dàng nhận thấy qua những sáng tạo nghệ thuật như tiểu thuyết (Hóa thân – phi lí trong kiếp người lao động cực khổ, Lâu đài – phi lí trong cái bản chất của xã hội và Vụ án cũng tương tự như vậy, vẫn là một xã hội phi lí đến mức

thối nát mà con người phải đấu tranh cùng với cái tuyệt vọng của bản thân)

hay có thể bắt gặp thêm trong những truyện ngắn (Hang ổ - phi lí đến từ việc

muốn chạy trốn nguy hiểm này nhưng khi trốn chạy được lại có nguy cơ rất

lớn phải đối mặt với hiểm nguy khác, Vô địch nhịn ăn – cái phi lí giữa một

nghệ sĩ đa tài nhưng không hòa hợp được với cuộc sống qua việc diễn xuất

trong trò chơi nhịn ăn, Lời tuyên án – đây là cái phi lí của cuộc sống thực tại

nhưng đã được lột trần ra để cho tất cả cùng nhận thấy,…) Bên cạnh những cách nghĩ mới lạ về những điều phi lí, phải đồng ý một điều rằng Franz Kafka

có phần bị ảnh hưởng với triết học hiện sinh của Kierkegaard về phương diện quan niệm văn học của mình để rồi chịu đôi chút sự chi phối trong lối viết văn Vì vậy, ngay trong các tác phẩm của Kafka, hầu như độc giả nào cũng có thể phát hiện ra sự xuất hiện nỗi buồn lo, bất an luôn luôn được hiện hữu ngay trong đời sống thường nhật, ngày qua ngày đều như vậy, sự sống của con người dường như chỉ để đối mặt và trải qua với những điều ấy Nguyễn Văn Dân đã chỉ ra nỗi lo thường trực của Kafka đó chính là nỗi lo cho con người nhân thế, nỗi lo của người cha dành cho sự ích kỷ và dối trá của con qua tác

phẩm Lời tuyên án; hay trong tác phẩm Hóa thân đó là nỗi lo cho cha mẹ và

cô em gái qua hình tượng nhân vật Gregor Samsa, ngay cả khi anh đã biến

thành một con bọ thì sự lo lắng cho gia đình vẫn không hề nguôi giảm; là nỗi

lo của K trong tiểu thuyết Lâu đài dành cho những con người bình thường

chân chất nhưng vòng vo mãi vẫn chẳng thể nào dứt nỗi lo toan;… Qua đó, nhận ra được trong mỗi tác phẩm của Kafka đều ẩn chứa những nỗi buồn rầu,

lo lắng về thế sự đời thường, đây là một trong những đặc trưng độc đáo trong sáng tác nghệ thuật của Kafka, nó thể hiện một tinh thần nhân đạo sâu sắc, một tình yêu thương dành cho đồng loại của người nghệ sĩ vĩ đại mang tên Franz Kafka Trên thi đàn văn học thế giới, Kafka được nhìn nhận là một người dẫn lối, mở đường tinh anh cho chủ nghĩa văn học hiện sinh, văn học phi lí và hơn hết cả là một luồng gió mới thổi vào trong dòng văn học hiện đại Nhà nghiên cứu còn đề cập đến việc cái khiến cho Kafka trở thành một hiện tượng văn học đặc biệt chính là việc đi vào cách tân văn học, cách tân ở đây qua việc tạo ra cái nghệ thuật mới đó chính là “sáng tạo ra một nghệ thuật

mô tả cái vắng mặt, nghệ thuật thông báo, cái không thể thông báo, diễn đạt cái không thể diễn đạt.” [14, 9] Sự sáng tạo này được thấy rõ qua những mê

lộ, mê cung không lối thoát trong các tác phẩm đã phản ánh lên được cái sự

dơ bẩn, nhơ nhuốc của xã hội thời bấy giờ với cái quyền lực ẩn chìm trong bóng tối (Cái thứ quyền lực ấy đại diện cho chế độ độc tài của xã hội lúc bấy giờ) luôn ẩn nấp nhưng sẵn sàng mọi lúc để có thể nhấn chìm, bóp nghẹt quyền sống và mưu cầu hạnh phúc của con người, đẩy con người vào cảnh cùng cực, khổ đau, không thấy ánh sáng của hạnh phúc Và đương nhiên, với một tài năng vô cùng xuất chúng như vậy thì sức ảnh hưởng của Kafka ra ngoài thế giới đương nhiên sẽ không hề nhỏ, nhất là đối với những văn nghệ

sĩ, đã có hàng loạt tên tuổi thiên tài đã lấy cảm hứng qua lối hành văn đầy độc

đáo của Kafka có thể kể đến như Marquez, Albert Camus, John Maxwell

Coetzee,… Ngay ở Việt Nam cũng có những nghệ sĩ chịu ảnh hưởng sâu sắc

đối với Franz Kafka, có thể nói Phạm Thị Hoài là nhà văn mang nhiều ảnh hưởng nhất đối với văn phong, nghệ thuật của Kafka Cuối cùng, nhà nghiên cứu đã đưa ra sự so sánh giữa hai nhà văn để thấy được cái hay trong cách

“vay mượn” của Phạm Thị Hoài để khẩn hoang mảnh đất văn học mới đối với người Việt Nam, đó là nói về điều phi lí Những điều mà Kafka đã để lại cho nền văn học quả thực không thể nào có thể nói hết được, bài học từ Kafka là rất giá trị Ngoài ra, việc học hỏi cũng giúp cho tiến trình văn học của ta thêm phát triển và một lợi ích nữa là giúp cho đất nước ta thêm phần hội nhập với nền văn hóa của thế giới hơn

Hay một tài liệu quen thuộc đối với sinh viên và giảng viên trong các trường đại học – cao đẳng đó là giáo trình Văn học phương Tây Đến với quyển giáo trình này, nhận thấy rõ một điều rằng, Đặng Anh Đào đã có một bài nghiên cứu viết về Franz Kafka một cách đầy đủ nhưng ngắn gọn, súc tích nhất Trước tiên là giới thiệu khái quát về nhà văn qua việc nói về tiểu sử, sự

nghiệp và về những tác phẩm tiêu biểu của nhà văn thiên tài này như: Hóa

thân, Lâu đài, Vụ Án, Một thầy thuốc nông thôn, Nước Mỹ,… Sau đó, nhà

nghiên cứu đã tiến vào đào sâu thêm về cuộc đời của Kafka và cũng đã làm

rõ, liệt kê ra được những sự kiện, tác nhân làm ảnh hưởng đến nhà văn Người nghệ sĩ này chủ yếu là hướng về gia đình và xã hội do đó, những ảnh hưởng

đó đều là tiền đề một phần nào đó chi phối đến “những đứa con tinh thần” của Franz Kafka Đầu tiên, ở gia đình thì cha chính là sự ám ảnh của cậu, nỗi sợ hãi về người cha sỗ sàng, cứng nhắc và luôn độc tài khiến cho cậu luôn bị gò

bó và sợ hãi, mọi khoảnh khắc thuở nhỏ của Kafka dần trở nên khắc nghiệt hơn bao giờ hết Bên cạnh đó, những mặc cảm tội lỗi từ thuở nhỏ đến khi trưởng thành cũng là thứ khiến cho Kafka cảm thấy bị đè nén hơn, vậy nên qua các trang viết, tuy đơn giản thôi nhưng mà ta cũng nhận ra điều này nếu chịu suy xét kĩ Mặc cảm tội lỗi của Franz Kafka cũng là một trong số những vấn đề được nghiên cứu và khai thác bởi những nhà phân tâm học khi soi vào việc đào sâu tầng ý nghĩa trong những sáng tác của Kafka, các motif quan trọng được chú ý và giải thích nhiều hơn (chủ yếu thiên về xây dựng hình ảnh

và mối quan hệ cha – con với sự mâu thuẫn không thể xóa nhòa), những kí ức quá khứ xưa cũ mà mãi không thể nào thôi bám riết lấy cái thân thể ốm yếu của người nghệ sĩ điều này dường như là vết thương khắc sâu tận trong tâm khảm của nhà văn Bên cạnh đó, Đặng Anh Đào có đề cập đến những đề tài

và mô típ, vấn đề của con người hiện đại – uy mua đen, những điều được đề cập tới luôn là cái thân phận con người quẩn quanh trong cái xã hội hiện đại luôn đi liền với sự tha hóa đến tột cùng để rồi khi bị biến dạng, ta mới bừng tỉnh và đặt lại những câu hỏi cho bản thân về nó Bản thân con người đã bị xã hội ruồng bỏ, ngay cả chính những người thân cũng bỏ rơi để rồi trở vào cõi

vô vọng, lẻ loi, cô quạnh, con người dần rơi vào trong cái mê lộ không lối ra, tâm hồn như bị lưu đày ở trong sự lo âu, thấp thỏm, sợ hãi đến khôn cùng thể hiện ở chỗ những thứ dường như rất phi lí, quái dị lại trở thành hết sức bình thường trong cuộc sống Đây cũng là cái hay của tác giả khi biến cái phi lí, nghịch dị dần hóa thành cái thường nhật của đời thường Đặng Anh Đào làm

rõ cái hay trong lối viết độc đáo của Kafka qua các tác phẩm tiêu biểu như

Một thầy thuốc nông thôn, Nước Mỹ, Vụ án,… Từ đó, chỉ ra nét độc đáo trong

lối hành văn qua các tác phẩm kể trên như (tính chất không có cốt truyện; một trạng thái cảm nhận về cái phi lí; độc thoại nội tâm; tạo dựng không khí câu chuyện; nghệ thuật kể chuyện tự nhiên; phương thức huyền thoại hóa; các yếu

tố kì ảo; kết cấu, điểm nhìn của nhân vật; Mối liên hệ qua các tác phẩm; tạo dựng nhân vật trừu tượng, nhân vật mang tính ý niệm; tính nói đa âm về thân phận con người, đối thoại,…) Từ lối hành văn Kafka đã thành công trong việc tạo dựng lên những biểu tượng quyền lực vô hình, khắc họa rõ nét hình ảnh con người bình thường với một thân phận nhỏ bé, lẻ loi trong cái xã hội rộng lớn đầy rẫy những lo toan và bàn tính, những cái bẫy luôn có sẵn để chờ chân họ bước vào để có thể sẵn sàng hủy hoại

