Logo Kết cấu luận ánChương 2 Chương 3 Chương 4 Chương 1 Tổng quan những nghiên cứu liên quan đến đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về đảm bảo
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
NGUYỄN THỊ HÀO
ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn 1: PGS.TS TRẦN VIỆT TIẾN
Người hướng dẫn 2: TS ĐỖ THỊ KIM HOA
Trang 3Logo Kết cấu luận án
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 1 Tổng quan những nghiên cứu liên quan đến
đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội
Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội
Thực trạng về đảm bảo tài chính cho BHXH Việt Nam
Quan điểm và giải pháp nhắm đảm bảo tài chính cho BHXH Việt Nam
Trang 4CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN
QUAN ĐẾN ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ
CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
Trang 5Những nghiên cứu về đầu tư quỹ BHXH
5.Nghiên cứu về cơ chế tài chính BHXH
Những nghiên cứu về cân đối tài chính BHXH
Những nghiên cứu về
chi BHXH
Những nghiên cứu
về thu BHXH
1.1 TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN
ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI
Trang 6Logo 1.2 NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC
NGHIÊN CỨU
Đứng trên góc độ kinh tế chính trị
học, luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu
và đưa ra khái niệm về đảm bảo tài
chính cho BHXH Đó là vấn đề đảm
bảo quan hệ thu, chi và sử dụng quỹ
BHXH như thế nào để vừa đảm bảo
duy trì sự cân đối, ổn định và tăng
trưởng quỹ BHXH vừa đảm bảo sự
công bằng đối với các đối tượng
tham gia, góp phần thực hiện tốt
chính sách an sinh xã hội.
Nghiên cứu các điều kiện để đảm
bảo tài chính cho BHXH.
Về phạm vi nghiên cứu, bên cạnh
loại hình BHXH bắt buộc luận án
sẽ đề cập đến BHXH tự nguyên và
bảo hiểm thất nghiệp
Trang 7CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM
THỰC TIỄN VỀ ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH
CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI
Trang 8Logo NỘI DUNG CHƯƠNG 2
2.1 Những vấn đề lý luận về bảo hiểm xã hội và tài chính bảo hiểm xã hội
2.2 Một số vấn đề cơ bản về đảm bảo tài chính cho bảo
hiểm xã hội
2.3 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội và bài học đối với Việt Nam
Trang 9Bản chất của bảo hiểm xã hội
Chức năng của bảo hiểm xã hội
Trang 10Chức năng của tài chính bảo hiểm xã
hội
Trang 11Logo 2.2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐẢM BẢO TÀI
Trang 12Logo 2.2.1 KHÁI NIỆM VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ
VỀ ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BHXH
khả năng duy trì được sự
cân đối, ổn định trong dài
Mức thụ hưởng của người tham
gia BHXH phân theo chế độ BHXH, theo khu vực kinh tế, theo giới tính
Mức độ bền vững về tài chính
BHXH
Trang 13Logo 2.2.2 NỘI DUNG ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO
BHXH
Đảm bảo thu bảo hiểm xã hội
Đảm bảo quỹ BHXH có khả năng duy trì sự cân đối, ổn định trong dài hạn
Đảm bảo công bằng đối với các đối tượng tham gia BHXH
Đảm bảo chi bảo hiểm xã hội
Trang 14Logo 2.2.3 ĐIỀU KIỆN ĐỂ ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO
2.2.3.1 Vai trò của Nhà nước đối với Bảo hiểm
xã hội.
2.2.3.2 Lựa chọn mô hình bảo hiểm xã hội phù
hợp
2.2.3.3 Giải quyết mối quan hệ giữa tài chính BHXH
với NSNN, tài chính doanh nghiệp, tài chính hộ gia
đình và các trung gian tài chính khác
Trang 15Logo 2.3 Kinh nghiệm của một số nước và bài học
đối với Việt Nam
Luận án nghiên cứu kinh
nghiệm của 4 nước là Trung
Quốc, Hàn Quốc, Italia và
Thụy Điển, qua đó rút ra 4
bài học đối với Việt Nam: (1)
tăng cường vai trò của Nhà
nước đối với BHXH; (2)
hoàn thiện thiết chế về
BHXH; (3) mở rộng các hình
thức BHXH đặc biệt là khu
vực nông dân; (4) từng bước
thực hiện cải cách trong
chính sách BHXH.
