Sơ lược hệ thống trung gian tài chính ở việt nam và loại hình trung gian mới crowdfunding

Theo thời gian, khi các kênh dẫn vốn trực tiếp không đáp ứng được nhu cầu của thị trường, những ngân hàng đã phát triển thành những trung gian tài chính.. Tuy nhiên không như dạng tài ch

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

-*** -TIỂU LUẬN

Sơ lược hệ thống trung gian tài chính ở Việt Nam và loại hình

trung gian mới - Crowdfunding

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thu Thủy

Lớp: TCH303.6 Khóa: 55

MỞ ĐẦU

Trong hầu hết mọi lĩnh vực, các tổ chức trung gian đều đóng góp một vai trò không nhỏ hay thậm chí là phần lớn cho sự phát triển của ngành/lĩnh vực ấy Các tổ chức này tạo ra những giá trị lợi ích to lớn cho xã hội, vận hành như một chất bôi trơn không thể thiếu trong một

bộ máy lớn Và trong lĩnh vực tài chính tiền tệ cũng không phải là một ngoại lệ, những mô hình trung gian tài chính là một mắt xích không thể thiếu với chức năng chính là dẫn vốn giữa những chủ thể tài chính trên thị trường

Những trung gian tài chính đầu tiên xuất hiện từ khoảng 3500 trước công nguyên dưới hình thức là những ngân hàng sơ khai Với nền kinh

tế ngày càng phát triển, các cuộc du hành qua đường biển đã phát sinh nhu cầu trao đổi, lưu trữ ngày càng gia tăng, những ngân hàng đầu tiên đã ra đời Theo thời gian, khi các kênh dẫn vốn trực tiếp không đáp ứng được nhu cầu của thị trường, những ngân hàng đã phát triển thành những trung gian tài chính Một nền kinh tế lành mạnh và sôi động cần có một hệ thống trung gian tài chính phát triển để chuyển vốn

từ những người có tiền đầu tư tới những người có cơ hội đầu tư sinh lợi

Nhận ra tầm quan trọng của những tổ chức trung gian ở mọi phương diện của cuộc sống, nhóm bọn em đã quyết định chọn đề tài này để có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về hệ thống trung gian trong lĩnh vực tài chính ở Việt Nam

I Tổng quan về trung gian tài chính

Các tổ chức tài chính trung gian là các tổ chức tài chính thực hiện chức năng dẫn vốn từ người có vốn tới người cần vốn Tuy nhiên không như dạng tài chính trực tiếp người cần vốn và người có vốn trao đổi trực tiếp với nhau

ở thị trường tài chính, các trung gian tài chính thực hiện

sự dẫn vốn thông qua một cầu nối Nghĩa là người cần vốn muốn có được vốn phải thông qua người thứ ba, đó chính

là các tổ chức tài chính gián tiếp hay các tổ chức tài chính trung gian

Các tổ chức tài chính trung gian có thể là các ngân hàng, các công ty chứng khoán, các hiệp hội cho vay, các liên hiệp tín dụng, các công ty bảo hiểm, các công ty tài chính

Tại Việt Nam, hiện có các loại hình tổ chức tài chính trung gian bao gồm:

• Ngân hàng thương mại

• Công ty chứng khoán

• Công ty tài chính

• Công ty bảo hiểm

• Quỹ đầu tư

Các tổ chức trung gian tài chính chủ yếu:

- Trung gian tài chính nhận tiền gửi: Huy động tiền nhàn rỗi thông qua các dịch vụ nhận tiền gửi và cho vay trực tiếp tới người cần vốn Bao gồm các ngân hàng thương mại và các tổ chức tiết kiệm

Bao gồm ngân hàng đầu tư, các công ty tài chính, quỹ đầu

tư tương hỗ và các công ty đầu tư mạo hiểm

- Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng:

Là các trung gian tài chính có nguồn vốn được hình thành

từ các hợp đồng, các tổ chức này sẽ nhận những khoản

đóng góp định kỳ và thực hiện chi trả khi một số trường hợp nhất định xảy ra theo hợp đồng Bao gồm các công ty

II Sơ lược các trung gian tài chính ở Việt Nam

Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà họat động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán

- Theo lệnh ngân hàng của hội đồng Nhà nước Việt Nam

Hiện Việt nam có: 5 Ngân hàng thương mại lớn (Ngân hàng Ngoại thương, Ngân hàng Nông nghiệp, Ngân hàng Công Thương, Ngân hàng Đầu tư Phát triển, Ngân hàng Xuất nhập khẩu), Ngân hàng chính sách, Ngân hàng phát triển; 6 Ngân hàng liên doanh;

36 Ngân hàng thương mại cổ phần; 46 chi nhánh Ngân hàng nước ngoài; 10 Công ty tài chính; 13 Công ty cho thuê tài chính; 998 Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở Các đơn vị trên đều có chức năng cho vay,

là chức năng chính của ngân hàng

Dân số nước ta hiện nay ước khoảng 86 triệu người, GDP khoảng 65 tỷ USD, số lượng các ngân hàng này hiện này được xem là đông đảo với một thị trường tài chính nhỏ như Việt Nam Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã có sự tăng trưởng rất nhanh trong những năm qua với tốc độ tăng trưởng bình quân 35%/năm

Tính từ khi ra đời, số lượng các công ty Chứng khoán không ngừng tăng nhanh về số lượng Nếu như năm 2000 khi thị trường Chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động với 4 công ty Chứng khoán thì đến thời điểm năm 2007 đã có tới 61 công

ty Chứng khoán với tổng số vốn điều lệ đạt 5735 tỷ đồng Và đến nay đã có hơn 100 công ty Chứng

Các công ty Chứng khoán trong quá trình phát

triển luôn đồng thời tăng vốn điều lệ, nhằm đáp ứng được khả năng tài chính và sự phát triển Các công ty chứng khoán đã góp phần tốt trong việc thúc đẩy quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp Tính đến cuối năm 2008, tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán đạt gần 40% GDP quốc dân Điều này chứng tỏ, Các công ty chứng khoán đã giúp các doanh nghiệp niêm yết có điều kiện tiếp cận với nguồn vốn từ công chúng đầu tư, ổn định và với chi phí vốn thấp, mang

Khi thị trường tài chính Việt Nam phát triển, nó sinh ra một nhu cầu lớn về vốn Khi này, các Ngân hàng với những điều kiện chặt chẽ về hạn mức cho vay, kỳ hạn vay, điều kiện giải ngân sẽ rất khó đáp ứng hết được nhu cầu vốn lớn này Sự ra đời của các công ty tài chính, cho thuê tài chính là một bước phát triển tất yếu của thị trường tài chính

Tại Việt Nam, hiện có tới 17 công ty tài chính, phần lớn thuộc các tập đoàn kinh tế Nhà nước Các công ty tài chính thường trực thuộc những Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước như: Công ty tài chính công nghiệp Tàu thủy, Công ty tài chính Điện lực, công ty tài chính xi măng, công ty tài chính Than khoáng sản Việt nam, công ty tài chính Cổ phần Dầu khí…Các công ty tài chính với ưu thế về nguồn vốn lớn từ các tập đoàn rót xuống đã liên tục đầu tư dài hạn, tài trợ các dự án như: Dự án đóng tàu, dự án thủy điện, đầu

Ưu điểm của các công ty tài chính là mang lại một nguồn vốn lớn dài hạn, cung ứng cho nhiều dự

án lớn trọng điểm Tuy nhiên ở Việt Nam, các công ty tài chính lại trực thuộc các tập đoàn mà các tập đoàn này về bản chất là sử dụng vốn của Nhà nước

Năm 2008 khi các Tập đoàn công bố báo cáo tài chính thì hầu hết các ngành nghề chính đều thua lỗ trong khi phần thu lãi lại xuất phát từ đầu tư tài

chính Trong khi đó, các Tổng công ty tập đoàn có vốn nhà nước thường xuyên “kêu” thiếu vốn đầu tư cho các dự án thì vẫn thành lập ra hàng loạt các công

ty tài chính để nhằm mục đích đầu tư tài chính

Việt Nam vẫn là một thị trường bảo hiểm năng động và tiềm năng Sự ra đời và xuất hiện các công

ty bảo hiểm trên thị trường đem lại cho người tiêu dung nhiều lợi ích từ việc bảo hiểm những rủi ro

