bài tập học kỳ đạt 9 điểm môn Tư pháp đối với người chưa thành niên
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
NỘI DUNG 2
I.Một số lý luận chung về thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson 2
1 Giới thiệu về nhà tâm lý học Erik Erikson 2
2 Sự ra đời của thuyết tâm lý xã hội 4
3 Các giai đoạn phát triển tâm lý xã hội theo Erick Erikson 5
II Ứng dụng của thuyết tâm lý xã hội trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ em 10
KẾT LUẬN 12
TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 2MỞ ĐẦU
Tâm lý học là khoa học nghiên cứu việc xử lý thông tin và biểu hiện hành vi
ở con người, làm rõ bản chất của con người bằng cách đi sâu vào mọi ngõ ngách của đời sống, từ kinh tế, chính trị, xã hội cho đến văn hóa, giáo dục, y học, triết học,… Hiện nay, tâm lý học được phát triển và ứng dụng rộng rãi trong tất cả các mối quan hệ của đời sống ở tất cả các lĩnh vực của xã hội Trên thế giới có rất nhiều nhà tâm lý học với những công trình nghiên cứu giá trị Trong đó không thể không nhắc đến Erik Erikson cùng với học thuyết về sự phát triển tâm lý xã hội của ông Để tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này, em xin phép lựa chọn đề bài 04 “ Thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson về sự phát triển của trẻ em Ứng dụng của thuyết này trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ để giúp các em tránh được các nguy cơ có hành vi vi phạm pháp luật (hành vi phạm tội) khi bước vào tuổi chưa thành niên hoặc khi đã trưởng thành” để nghiên cứu
NỘI DUNG
I.Một số lý luận chung về thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson
1 Giới thiệu về nhà tâm lý học Erik Erikson
Erik Erikson tên đầy đủ là Erik Homberger Erikson Ông là một nhà phân tâm học người Đức, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1902 ở Frankfurt (Đức); mất ngày
12 tháng 5 năm 1994 tại Massachusetts (Hoa Kỳ) Từ nhỏ, Erikson đã không lớn lên với cha ruột của mình vì bố mẹ ông đã ly thân trước khi ông sinh ra Cha và mẹ ông đều là người gốc Đan Mạch Mẹ của Erikson nuôi ông một mình cho đến khi Erikson được ba tuổi Sau đó, mẹ ông kết hôn với Theodor Homburger, một bác sĩ nhi khoa người Do Thái và gia đình ông chuyển đến Karlsruhe - miền nam nước Đức Cha dượng và mẹ đã giấu Erikson suốt thời thơ ấu rằng mẹ ông đã kết hôn trước đó và ông cũng là con trai của một người đàn ông đã rời bỏ ông trước khi ông sinh ra Sau khi tốt nghiệp cấp ba, Erickson muốn mình sẽ trở thành một họa
Trang 3sĩ Những lúc rảnh rỗi, ông thường ngao du khắp nơi thuộc Châu Âu, viếng thăm các viện bảo tàng và có lúc đã ngủ bên dưới gầm cầu Ông đã từng sống lang thang bụi đời trong một thời gian rất lâu trước khi ông có thể nhận ra mình sẽ phải làm một cái gì đó
Khi ông 25 tuổi, một người bạn cùng giới nghệ sĩ là Peter Blos, sau này trở thành nhà phân tích tâm lý đề nghị ông nên xin dạy học tại một trường thí điểm tại Hoa Kỳ, được lãnh đạo bởi Dorothy Burlingham – một người bạn của Anna Freud Ngoài việc dạy nghệ thuật, ông tiếp tục học và được cấp chứng chỉ giáo dục do viện Montessori và Hội phân tích Tâm lý Vienna do chính tay Anna Freud cấp Trong thời gian đó, ông gặp Joan Sersons, một giáo viên dạy múa người Canada
Họ lấy nhau và có 3 người con, một người con của ông sau này trở thành một nhà
xã hội học