Trang 16CHƯƠNG 3
THỰC TRẠNG ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI
VIỆT NAM
Trang 17Logo NỘI DUNG CHƯƠNG 3
3.2 Thực trạng đảm bảo tài chính cho BHXH ở Việt Nam
Nam
cho BHXH Việt Nam
chính cho BHXH Việt Nam
Trang 18Logo 3.1 Tổng quan về bảo hiểm xã hội Việt Nam
của hệ thống bảo hiểm
xã hội Việt Nam
Trang 19Logo 3.2 Thực trạng đảm bảo tài chính cho
BHXH ở Việt Nam
Thực trạng về đảm bảo thu BHXH
Thực trạng về đảm bảo chi BHXH
Thực trạng về đảm bảo duy trì
sự cân đối và ổn định quỹ BHXH
Thực trạng về đảm bảo công bằng đối với các đối tượng tham gia BHXH
Trang 20Logo 3.2.1 Thực trạng về đảm bảo thu bảo hiểm xã hội
TT Chỉ tiêu 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
1 Thu quỹ BHXH bắt buộc 23.755 30.939,4 37.487,9 49.740 62.257,7 89.613 105.018
2 Thu quỹ BHXH tự nguyện - 10,8 69,4 174,4 251,2 379,4 552
3 Thu quỹ BH thất nghiệp - - 3.510 5.400 6.656 7.973 11.714
Trang 21Logo 3.2.1 Thực trạng về đảm bảo thu bảo hiểm xã hội.
Số tiền thu BHXH bắt buộc
Số tiền nợ đóng BHXH bắt buộc (Tỷ đồng)
Trang 22Logo 3.2.1 Thực trạng về đảm bảo thu bảo hiểm xã
Nguồn: Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Bảng 3.4 Tổng hợp tình hình thu BHXH giai đoạn từ 2007 đến 2013
Đơn vị tính: Tỷ đồng
Trang 23Logo 3.2.2 Thực trạng về đảm bảo chi bảo hiểm xã hội
Chi trả chế độ ốm đau, thai sản Chi trả chế độ TNLĐ-BNN Chi trả chế độ bảo hiểm hưu trí
Chi trả chế độ tử tuất
Trang 24Bảng 3.5: Số lượt người được giải quyết chế độ ốm đau, thai sản
Bảng 3.6: Số lượt người được giải quyết chế độ TNLĐ –BNN
Đơn vị: Lượt người Đơn vị: Lượt người
3.2.2 Thực trạng về đảm bảo chi bảo hiểm xã hội
Trang 25Tiêu chí Năm 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Số người đóng BHXH 8.172.502 8.539.467 8.901.170 9.441.246 10.104.497 10.436.868
Số người được giải quyết hưởng
lương hưu trong năm
Nguồn: BHXH Việt Nam
3.2.2 Thực trạng về đảm bảo chi bảo hiểm xã hội
Trang 273.2.2 Thực trạng về đảm bảo chi bảo hiểm xã hội
Bảng 3.12 Tổng hợp tình hình chi giải quyết các chế độ BHXH
từ nguồn quỹ BHXH
Đơn vị tính: Tỷ đồng
Trang 28Logo 3.2.3 Thực trạng duy trì sự cân đối ổn định quỹ BHXH
trong dài hạn
TT Chỉ tiêu
Số tiền (Tỷ đồng)
Tỷ lê (%)
Số tiền (tỷ đồng)
Tỷ lệ (%)
Số tiền (Tỷ đồng)
Tỷ lệ (%)
Số tiền (tỷ đồng)
Tỷ lệ (%)
Số tiền (tỷ đồng)
Tỷ lệ (%)
1 Cho NSNN vay 8.500 10,1 20.000 20,2 50.000 36,2 69.000 38,1 129.000 55,2
2 Mua trái phiếu chính phủ 22.500 26,8 28.500 29,0 34.500 25,0 40.500 22,4 42.500 18,2
3 Công trái (giáo dục, xây dựng đất
Trang 29Bảng 3.15: Tình hình hoạt động đầu tư tăng trưởng quỹ
bảo hiểm xã hội
Trang 30Logo 3.2.3 Thực trạng duy trì sự cân đối ổn định quỹ
BHXH trong dài hạn
Bảng 3.17: Tỷ lệ lãi thu được trên số dư bình quân hàng năm
từ quỹ BHXH giai đoạn 2007-2012
TT Năm Số dư đầu tư tính tới cuối năm Số dư đầu tư bình quân Số lãi thu được Tỷ lệ lãi thu được trên số dư đầu tư bình quân (%)
Trang 31Logo 3.2.4 Thực trạng đảm bảo sự công bằng đối với