Và khi tìm hiểu về Kafka không thể không đọc qua một công trình nổi bật “Thế giới nghệ thuật của Franz Kafka” của Trương Đăng Dung, ở đầu bài viết, nhà nghiên cứu đã đưa ra những tiêu chuẩn có từ quan niệm nghệ thuật, sau đó đưa ra một số cái tên thực hiện theo đúng cái tiêu chuẩn đó mà phản ánh thế giới hiện thực như Balzac, Stendhal, Flauber;… ngoài ra cũng nhắc đến Kafka là một nhà văn với sự cảm nhận gần gũi và sâu sắc hơn về nhân thế, về con người hiện đại qua lời nhận định “Các tác phẩm của Franz Kafka

là sự lí giải những ấn tượng nghiệt ngã về thế giới phi lí, về sự tha hóa của con người trong vòng vây của những thiết chế quyền lực vô hình” [14, 938] Bản thân tôi thấy điều này rất đúng, vì Kafka đã đi vào việc đào sâu cái phi lí, dùng cái phi lí để chống lại cái phi lí nhằm giải vây cho con người thoát khỏi rào cản của sự đau khổ Bên cạnh đó, nói đến việc Kafka luôn có cảm nhận bản thân đang sống và tồn tại trên cùng hai môi trường ngay trong một thế giới, một là thứ có thể thấy được, cái còn lại là ảo ảnh con người chẳng bao

giờ có thể nhìn thấy Một điều chắc chắn được là cái cảm nhận này luôn được Kafka đưa vào trong văn học của mình với đầy sự huyền ảo hóa và phi lí, trong tác phẩm của Kafka, nội dung chẳng phải điều nó thể hiện ra bên ngoài

và nằm trong cái ẩn tình sâu xa và “Kafka đã đưa nghệ thuật của mình “phục vụ” những giấc mơ!”[14,940] Việc này cũng tạo nên nhiều cuộc tranh cãi của các nhà nghiên cứu, phê bình văn học khi tiếp cận đến nhà văn đại tài này Ngoài ra, bài viết còn đề cập đến cái thế giới hiện thực của Kafka với trung tâm là nỗi sợ, lo lắng, sự hoang mang Trong cái thế giới ấy, con người bỗng

xa lạ hóa với cuộc đời, Kafka đã cảm được sự lẻ loi của thân phận con người trong xã hội hiện đại này, nỗi cô đơn được thể hiện xuyên suốt các tác phẩm

của Kafka, trong bộ ba tiểu thuyết Lâu đài, Hóa thân, Vụ án cũng làm rõ được

điều này, khi con người ta biết được hoàn cảnh của mình và cố tìm cách thoát

ra thì y như rằng, một nguồn sức mạnh ẩn chìm từ đâu đó lại xuất hiện ngăn chùng bước đi của họ, khiến họ trở nên bất lực với thực trạng của mình và mãi mãi chìm vào cái hư vô đen tối cho đến tận khi chết Thế giới nghệ thuật của Kafka có một đặc trưng rất hay, đó là ý nghĩa mở, phải suy cùng nghĩ tận thì mới có thể thấy được nội dung và nét đặc biệt trong sáng tác nghệ thuật của nhà văn Những lời cuối cùng của bài viết, Trương Đăng Dung đã khẳng định lại sự cống hiến thầm lặng của Kafka đối với nền văn học nghệ thuật qua

“Sống và sáng tác trong một thời kì sôi động của đời sống văn học nghệ thuật, giữa bao nhiêu tuyên ngôn, trường phái cách tân, đổi mới ầm ĩ, nhưng Franz Kafka đã lặng lẽ lao động nghệ thuật một cách có hiệu quả nhất bằng chính những sáng tạo độc đáo của mình Ông lao động nghệ thuật nghiêm túc đến mức không mấy tự bằng lòng với những gì mình viết ra.” [14,947] Và thật vậy, một con người như Kafka, một người đã sống và cống hiến thật giản dị

và bình tâm, Trương Đăng Dung đã có đưa lời Kafka thổ lộ trong trang nhật

kí (viết ngày 24/8/1913) rằng “Tôi chỉ là nhà văn, tôi không thể và cũng không muốn trở thành người khác, tất cả đều làm tôi chán, tôi chán tất cả những gì không phải văn học”[14,947], điều đó cũng đủ nói lên phẩm chất cao đẹp của một con người trọn đời cống hiến vì văn chương, Kafka chỉ vì những điều đơn giản thôi vì một xã hội tươi đẹp và con người trở nên hạnh phúc hơn trong cuộc sống Thật đáng ngưỡng mộ!

Cuối cùng, với công trình của Hoàng Trinh mang tên gọi “Phương Tây -

văn học và con người”, đây là một bài chuyên luận về mảng văn học và nói về

một số văn nghệ sĩ phương Tây, trong số đó, Kafka vẫn được tác giả đặc biệt lưu tâm đến Nhà nghiên cứu đã đi vào phân tích một cách tỉ mỉ càng về nhà

văn Kafka Qua đó, cũng làm rõ được nào cái thế giới trong tâm hồn của Kafka, người nghệ sĩ với tình yêu thương đồng loại sâu sắc đã lo lắng rất nhiều về vấn đề nhân thế, vấn đề con người đang sống trong một xã hội hiện đại nhưng chẳng có được sự hạnh phúc, còn cái thế giới họ đang tồn tại là cái thế giới buồn với đầy rẫy nỗi nguy hại cho con người, bạc tiền dần lên ngôi,

xã hội thì độc đoán, người ta luôn bị cô đơn, mang nhiều nỗi suy tư, lo âu thấp thỏm, những con người ngày càng trở nên bé nhỏ so với cái thế giới rộng lớn chứa đầy mê cung không lối thoát này, không có gì có thể giữ mãi, không

có niềm hạnh phúc mà chỉ là cạm bẫy của cuộc đời luôn rào đón Nhà nghiên cứu còn cho rằng tác phẩm nghệ thuật của Kafka là một tư liệu của hiện thực Xem đó như một sự tiên đoán sẵn cho một tương lai mai sau, một tương lai đầy rẫy nỗi buồn lo khi mà sau này con người trong xã hội hiện đại mới có thể cảm nhận được điều đó

Trên đây là một số bài nghiên cứu, chuyên luận rất hay, đặc sắc đến từ các nhà nghiên cứu tâm huyết, dày dặn kinh nghiệm trong việc nghiên cứu về Franz Kafka của Việt Nam mà tôi đã thống kê và tổng hợp được khi viết bài báo cáo này Ngoài các công trình kể trên, ở Việt Nam theo số liệu đã được thống kê lại, những công trình nghiên cứu được công bố rộng khắp có khoảng

2 luận án tiến sĩ với hơn 10 luận văn thạc sĩ và nhiều luận văn tốt nghiệp (Theo thống kê trong năm 2018 của nhà nghiên cứu Lê Huy Bắc) viết về Franz Kafka và những tác phẩm của ông Bên cạnh đó, cũng có rất nhiều bài hội thảo khoa học, báo cáo khoa học được xuất bản và in trong các tạp chí văn học, có nhiều bài hay được chọn đăng trên tạp chí khoa học của các trường đại học, và cũng có bài viết thật sự xuất sắc được chọn đăng trên tạp chí khoa học của quốc gia Các vấn đề được chú tâm đến trong việc nghiên cứu đào sâu chủ yếu là về thế giới nhân vật trong các tác phẩm nghệ thuật của Franz Kafka, có thể thấy như “Quan niệm nghệ thuật về con người”, “Con người lưu đày”, “Thân phận con người”, “Các loại hình nhân vật”,… Bên cạnh đó, cũng có nhiều đề tài mang tính bao quát về những vấn đề lớn hơn như khi nói đến vấn đề tiếp cận văn học có bài nghiên cứu luận văn thạc sĩ văn học của

Thái Thị Hoài An với tên gọi “Vấn đề tiếp nhận sáng tác của Franz Kafka tại

Việt Nam” Bên cạnh đó, đặc điểm về nhân vật cũng được chú trọng khai

thác, với Luận văn mang tên “Đặc điểm của nhân vật chính trong ba tác

phẩm của Franz Kafka - Lâu đài, Vụ án, Hóa thân” thì với Lê Thị Giang

dường như đã phần nào làm rõ được điều này Hay khi chú ý đến tâm thức

hiện sinh để đào sâu vào tầng ý nghĩa có Luận văn thạc sĩ “Con người lưu đày

trong sáng tác của Franz Kafka nhìn từ tâm thức hiện sinh” của Phạm Hồng

Dương hay Lê Doãn Hệ với luận văn mang tên “Tâm thức hiện sinh trong tác

phẩm của Franz Kafka” cũng nói dựa trên góc nhìn hiện sinh rất độc đáo

Cuối cùng, vẫn phải nói đến điều quan trọng nhất, là cái mà Kafka chú trọng nhất nhằm đưa vào các sáng tác văn học của mình để phản ánh lên cái xã hội,

nó chính là hiện thực cuộc sống, nhìn từ khía cạnh đó nên Lê Thanh Nga cũng

đã tiến hành với luận án mang tên “Vấn đề chủ nghĩa hiện thực trong sáng

tác của Franz Kafka” cũng đã nói rất rõ về cái hiện thực mà Kafka đã nhắc

tới Nhưng vẫn chưa hết, vẫn còn rất nhiều vấn đề về nhà văn Kafka và các tác phẩm cũng được giới nghiên cứu để mắt đến và khai thác ý nghĩa Riêng bản thân mình, tôi đã tìm và nhận thấy những nghiên cứu có liên quan đến đề tài ngày hôm nay tôi chọn như: “Môtip nghịch dị trong tác phẩm của Franz Kafka”, “Cái nghịch dị trong thế giới nghệ thuật của Franz Kafka”,“Quan niệm nghệ thuật về con người và thế giới trong tiểu thuyết của Franz Kafka”,

“Thân phận con người trong sáng tác của Franz Kafka” Những nghiên cứu này đều một phần nói đến vấn đề xây dựng con người qua những tác phẩm của nhà văn và gần đề tài tôi chọn hơn cả là “Huyền thoại hóa – một phương thức khái quát hiện thực của Franz Kafka” của tiến sĩ Lê Thanh Nga