Khi nhóm phát xít Nazis thành công và lên nắm quyền, gia đình họ rời Vienna Đầu tiên họ đến Copenhagen, sau đó là Boston Erickson được đề nghị nhận giảng dạy tại trường Đại Học Y Dược Harvard và thực hành phân tích tâm lý trẻ em với tư cách tư nhân riêng rẽ Trong thời gian này, ông gặp gỡ các tâm lý gia khác như Henry Murray và Kurt Lewin, cùng với các nhà nhân chủng học như Rith Benedict, Margaret Mead, và Gregory Bateson Đây là nhóm những người có ảnh hưởng lớn đến Erick, giống như Sigmund Freud và Anna Freud đã từng có ảnh hưởng đến ông
Sau đó ông giảng dạy ở Đại học Yale Kế đó ông dạy tại Đại học Tiểu bang California tại Berkely Trong thời gian này, ông đã bắt tay vào thực hiện chương trình nghiên cứu nổi tiếng của mình về đời sống hiện đại nơi bộ tộc Lakota
và bộ tộc Yuork Khi trở thành một công dân Hoa Kỳ, ông chính thức đổi tên của mình thành Erick Erikson
Trang 4Năm 1950, ông viết cuốn “Tuổi Thơ Và Xã Hội”, trong đó ghi lại những khám phá của ông với các em bé da đỏ bản xứ, và những phân tích về Maxim Gorkiy và nhà độc tài Adolph Hitler Trong tác phẩm này ông liên hệ những phân tích về thuyết của Freud, cũng như về nhân cách của người dân Hoa Kỳ Đây là những đề tài mô tả khá kỹ lưỡng về ảnh hưởng của văn hóa lên nhân cách con người Cũng trong thời gian này Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy đã gây ra những
lo lắng chung cho tình hình an ninh xã hội ở Tiểu bang California, Erikson rời Berkeley vì các giáo sư buộc phải ký lời thề trung thành Sau đó ông làm việc
10 năm với một Trung tâm y tế ở Massachusetts, rồi dạy 10 năm nữa ở Đại học Harvard
2 Sự ra đời của thuyết tâm lý xã hội
Erikson là một nhà tâm lý về cái tôi thuộc trường phái Freudian Điều này cho thấy ông đã chấp nhận các khái niệm tâm lý của Freud như những nền tảng đúng đắn căn bản, kể cả những vấn đề hiện vẫn đang gây ra nhiều tranh cãi So với các nhà tâm lý học thuộc trường phái Freudian, ông là người chú trọng đến yếu tố
xã hội và ảnh hưởng văn hóa lên nhân cách nhiều nhất
Lý thuyết phát triển tâm lý xã hội đã được Erik Erikson nghĩ ra từ việc diễn giải lại các giai đoạn tâm lý - tình dục được phát triển bởi Sigmund Freud Khác với Freud cho rằng nhân cách cơ bản của chúng ta hình thành trong 5 năm đầu đời, Erikson nhấn mạnh những thay đổi diễn ra trong suốt cả đời người Trong khi Freud nhấn mạnh vai trò của yếu tố năng lượng sinh học trong phát triển tâm lý thì Erikson chú trọng đến sự tương tác diễn ra giữa con người và môi trường xã hội từ tuổi sơ sinh đến khi về già Những ảnh hưởng đầu tiên của xã hội lên con người thông qua gia đình, qua cách bảo vệ, nuôi dưỡng và dạy bảo trẻ sơ sinh và trẻ em Ông nhấn mạnh các khía cạnh xã hội của mỗi người trong bốn khía cạnh chính:
Trang 5- Nhấn mạnh sự hiểu biết về 'tôi' như một lực lượng mãnh liệt, như một khả năng tổ chức của con người, có thể điều hòa các lực tổng hợp và dystonic, cũng như để giải quyết các cuộc khủng hoảng xuất phát từ bối cảnh di truyền, văn hóa
và lịch sử của mỗi người
- Nhấn mạnh các giai đoạn phát triển tâm lý của Freud, tích hợp chiều kích xã hội và sự phát triển tâm lý xã hội
- Đề xuất khái niệm phát triển nhân cách từ thời thơ ấu đến tuổi già
- Điều tra về tác động của văn hóa, xã hội và lịch sử trong sự phát triển của nhân cách
3 Các giai đoạn phát triển tâm lý xã hội theo Erick Erikson