các đối tượng tham gia BHXH
Đảm bảo quyền được tham gia BHXH
Đảm bảo công bằng trong mức đóng và mức hưởng BHXH
Đảm bảo về thực hiện trách nhiệm và nghĩa vụ BHXH của NSDLĐ đối với NLĐ
Trang 32Logo 3.3 Đánh giá thực trạng đảm bảo tài chính cho
luật
Mức thụ hưởng của BHXH đã tác động tích cực đến việc ổn định đời sống của người lao động ttrong quá trình lao động và khi nghỉ hưu
Đã hình thành một quỹ tài chính độc lập với NSNN
Trang 33Logo 3.3 Đánh giá thực trạng đảm bảo tài chính cho
cố hoàn thiện
Nhận thức của xã hội về BHXH đang dần được nâng cao
Trang 34Logo 3.3.2 1 Những hạn chế còn tồn tại
Tỷ lệ bao phủ của hệ thống BHXH còn thấp.
Tỷ lệ tuân thủ BHXH chưa cao.
Tình trạng nợ đóng, trốn đóng BHXH còn phổ biến.
Tỷ lệ sinh lời từ hoạt động đầu tư quỹ BHXH thấp, hiệu
quả đầu tư chưa cao.
Mức thụ hưởng của NLĐ có tăng nhưng vẫn ở mức thấp,
mức lương hưu chưa đáp ứng được nhu cầu về những TLSH của người về hưu.
Chưa đảm bảo được sự công bằng giữa các đối tượng
hưởng BHXH ở các khu vực kinh tế, giữa lao động nam và lao động nữ.
Tài chính BHXH thiếu bền vững.
Trang 35Logo 3.2.2.2 Nguyên nhân của hạn chế
Nhận thức của NLĐ và NSDLĐ của nước ta về BHXH còn
hạn chế.
Ý thức chấp hành pháp luật của NSDLĐ về BHXH chưa
cao.
Cơ chế tài chính BHXH hiện hành đang tiềm ẩn nguy cơ
mất cân đối quỹ trong dài hạn.
Một số quy định của pháp luật BHXH chưa chặt chẽ, hệ
thống nhiều lần sửa đổi, bổ sung hết sức phức tạp có kẽ hở dẫn đến việc lạm dụng quỹ BHXH.
Sự lạc hậu trong chính sách tiền lương và thu nhập chưa
Trang 36Logo 3.2.2.2 Nguyên nhân của hạn chế
Thu nhập của NLĐ khu vực phi chính thức rất thấp, nên
NLĐ trong khu vực này chưa có điều kiện tham gia BHXH.
Hoạt động đầu tư quỹ thiếu chuyên nghiệp, năng lực đầu
tư còn nhiều hạn chế.
Môi trường đầu tư tài chính nước ta chưa thuận lợi
Công tác kiểm tra, giám sát kiểm toán nội bộ chưa đáp
ứng yêu cầu quản lý, chưa có cơ chế để người dân tham gia giám sát hoạt động quản lý BHXH.
Trang 37CHƯƠNG 4
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẢM BẢO TÀI
CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM
Trang 38Logo NỘI DUNG CHƯƠNG 4
4.1 Bối cảnh kinh tế -xã hội và những vấn đề đặt
ra đối với việc đảm bảo tài chính cho bảo hiểm
xã hội Việt Nam
4.2 Quan điểm và phương hướng đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam
4.3 Một số giải pháp nhằm đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam
Trang 39Logo 4.1 1 Bối cảnh kinh tế- xã hội
Xu hướng già hóa dân số và
những biến động về nhân
khẩu học ở Việt Nam
Tác động của biến đổi
khí hậu đến phát triển
kinh tế
Xu hướng toàn cầu
hóa kinh tế
Trang 40Logo 4.1.2 Những vấn đề đặt ra đối với đảm bảo
tài chính cho BHXH Việt Nam
Đảm bảo tài chính cho bảo hiểm hưu trí, đặc biệt là
khu vực phi chính thức
Chú trọng điều chỉnh các quy định đối với chế độ bảo hiểm hưu
trí, BHTN, chăm sóc y tế Mở rộng các hình thức BHXH tự
nguyện cho nông dân, hỗ trợ nông dân mua BHXH.