Qua việc khảo sát, tôi nhận thấy Franz Kafka là một nhà văn có thể nói

là đã được nghiên cứu khá nhiều từ những góc độ khám phá khác nhau nhưng phần lớn hướng đến những đổi mới về mặt nghệ thuật tạo dựng cốt truyện của tác giả Bên cạnh đó, cũng hướng đến số phận những nhân vật để hiện lên cái hiện thực, phản ánh lên hình ảnh của cuộc sống nhưng nếu nói đến tác phẩm

Hóa thân thì thì vẫn còn ít Cái nhìn về huyền thoại hóa trong tác phẩm này

của Franz Kafka được khai thác nhưng vẫn chỉ được nói khái quát chung Do

đó, với đề tài “Phương thức huyền thoại hóa trong tiểu thuyết Hóa thân của

Franz Kafka” lần này, tôi mong muốn đóng góp một cái nhìn mới, chi tiết hơn

về tác phẩm và mang lại một cách diễn giải chi tiết hơn đối với kiệt tác Hóa

thân của người nghệ sĩ đầy tài năng – một nhà tiên tri xuất thần của thế kỉ

XIX

3 Mục tiêu nghiên cứu

Từ việc khảo sát, thống kê và phân tích những hình ảnh, chi tiết mang

tính “huyền thoại” trong tác phẩm Hóa thân của nhà văn Franz Kafka, tôi sẽ

tìm ra điểm đặc biệt, cái hay trong lối viết của nhà văn, để từ đó có thể thấy được cái đặc sắc đến từ lối viết “huyền thoại hóa” của người nghệ sĩ tài năng, một tượng đài văn học lớn của thế kỷ XIX này, cũng theo đó, ta có thể thấy

được đây là một sự sáng tạo mang đầy tính mới mẻ trông thật cá tính, mang một chất riêng của một con người huyền thoại

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Về đối tượng của bài nghiên cứu: Phương thức huyền thoại hóa trong

tiểu thuyết Hóa thân của Franz Kafka

Về phạm vi nghiên cứu: chúng tôi khảo sát dựa trên tác phẩm “Hóa

thân” của Franz Kafka (Franz Kafka, Tuyển tập tác phẩm, Nxb Hội nhà văn,

Trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 2003)

5 Phương pháp nghiên cứu

Về phương pháp nghiên cứu, chúng tôi chủ yếu tiến hành thực hiện một

số phương pháp mang tính cơ bản như sau: khảo sát – thống kê, phân tích – tổng hợp, so sánh – đối chiếu

Cùng với đó, tôi cũng sử dụng thêm một số phương pháp nghiên cứu nữa, đó là phương pháp luận nghiên cứu văn học cần thiết như phương pháp lịch sử vấn đề, phương pháp tiếp cận hệ thống,…

6 Bố cục của báo cáo tốt nghiệp

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, bài báo cáo tốt nghiệp được hệ thống và triển khai thành ba chương như sau:

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1.1 Vài nét về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác của Franz Kafka

1.2 Đôi nét về tác phẩm Hóa thân

1.3 Huyền thoại và phương thức huyền thoại hóa trong văn học

Chương 2: HUYỀN THOẠI VÀ PHƯƠNG THỨC HUYỀN THOẠI

HÓA TRONG HÓA THÂN

2.1 Vấn đề huyền thoại trong Hóa thân

2.2 Motif nhân vật “người – vật”

2.3 Huyền thoại hóa thế giới hiện thực

CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG PHƯƠNG THỨC

HUYỀN THOẠI HÓA TRONG TIỂU THUYẾT HÓA THÂN CỦA

FRANZ KAFKA

3.1 Không gian huyền thoại

3.2 Thời gian huyền thoại

3.3 Biểu tượng đồ vật huyền thoại

NỘI DUNG Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Vài nét về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác của Franz Kafka

Bối cảnh xã hội

Thủ đô Prague, thuộc cộng hòa Crech, vào khoảng thời gian Kafka sinh

ra và trong độ tuổi niên thiếu (từ năm 1883 trở về sau) thì đặt dưới sự cai quản của một dòng họ lớn, được gọi là Đế chế Hapsburg Hapsburg là tên của gia đình hoàng gia Đức đã thống trị vùng trung tâm Châu Âu với sự bảo trợ trong khoảng thời gian gần 400 năm của Đế chế La Mã thần thánh (Từ năm

1440 đến năm 1806) Dòng họ này vẫn giữ quyền cai trị Áo-Hung khoảng thời gian từ 1846 đến tận khi thế chiến thứ nhất bùng nổ (1918)

Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất có ảnh hưởng rất rộng, chiến trường phủ khắp Châu Âu và vang dội ra toàn thế giới Gần như các quốc gia lớn

ở châu Âu và Bắc Mỹ đều tham chiến, kết quả chiến tranh để lại thật tàn khốc, thiệt hại vô số kể, người thiệt mạng rất lớn (khoảng hơn 19 triệu người chết), bên cạnh đó, cuộc đấu tranh với sức tàn phá khốc liệt đã làm cho hầu như tất

cả các nước tham chiến, cận chiến trường đều phải chịu hư hại về vật chất rất nặng nề (ngoại trừ Hoa Kỳ vì khoảng cách rất xa nên không chịu ảnh hưởng

từ cuộc chiến tranh tàn khốc), nó trở thành một gánh nặng về nỗi lo lắng và sự

ám ảnh về sự sinh tồn của toàn nhân loại trong một khoảng thời gian rất dài Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất bắt đầu với vụ ám sát thái tử Áo-Hung dẫn đến việc Áo-Hung tuyên chiến với Serbia Tiếp đó, sự kiện này lại lần nữa được góp thêm với việc Đức dẫn quân tấn công Bỉ, Pháp và Luxembourg (theo một kế hoạch được định sẵn sẽ giúp Đức cùng lúc có thể đối phó với cả hai kẻ thù là Pháp và Nga trên hai mặt trận thành công – kế hoạch Schlieffen) Diễn ra giữa hai phe Hiệp ước (Ban đầu có Anh – Pháp – Nga sau còn gia nhập thêm một số nước khác trong đó có Hoa Kì và Brasil) và phe liên minh trung tâm (tiêu biểu có Đức, Áo-Hung, Bulgaria, Ottoman ) Và ước tính, khoảng hơn 70 triệu người được huy động trong trận chiến ác liệt này Cuối cùng, phe hiệp ước giành chiến thắng, phe liên minh trung tâm thất bại Đa phần các nước đều gánh chịu tổn hại lớn về mặt của cải lẫn con người Sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, Tại nơi Kafka sinh sống, lúc này đây hình thành nên một quốc gia mới mang tên Czechoslovakia – và Prague trở thành thủ đô của nó

Tính đến đầu thế kỉ XX, đất nước Czech, trong thời kì còn được trị vì bởi

bộ máy quyền lực cũ (đế chế Áo – Hung) đã đón nhận rất nhiều nguồn tư tưởng mới mẻ, trong số đó nổi bật lên là chủ nghĩa Mác Tại nơi này, rất nhiều người thuộc dân tộc Do Thái đã tiến hành đề xuất đưa ra chủ nghĩa Zion (là chủ trương thành lập quốc gia của họ) Bên cạnh đó, những người Do Thái tại mọi nơi, mọi lúc đều khẳng định được tài năng và cái tầm của mình Nhưng song hành với điều này, vì phải chịu nghi án giết Chúa nên hầu như người Do Thái ở thời điểm này đều bị những người theo đạo Thiên Chúa giáo tẩy chay và khinh mạt (trong khi, người sáng lập ra đạo thiên chúa lại là người thuộc dân tộc Do Thái) Mãi đến trận chiến cách mạng tư sản khởi phát lên và dành được thành công (cuối thế kỷ XX) với chủ trương xây dựng xã hội là tự

do, dân chủ, bình đẳng thì hầu hết người Do Thái tại nơi đây vẫn chịu nạn kì thị, phân biệt đối xử

Tại Prague, vẫn là tên cũ nhưng nay nó đã trở thành thủ đô quốc gia mới Lúc này đây số phận của người Do Thái vẫn còn trong cái luồng tư tưởng kì thị đến từ xã hội, qua việc không được đầu quân, không được làm việc tại những nơi công sở nhà nước, nếu muốn thì họ phải chuyển từ đạo Do Thái sang Thiên Chúa giáo Xã hội giờ đây chuộng ngành luật và hóa học nên những người Do Thái nếu theo hai ngành này thì mới có cơ hội được làm việc tại cái xã hội người thuộc tín ngưỡng Thiên Chúa giáo

Nhìn chung, xã hội lúc bấy giờ tại phương Tây, người do Thái không được trọng dụng và thậm tệ hơn là còn có thể bị tẩy chay, khinh miệt, Franz Kafka chính là một số ít những người Do Thái được trọng dụng tại xã hội phương Tây lúc bấy giờ

Cuộc đời và sự nghiệp của Franz Kafka

Kafka là người nghệ sĩ tài năng, được biết đến với khả năng viết truyện ngắn cùng với tiểu thuyết xuất thần, ông là người Tiệp Khắc gốc Do Thái nhưng các tác phẩm được ông hạ bút chủ yếu bằng tiếng Đức Được biết rằng,

mẹ của Kafka là phụ một phụ nữ người Do Thái nhưng chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Đức tại nơi sinh sống (tức thành phố Prague) nên có lẽ vì thế Kafka phần nào cũng chịu ảnh hưởng từ mẹ để rồi thấm nhuần vào bản thân nhiều bản sắc văn hóa (Tiệp, Do Thái và Đức) Đó cũng là một hướng để phần nào mở ra đáp án cho câu hỏi rằng từ những nguyên do nào nên một Kafka đặc biệt đến như vậy, một nhà văn thiên tài mang một trường phái đặc biệt “trường phái của nhiều bản sắc văn hóa”