Phương pháp tiếp cận tâm lý học của Erik Erikson dựa trên triết lý rằng tính cách của chúng ta phát triển theo một trật tự cụ thể thông qua tám giai đoạn phát triển tâm lý xã hội từ khi chúng ta được sinh ra cho đến khi trưởng thành Ông tin rằng tất cả chúng ta đều trải qua một cuộc khủng hoảng tâm lý xã hội trong từng giai đoạn có thể có kết quả tích cực hoặc tiêu cực để phát triển tính cách Những khủng hoảng này liên quan đến nhu cầu tâm lý và xung đột với nhu cầu của xã hội
Lý thuyết của ông cho thấy rằng khi con người hoàn thành từng giai đoạn thành công, con người sẽ tiến tới một tính cách lành mạnh và có được những đức tính và sức mạnh cơ bản trên đường đi, giúp giải quyết khủng hoảng trong giai đoạn tiếp theo Nếu con người không hoàn thành một giai đoạn thành công, việc hoàn thành các giai đoạn tiếp theo sẽ khó khăn hơn và sẽ giảm năng lực cho một tính cách lành mạnh và lòng tự trọng Ông cũng tin rằng con người có thể giải quyết một số hoặc tất cả các giai đoạn sau đó trong cuộc sống
Trang 6Erikson chia đời người thành 8 giai đoạn Mỗi giai đoạn đặc trưng bởi một dạng khủng hoảng tâm lý xã hội xuất phát từ sự xung đột giữa nhu cầu của cá nhân
và yêu cầu xã hội Sau đây là sự mô tả về 6 giai đoạn phát triển đầu tiên của trẻ em
3.1 Giai đoạn thứ nhất: Tin tưởng hoặc là nghi ngờ (từ 0 -1 tuổi)
Cha mẹ hoặc người chăm sóc luôn kiên định và đáng tin cậy trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh giúp chúng phát triển cảm giác tin tưởng rằng chúng có thể chuyển sang các mối quan hệ trong tương lai Cảm giác tin tưởng giúp trẻ cảm thấy an toàn ngay cả khi cảm thấy bị đe dọa Trong giai đoạn này, trẻ có quan hệ chủ yếu với cha mẹ, đặc biệt là người mẹ và người thân trong gia đình Sự quan tâm, chăm sóc của cha mẹ tạo cho trẻ lòng tin, cảm giác được thỏa mãn Tình yêu, sự âu yếm, ôm
ấp của cha mẹ rất cần thiết để giúp bé có được tình yêu và sự tin tưởng với con người sau này Trẻ sơ sinh bị bỏ bê phát triển sự ngờ vực, nghi ngờ và lo lắng có thể phát triển Không cảm thấy an toàn trong giai đoạn này có nghĩa là đứa trẻ sẽ không tin tưởng các mối quan hệ trong tương lai và thế giới xung quanh Thành công trong giai đoạn này có nghĩa là mỗi lần khủng hoảng mới xuất hiện, trẻ sơ sinh sẽ có hy vọng rằng mình sẽ được hỗ trợ để vượt qua nó Thiếu hy vọng dẫn đến trẻ nảy sinh cảm giác mất tin tưởng, mất an toàn, lo lắng và sợ hãi
3.2 Giai đoạn thứ hai: Tự lập hoặc xấu hổ và nghi ngờ bản thân (từ 1 -3 tuổi)
Trong giai đoạn này, trẻ đang trở nên độc lập hơn và có những biểu hiện không vâng lời cha mẹ Trẻ bắt đầu hình thành và lựa chọn tính tự lập như là tự ăn,
tự mặc và tự đi vệ sinh Cha mẹ và người chăm sóc cho phép trẻ em có không gian
để tự làm một số việc trong khi khen ngợi những nỗ lực của chúng và cho phép chúng có một số chỗ thất bại sẽ giúp trẻ tự tin hơn về khả năng sống sót trên thế giới Nếu trẻ em bị chỉ trích và liên tục nói những gì chúng có thể và không thể
Trang 7làm, chúng sẽ trở nên ít phụ thuộc vào bản thân và quá phụ thuộc vào người khác Tuy nhiên, nếu như một đứa trẻ đang học tính tự lập mà lại bị người khác mắng là bướng bỉnh, ngỗ ngược hoặc nếu trẻ bị ép buộc phải vâng lời do những dọa nạt, ngăn cấm, phê phán quá mức thì sẽ làm cho trẻ dễ nảy sinh cảm giác nghi ngờ, nhút nhát, xấu hổ hoặc tự ti và lệ thuộc vào người khác Và kết quả là sau này lòng
tự trọng của trẻ sẽ bị ảnh hưởng Do vậy, mục tiêu cần đạt được trong giai đoạn này là giúp trẻ học cách tự chủ mà không mất lòng tự trọng
3.3 Giai đoạn thứ ba: Tự khởi sướng hoặc mặc cảm với thiếu khả năng (từ
3 – 6 tuổi)
