BIÊN SOẠN đề LUYỆN THI PHẦN đọc HIỂU CHO học SINH ôn THI THPTQG THEO XU HƯỚNG mới

Trong những năm gần đây, đề thi THPTQG đã đổi mới: học và thi theo xu hướng đề mở. Để đáp ứng được đòi hỏi của đề thi, đồng thời để tăng cường phát triển năng lực người học trước sự đổi mới của môn học, của ngành giáo dục và của đất nước , trường THPT Vĩnh Yên của chúng tôi lựa chọn chuyên đề BIÊN SOẠN ĐỀ LUYỆN THI PHẦN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH ÔN THI THPTQG THEO XU HƯỚNG MỚI . Đây là việc làm cần thiết và thường xuyên của nhóm Ngữ văn trường THPT khi giảng dạy và luyện đề thi cho học sinh. Với cách giảng dạy, luyện đề đúng hướng, kết quả kì thi THPTQG của chúng tôi hoàn toàn khả quan: Trường tăng trưởng vị trí số 1 toàn tỉnh, Trung bình trung môn thi THPTQG đứng thứ 6 toàn tỉnh, và môn Ngữ Văn đứng vị trí thứ 3 toàn tỉnh. Vì vậy trong chuyên đề này, tôi xin được chia sẻ kinh nghiệm từ những việc chúng tôi đã làm, đã luyện, đã hướng dẫn cho học sinh đổi mới cách học văn, cách đọc – hiểu để kết quả thi đạt hiệu quả như mong muốn.

MỤC LỤC

A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 4

B. HỆ THỐNG KIẾN THỨC SỬ DỤNG TRONG CHUYÊN ĐỀ 4

C. NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ 5

Phần I Kiến thức cơ bản: Các kiến thức về đọc hiểu 5

Phần II Hệ thống các phương pháp cơ bản, đặc trưng để giải quyết các nội dung trong dạng đề đọc hiểu 10

Phần III Hệ thống các ví dụ, bài tập cụ thể cùng lời giải minh họa theo 10 mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao theo cấu trúc thi THPTQG 11

Phần IV.Hệ thống các bài tập ôn luyện cho học sinh 17

Phần V.Kết quả triển khai 38

D.KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 38

A LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong những năm gần đây, đề thi THPTQG đã đổi mới: học và thi theo xuhướng đề mở Để đáp ứng được đòi hỏi của đề thi, đồng thời để tăng cường pháttriển năng lực người học trước sự đổi mới của môn học, của ngành giáo dục và củađất nước , trường THPT Vĩnh Yên của chúng tôi lựa chọn chuyên đề BIÊN SOẠN

ĐỀ LUYỆN THI PHẦN ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH ÔN THI THPTQG THEO

XU HƯỚNG MỚI Đây là việc làm cần thiết và thường xuyên của nhóm Ngữ văntrường THPT khi giảng dạy và luyện đề thi cho học sinh Với cách giảng dạy,luyện đề đúng hướng, kết quả kì thi THPTQG của chúng tôi hoàn toàn khả quan:Trường tăng trưởng vị trí số 1 toàn tỉnh, Trung bình trung môn thi THPTQG đứngthứ 6 toàn tỉnh, và môn Ngữ Văn đứng vị trí thứ 3 toàn tỉnh Vì vậy trong chuyên

đề này, tôi xin được chia sẻ kinh nghiệm từ những việc chúng tôi đã làm, đã luyện,

đã hướng dẫn cho học sinh đổi mới cách học văn, cách đọc – hiểu để kết quả thiđạt hiệu quả như mong muốn

B.HỆ THỐNG KIẾN THỨC SỬ DỤNG TRONG CHUYÊN ĐỀ:

1.Kiến thức cơ bản: Các kiến thức về đọc hiểu

2 Kiến thức mở rộng, nâng cao:

Biên soạn 14 đề theo xu hướng mới của đề thi THPTQG và hướng dẫn

chấm với hệ thống đề thi được biên soạn công phu, khoa học, sát đúng với cấu trúc

đề thi THPT quốc gia của Bộ GD& ĐT

C NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ:

Phần I.Kiến thức cơ bản: Các kiến thức về đọc hiểu.

-Phần đọc hiểu chiếm 30% số điểm của toàn bài và có tính chất quyết định khả năng đỗ hay trượt của thí sinh vì vậy thí sinh cần có kỹ năng ôn tập thật hiệu quả để có thể “ăn điểm” tuyệt đối ở phần đọc hiểu.