Tuy chỉ sống vỏn vẹn 41 năm, một quãng thời gian ngắn ngủi và đặt bút với số lượng tác phẩm không nhiều nhưng có thể nói rằng Kafka là người dẫn đường đầy tinh anh, một luồng sáng mới cho chủ nghĩa hiện đại trong văn học nói chung hay ở mảng văn xuôi đầu thế kỷ XX nói riêng Không may thay, Kafka mắc phải bệnh lao, quay lại bối cảnh hiện thời khi ấy thì khoa học - kĩ thuật y tế chưa được phát triển nên đây chính là căn bệnh mà lúc đó ngay cả nền y học tiên tiến nhất thời bấy giờ cũng chỉ có thể nói là “vô phương cứu chữa” đối với trường hợp của Kafka Nhưng dù vậy, với khoảng thời gian còn tại thế, sinh sống bên gia đình, bạn bè, người yêu và nhìn thấy những diễn biến xung quanh để rồi từ đó ngẫm lại về những điều trong cuộc sống Từ ước

mơ, hoài bão cho đến thực tại bất hòa trong gia đình, những điều xảy đến bên ngoài cuộc sống và những đổi thay không ngừng của thời đại đã tạo nên cho Franz Kafka một khả năng kì lạ, đó chính là khả năng tiên đoán trước mọi diễn biến của con người ở tương lai Trong một khoảng thời đại không xa tới, đến lúc người ta ngoáy lại nhìn thì Kafka đã đi đến một nơi rất xa rồi Không giống như các nhà tiên tri dùng lời nói để bộc bạch cái tương lai, ở Kafka điều

đó được thể hiện qua từng trang sách vở, người nghệ sĩ này đã cảm một cách sâu sắc sự đời để rồi tiên đoán thật chính xác trong các tác phẩm văn học Đến ngày nay, ai nấy mỗi khi ngoảnh nhìn lại đều ngạc nhiên khi nói đến nhà văn này, bởi lẽ, điều mà ông từng viết đến nay nó đã trở thành sự thật, việc mà được nói chỉ trong những trang sách nay đã được hiện hữu trong cuộc sống đời thường Qua đó, người ta càng thêm khâm phục và nể trọng tài năng ấy, một nhà tiên tri vĩ đại của nhân loại – Franz Kafka

Franz Kafka sinh vào ngày 3 tháng 7 năm 1883 tại Prague, là con trai cả của Hermann Kafka và Julie Lowy Bản thân Kafka đã được định sẵn số phận

là được xuất thân từ một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu trong xã hội Vậy nên, hầu như ông có những thứ hơn hẳn những con người bình thường khác trong xã hội, từ tiền của cho đến gia thế của gia đình Đó xem như những đặc quyền riêng từ sự giàu có và vị thế ngay trong cái xuất thân Tưởng chừng gia cảnh là điều thuận lợi giúp cho người sở hữu nó vơi đi muộn sầu mà sống vui

vẻ nhẹ nhàng hơn nhưng không, nó hoàn toàn đi ngược lại với những gì con người ta có được Vì những điều đó mà ông luôn bị ám ảnh, cảm thấy bản thân nhưng đang phải vác trên vai một thứ gì đó vô hình, khó định tính để rồi

từ đó, nặng trĩu cứ theo con người ấy đi hết cuộc đời Thật quả là phi lí nhưng bên cạnh đó thì nó là mở đầu hình thành nên những điều khác thường, nghịch

dị về sau ở nhà nghệ sĩ kiệt xuất này

Bên cạnh người con trai lớn là Franz Kafka, gia đình trung lưu ấy còn có năm người con gồm hai người con trai và ba người con gái, hai cậu con trai là Gergor, Heinrich (cả hai cậu em trai này đều mất sớm) và ba người con gái khác của gia đình chính là ba người em khác của Kafka là “Gabriele” (1889),

“Valerie” (1890) và “Ottilie” (1892) (cả ba cô gái này đều mất do gặp phải nạn và bị tàn sát trong cuộc chiến tranh thế giới thứ hai) – Những cô gái này

có những cái tên thân mật là: Elli, Valli, Ottla “Ottla là người Kafka rất yêu quý.” [10, 34] Cha mẹ Kafka là Hermann Kafka và Julie Lowy đều là người gốc Do Thái, nói bằng hai thứ tiếng là Đức và tiếng Czech, sinh sống và làm việc tại thành phố Prague thuộc Cộng hòa Czech

Ảnh hưởng đến Franz Kafka phần lớn là đến từ phía gia đình mang đầy tính đối lập Đó chính là về gia cảnh từ hai bên nội ngoại của ông Trước đây, gia đình nhà nội, cha mẹ của bố ông (tức cha mẹ của Hermann) vì sự khó khăn của kinh tế gia đình (lúc này ông nội Kafka đang làm nghề kinh doanh thịt), đã phải mưu sinh tần tảo vì miếng cơm manh áo Hermann cũng đã nhận thức được điều này và lao động ngay khi còn rất nhỏ, thậm chí ông từng phải đẩy xe để đi giao hàng trong một tiết trời khắc nghiệt nhất Nhưng cũng chính nhờ khoảng thời gian gian lao, khổ ải đó đã rèn luyện nên một cơ thể mạnh

mẽ với tâm hồn bền bỉ giúp ông nuôi dưỡng ý chí và quyết tâm thực hiện việc lập nghiệp để vươn lên thoát khỏi cảnh đói nghèo Ngoài ra, Hermann biết tự lập ngay từ rất sớm, lúc mới khoảng mười bốn tuổi Hermann đã tự mưu sinh, bươn chải cho cuộc sống của mình Sau đó, vào năm mười chín tuổi ông gia nhập quân đội và nhờ đó ông ngày càng được rèn luyện thêm cứng cáp, vững vàng hơn Đến năm 1882, Hermann lúc này cũng đã ở độ tuổi trung niên, bắt đầu đi và lập nghiệp tại vùng đất mới, nơi ông chọn là Prague với một ước mong được đổi đời Ít lâu sau, ông gặp mẹ của Kafka (Julie Lowy), con gái của một gia đình giàu có, kinh doanh và sản xuất rượu bia, không lâu sau hai người kết hôn và chỉ tầm một năm sau đó, Kafka được ra đời

Hai bên nhà nội ngoại của gia đình Kafka dường như có khác biệt rất lớn Một bên thì giàu có do thông minh, tài giỏi chiến lược trong kinh doanh

đó chính là nhà ngoại (như đã nói ở trên nhà ngoại của Kafka chuyên về sản

ngày đều sớm hôm chịu khó, tảo tần dành dụm trong lao động, nói đúng hơn

là trải qua sự gian nan, khổ ải trong kinh doanh Do bản thân đã nếm trải sự khó khăn và bươn chải nên người cha ấy dường như trở nên rất là mạnh mẽ, kiên cường với cuộc sống Ông luôn mong rằng sau này con của mình sẽ

giống bản thân ông, không phải lo nghĩ nhiều vì có đã được gia đình rèn dũa

từ thuở còn nhỏ Có lẽ vì quá cứng nhắc trong cách dạy bảo con cái, mặc dù rất thương con nhưng Hermann không bao giờ sử dụng biện pháp nhẹ nhàng, tình cảm cho cậu con trai của mình mà thay vào đó là sự nghiêm khắc, cứng rắn đến mức mà gò bó phải khó chịu Để rồi cách giáo dục này đã đi đến thất bại ê chề, bởi lẽ ngay từ đầu bản thân của ông đã suy nghĩ lệch hướng đi của việc giáo dục con cái Đáng lý ra, người cha sẽ là người thầy hướng dẫn, dìu bước con của mình đi suốt đoạn đường thì Hermann đã trở thành vật cản, nỗi

sợ hãi đối với cậu con trai độc nhất của mình Đó cũng là một gánh nặng phải mang trong suốt quãng đời của Kafka mỗi khi nghĩ về người cha của mình, đó

là một cảm giác khó chịu nhưng không tài nào có thể bỏ ra khỏi tâm trí của Kafka được và đây cũng là một trong những hình tượng quen thuộc, làm cảm hứng truyền vào những tác phẩm của ông, qua việc tái hiện lại nhân vật người cha qua các tác phẩm truyện ngắn, tiểu thuyết

Đối với Kafka, Hermann hẳn là rất yêu thương con rất nhiều Ông không chỉ xem Kafka là người con mà chính là niềm kiêu hãnh, sự tự hào Qua cái tên mà ông đặt cho Kafka thôi đủ khiến ta nhận ra rõ điều đó: “Theo

Max Brod, cái tên Kafka có nguồn gốc từ tiếng Czech, viết đúng sẽ là Kavka

có nghĩa là quạ gáy xám, một loài chim có cái đầu to và cái đuôi tuyệt đẹp.”

[10, 39] Kafka được cha đưa vào làm thương hiệu khi lấy đã cái tên “Kafka” qua việc sử dụng hình tượng qua hình tượng loài chim quạ gáy xám trên bì thư Đây là một thứ dùng để giao dịch trong kinh doanh của gia đình Kafka và điều này càng làm thể hiện rõ hơn sự kiêu hãnh của người cha khi được nhắc tới cậu con trai này Dù không để hẳn tên là Franz Kafka nhưng qua biểu tượng được sử dụng trong những việc thường ngày làm ăn như thế đủ để nhìn

ra được người cha này luôn quan tâm đến con, dù là trong thầm lặng, không nói ra Đến Kafka cũng biết được điều này qua lần cha ông nói được Kafka

nhắc lại trong Thư gửi bố rằng “Tôi lúc nào cũng thương anh, dù tôi không

làm ra vẻ như những ông bố khác, cũng vì tôi không biết vờ vĩnh như người ta” Có thể thấy, đây là một người cha cứng rắn, mạnh mẽ, không có sự mềm dẻo trong lối sống qua việc đối xử thẳng thắn với cậu con trai của mình Dường như tất cả của người cha ấy chỉ là cậu con trai này, tình thương dành cho cậu con trai này dường như là quá lớn có lẽ vậy nên mọi sự đối với con đều đến từ cái tình thương ấy, rất mãnh liệt

Nhưng có lẽ, tình thương đã không may mà biến thành sự hà khắc, tình yêu mà cha dành cho con vô tình trở thành con dao hai lưỡi cắt đứt đi tình

cảm phụ tử cao đẹp Đối với Kafka, mỗi khi nhớ về cha đối với ông thì đó

luôn là nỗi ám ảnh kinh hoàng, được Kafka kể lại qua Thư gửi cha, “Nguyên

tắc là bánh mì phải phải được cắt thẳng thớm; nhưng cha làm điều đó với một con dao ròng ròng nước xốt thì chẳng sao Chúng con phải chú ý để không làm rơi chút vụn bánh nào ra sàn, cuối cùng thì rất nhiều vụn bánh rơi xuống sàn nhà bên phía cha Trên bàn, chúng con chỉ được phép ăn, còn cha thì cạy

và cắt móng tay, gọt bút chì và ngoáy tay Xin cha hãy hiểu đúng ý con, thưa cha: bản thân chúng, những chi tiết này hẳn là hoàn toàn vô nghĩa, chúng chỉ trở thành áp lực đối với con là vì cha, con người đầy quyền năng sừng sững trước con, không bao giờ kiềm chế những mệnh lệnh áp đặt lên con.” [10, 35]