Trong giai đoạn này, trẻ nên học cách khẳng định bản thân thường xuyên hơn Đây là sáng kiến so với giai đoạn mặc cảm, và đức tính mong đợi là một mục đích Tiếp đến, đây cũng là một giai đoạn bận rộn, nơi trẻ em năng động và chơi với những đứa trẻ khác Trẻ em cần tự do lên kế hoạch cho các hoạt động, khởi xướng các trò chơi và vui chơi với những đứa trẻ khác vì điều đó giúp cải thiện khả năng chủ động, phát triển ý thức lãnh đạo và chịu trách nhiệm về các quyết định Trẻ bắt đầu quan sát người khác để học hỏi và bắt chước, trẻ cùng tìm cách hành động theo cách riêng của mình Đây còn được coi là giai đoạn của óc sáng kiến – giai đoạn tự sáng tạo, bởi trẻ khá tò mò, muốn tìm hiểu thế giới xung quanh bằng nhiều con đường Chính vì vậy, chúng thường có những trò chơi nguy hiểm, hay
đưa ra nhiều câu hỏi “tại sao?” Nếu cha mẹ và người lớn tạo điều kiện cho trẻ có
cơ hội thắc mắc và được hướng dẫn thì các em sẽ có sự tự tin, tự do sáng tạo Nhưng nếu không được sự khuyến khích, không có cơ hội khám phá, đặc biệt làm
gì cũng bị mắng, hay hơi sai đã bị khiển trách, trẻ sẽ dễ bị mặc cảm tội lỗi, trở nên khép kín, dần dần đi đến bi quan và không giám tự mình làm lấy điều gì Quá nhiều cảm giác tội lỗi sẽ kìm hãm sự sáng tạo của trẻ và làm chậm khả năng tương
Trang 8tác với người khác Điều quan trọng cần lưu ý là một số cảm giác tội lỗi được xem
là hữu ích vì nó mang lại cho trẻ em cảm giác tự chủ
3.4 Giai đoạn thứ tư: Chăm chỉ hoặc thiếu tự tin, cảm giác thất bại (từ 6 –
12 tuổi).
Ở tuổi này trẻ bắt đầu một mình bước vào xã hội, giao tiếp với những người ngoài gia đình và cũng có thể ganh đua với bạn bè tại trường học Trong giai đoạn này, trẻ em tìm kiếm sự chấp thuận bằng cách chứng minh giá trị của mình và bắt đầu phát triển cảm giác tự hào Trẻ thường cần cù, chăm chỉ, hào hứng tiếp thu được những kỹ năng lý luận và xã hội quan trọng để có thể cảm thấy tự tin vào bản thân và có nhiều nghị lực và kinh nghiệm để đương đầu với những khó khăn, khủng hoảng sau này trong cuộc sống Nếu không đạt được những thứ này, trẻ sẽ cảm thấy mình kém cỏi, thua kém so với bạn bè, từ đó sinh phát sinh tự ti, co mình khi gặp những thử thách khó khăn Giáo viên mang một trọng trách đặc biệt trong việc phát triển tính chăm chỉ cho trẻ Giáo viên không nên trách mắng trẻ khi mà nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động Đây là tiền đề cho việc hình thành cảm giác thành công ở trẻ Hạn chế trẻ tương tác với người lớn sẽ làm cho trẻ ngại giao tiếp và ảnh hưởng đến phát triển trí tuệ Cảm giác tự ti, kém cỏi cũng bắt nguồn từ những hạn chế này Thất bại đóng một vai trò trong giai đoạn này trong việc giúp trẻ em khiêm tốn Do vậy, trẻ phải có sự cân bằng về năng lực và sự khiêm tốn
3.5 Giai đoạn thứ năm: Khẳng định chính mình hoặc mơ hồ về vai trò của bản thân (từ 12 – 20 tuổi)
Trong giai đoạn này, trẻ khám phá các giá trị, niềm tin và mục tiêu của mình
để hiểu rõ hơn về con người họ Đức tính cơ bản mà trẻ nên đạt được khi hoàn thành giai đoạn này là lòng trung thành Đây là “ngã tư đường” giữa trẻ con và
Trang 9người lớn Lúc này cá nhân bắt đầu tìm hiểu mình là ai, mình quan tâm đến những điều gì và mình sẽ đi đâu trong cuộc đời Một mặt, trẻ em đang muốn thể hiện sự
“người lớn” ở mình nhưng mặt khác cũng có những biểu hiện của trẻ con Chúng