-Để có thể đảm bảo được như vậy trước hết thí sinh cần nắm chắc các dạng câu hỏi

có thể xuất hiện trong phần đọc hiểu Dạng câu hỏi thường xuyên xuất hiện trongphần đọc hiểu bao gồm:

1 Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản chiếm 0,5 điểm

Dạng bài tập này sẽ có dạng câu hỏi nhưVăn bản ( đoạn trích trên) thuộc phương thức biểu đạt nào ? Ngữ liệu đề thi chỉ có thể hỏi 6 phương thức biểu đạt:

Tự sự, miêu tả, biểu cảm, hành chính, thuyết minh, nghị luận

VD 1: “ Hắn về lần này trông khác hằn, mới đầu chẳng ai biết hắn là ai Trông

đặc như thằng săng đá! Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai con mắt gườm gườm trong gớm chết! Hắn mặc cái quần nái đen với áo tây vàng Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ rồng phượng với một ông tướng cầm chùy, cả hai cánh tay cũng thế Trông gớm

chết! ( Chí Phèo- NamCao )

Hãy chỉ ra các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn văn trên ?

Trả lời: - Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn văn trên là: tự sự, miêu tả, biểu cảm.

VD 2:

Xác định phương thức biểu đạt nổi bật được sử dụng trong đoạn trích sau:

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên Còn những bí và bầu thì lớn xuống Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.

(Trích Mẹ và quả – Nguyễn Khoa Điềm)

Trả lời: Phương thức biểu đạt nổi bật trong đoạn thơ: Miêu tả, biểu cảm.

2. Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản chiếm 0,5 điểm

Có tất cả sáu phong cách ngôn ngữ văn bản Tuy nhiên trong một văn bản, cónhiều đoạn văn, mỗi đoạn văn lại có phương thức biểu đạt khác nhau, thuộc mộtphong cách ngôn ngữ khác nhau.

Và cái miệng líu lo không thành lời, hát một bài hát chưa từng có.

Ai biết đâu, đứa bé bước còn chưa vững lại chính là nơi dựa cho người đàn

bà kia sống.

Người chiến sĩ nào đỡ bà cụ trên đường kia?

Đôi mắt anh có cái ánh riêng của đôi mắt đã nhiều lần nhìn vào cái chết.

Bà cụ lưng còng tựa trên cánh tay anh bước tìmg bước run rẩy.

Trên khuôn mặt già nua, không biết bao nhiêu nếp nhăn đan vào nhau, mỗi nếp nhăn chứa đựng bao nỗi cực nhọc gắng gỏi một đời.

Ai biết đâu, bà cụ bước không còn vững lại chính là nơii dựa cho người chiến sĩ kia đi qua những thử thách.

(Nguyễn Đình Thi, Tia nắng, NXB Văn học, Hà Nội, 1983)

Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên

Trả lời:Văn bản thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật/ văn chương.

3. Xác định thao tác lập luận văn bản chiếm 0,5 điểm

VD:

Đọc, trong nghĩa đó là một trò chơi Nơi mỗi người đọc có ba nhân vật

chồng lên nhau, tác động lên nhau Một là người đọc bằng xương bằng

thịt, hai chân đụng đất, vẫn còn ý thức liên hệ với thế giới bên ngoài Hai

là, người đọc bị lôi cuốn, đang ngao du trong thế giới tưởng tượng của

cảm xúc Đó là người đang chơi Ba là, người đọc suy tư, đưa vào trò

chơi sự chú ý, sự suy nghĩ, sự phán đoán của tri thức Đó là phút giây của

trí tuệ có khả năng đưa người đọc lùi ra khỏi bài văn, mở một khoảng

cách để diễn dịch Người đọc vẫn ý thức rằng mình đang chơi nhưng biết

phán đoán Ba tay chơi là một trong việc đọc, chơi với nhau một trò chơi

tinh tế khiến người đọc vừa bị lôi cuốn vừa biết dừng lại, vừa tham dự

vừa cách biệt với bài văn Tư thế của người đọc văn là vậy: tham dự và

cách biệt qua lại không đứt quãng.”

(Trích “Chuyện trò” – Cao Huy Thuần, NXB Trẻ, 2013)

Xác định thao tác lập luận của đoạn văn trên? Đoạn văn trình bày nội dungtheo cách nào ?

Trả lời Thao tác lập luận chính của đoạn văn trên là phân tích Đoạn văn trình bày

nội dung theo cách diễn dịch

4. Xác định thể thơ và cách gieo vần chiếm 0,5 điểm

Khi đề thi hỏicho biết văn bản thuộc thể loại gì ? Tức là câu hỏi yêu cầu trảlời các thể loại của văn bản Câu hỏi này nghiêng về hỏi các văn bản nghệ thuật.Với các tác phẩm thơ, đề thi sẽ hỏi về thể thơ

VD:

Văn bản sau thuộc thể thơ nào?

Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ

Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa Óng tre ngà và mềm mại như tơ

Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát

Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh Như gió nước không thể nào nắm bắt Dấu huyền trầm , dấu ngã chênh vênh

(Lưu Quang Vũ – Tiếng Việt)

Trả lời: Văn bản trên thuộc thể thơ tự do.

6 Xác định câu chủ đề hoặc khái quát chủ đề, hoặc nêu nội dung chính của văn bản chiếm 0,5 điểm

Điều đầu tiên, giáo viên cần hướng dẫn học sinh để các em trong quá trìnhđọc, nhận thấy, hiểu ra các câu chủ đề - hay còn gọi là câu chốt Quan sát các câu ở

vị trí đầu và cuối đoạn văn

VD:

Mong ước đầu tiên và lớn nhất của tôi là các con sẽ trở thành người tử tế, sau đó là cháu sẽ có một cuộc sống hạnh phúc.

Sau này con có trở thành bất cứ ai trên cuộc đời này, làm bất cứ công việc

gì thì cũng làm việc một cách tử tế, ứng xử với bản thân, với gia đình, bạn bè, những người xung quanh, với cộng đồng và thậm chí là với cả trái đất này một cách tử tế! Việc cháu tiếp tục học ở đâu, làm việc gì là tùy vào sở thích, niềm đam

mê và năng lực của cháu Tôi và gia đình hoàn toàn tôn trọng vào sự lựa chọn và quyết định của con mình.

(Thạc sĩ Đinh Thị Thu Hoài – Giám đốc Trung tâm Đào tạo Kĩ năng sốngInsight, mẹ của "cậu bé vàng" Đỗ Hải Nhật Minh trả lời phỏng vấn báo Giáo dục

và Thời đại số 24 ngày 28-1-2017, trang 7)

Xác định nội dung cơ bản của đoạn trích?

Trả lời:

Nội dung cơ bản của đoạn trích:

Những lời tâm sự (chia sẻ) của một phụ huynh: mong con trở thành người tửtế

7.Xác định biện pháp tu từ và nêu hiệu quả biểu đạt của nó chiếm 1,0 điểm

a.Các phép tu từ ở đây là tu từ từ vựng Ngoài ra nếu xét về ngữ âm thì có các phép

tu từ ngữ âm: tạo nhịp điệu, âm hưởng cho câu thơ, câu văn

VD:

Xác định các dạng phép điệp trong đoạn thơ và nêu hiệu quả nghệ thuật của chúng

Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về

(Đất nước – Nguyễn Đình Thi, Ngữ văn 12,Tập một, NXB Giáo Dục, Việt Nam,

2013, tr.125)

Trả lời: Các dạng của phép điệp và hiệu quả nghệ thuật trong đoạn thơ

- Các dạng của phép điệp: điệp từ (của, những, nước, chúng ta,…); điệp ngữ (đây

là của chúng ta); điệp cấu trúc cú pháp (Trời xanh đây là của chúng ta/ Núi rừngđây là của chúng ta; Những cánh đồng…/ Những ngả đường…/ Những dòngsông…)

- Hiệu quả nghệ thuật: góp phần tạo nên nhịp thơ dồn dập, âm hưởng hào hùng,giọng điệu hùng biện; tạo sự xuất hiện liên tiếp của hình ảnh, mở ra bức tranh toàncảnh một giang sơn giàu đẹp; khẳng định mạnh mẽ quyền làm chủ và bộc lộ mãnhliệt niềm tự hào của tác giả

b Nhận diện các biện pháp tu từ cú pháp, nêu tác dụng của các phép tu từ: Liệt kê, lặp cú pháp, câu hỏi tu từ, chêm xen, đảo ngữ, đối ngữ, điệp âm

Ví dụ : Cho đoạn văn sau:

“Tràn trề trên mặt bàn, chạm cả vào cành quất Lí cố tình để sát vào mâm cỗ

cho bàn ăn thêm đẹp, thêm sang, là la liệt bát đĩa ngồn ngộn các món ăn Ngoài các món thường thấy ở cỗ Tết như gà luộc, giò, chả,nem, măng hầm chân giò,

miến nấu lòng gà, xúp lơ xào thịt bò… - món nào cũng mang dấu ấn tài hoa của ngườichế biến – là các món khác thường như gà quay ướp húng lìu, vịt tần hạt

sen, chả chìa, mọc, vây…”

(Trích Mùa lárụng trong vườn – Ma Văn Kháng)

Đoạn văn sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của biện pháp nghệthuật đó trong đoạn văn?