Giải quyết vấn đề việc làm, giảm gánh nặng cho BHTN, góp phần tăng thu nhập cho người dân
Trang 41Logo 4.2 Quan điểm và phương hướng đảm bảo tài
chính cho BHXH Việt Nam
Trang 42Logo 4.2 Quan điểm và phương hướng đảm bảo tài
chính cho BHXH Việt Nam
4.2.2 Phương hướng
Tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia BHXH, từ nay đến năm
2020 phấn đấu khoảng 50% lực lượng lao động tham gia BHXH
Hoàn thành chỉ tiêu nhiệm vụ thu BHXH được giao, đảm bảo
thu đúng, thu đủ, giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đóng, trốn
đóng BHXH, đảm bảo sự công bằng đối với các đối tượng
BHXH Phấn đấu đến năm 2020 mức tuân thủ BHXH đạt trên
90%
Chi trả chế độ BHXH kịp thời, chính xác, thuận tiện, đặc biệt đối với vùng sâu vùng xa, đối tượng trẻ em, người nghèo, người về hưu.
Trang 43Logo 4.2 Quan điểm và phương hướng đảm bảo tài
chính cho BHXH Việt Nam
4.2.2 Phương hướng
Nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư quỹ BHXH nhằm duy trì sự cân đối, ổn định trong dài hạn để đáp ứng quyền thụ hưởng của người tham gia BHXH một cách công bằng góp phần thực hiện tốt chính sách ASXH
Quỹ BHXH được quản lý tập trung, thống nhất, minh bạch, công
khai, sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.
Thực hiện có hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa các thủ tục hành chính theo hướng rút gọn, nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn đội ngũ cán bộ làm công tác BHXH.
Trang 44Logo 4.3 Một số giải pháp nhằm đảm bảo tài chính
cho BHXH Việt Nam
4.3.2 Thực hiện đúng quy định về thu- chi BHXH
4.3.3 Thực hiện công bằng đối với các đối tượng tham gia BHXH
Đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam
Một số giải pháp
4.3.1 Tăng cường vai trò của Nhà nước đối với BHXH
Trang 45Logo 4.3 Một số giải pháp nhằm đảm bảo tài chính
cho BHXH Việt Nam
4.3 5 Lựa chọn mô hình BHXH phù hợp
4.3.6 Giải quyết MQH giữa tài chính BHXH với NSNN, tài chính doanh nghiệp, tài chính hộ gia đình
4.3.4 Đảm bảo quỹ BHXH duy trì được sự cân đối, ổn định trong dài hạn
Trang 46Logo 4.3 Một số giải pháp nhằm đảm bảo tài chính
cho BHXH Việt Nam
Đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam
Một số giải pháp
4.3.7 Hoàn thiện bộ máy quản lý và nâng cao chất lượng nhân lực
4.3.8 Đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao nhận thức của người dân về BHXH
Trang 47Logo KẾT LUẬN
Luận án “Đảm bảo tài chính cho BHXH Việt Nam” đã tập trung
nghiên cứu cơ sở lý luận về tài chính BHXH và đảm bảo tài chính cho BHXH Trên cơ sở đó phân tích, đánh giá thực trạng đảm bảo tài chính cho BHXH Việt Nam Chỉ ra những kết quả cũng như những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm đảm bảo tài chính cho BHXH Việt Nam.
Để BHXH thực sự là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội thì vấn đề
đảm bảo tài chính cho BHXH vẫn cần phải tiếp tục được nghiên cứu
và hoàn thiện Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng luận án không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học và các độc giả
Trang 48Xin trân trọng cảm
ơn!