Bài viết đưa ra một số quan điểm về hậu quả pháp lý khi người bị kiện sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015.
Trang 1HỌC VIỆN TƯ PHÁP
HẬU QUẢ PHÁP LÝ KHI NGƯỜI BỊ KIỆN SỬA ĐỔI, HỦY BỎ QUYẾT ĐỊNH
HÀNH CHÍNH BỊ KIỆN THEO QUY ĐỊNH CỦA LUẬT TỐ TỤNG
HÀNH CHÍNH NĂM 2015
Hà Thái Thơ 1 Huỳnh Xuân Tình 2
Tĩm tắt: Trong quá trình giải quyết vụ án hành chính các đương sự cĩ quyền “giữ nguyên, thay
đổi, bổ sung hoặc sửa đổi, hủy bỏ, cĩ quyền “đề nghị Tịa án tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, cơng khai chứng cứ, đối thoại và tham gia phiên họp trong quá trình Tịa án giải quyết vụ án” Như vậy, trong vụ án hành chính các đương sự cĩ quyền tự do ý chí trong việc đưa ra quan điểm của mình về việc giải quyết vụ án bằng phương pháp phù hợp nhất với sự chứng kiến và ghi nhận của Tịa án Bài viết đưa ra một số quan điểm về hậu quả pháp lý khi người bị kiện sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015 trao đổi cùng bạn đọc.
Từ khĩa: Tịa án; giải quyết vụ án hành chính; đương sự; quyết định hành chính; hậu quả pháp lý.
Ngày nhận bài: 10/01/2018; Ngày hồn thành biên tập: 18/01/2018 ; Ngày duyệt đăng: 30/1/2018
Abstract: During process of solving administrative cases, the parties reserve the right to
“maintain, change, supplement or modify, cancel, have the right to “request the Court to hold a meeting to examine the act of handing in, accessing, publicizing evidence, taking part in dialogue, meeting during the time the Court solve the case” Therefore, in the administrative cases, parties have the right to make their own viewpoints on solving the case with the most suitable method with the witness and acknowledgment of the court The article brings forward some viewpoints on legal consequence when the defendant changes, cancels administrative decision of being sued under the Law on Administrative Procedure in 2015.
Keywords: Court; solving administrative cases; administrative decision; legal consequence
Date of receipt: 10/01/2018; Date of revision:18/01/2018 ; Date of approval: 30/1/2018.
Tại khoản 4 Điều 57 Luật Tố tụng hành chính
năm 2015 quy định người bị kiện cĩ quyền: sửa
đổi hoặc hủy bỏ quyết định hành chính, quyết
định kỷ luật buộc thơi việc, quyết định giải quyết
khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh,
danh sách cử tri bị khởi kiện; dừng, khắc phục
hành vi hành chính bị khởi kiện.
Vấn đề pháp lý đặt ra là khi người bị kiện
thực hiện quyền sửa đổi hoặc hủy bỏ quyết định
hành chính bị khởi kiện (sau đây gọi chung là sửa
đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện) thì
hậu quả pháp lý của sự kiện pháp lý này là như
thế nào? Tịa án sẽ giải quyết ra sao để đảm bảo
quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự?