Rõ ràng, có sự bất công ở đây, người cha thì có thể có mọi quyền hành, với quyền năng lớn nhất trong nhà, có thể làm mọi điều tùy thích còn những đứa con chỉ có thể sống theo khuôn phép đã được đặt ra Nhiêu đó vẫn còn chưa

đủ, hình như người cha ấy trong lòng Kafka đã chưa thực hiện được những chi tiết ân cần, nhỏ nhẹ với cậu con trai này mà thay vào đó là những điều mạnh bạo có phần hơi sỗ sàng khiến cậu sợ sệt “không bao giờ đọc sách cho con nghe, nhưng lại dạy con cách đi diễu binh, cách chào và những khúc quân hành; cho phép con uống bia, động viên lòng dũng cảm của con bằng các tiếng hét, tiếng vỗ tay, tiếng tán thưởng và cả tràng cười ha hả” [10, 35] Dần dần thì bản thân Hermann cũng như đang hóa thân chậm để rồi biến thành một kẻ gia trưởng, độc tài trong tư duy của con trẻ, qua việc lấy tư cách làm cha để ép buộc, gò bó con cái sống theo cái khuôn đặt ra của mình Ông không may đã bị biến thành nỗi sợ của Kafka, điều đó được Kafka đưa vào trong những tác phẩm văn học sau này của ông, và nó dần trở nên quen thuộc đối với độc giả Đó là hình tượng những người cha độc đoán mang đầy sự dữ dằn và cay nghiệt với con cái

Trong gia đình trung lưu ấy, những người trụ cột của gia đình dường như chỉ lo mải mê kiếm tiền mà không hề lo lắng nhiều đến việc để ý xem con cái

họ dần lớn ra sao, phát triển thế nào để mà giáo dục, bồi dưỡng thêm Bên cạnh người cha luôn túi bụi với công việc sớm hôm thì vợ ông, tức là mẹ Kafka lại luôn sát cánh bên chồng để hỗ trợ mọi lúc mọi nơi, có khi thời gian

bà dành tận 12 giờ trong ngày để cùng đỡ đần chồng mà bỏ mặc đàn con tự

bơ vơ với những người làm ở trong nhà và cũng vì vậy nên những người con trong gia đình này vừa thiếu thốn sự hướng dẫn giáo dục của người cha, lại còn thiếu thốn sự nhẹ nhàng, ân cần khuyên bảo của người mẹ Bởi vì cha mẹ luôn bận và không có nhiều thời gian ở nhà để chú ý nhiều đến con cái nên

Kafka và những người em của mình ngày qua ngày chỉ có thể bầu bạn với những người hầu làm việc trong gia đình và tiếp xúc với những kiến thức trong trường học tại thành phố Prague chán ngắt thay vì được bày tỏ, trò chuyện cùng cha mẹ Và từ đó, nỗi cô đơn hình thành và cứ kéo dài cô đơn, tình yêu thương của cha mẹ dẫu có đấy nhưng lại không thể được con cái cảm nhận Không gian sống của những đứa con ở nhà vì vậy cũng trở nên tù túng, chật hẹp hơn đi rất nhiều trong khi khát vọng sống của Kafka lớn hơn như vậy nhiều, luôn muốn được tự do, vượt khỏi rào cản của sự quản giáo, làm những điều mình thích và để sở hữu cho bản thân một cuộc sống đáng sống hơn việc phải ở trong không gian túng quẫn này Dẫu thế, Kafka vẫn không thể đi đâu được do vấn đề về sức khỏe của bản thân Không giống với những người khỏe mạnh trong gia đình như cha hay ông nội, bản thân Kafka sinh ra đã rất yếu

ớt, hay gặp ốm đau thường xuyên, trường kì, mọi nơi Kafka có thể đi cũng chỉ

có thể nói là gói gọn xung quanh thành phố Prague Tuy nói đây là thành phố nơi gia đình sống, trông có vẻ thân thuộc đấy, nhưng đối với Kafka thì nó quả thật tù túng đến khôn cùng và nó cũng là một nỗi chán ngán đến tận cùng Ngược lại với sự yếu ớt về thể chất (điều không thể kế thừa được bên gia đình nhà nội), Kafka lại căng đầy năng lượng trong tâm hồn, đây cũng là nguồn sức mạnh chính dâng trào trong nội tâm người nghệ sĩ mang danh Kafka Đó cũng có lẽ là điều được ông thụ hưởng bởi gia đình nhà ngoại – được xem như là có trí tuệ thông minh, ham học hỏi và đầy tài năng Trong

Nhật ký, ông từng nhắc đến cái tên Amschel, đây là tên của người ông bên gia

đình nhà ngoại Ông ấy qua đời khi mẹ Kafka chỉ là một đứa trẻ mới vừa lên sáu, trong hồi ức bà chỉ nhớ ông như một người tài năng, hiếu học với một bộ râu dài, nói chung là với hình dáng của một con người đầy sự uyên bác Bên cạnh đó, mẹ Kafka nhớ rằng ông Amschel có sở hữu cho mình một số lượng sách lớn và nó được để chồng lên đầy tường “Cụ ngoại tôi thậm chí còn uyên bác hơn cả ông ngoại Cụ được cả người theo đạo Thiên Chúa giáo lẫn người

Do Thái kính trọng.” [10, 40] Đây chính là một người tiêu biểu trong gia đình bên ngoại được mẹ Kafka nhắc đến với một địa vị xã hội không hề nhỏ cùng với một trí tuệ thông minh và có đức tính hiếu học đáng trân quý, để rồi sau này, Kafka đã học hỏi để rồi kế thừa một cách hoàn hảo truyền thống chăm chỉ, hiếu học từ gia đình bên ngoại của mình

Quãng đời tuổi thơ của Kafka có vẻ tẻ nhạt bởi quá lẻ loi và cô đơn, không gian sống của những đứa con ở nhà trở nên tù túng, chật hẹp hơn bao giờ hết, nhớ nhỏ hơn rất nhiều nếu đem so với khát vọng sống của Kafka Bản

thân Kafka Mang trong mình máu người nghệ sĩ nên từ nhỏ Kafka đã biết ao ước, luôn muốn được tự do sáng tạo, để tâm hồn bay nhảy với muôn vàn trí tưởng tượng phong phú ngoài thế giới kia, vượt khỏi rào cản của sự quản giáo, hà khắc, làm những điều mình thích mục đích cuối cùng hướng đến việc

có thể sở hữu cho bản thân một cuộc sống đáng sống, đương nhiên cuộc sống

đó chẳng phải là việc thường xuyên ở trong cái không gian túng quẫn này (nơi thành phố Prague) Cũng tại nơi ấy, Kafka đã phải chịu cảnh buồn tủi ngày qua ngày với cô đơn không ai thấu được Và từ đó có thể nhận thấy một điều rằng, trong gia đình giàu có này, có thể nói dư rất dư mà thiếu cũng rất thiếu, vật chất là điều luôn tồn tại đủ đầy, không hề thiếu, thậm chí có thể nói là rất

dư dã, cái thiếu thốn ở đây chính là tình cảm của những người thân trong gia đình dành cho nhau, nói đúng hơn là tình yêu thương, sự quan tâm, lo lắng mà bậc cha mẹ dành cho con cái

Như vậy vẫn chưa đủ để có thể nói lên hết được những gì Kafka đã phải chịu đựng từ thở nhỏ Lúc này đây, nếu như cha là nỗi ám ảnh khó nguôi ngoai thì đến ngay cả người được thuê đến giúp đỡ cho công việc trong nhà cậu cũng tạo cho bản thân cậu bé ngày ấy không ít áp lực tuổi nhỏ, ở đây tôi muốn nói đến người đầu bếp của gia đình Kafka, được ngay chính Kafka nhận định là “cô khô quắt” nhưng “cứng rắn và đầy nhiệt huyết”[10,36] Vừa nghe xong cũng đã phần nào hiểu được sự khô khan và cứng nhắc trong con người

đó, người này có nhiệm vụ là hằng ngày đưa Kafka đến trường, bên cạnh việc

đó, việc hù dọa sẽ mách với thầy giáo việc cậu cứng đầu ra sao tại nhà là không thiếu trong mỗi lần đưa cậu chủ đến trường Dù chỉ việc nghĩ đến cảnh nơi trường học thì bản thân Kafka nhận thấy nó đã đủ gieo rắc nên bao ác mộng thêm việc bây giờ lại có thêm một tiếng xấu gây bất lợi nữa chẳng phải nỗi ác mộng sẽ càng lúc càng một lớn dần trong khi cậu thì chỉ mới đang là một đứa trẻ hay không Cũng không phải hoàn toàn cứng đầu, Kafka đã có nài

nỉ nhưng hầu như thất bại hoàn toàn “Tôi bắt đầu van xin, cô ta lắc đầu, tôi càng cầu xin thì sự giả dối càng xuất hiện trước mắt tôi mà vì nó tôi đang cầu xin, càng cố thì càng nguy hiểm”[10,36] Dường như cô ta chỉ là người làm công trong gia đình, nói rõ hơn là việc chăm lo cho Kafka đến trường lớp đáng lẽ ra cô cần tạo động lực cho cậu chủ của mình đến trường, giảm bớt áp lực cho cậu bé nhưng trái ngược thay, cô ta đã biến thành cơn ác mộng tiếp theo của Kafka qua việc hù dọa sẽ mách thầy giáo và đặt tên cho cậu là Ravachol (sau khi trông thấy cậu tinh nghịch cùng bạn bè nơi trường học khi

bị rước trễ) Khi được biết về ý nghĩa của cái tên đó thì cậu đã phát ốm do bản

thân không thể chấp nhận được mình lại có thể trở nên tồi tệ đến như vậy (Kafka dù nhỏ nhưng đã có suy nghĩ rất chững chạc, nên khi được biết đến ý nghĩa cái tên đó thì cậu luôn nghĩ bản thân là xấu xa, giống như một tên tội phạm mà cậu thì lại không chấp nhận bản thân trở nên tha hóa) Chỉ đến lúc được giải thích rằng đó chỉ là lời nói vui thì cậu bé ấy mới vực dậy tinh thần

và khỏi cơn ốm Tuy đã được giải thích nhưng Kafka vẫn không tài nào có thể trút ra khỏi mình cái gánh nặng này, tâm trí cậu vẫn luôn bị ám ảnh với câu nói đó và luôn mang trong mình nỗi buồn vì nghĩ bản thân thật sự tồi tệ và cũng từ đó, cậu nhóc ngày nào không còn đoái hoài đến những trận huyên náo sau giờ học nữa mà thay vào đó là chuyên tâm về nhà, làm một đứa con ngoan, trò giỏi, đúng với cách Kafka muốn - sống và ngày càng hoàn thiện bản thân Quả thực, người đầu bếp ấy đã để lại một vết thương trong kí ức, có sức ám ảnh vô cùng lớn với Kafka, có thể xem như đây chính là Hermann phiên bản thứ hai mà cuộc đời mang đến cho cậu với đầy sự hãi hùng, khủng khiếp đối với một tâm hồn đầy nhỏ dại