Trả lời:

- Trong đoạn văn, tác giả có sử dụng biện pháp liệt kê:

“…gà luộc, giò, chả, nem, măng hầm chângiò, miến nấu lòng gà, xúp lơ xào thịt bò…”

- Tác dụng: Biện pháp liệt kê giúp cho nhà văn miêu tả sinh động mâm cỗ

-Vì vậy trong quá trình ôn tập phần đọc hiểu, các em cần tập trung vào một số khíacạnh như:

+ Các thông tin quan trọng của văn bản: Nhan đề văn bản; phong cách ngôn ngữ văn bản, phương thức biểu đạt của văn bản, thao tác lập luận trong văn bản

+Nội dung chính của văn bản (tư tưởng tác giả gửi gắm trong văn bản/thông điệp rút ra từ văn bản) hoặc ý nghĩa của văn bản

+Những hiểu biết về từ ngữ, cú pháp, chấm câu, cấu trúc, thể loại văn bản;+Một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản và tác dụng của chúng

-Để làm tốt phần đọc hiểu trong bài thi Ngữ văn kỳ thi THPT quốc gia, cần:

Thứ nhất: Thí sinh cần hệ thống lại một cách cơ bản kiến thức thường gặpnhư: Biện pháp tu từ về từ, biện pháp tu từ về câu, phong cách ngôn ngữ vàphương thức biểu đạt…

Thứ hai: Tạo cho mình thói quen đọc trước yêu cầu đề và gạch chân những

để hiểu khái quát nhất Khi tìm nội dung bạn nên chú ý tìm hai nội dung như thế sẽkhông lo bị sót ý

Phần II Hệ thống các phương pháp cơ bản, đặc trưng để giải quyết các nội dung trong dạng đề đọc hiểu:

Nêu các dạng đề về đọc hiểu, ví dụ, cách làm

Phân tích, ra đề theo các mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng

Hướng dẫn chấm

Phần III Hệ thống các ví dụ, bài tập cụ thể cùng lời giải minh họa theo

4 mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao theo cấu trúc thi THPTQG

Cái kiên nhẫn nghìn đời sóng vỗ Cái nghiêm trang của đá đứng chen trời Cái giản đơn sâu sắc như đời

Chân trời kia biển mãi gọi người đi Bao khát vọng nửa chừng tan giữa sóng Vầng trán mặn giọt mồ hôi cay đắng Bao kiếp vùi trong đáy lạnh mù tăm Nhưng muôn đời vẫn những cánh buồm căng Bay trên biển như bồ câu trên đất

Biển dư sức và người không biết mệt Mũi thuyền lao mặt sóng lại cày bừa Những chân trời ta vẫn mãi tìm đi

(Trước biển – Vũ Quần Phương, Thơ Việt Nam 1945-1985, NXB Văn học, 1985,tr.391)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Anh/ Chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?

Vầng trán mặn giọt mồ hôi cay đắng

Bao kiếp vùi trong đáy lạnh mù tăm

Câu 3 Hãy cho biết hiệu quả của phép điệp trong các dòng thơ sau:

Cái hào hiệp ngang tàng của gió Cái kiên nhẫn nghìn đời sóng vỗ Cái nghiêm trang của đá đứng chen trời Cái giản đơn sâu sắc như đời

Câu 4 Hành trình theo đuổi khát vọng của con người được thể hiện trong đoạntrích gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

Hướng dẫn chấm

Phần I: Đọc hiểu

Câu 1: Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2: Nội dung của các dòng thơ:

- Khắc họa cuộc sống cơ cực, tăm tối của kiếp người

- Sự gắn bó, khát vọng chinh phục biển khơi dẫu có khó khăn, nghiệt ngã

Câu 3: Hiệu quả của phép điệp:

- Nhấn mạnh, ngợi ca vẻ đẹp, tầm vóc của biển cả quê hương

- Tạo nhịp điệu thơ nhanh; thể hiện sự tự hào, kiêu hãnh

- Bộc lộ cái nhìn tinh tế, sự chiêm nghiệm sâu sắc của tác giả về mối quan hệgiữa biển cả và con người

Câu 4: Học sinh nêu rõ quan điểm, suy nghĩ cá nhân Cần lý giải thuyết phục, hợp

lý

Đề 2

Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Hãy tưởng tượng có một ngân hàng đặc biệt, mỗi buổi sáng nó cấp cho bạn một tài khoản là 86.400 USD Nhưng cứ vào cuối mỗi buổi tối, nó sẽ xóa sạch tài khoản của bạn, nghĩa là kết thúc một ngày, số dư trong tài khoản của bạn trở về không.