Việc sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị
kiện của người bị kiện thường được diễn ra ở hai
giai đoạn của thủ tục tố tụng hành chính là sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện trước khi mở phiên tịa và sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện tại phiên tịa
1 Hậu quả pháp lý của việc sửa đổi, hủy
bỏ quyết định hành chính bị kiện của người
bị kiện trước khi mở phiên tịa
Khoản 3 Điều 140 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định: Trường hợp qua đối thoại
mà người bị kiện cam kết sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ quyết định bị khởi kiện hoặc chấm dứt hành vi hành chính bị khởi kiện và người khởi kiện cam kết rút đơn khởi kiện thì Tịa án lập biên bản về việc cam kết của đương sự Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản, người bị kiện phải gửi cho Tịa án quyết định
1 Thạc sỹ, Tịa án nhân dân tỉnh Hậu Giang
2 Thạc sỹ, Tịa án nhân dân tỉnh Hậu Giang
Trang 2Số 1/2018 - Năm thứ Mười Ba
hành chính mới hoặc thơng báo về việc chấm
dứt hành vi hành chính bị khởi kiện và người
khởi kiện phải gửi cho Tịa án văn bản rút đơn
khởi kiện Hết thời hạn này mà một trong các
đương sự khơng thực hiện cam kết của mình thì
Thẩm phán tiến hành các thủ tục để mở phiên
tịa xét xử vụ án
Trường hợp nhận được quyết định hành
chính mới hoặc văn bản rút đơn khởi kiện thì
Tịa án phải thơng báo cho các đương sự khác
biết Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận
được thơng báo của Tịa án, nếu các đương sự
khơng cĩ ý kiến phản đối thì Thẩm phán ra quyết
định cơng nhận kết quả đối thoại thành, đình chỉ
việc giải quyết vụ án và gửi ngay cho đương sự,
Viện kiểm sát cùng cấp Quyết định này cĩ hiệu
lực thi hành ngay và khơng bị kháng cáo, kháng
nghị theo thủ tục phúc thẩm; trường hợp cĩ căn
cứ cho rằng nội dung các bên đã thống nhất và
cam kết là do bị nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa hoặc
trái pháp luật, trái đạo đức xã hội thì quyết định
của Tịa án cĩ thể được xem xét lại theo thủ tục
giám đốc thẩm
Như vậy, cĩ thể thấy rằng việc sửa đổi, hủy
bỏ quyết định hành chính bị kiện của người bị
kiện trong giai đoạn chuẩn bị xét xử để được Tịa
án chấp nhận thì sẽ phụ thuộc vào ý chí của
người khởi kiện mà hậu quả pháp lý sẽ rất khác
nhau: (1) Người khởi kiện sửa đổi quyết định
hành chính; (2) Người khởi kiện hủy bỏ tồn bộ
Nếu người khởi kiện chấp nhận việc sửa đổi, hủy
bỏ quyết định hành chính bị kiện của người bị
kiện và đồng ý rút yêu cầu thì hậu quả là vụ án cĩ
thể được đình chỉ Ngược lại, nếu người khởi
kiện khơng đồng ý với việc sửa đổi, hủy bỏ quyết
định hành chính bị kiện của người bị kiện thì vụ
án sẽ tiếp tục được giải quyết
2 Hậu quả pháp lý của việc sửa đổi, hủy
bỏ quyết định hành chính bị kiện của người
bị kiện tại phiên tịa
Trường hợp tại phiên tịa người bị kiện sửa
đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện và
người khởi kiện khơng đồng ý sửa đổi, hủy bỏ
đơn khởi kiện thì cả Luật Tố tụng hành chính
năm 2010 và Luật Tố tụng hành chính năm 2015
đều khơng quy định cụ thể vấn đề này Tuy vậy,
Nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tịa án nhân dân tối cao đã cĩ hướng dẫn về cách giải quyết, do đĩ, thực tiễn xét xử các Thẩm phán thường cĩ cách hiểu và xử lý đối lập nhau:
Quan điểm 1 Tại phiên tịa người bị kiện đã
sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện thì đối tượng khởi kiện đã khơng cịn (quan điểm này cĩ trước khi cĩ Luật Tố tụng hành chính năm 2010) Trong trường hợp này Tịa án yêu cầu người khởi kiện cho biết ý kiến Nếu người khởi kiện đồng ý thì Tịa án sẽ đình chỉ giải quyết vụ
án, ngược lại nếu người khởi kiện khơng đồng ý thì Tịa án sẽ tiếp tục xét xử và tuyên bác yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện vì đối tượng khởi kiện khơng cịn Thực tiễn cho thấy, quan điểm này đã được nhiều Tịa án áp dụng khi Luật Tố tụng hành chính 2010 cĩ hiệu lực thi hành và cĩ hướng dẫn của Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tịa án nhân dân tối cao
Ví dụ: Bà L khởi kiện yêu cầu hủy bỏ Quyết định số 65/QĐ-NN ngày 17/02/2009 của Giám đốc Sở Nơng nghiệp và phát triển nơng thơn tỉnh
K, đồng thời, yêu cầu Giám đốc Sở Nơng nghiệp và phát triển nơng thơn tỉnh K bồi thường thiệt hại bổ sung cho bà số tiền 3.047.474.000 đồng
Trong quá trình giải quyết vụ kiện ngày 10/01/2013 Giám đốc Sở Nơng nghiệp và phát triển nơng thơn tỉnh K đã ban hành Quyết định số 04/QĐ-SNNPTNT về việc hủy bỏ Quyết định số 65/QĐ-NN ngày 17/02/2009 của Giám đốc Sở Nơng nghiệp và phát triển nơng thơn tỉnh K Dù Quyết định 65/QĐ-NN đã hủy bỏ, nhưng diện tích đất nhận khốn của bà L đã bị thu hồi, nên bà
L vẫn giữ nguyên việc khởi kiện đối với Quyết định 65/QĐ-NN, vì Quyết định ban hành khơng đúng theo quy định của pháp luật và đã gây thiệt hại cho bà
Tại bản án sơ thẩm số 03/2013/HCST ngày 06/3/2013 của Tịa án nhân dân tỉnh K tuyên xử như sau: Khơng chấp nhận đơn khởi kiện của bà Phạm Thị L; Nếu bà L cĩ yêu cầu bồi thường thiệt hại thì được yêu cầu khởi kiện vụ án dân sự khác Lý do cấp sơ thẩm khơng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện là do đối tượng khởi kiện khơng cịn
Trang 3HỌC VIỆN TƯ PHÁP
Tại bản án phúc thẩm số 183/2013/HC-PT
ngày 12/9/2013 của Tịa án nhân dân tối cao đã
tuyên hủy bản án 03/2013/HCST ngày
06/3/2013 của Tịa án nhân dân tỉnh K với lý
do khơng giải quyết yêu cầu bồi thường trong
cùng một vụ án Tuy nhiên, cấp phúc thẩm
cũng khơng đề cập đến việc Tịa án cấp sơ thẩm
cĩ cần phải xem xét tính hợp pháp hay khơng
hợp pháp của quyết định hay khơng (áp dụng
trong giai đoạn trước khi cĩ Luật Tố tụng hành
chính năm 2015)
Quan điểm 2 Tại phiên tịa người bị kiện sửa
đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện mà
người khởi kiện khơng đồng ý rút đơn khởi kiện
và yêu cầu tịa án tiếp tục xét xử thì xem như việc
sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện
khơng cĩ hiệu lực và trong trường hợp này Tịa
án vẫn phải xem xét tính hợp pháp của quyết
định hành chính bị kiện và ra bản án theo quy
định của pháp luật
Ví dụ: Ngày 30/12/2015, ơng N cĩ đơn khởi
kiện yêu cầu hủy Quyết định số 471/QĐ-BHXH
ngày 21/12/2015 của Giám đốc Bảo hiểm xã hội
tỉnh H; buộc Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh H
cĩ trách nhiệm thực hiện bổ sung vào sổ Bảo
hiểm xã hội về thời gian đĩng bảo hiểm xã hội từ
tháng 10/1982 đến tháng 9/1994 theo đúng quy
định của Luật bảo hiểm xã hội
Tại phiên tịa, đại diện Giám đốc bảo hiểm
xã hội tỉnh H cĩ ý kiến thu hồi lại Quyết định số
471/QĐ-BHXH của Giám đốc bảo hiểm xã hội