Mang trong mình nhiều ám ảnh thuở nhỏ cùng với bản thân sức khỏe yếu (do không thích tham gia vào các hoạt động thể dục, thể thao) nhưng khi nói đến việc học thì không ai dám phủ nhận khả năng học tập cực kì tốt của Kafka (cũng có thể xem như được thừa hưởng bên nhà ngoại) Dẫu áp lực nơi trường học là quá khủng khiếp so với sức chịu đựng của một con người trong khi bản thân Kafka luôn “không khỏe” so với các bạn đồng trang lứa nhưng Kafka vẫn chăm chỉ, nỗ lực để vượt qua và dành được số điểm gần như tuyệt đối với mỗi môn được học

Bản thân phải sống với lối giáo dục mang nguồn kiến thức quá lớn luôn làm Kafka cảm thấy bị áp lực đè nén trong tâm lý mỗi khi cận thi cử, nhưng Kafka vẫn luôn cố gắng, nỗ lực hết mình để vượt qua Cũng nhờ đó, những kinh nghiệm sống của Kafka mới được rút ra ngay từ lúc này, đó là cuộc sống luôn chứa nhiều thứ nghịch lý luôn đưa ta vượt khỏi những trắc trở, gian truân nhưng ta trước đó luôn nghĩ rằng sẽ không tài nào vực dậy khỏi con đường ấy nổi Cần nhắc lại một điều nữa rằng, lối giáo dục bấy giờ còn còn rất lạc hậu bởi lẽ chỉ luôn mang tính rập khuôn, học sinh phải buộc làm theo một công thức nhất định qua việc học lõm, sao chép lại “Những sáng tác thành công của những nhà văn lỗi lạc thời đó như Goethe được mang ra làm bài tập mẫu và bắt học sinh sao chép, bắt chước nguyên xi theo hành văn của họ”[10,39] Học với cái khuôn khổ như vậy khiến phần lớn học sinh đều sẽ khó mà phát triển được nhận thức và sáng tạo cho riêng mình Tuy luôn bị cái khuôn mẫu

đè nén, nhưng Kafka đã có sự khác biệt so với phần lớn những con người cùng trang lứa, đã tự mình thoát khỏi xiềng xích của cái công thức quen thuộc kia để tìm thấy cái hay qua những tác phẩm của Goethe - Một nhà văn mà ông hằng ngưỡng mộ Còn nơi mang lối giáo dục rập khuôn đầy công thức ấy - trường tiểu - trung học tại Prague mà Kafka theo học cũng chính là nơi mang lại sự ám ảnh cho ông Đây là sự lựa chọn của cha mẹ ông dành cho cậu con trai quý tử của mình, một ngôi trường Đức với đầy sự uy nghiêm và hà khắc, mục tiêu cuối cùng là muốn ông có được một môi trường học thật tốt để về sau Kafka sẽ có thể được trở thành một công chức làm việc tại các cơ quan hành chính của đế chế Áo - Hung Sự lựa chọn này quả sáng suốt bởi nếu theo nhà nước, tương lai của Kafka sau này sẽ được bảo đảm một cách tuyệt đối, cha mẹ Kafka như đã lường trước được phần nào lựa chọn của tương lai mà ra một sự chọn lựa phòng khi tương lai Kafka không theo sự nghiệp kinh doanh của gia đình Cuối cùng thì họ cũng đã đoán đúng về việc Kafka không nối nghiệp gia đình Nhưng chẳng thể ngờ được cậu bé ngày nào gia đình vẫn ngăn cản viết lách lại có thể trở thành một nghệ sĩ vĩ đại của thế giới, là người mang tầm ảnh hưởng lớn mà bất kì ai cũng không thể dùng lời lẽ nào mà diễn

tả được

Hoàn thành xuất sắc cuộc thi Matura (có thể xem như một hình thức thi

để vào đại học tại thời điểm này), đến khoảng cuối năm 1901 (vào tháng 11/1901), Kafka thực sự đã mở ra cánh cổng mới cho cuộc đời của mình, cơ hội vươn đến chân trời cuộc sống mới hầu như được cậu cảm nhận gần hơn bằng việc chạm tay đến cánh cửa trường Đại học Ferdinand Kart (là một trường đại học lớn nói tiếng Đức), vẫn là ở thành phố Prague Lúc này đây, dẫu trong phạm vi gần nhưng gia đình đã không còn sức quyết định, gò bó hoàn toàn với cậu con trai này được, những thứ nói ra chỉ còn lại là mang tính định hướng, mong muốn cậu chọn ngành theo hướng nào đó miễn là sau này

có thể là giúp đỡ công việc kinh doanh của gia đình hoặc làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước Nhưng không giống như trước đây chỉ biết răm rắp nghe lời không lời oán than, Kafka giờ đây đã đủ chín chắn, đã tự có cho mình một định hướng với quyết định riêng của bản thân mình Ông quyết định đăng kí và theo học ngành Hóa học, theo học cùng chuyên ngành này với Kafka có người bạn thân thuở trung học là Hugo Bergmann Sau đó không lâu, tự lượng sức thấy bản thân không phù hợp, ông quyết định chuyển sang Triết học và lại không hợp và Kafka đã chọn Luật là sự lựa chọn cuối cùng của mình dẫu cho bản thân không hề thích thú với nó Đối với Kafka, ưu điểm

của cậu thiên về khuynh hướng xã hội nhiều hơn, cùng với sự chăm chỉ, kiên trì, dẫu không mấy mặn mà với lĩnh vực đã chọn nhưng Kafka vẫn có thể dễ dàng vượt qua mọi kì thi Sau thời gian gắn bó với trường đại học 6 năm (4 năm học chuyên ngành luật và 2 năm chuyển ngành) Cuối cùng, đến năm

1906 ông đã tốt nghiệp tiến sĩ luật (lúc này Kafka 23 tuổi) Nếu như những cậu sinh viên khác đồng trang lứa chỉ học vừa đủ khoảng thời gian học tập trên giảng đường còn để dành thời gian rảnh rỗi để làm việc khác thì đối với Kafka, việc học khiến ông hứng thú hơn bất cứ thú vui nào khác trên cuộc sống (ngoại trừ việc viết văn) Thời gian học đại học tại ngôi trường danh giá kia được ông tận dụng một cách triệt để, ngoài thời gian học trên giảng đường đại học ra thì thời gian rảnh ông đều dành để học tiếp các chuyên ngành phù hợp với sở trường của bản thân, đó là những môn thuộc về lĩnh vực xã hội “ Thời gian học đại học, bất cứ khi nào rảnh rỗi, Kafka đều tìm cách tham dự các môn về triết học, văn học, lịch sử,… để nâng cao hiểu biết của mình Ông cũng thường tham dự các buổi thuyết trình do nhóm Đại Sảnh (The Hall) – nhóm các trí thức và chính khách – cựu sinh viên Do Thái tài trợ.” [10, 43] Qua đó, ta có thể thấy được không tự nhiên mà Kafka lại có thể giỏi đến như vậy, Kafka đã phấn đấu, tìm tòi rất nhiều để phục vụ cho công việc chinh phục kiến thức và cũng một phần để có thể trải đường cho công cuộc xây dựng và phát triển ước mơ của bản thân

Đối với Kafka, được sáng tác văn học là một việc làm thực sự khiến ông cảm thấy hạnh phúc, và dường như khi làm văn thì dường như Kafka mới được trở về đúng con người của mình, trở về đúng với một Kafka tự do, tự tại với đầy hoài bão và đam mê cháy bỏng, được sống với chính mình, mặc nhiên làm mọi thứ mình thích, muốn làm và không phải chịu sự chi phối, dày vò từ bất kì một điều gì hay bất cứ một cá nhân nào Qua văn chương Kafka cũng bộc lộ nên tất cả những tiếng lòng của bản thân mình ở đó với đầy đủ phương diện, góc nhìn mang đầy chất mới mẻ, đặc sắc về một cái thế giới mà không phải một nhà văn nào cũng có thể làm được