Các công ty bảo hiểm với rất nhiều sản phẩm bảo hiểm hầu như đã đáp ứng được những nhu cầu bảo hiểm phong phú từ khách hàng Hiện các công ty bảo hiểm đang quản lý một lượng lớn nguồn vốn Nguồn vốn này các Công ty bảo hiểm có nhu cầu đầu

tư dài hạn, đầu tư vào các dự án có mức độ mạo

Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Quốc gia thì tính đến tháng 6 năm 2009, tổng số tiền các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ năm giữ là 250,43 ngàn tỷ đồng Các công ty Bảo hiểm tham gia tích cực khi tham gia đầu tư, tài trợ dự án, giải ngân vốn cho các

tổ chức tín dụng, các tổ chức kinh tế vay vốn Và với lợi thế ngành, các doanh nghiệp Bảo hiểm còn tư vấn cho các khách hàng vay vốn của mình nên mua bảo hiểm để giảm thiểu rủi ro và cũng là giảm thiểu rủi

ro cho các doanh nghiệp Bảo hiểm

Theo số liệu chưa kiểm toán thì tính đến thời điểm tháng 6 năm 2009 các doanh nghiệp có tổng mức trách nhiệm cao trên thị trường bảo hiểm là: Prudential 94 ngàn tỷ, Bảo Việt nhân thọ là hơn 67 ngàn tỷ, AIA là 27 ngàn tỷ đồng

Như vậy, sự phát triển của các loại hình tài chính trung gian đã tạo ra một lượng cung vốn dồi dào cho các doanh nghiệp, có tác dụng thúc đẩy sản

xuất, tăng trưởng kinh tế.

III Loại hình trung gian tài chính mới ở Việt Nam -Crowdfunding

Như đã đề cập ở phần trên, hiện nay ở Việt Nam đã có đầy đủ các loại hình Các loại hình như ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm, đã xuất hiện

từ lâu và không còn xa lạ đối với thị trường Tuy nhiên còn một hình thức đã xuất hiện từ rất lâu nhưng chỉ được để ý

và phát triển ở Việt Nam trong vài năm gần đây, đó chính là Crowdfunding

Đây là một hình thức kêu gọi vốn dành cho tất cả mọi người, đã phát triển ở nước ngoài rất nhiều năm trước khi du nhập vào Việt Nam Hình thức kêu gọi vốn thường là qua các trang web trung gian, những người kêu gọi vốn không chỉ dừng lại ở mức độ doanh nghiệp mà có thể là những start up trẻ, những họa sĩ, ca sĩ, những nhà từ thiện… tất cả mọi người với ý tưởng mới, dự án mới nhưng thiếu vốn để thực hiện đều có thể tìm tới crowdfunding Một số trang web crowdfunding nổi tiếng và đã rất thành công có thể được nêu ra, đó là Kickstarter, Indiegogo, Patreon…

2 Thực trạng Crowdfunding ở Đông Nam Á và Việt Nam

Theo báo cáo của ngân hàng thế giới tháng 10 năm 2013, crowdfunding đã trở thành ngành công nghiệp tỉ đô Trong thời gian tới tiềm năng của thị trường toàn cầu có thể đạt đến 96 tỉ đô la Mĩ và riêng khu vực Đông Nam Á là 8 tỉ đô Trước sự phát triển như vậy của thị trường và các nước nhưng tại sao ở Việt Nam vẫn còn rất nhiều người chưa biết đến khái niệm crowdfunding là gì Có lẽ không phải riêng Việt Nam mà đó còn là tình hình chung của các quốc gia

Điều đầu tiên khiến crowdfunding chưa phát triển là do có quá nhiều trang web mở ra làm phân tán sự chú ý cũng như quan tâm của dư luận Trước sự lớn mạnh của hai trang web crowdfunding: Kickstarter và Indiegogo, người ta lập nên hàng chục trang web khác ở châu Á và hy vọng tiền sẽ đổ vào đó Tuy nhiên mọi việc không đơn giản như vậy Rất nhiều trang web ra mắt hoành tráng nhưng rồi lại biến mất