tỉnh H, nhưng khơng ban hành Quyết định mới
để bổ sung vào sổ Bảo hiểm xã hội về thời gian
đĩng bảo hiểm xã hội từ tháng 10/1982 đến
tháng 9/1994 theo như yêu cầu của người khởi
kiện mà cam kết sẽ cĩ trách nhiệm hướng dẫn
cho ơng N để làm thủ tục hưởng Bảo hiểm xã
hội theo quy định Vì vậy, ơng Năm khơng đồng
ý và vẫn yêu cầu Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử
theo quy định
Tại bản án hành chính sơ thẩm số
14/2016/HC-ST ngày 28/9/2016 của Tịa án nhân
dân tỉnh H tuyên xử: Chấp nhận một phần yêu
cầu khởi kiện của ơng Trần Văn Năm về việc yêu
cầu hủy Quyết định hành chính số
471/QĐ-BHXH ngày 21/12/2015 của Giám đốc Bảo hiểm
xã hội tỉnh H; Hủy Quyết định hành chính số 471/QĐ-BHXH ngày 21/12/2015 của Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Hậu Giang
Với hướng giải quyết của hai quan điểm trên, quan điểm của tác giả cho rằng cần thiết phải áp dụng quan điểm thứ hai để xử lý, bởi lẽ:
Như đã phân tích, tại phiên đối thoại nếu người bị kiện đề nghị sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện và người khởi kiện khơng đồng ý sửa đổi, hủy bỏ đơn khởi kiện thì hậu quả pháp lý của sự kiện này là Tịa án phải tiếp tục tiến hành giải quyết vụ án Xét về bản chất của sự kiện pháp lý này rất giống với sự kiện người bị kiện sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện tại phiên tịa và người khởi kiện khơng đồng ý sửa đổi, hủy bỏ đơn khởi kiện, yêu cầu Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử
vụ án Do đĩ, cần phải suy luận rằng hậu quả pháp lý của việc người bị kiện sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện tại phiên tịa và hậu quả pháp lý của việc người bị kiện sửa đổi, hủy bỏquyết định hành chính bị kiện tại phiên đối thoại là giống nhau Luật Tố tụng hành chính năm 2015 đã cĩ sự tiến bộ khi quy định
về thủ tục đối thoại là thủ tục bắt buộc trong đa
số các vụ án hành chính và quy định rất cụ thể
về hậu quả pháp lý của việc đối thoại Theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015 thì thủ tục đối thoại khơng chỉ được tiến hành trong thời hạn chuẩn bị xét xử mà ngay tại phiên tịa các đương sự vẫn cĩ thể yêu cầu Hội đồng xét xử cho tạm ngừng phiên tịa để tự tiến hành đối thoại và yêu cầu Tịa án cơng nhận kết quả đối thoại thành Thực tế, tại phiên tịa nếu người bị kiện xin sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính
bị kiện thì Tịa án sẽ tạm ngưng phiên tịa để các đương sự tự tiến hành đối thoại với nhau, dành cho họ thời gian suy nghĩ và quyết định
về hướng giải quyết vụ án Tuy nhiên, khơng phải vụ án nào đương sự cũng thống nhất về hướng giải quyết vụ án và yêu cầu Tịa án cơng nhận kết quả đối thoại thành Những trường hợp này, Tịa án phải tiếp tục giải quyết vụ án khi người khởi kiện khơng đồng ý sửa đổi, hủy
bỏ đơn khởi kiện và giải quyết theo quy định của pháp luật
Trang 4Số 1/2018 - Năm thứ Mười Ba
Xét thẩm quyền của Hội đồng xét xử được
quy định tại điểm a khoản 2 Điều 193 Luật Tố
tụng hành chính 2015, Hội đồng xét xử sơ thẩm
chỉ cĩ thẩm quyền “bác yêu cầu khởi kiện, nếu
yêu cầu đĩ khơng cĩ căn cứ pháp luật”, ngồi
quy định tại Điều 193 Luật Tố tụng hành chính
năm 2015 khơng cĩ quy định nào khác cho phép
Hội đồng xét xử được quyền “bác yêu cầu khởi
kiện vì lý do đối tượng khởi kiện khơng cịn”.