Có thể thấy ở Kafka là một ngòi bút mang đầy bản sắc văn hóa Đầu tiên, Kafka mang bản sắc Do Thái do đây chính là nguồn gốc của chính gia đình ông Sau đó, các bản sắc tiếp theo được hình thành do môi trường sống xung quanh, qua việc gia đình chuyển đến ở thành phố Prague và ông được sinh ra tại đó Bên cạnh đó, ông còn được giáo dục bởi các trường học Đức, song cũng là sự tiếp thu kiến thức thêm bên ngoài xã hội mỗi khi đi học những lớp

xã hội sau thời gian học chính khóa trên giảng đường đại học

Nếu nói Kafka là con người hèn nhát quả thực không phải, bởi lẽ nếu hèn nhát thì Kafka đã chịu chấp nhận sự chi phối từ người khác mà ngược lại,

dù phải tiếp nhận quan điểm từ nhiều nguồn khác nhau nhưng Kafka vẫn giữ cho mình một sự điềm tĩnh nhất định, suy nghĩ, biện luận không ngừng với nội tâm, với chính bản thân mình mục đích cuối cùng cũng chỉ là hướng đến việc tìm ra một câu trả lời thích hợp nhất cho mọi câu hỏi đến từ mọi khía cạnh của cuộc đời Đương nhiên, mọi câu hỏi trong cuộc sống đối với Kafka thì không có một khái niệm gọi là “Dọn sẵn” đường cho ăn hay “bắt chước” làm theo y như vậy và đáp án không chỉ có một, mà đây là tư duy mở, chỉ có thể có được đáp án khi con người ta chịu suy nghĩ, càng suy nghĩ càng rõ ràng hơn, càng lập luận thì ý nghĩa sẽ càng được hiện rõ hơn trong tâm trí con người ta Đây cũng chính là một nét nổi bật, bỏ qua cái lối mòn tư duy cũ xưa

mà Kafka đã truyền tải vào những kiệt tác sáng tạo của mình

Nói đến khả năng văn chương của Kafka, đây là một khả năng được tôi luyện theo năm tháng, đam mê văn chương của Kafka đã hình thành trong máu từ rất sớm Vào năm mười bốn tuổi, chẳng ai ngờ được rằng bản thân ông đã tự tạo ra kịch bản kịch cho cô em gái của mình biểu diễn nhằm mừng sinh nhật cho mẹ Vào năm 1899, chính thức khởi đầu cho một cuộc dấn thân thực sự của Kafka dành cho văn học qua việc đam mê hành văn và đặt bút sáng tác Nhưng đáng buồn thay, người nghệ sĩ khi ấy và các tác phẩm nghệ thuật dường như không được xem trọng và đề cao cho lắm bởi lẽ viết văn không thể mang lại lợi ích cao, đây chỉ là nghề được họ xem như một thú vui

xa xỉ Họ nhìn nhận văn chương như chỉ để tận hưởng, lợi nhuận sinh ra nếu bán được là rất ít, hơn nữa có thể chẳng đủ nuôi sống bản thân của mình, thậm chí không sinh ra lợi nhuận, được mọi người xem như là một nghề “phi lợi nhuận” và tất nhiên theo xã hội bấy giờ định nghĩa nghề này đúng với câu

“không có tiền đồ” Vậy nên, đương nhiên gia đình Kafka (nhất là người cha)

sẽ hết mình ra sức ngăn cản điều này xảy ra, từ đó cũng tạo nên một sự mâu thuẫn gay gắt giữa bản thân và gia đình, hay nói rõ hơn chính là mâu thuẫn giữa ước mơ, đam mê của bản thân và sự phản đối, phẫn nộ gay gắt từ người cha của mình Nó tạo nên sự đấu tranh mạnh mẽ cho Kafka trong nội tâm, sự đấu tranh ấy cứ ngày qua ngày, chẳng có điểm dừng trong cả các tác phẩm của Kafka hay ra đến đời sống hiện thực Đó cũng chính là rào cản lớn nhất

mà ông khó có thể vượt qua trong cuộc đời của mình dù rất kiên cường

Dẫu Franz Kafka luôn phải chịu ảnh hưởng rất lớn về mặt tâm lí do luôn phải đối mặt những rào cản, đó là sự chống đối từ phía gia đình (nhất là ở

người cha của Kafka), mối quan hệ giữa ông và gia đình luôn trong trạng thái lưng chừng, đôi khi lại khó chịu đến mức gay gắt Nhưng đối với Kafka thì việc viết văn vẫn được ưu tiên hàng đầu, đối với ông, đó chính là cuộc sống,

là nhiệt huyết, đó là tình yêu, là niềm tin, là hi vọng và chỉ có viết văn mới khiến ông quên đi mọi lo toan, mệt mỏi trong đời, khiến ông sống và trải hết được con người của mình với muôn vàn ý tưởng độc đáo và những sáng tạo mới mẻ Đây chính là cái nghị lực phi thường, bản tính ngang tàn, ngạo nghễ

từ người cha được Kafka nối tiếp một cách hoàn hảo

Trong khoảng thời gian học đại học cũng là lúc mà Kafka tiến hành bắt tay vào công cuộc sáng tác của mình Cho đến năm 1903, Kafka đã viết xong

một tác phẩm mang tên Chuyện kể về Lanky hay thẹn và tội lỗi trong tim, đây

là câu chuyện ông viết về chính bản thân mình với đầy nỗi thẹn thùng và mặc

cảm về tội lỗi Sau đó, ông gửi tác phẩm này để tham dự cuộc thi nhưng mãi

chẳng thấy hồi âm từ ban tổ chức Nhiệt huyết bao nhiêu thì Kafka lại càng đòi hỏi bản thân mình cao bấy nhiêu Thể hiện rõ qua việc Kafka luôn rất khó tính và đặc biệt chắt lọc kĩ nội dung đối với những sáng tạo nghệ thuật của mình Và phần lớn số bản thảo đều bị chính chủ nhân, người tạo ra nó thiêu hủy hoặc xé đi vì chưa hài lòng với những gì mình đã tạo ra Rất ít tác phẩm còn được sót lại, không bị thiêu hủy Sở dĩ người nghệ sĩ này chọn cách loại

bỏ đứa con tinh thần do chính mình dày công, bỏ sức tạo ra cũng chỉ bởi một khát vọng duy nhất, một ước muốn hướng đến sự toàn mỹ, toàn bích trong tác phẩm nghệ thuật Đó chính là cách mà Franz Kafka trăn trở đối với văn chương của mình, nó cũng tạo nên một sự phi lý không hề nhỏ, Kafka đã từng viết rằng “Toàn bộ sự tồn tại của cháu bị trói chặt với văn chương Xu hướng này đã tồn tại suốt ba mươi năm nay trong đời cháu Nếu cháu từ bỏ dẫu chỉ một lần thì đơn giản cháu sẽ không sống nổi”[10,56], và cũng từ dòng bút này người ta cũng phần nào đó hiểu được rằng đối với Kafka, sự sống trên đời này đối với Kafka chỉ gắn liền với thiên mệnh viết văn, và cuộc sống của nhà nghệ sĩ này không thể nào tách rời với cây bút, những trang giấy và việc hình thành nên từng con chữ mang những ý nghĩa nhân văn vô cùng to lớn Vậy nên, việc Kafka tự “yêu cầu hóa” một cách quá mức các tác phẩm được hạ bút cũng chính là việc muốn cho cuộc sống của ông thêm tốt đẹp hơn

Bên cạnh phải gặp nguy cơ thiêu đốt từ chính chủ nhân (Mang tính hợp lý) của nó, “những đứa con tinh thần” của Kafka số còn lại đa phần đã bị bọn phát xít Đức tiêu hủy đi (Mang tính phi lý) bởi lẽ trong những tác phẩm đó ẩn chứa những sự thật được vạch trần, lột tả một cách chân thực, rõ ràng nhất

Trong các tác phẩm nghệ thuật của Kafka chính là sự phản ánh, lên án những tội ác của bọn phát xít, nói lên những hành động vô nhân đạo, dã man mà chúng đã từng làm đối với con người, với xã hội, với đất nước nơi Kafka ở thời bấy giờ Còn bọn phát xít thì rình rập, canh chừng nhằm muốn “Diệt cỏ tận gốc” đối với “những đứa con tinh thần” của nhà văn chỉ với một mục đích duy nhất đó chính là nhanh chóng tiêu hủy sạch những chứng cứ, tội ác mà chúng đã gây ra để có thể trốn tránh, phủi sạch tội lỗi mà chính chế độ mà bọn chúng đang cai trị đã đày ải trên những số phận bất hạnh kia Đây cũng là một trong số những nguyên nhân dẫn đến số lượng tác phẩm của người nghệ sĩ lớn này còn tồn đọng lại rất ít ỏi ở các văn đàn trên thế giới

Khi nói đến Kafka cũng không thể quên người bạn của ông – Max Brod

đã kiên trì lưu giữ những sản phẩm do bạn mình để lại Đây cũng là người có ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với việc mang tên tuổi Kafka vươn tầm với thế giới Tình bạn bè giữa hai người nảy sinh vào khoảng gần cuối năm 1902 (khoảng tháng 10) Họ có cùng đam mê với văn chương và cũng vì thế nên cũng là một điểm kết nối hai người nghệ sĩ lại để rồi họ trở thành một đôi bạn thân cùng vững bước trên con đường văn học nghệ thuật Vào năm 1906, Kafka đã kể cho Max Brod về chuyện mình đã từng gửi tác phẩm dự thi nhưng không có tin tức gì hồi lại, khoảng một thời gian sau, vào năm 1909 ông lại đọc cho bạn của mình nghe một phần của tác phẩm tiểu thuyết mới

viết với nhan đề Chuẩn bị cho một đám cưới quê, tiếp nữa, sau một năm (1910), Kafka lại đọc cho Max Brod bản thảo truyện ngắn Mô tả một cuộc

tranh đấu Qua những lần nghe Kafka đọc bản thảo do chính bản thân ông

viết ra, người nghệ sĩ Max Brod đã nhận ra sự “không tầm thường” từ người nghệ sĩ này Đó chính là tài năng thiên bẩm của Kafka, ông còn công nhận rằng khó có ai có thể so bì được với bạn của mình Max Brod luôn khích lệ tinh thần của Kafka (dù viết được nhưng Kafka luôn không tự tin vào bản thân, e ngại mình vẫn chưa đủ khả năng để có thể viết lách), luôn tìm mọi cách giúp Kafka yên lòng về khả năng của mình mà chuyên tâm vào công cuộc sáng tác Ngoài ra, Max Brod còn thường xuyên đôn thúc, khuyên nhủ bạn mình cho xuất bản các sáng tạo văn học viết được nhằm mang những tác phẩm văn học mới có thể trở thành thứ văn hóa nghệ thuật phổ biến qua việc

in sách mà quảng bá Hiện nay, người ta biết được đến cái tên Max Brod đa phần không phải với danh là một nghệ sĩ đa tài mà là một người bạn tốt với việc sát cánh, an ủi động viên lúc bạn bè gặp khó khăn và nhất là trong công cuộc lưu giữ lại những tác phẩm để đời của Kafka cho nhân loại Nhờ vậy,

trên thi đàn văn học thế giới mới có sự góp phần của tên tuổi Kafka, mọi người bắt đầu có thêm được những tư duy mới về văn học qua việc tiếp cận