đã tạo dựng cho mình lòng tự trọng rất lớn Khi hoạt động với bạn bè trong nhóm, trẻ chập chững làm người lớn, khám phá ra vai trò và địa vị mình trong mối tương quan với con người và xã hội Khi trẻ em làm việc để tìm vị trí độc lập của trong khi vẫn được chấp nhận và "hòa nhập", chúng phải xác định cách chúng muốn được người khác cảm nhận Nổi lên từ điều này thành công có nghĩa là họ đã thiết lập một sự hiểu biết rõ ràng về bản sắc của bản thân và có thể dễ dàng chia sẻ bản thân này với người khác Chúng trở nên tự tin khi liên kết với người khác mà không đánh mất chính mình và do đó phát triển lòng trung thành Khó khăn trong việc điều hướng giai đoạn này có thể dẫn đến các tương tác xã hội khó khăn, rút tiền hoặc thậm chí là một ý thức quan trọng của bản thân Erikson cho rằng bước ngoặt cốt lõi của tuổi chưa thành niên là khám phá ra bản sắc đích thực của mình giữa cái hỗn độn do đóng nhiều vai khác nhau trong xã hội Việc quyết định lập nghiệp là một mốc quan trọng trong việc xác định bản sắc của chúng Thông qua việc lựa chọn nghề nghiệp theo năng khiếu, các em phân biệt mình với người khác, đồng thời chứng minh sự chấp nhận của chính các em với những chuẩn mực xã hội Bản sắc chữ tôi chiếm vị trí quan trọng trong phát triển nhân cách của các em
ở độ tuổi này Mối quan hệ ràng buộc với gia đình giãn ra bởi sự mở rộng trong quan hệ tình bạn
3.6 Giai đoạn thứ sáu: Gắn bó và Cô lập, phát triển mạnh về yêu thương ( từ 20 tuổi – 40 tuổi)
Đến đây, không còn gọi họ là trẻ em nữa vì ở giai đoạn này, họ đã là người trưởng
Trang 10Họ bắt đầu tìm kiếm mối quan hệ thân mật, yêu thương với người khác Tìm kiếm tình yêu thành công có nghĩa là có thể phát triển các cam kết lâu dài hơn với những người không thuộc gia đình trực tiếp.Những người làm việc qua giai đoạn này thành công sẽ tìm thấy hạnh phúc trong các mối quan hệ của họ và cam kết với họ.Môi trường ảnh hưởng chính vẫn là bạn bè Nhiều người hạnh phúc với những lựa chọn của mình, nhưng cũng có nhiều người gặp khó khăn trong việc tìm cuộc sống cho mình Bên cạnh đó, đây cũng là giai đoạn phát triển công việc, sự nghiệp
để trang trải cuộc sống ở hiện tại cũng như trong tương lai
II Ứng dụng của thuyết tâm lý xã hội trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ em
Hành vi vi phạm pháp luật là một dạng hành vi pháp luật thể hiện ở hành vi của cá nhân, cơ quan, tổ chức không tuân thủ các nghĩa vụ do pháp luật quy định hoặc làm những điều mà pháp luật cấm dẫn đến gây thiệt hại hoặc nguy cơ gây thiệt hại cho các lợi ích khác nhau Các hành vi vi phạm pháp luật rất đa dạng về chủ thể, khách thể, mặt khách quan và mặt chủ quan Khi nói về hành vi vi phạm pháp luật đối với người khi bước vào tuổi chưa thành niên hoặc khi đã trưởng thành, chúng ta nói đến việc ngăn chặn, phòng ngừa, không để hành vi đó xảy ra với họ càng sớm càng tốt
Ứng dụng thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ để giúp các em tránh được các nguy cơ có hành vi vi phạm pháp luật là những hành vi phạm tội khi bước vào tuổi chưa thành niên hoặc khi đã trưởng thành Cá nhân em xin đưa ra một vài tiêu chí áp dụng thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson như sau:
Thứ nhất, về phía gia đình:
Yếu tố gia đình cũng là nguyên nhân hình thành nhân cách tốt hay tiêu cực cửa trẻ Hành vi của cha mẹ cũng quyết định một phần hành vi của trẻ Nếu cha mẹ bạo lực, trong tương lai, trẻ cũng sẽ có những hành vi bạo lực Nghiêm trọng hơn
có thể dẫn đến những hậu quả khác, thậm chí là hành vi đó là phạm tội