Như vậy, việc Hội đồng xét xử tuyên xử bác yêu
cầu của người khởi kiện vì lý do người bị kiện
đã sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị
khởi kiện (đối tượng khởi kiện khơng cịn) là
khơng phù hợp với quy định của Luật Tố tụng
hành chính
Cho nên, vấn đề người bị kiện đề nghị sửa
đổi, hủy bỏ quyết định bị kiện tại phiên tịa và
người khởi kiện khơng chấp nhận sửa đổi, hủy
bỏ đơn khởi kiện tại phiên tịa chưa được Luật
Tố tụng hành chính năm 2015 quy định rõ và
chưa cĩ văn bản hướng dẫn Nhưng trước đĩ,
Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP ngày 29/7/2011
của Hội đồng Thẩm phán Tịa án nhân dân tối
cao đã hướng dẫn chung để giải quyết với quy
định tại khoản 3 Điều 51 của Luật Tố tụng hành
chính năm 2010 khi người bị kiện sửa đổi hoặc
hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện: “nếu
người khởi kiện, người cĩ quyền lợi, nghĩa vụ
liên quan cĩ yêu cầu độc lập đều khơng rút đơn
khởi kiện, yêu cầu thì Tịa án tiếp tục giải quyết
vụ án theo thủ tục chung Trong trường hợp này
Tịa án phải xem xét tính hợp pháp của quyết
định bị khởi kiện và quyết định sửa đổi hoặc hủy
bỏ quyết định bị khởi kiện để tùy vào từng trường
hợp cụ thể mà cĩ quyết định đúng pháp luật”.
Như vậy, giải quyết sự kiện pháp lý này theo
hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2011/NQ-HĐTP thì
Tịa án phải xem xét tính hợp pháp của quyết
định hành chính bị kiện và cả quyết định sửa đổi,
hủy bỏ quyết định bị khởi kiện để quyết định,
trường hợp để chấp nhận yêu cầu khởi kiện (nếu
cĩ căn cứ quyết định hành chính khơng hợp
pháp) hoặc bác yêu cầu khởi kiện (nếu cĩ căn cứ
quyết định hành chính là hợp pháp)
Việc quy định khi người bị kiện sửa đổi,
hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện và người
khởi kiện mà yêu cầu Tịa án tiếp tục giải quyết
vụ án thì Tịa án phải xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị kiện để chấp nhận hoặc khơng chấp nhận yêu cầu của người khởi kiện theo quy định tại Điều 193 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 mà khơng được bác yêu cầu khởi kiện vì lý do đối tượng khởi kiện khơng cịn, quy định như vậy là phù hợp với thực tiễn xét xử Khi bản án, quyết định của Tịa án cĩ hiệu lực pháp luật người bị kiện khơng ban hành quyết định mới, hoặc ban hành quyết định mới cĩ nội dung khơng khác gì quyết định bị khởi kiện hoặc nội dung quyết định mới tiếp tục xâm phạm đến quyền và lợi ích của người khởi kiện dẫn đến các bên đương sự tiếp tục xung đột về quyền và lợi ích làm cho vụ việc tranh chấp kéo dài và ngày càng phức tạp
Từ những phân tích trên cho thấy, khi xét xử các vụ án hành chính mà tại phiên tịa, người bị kiện đề nghị sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện thì Hội đồng xét xử nên hỏi xem người khởi kiện cĩ đồng ý với đề nghị của người
bị kiện khơng? Nếu người bị kiện đồng ý thì Hội đồng xét xử nên tạm ngừng phiên tịa để các bên đương sự tự tiến hành đối thoại, khi tiến hành mở lại phiên tịa nếu các đương sự thống nhất với nhau về nội dung vụ án thì Hội đồng xét xử ghi nhận hoặc đình chỉ giải quyết vụ án Nếu tại phiên tịa người khởi kiện khơng đồng ý với đề nghị của người bị kiện và đề nghị Tịa án tiếp tục giải quyết thì Hội đồng xét xử phải xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khởi kiện
để chấp nhận hoặc bác yêu cầu theo theo thẩm quyền được quy định tại Nghị quyết 02/2011 của Hội đồng Thẩm phán Tịa án nhân dân Tối cao
và Điều 193 Luật Tố tụng hành chính năm 2015, khơng dựa vào sự kiện pháp lý người bị kiện sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị kiện để bác yêu cầu của người khởi kiện vì lý do đối tượng khởi kiện khơng cịn./
Tài liệu tham khảo
1 Luật Tố tụng hành chính năm 2015
2 Nghị quyết 02/2011/NQ-HĐTP, ngày 29/07/2011 của Hội đồng Thẩm phán hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Tố tụng