như những quả bom nổ xịt Điều thứ hai chính là khác biệt về văn hóa giữa phương Tây và phương Đông Cách nhìn về thất bại khác biệt khiến crowdfunding chưa thể là nơi mọi người sẵn sàng đưa lên ý tưởng của mình và gọi vốn Bởi vì họ dễ nhận được chỉ trích, dèm pha hơn là ủng hộ và khi thất bại thì cũng là một thất bại công khai, mất mặt Với môi trường làm ăn chú trọng đến mối quan hệ như ở châu Á thì việc đầu tư cho một người

xa lạ trên internet thật sự không dễ dàng chút nào

Đối với thị trường Việt Nam ngoài hai lý do kể trên thì việc chưa có nhiều giao dịch online cùng với hệ thống luật pháp còn chưa quy định về crowdfunding cũng là một trở ngại lớn Cho đến thời điểm này chỉ có những dự án crowdfunding đơn lẻ thành công mà nổi bật trong số đó là dự án truyện tranh Long Thần Tướng của Comicola

Với tổng cộng số tiền gần 600 triệu đồng thu được, đây có thể xem là dự án thành công nhất từ trước đến nay của Việt Nam Tuy nhiên để so sánh với những án dự triệu đô của Kickstarter hay Indiegogo thì nó còn một khoảng cách quá lớn

Như vậy, có thể thấy rằng dù đã phát triển vô cùng lớn mạnh

ở những nước phát triển và là một công cụ trung gian tài chính vô cùng hữu hiệu nhưng ở Việt Nam đây vẫn còn là một khái niệm mới lạ, dù đã được biết đến nhưng chưa phát triển do ít được đầu tư, bên cạnh đó còn có những vấn đề đặc thù về văn hóa, xã hội và hệ thống pháp lý

Dù khó khăn là vậy nhưng vẫn không thể phủ nhận đây là một tiềm năng rất đáng được để tâm và phát triển Và ở Việt Nam, những hạt giống crowdfunding đầu tiên đã bắt đầu nảy mầm.Trong 3 năm trở lại đây đã có nhiều nền tảng trang web crowdfunding ra đời, phát triển và nhận được đông đảo niềm tin từ cộng đồng người Việt Đơn cử là FirstStep, Comicola, Fundstart, Charity Map, FundingVN,… Mỗi nền tảng web crowdfunding tại Việt Nam có những thế

● Comicola được biết đến như một trang gây quỹ chuyên

dành cho mảng truyện tranh và là một tổ chức đáng tin

cậy với nhiều dự án đã funding thành công Comicola còn

kết hợp bán hàng online liên quan đến truyện tranh, hoạt động khá sôi nổi và hỗ trợ giao dịch bằng: thẻ cào điện thoại, chuyển khoản ngân hàng online, giúp người dùng khai thác tối đa mọi thế mạnh của nó

● Charity Map thì lại chuyên về đóng góp gây quỹ từ thiện

với rất nhiều chương trình và ý tưởng nhằm ủng hộ, giúp

đỡ đối tượng khó khăn để funding thành công và đạt được

sự quan tâm chú ý cao từ cộng đồng

● FirstStep nổi bật do sự đa dạng trong trong nhiều lĩnh vực về start up – khởi nghiệp như: nông nghiệp, phần

mềm, giải trí, games, từ thiện…Hệ thống thanh toán qua

ví điện tử hoàn trả tiền tự động và linh hoạt, minh bạch,

dễ quản lý danh sách những người đóng góp cùng với tỷ lệ thành công khá cao của các dự án được gây quỹ trên web

Firststep.vn đã đóng góp không nhỏ trong việc gia tăng niềm tin và giáo dục cộng đồng về crowdfunding tại Việt

Nam

Với thực trạng như hiện nay, có thể nói loại hình gây vốn Crowdfunding ở Việt Nam còn ở quy mô nhỏ và không có nhiều thuận lợi như ở một số quốc gia khác như Mỹ, Singapore, tuy nhiên, có thể nói chúng ta đang đi đúng hướng khi đã có nhiều nền tảng web được lập ra và nhận được sự ủng hộ, tin tưởng của cộng đồng

Tài liệu tham khảo

1 Wikipedia - Trung gian tài chính

2 Cafebiz.vn Crowdfunding ở Việt Nam, liệu cửa đã mở? -Triệu Vân 20/09/2015