để rồi suy ngẫm “những đứa con tinh thần” của nhà văn rồi từ từ nhận ra những giá trị chân lý đến từ cuộc sống, một giá trị tồn tại trong nhiều thập kỉ, thậm chí sau khi ông mất cả trăm năm vẫn chưa hề có giây phút nào bị mờ nhạt Có thể nói rằng, hiếm ai có thể có được tình cảm bạn bè như Max Brod dành cho Kafka Max Brod đã mang lại một sự sống mới cho những tác phẩm của nhà nghệ sĩ kiệt xuất Kafka qua việc giữ và biên tập lại (vì chính người tạo ra tác phẩm là Kafka rất ít khi sửa lại tác phẩm của mình, hầu như không vừa ý tác phẩm nào thì hẳn rằng tác phẩm đó sẽ bị loại bỏ ngay) Có thể nói rằng, nếu xem Kafka là người nghệ sĩ vĩ đại thì phải công nhận Max Brod chính là người phát hiện vĩ đại trong nền văn học nhân loại với một phát hiện mang tầm vĩ mô

Franz Kafka đã mở màn cho sự nghiệp sáng tác tiểu thuyết của mình vào

1904 qua tác phẩm Trẻ con và thành phố Nhưng chưa viết được bao lâu thì

tác phẩm bị bỏ dở để rồi phải bị thất lạc Đây là điểm riêng biệt chỉ có ở nhà văn này đó là sự dang dở trong sáng tạo nghệ thuật Hay tương tự như vậy,

các tiểu thuyết nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của ông có thể kể đến như Vụ

án, Lâu đài và Nước Mỹ cũng cùng chịu chung số phận dang dở như tác phẩm

kia, nhưng có một điểm khác biệt là chúng không bị thất lạc mà vẫn tiếp tục được chủ nhân của nó chăm chút qua từng ngày cho đến cuối cuộc đời Dù vậy, những giây phút cuối cùng còn viết văn nhà văn vẫn chưa đặt bút chấm hết cho những dòng cuối cùng của những tác phẩm mà lại để nó chỉ đang ở lưng chừng nội dung, lưng chừng ý nghĩa, và tạo nên tính mơ hồ cho tác phẩm Chắc hẳn rằng, nhà văn đã quá kĩ với những nội dung mình viết, cùng với sự cầu toàn cực kì cao nên những bản thảo có thể vì vậy đang trong giai đoạn bổ sung, chỉnh sửa (gần như các tác phẩm đều được Kafka sửa đi sửa lại rất nhiều lần để được như ý muốn của nhà văn) Để rồi khi, đến cuối của cuộc đời vẫn không thể hoàn thiện được do chưa đáp ứng được yêu cầu của chính chủ nhân của nó thì nó bỗng trở nên dở dang Tuy nhiên, cũng có tác phẩm được sáng tác và hoàn thành thời gian rất ngắn và in sau đó một khoảng thời

gian không lâu, đó là truyện ngắn Lời tuyên án, chỉ được viết trong một đêm

Nhưng suy cho cùng, đặc trưng khác lạ nhưng mang tính độc đáo ở Franz Kafka vẫn là cái “mơ hồ” mang đến sự vô định hình Chính điều “mơ hồ” tạo nên tấm màn che lấp khiến cho người ta thêm tò mò và hứng thú, ngày qua ngày, theo dấu chân xã hội hiện đại thì sức hút của các tác phẩm chưa hoàn

thiện ấy vẫn luôn rất mãnh liệt và không bao giờ giảm đối với độc giả tính từ thời điểm quá khứ, hiện tại hay tương lai

Đến năm 1906, khi vừa tốt nghiệp tiến sĩ luật xong, nghe theo ý kiến gia đình, Kafka xin làm việc tại một công ti bảo hiểm ở Prague Tại nơi này, năng lực của Kafka đã không được trọng dụng để trả một lương thích hợp (Chỉ theo luân hồi làm việc mỗi ngày đều đặn với thời gian kéo dài 12 tiếng từ sáng đến tối, công việc đòi hỏi lượng sức lao động cực kì lớn mà lương bổng thì lại rất thấp so với đòi hỏi yêu cầu đến từ công việc) Nhận ra điều đó nên không lâu sau, Kafka quyết định nghỉ làm tại nơi này và chọn cho mình một công việc mới phù hợp hơn để trang trải cuộc sống Công việc mới chính là làm việc tại

Hãng bảo hiểm tai nạn công nhân đây cũng chính là công việc cuối cùng và

lâu nhất của ông, Kafka đã gắn bó với nó cho đến khi nghỉ hưu sớm (khoảng

14 năm làm việc tại đây) bởi bệnh tật khiến sức khỏe không tốt Tại nơi đây, lúc đầu Kafka chỉ được hãng nhận vào làm với danh chỉ là một nhân viên kế toán tạm thời nhưng về sau, nhờ siêng năng và cần cù trong làm việc với trí thông minh hơn người, năng lực của Kafka được phát hiện và từ đó được trọng dụng và từng bước một Kafka liên tục được thăng tiến trong công việc

để rồi chạm tới vị trí chuyên viên cao cấp, một chỗ đứng vững chắc trong công việc mưu sinh - khả năng cao trong việc hỗ trợ Kafka thực hiện đam mê của mình, một khát khao viết văn cháy bỏng

Bản thân Kafka chỉ có hứng thú với việc viết lách, không cảm thấy vui

vẻ với một công việc mà suốt ngày con người chỉ có ngồi yên một chỗ bàn mà

cứ suy nghĩ làm việc với mớ giấy tờ tính toán bảo hiểm ngoài kia, thậm chí đến mức ông còn khinh rẻ nó để rồi phản ánh, thể hiện ngay trong những tác phẩm của mình Dẫu vậy, nhưng Kafka vẫn luôn là một người lao động chăm chỉ, có trách nhiệm với nghề nghiệp, luôn hòa đồng với tất cả mọi người nên

ai nấy cũng đều yêu mến và kính trọng ông Ngoài ra, bản thân Kafka mang trong mình nỗi đồng cảm sâu sắc, luôn dành cho những công nhân bị tai nạn những lợi ích mà họ đáng có, cố gắng bảo vệ quyền lợi cho họ hơn là lợi ích của hãng mình Công việc nhàm chán nơi hãng bảo hiểm này cũng góp phần tạo nên nguồn cảm hứng cho Kafka, đó chính là hình ảnh sổ sách hồ sơ chất đống nơi công sở bên bàn làm việc được khắc họa rõ nét qua các tác phẩm Bên cạnh đó, lối viết văn sau này của Kafka cũng bị ảnh hưởng chút ít do thường xuyên phải làm việc với con số qua việc đảm nhiệm công việc viết báo cáo với lối trình bày báo cáo thường chỉ là con số với ít lời giải cũng có tác động không ít đến khả năng hành văn sau này của nhà văn Hơn nữa, việc

thường xuyên phải chứng kiến cảnh những người dân lao động vất vả chịu rủi

ro, tai nạn đôi khi đến mức bi thảm đã mang đến cho Kafka một thế giới quan mới mẻ Cùng với sự thấu hiểu và thương cảm về thân phận của những con người nhỏ bé với cái số phận trớ trêu đang bị cuộc sống vùi dập, việc họ sống hay tồn tại dường như cũng chỉ được chỉ được nhắc và điểm tên qua những con chữ của cuộc đời Những con chữ cũng phần lớn trong việc ảnh hưởng đến việc Kafka đặt tên nhân vật bằng hình tượng con chữ mang trong mình một ý nghĩa mở rộng, ý nghĩa không còn là hình tượng nữa mà dần trở thành biểu tượng lớn Cái tên giờ đây dường như không được dùng chỉ để nhắc đến một cá nhân nhỏ bé nào mà là cả một xã hội nói chung, ta có thể thấy rõ điều

này qua các sáng tác của nhà văn, tiêu biểu như tiểu thuyết Vụ án, Lâu đài

Bên cạnh việc bỏ sức với công việc ở hãng vào buổi sáng thì đêm là khoảng thời gian lí tưởng để Kafka thỏa sức với thế giới tinh thần của mình

trên giấy bút Năm 1908, Kafka cho in tập truyện Chiêm nghiệm trên tờ

Hyperion với tám truyện ngắn nhờ sự sát cánh hết mình kèm thêm nhiều lần

động viên từ Max Brod Và hai năm sau, vào năm 1910, năm truyện ngắn và

cả đoạn trích từ Mô tả một cuộc tranh đấu được hoàn thành và cho in trên tờ

Bohemia

Trong một cơn hăng say sáng tạo với nghệ thuật, vào tối ngày 22 tháng 9 năm 1912, Kafka viết không ngừng nghỉ để rồi chỉ qua một đêm tác phẩm

truyện ngắn được ra đời mang tên Lời tuyên án Tác phẩm này mang nội dung

thực tế về cái thực tại mà Kafka đang mắc phải, nói đến việc xung đột giữa cha và con trong gia đình và vấn đề mới được đặt ra là khi cậu con trai là Georg đính hôn Chuyện kể về cái cách con người dùng “sự giả tạo văn minh”

mà cứ nghĩ nó là lòng tốt kiểu hiện đại với những thứ gọi là trách nhiệm nhằm

để che đậy cho sự tội lỗi vẫn hằn sâu trong con người Câu chuyện như được thuật lại với một sự ám ảnh khôn nguôi của Kafka về người cha của mình - hình tượng quen thuộc trong nhiều tác phẩm của ông Ở đó, với hai hình tượng nhân vật tiêu biểu, người cha thì cứng nhắc, độc tài nhưng có phần đáng thương, còn cậu con trai thì lại theo kiểu người “văn minh giả tạo”, nhận thấy rằng, Kafka dường đã như hóa thân vào nhân vật Georg, một nhân vật mang trong mình những sự giả dối, luôn chuẩn bị từ lâu những lời biện minh cho hành động của mình, đóng vai người tốt một cách hoàn hảo nhưng cuối cùng lại mang trong mình một cái mặc cảm tội lỗi Tác phẩm một phần cảm hứng được lấy từ việc gặp gỡ Felice, bên cạnh đó cũng là sự hình thành mặc cảm tội lỗi với gia đình vì đã không dành thời gian phụ giúp gia đình để rồi