Bạn cũng không thể rút tiền trong tài khoản hôm nay đem nạp vào tài khoản ngày mai được Thế thì bạn sẽ làm gì nào? Rút ra hết tất cả chăng? Tất nhiên là

phải vậy rồi Và bạn biết không, mỗi chúng ta, hằng ngày, đều có một ngân hàng như vậy đấy! Tên của nó là Thời gian.

Mỗi buổi sáng, Thời gian ghi cho bạn 86.400 giây Thế nhưng khi đêm về,

nó lại xóa hết số giây ấy và như vậy, bạn sẽ mất tất cả nếu bạn không biết đầu tư đúng chỗ.

Ngân hàng Thời gian không cho phép bạn chuyển khoản số dư sang ngày hôm sau cũng như không cho phép bạn chi quá những gì bạn có.

Mỗi ngày nó mở mới một tài khoản cho bạn, nhưng mỗi đêm nó lại lấy hết những gì bạn chưa xài tới Nêu bạn không biết cách sử dụng vốn, mất mát thuộc về bạn Bạn không bao giờ được phép lấy lại số vốn mà bạn đã sử dụng Bạn cũng chẳng thể rút vốn ra để dành cho “ngày mai" Bạn phải sống bằng tài khoản “hôm nay".

Đồng hồ vẫn đang đều đều gõ nhịp Vì thế, hãy tận dụng tối đa tài khoản

“hôm nay"! Và hãy luôn nhớ rằng, thời gian không biết đợi chờ một ai cả.

(Trích Hôm qua hôm nay và ngày mai, Nhiều tác giả, NXB Văn hoá Sài

Gòn, 2014, tr 13)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Câu 2: Con số 86.400 giây trong văn bản được tính từ đâu?

Câu 3: Anh/ chị hiểu như thế nào về khái niệm Ngân hàng Thời gian ?

Câu 4: Anh/ chị có đồng tình với câu Ngân hàng Thời gian không cho phép bạn

chuyển khoản số dư sang ngày hôm sau cũng như không cho phép bạn chi quá những gì bạn có trong văn bản không? Vì sao?

Hướng dẫn chấm

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản: nghị luận

Câu 2: Con số 86.400 giây trong văn bản được tính từ 0 giờ đến 24 giờ của một ngày Câu 3: Cách hiểu về khái niệm Ngân hàng Thời gian:

- Là số thời gian trong một ngày

- Điều đặc biệt là thời gian ở đây nếu đi qua sẽ không lấy lại được hoặckhông thể chuyển số dư sang ngày hôm sau như chuyển tiền ngân hàng bìnhthường 1.00

Câu 4: Anh/ chị có đồng tình với câu Ngân hàng Thời gian không cho phép bạn

chuyển khoản số dư sang ngày hôm sau cũng như không cho phép bạn chi quánhững gì bạn có trong văn bản không? Vì sao?

Học sinh có thể trình bày và lí giải đồng tình theo ý riêng, không vi phạmchuẩn mực đạo đức và pháp luật Sau đây là vài gợi ý:

- Thời gian trong cuộc sống là thời gian vật lí ( Khác với thời gian nghệthuật trong văn học…).Vì thế, một khi nó đi qua, chúng ta sẽ không lấy lại được

- Hãy sống trọn vẹn từng giây phút, tận hưởng và tận hiến Nếu không,chúng ta sẽ ân hận, nuối tiếc vì đã bỏ lỡ nhiều cơ hội

Đề 3.

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

(1)Những ngày gần đây dư luận xã hội vô cùng phẫn nộ trước sự việc một phụ huynh học sinh của Trường Tiểu học Bình Chánh (Bến Lức, Long An) đã có những lời lẽ, hành động nhằm ép buộc một giáo viên của con mình phải quỳ gối xin lỗi Lý do bởi cô giáo đã bắt một số học sinh, trong đó con của vị phụ huynh này phải quỳ trước lớp vì vi phạm kỷ luật Sự việc này là hệ quả của hai hành động ứng xử thiếu chuẩn mực trong vô vàn những hành động lệch chuẩn diễn ra hằng ngày, hằng giờ trong xã hội ta hiện nay.

(2)Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta vẫn thường xuyên chứng kiến, đọc được ở đâu đó những hành động quỳ gối như hình ảnh người mẹ quỳ gối đưa võng, đưa nôi nâng niu giấc ngủ con thơ; những người lính quỳ gối nâng đỡ đồng đội khi bị thương; những nhà vô địch quỳ gối rưng rưng nước mắt hạnh phúc trước lá cờ Tổ quốc… Vậy quỳ đâu phải là việc đau lòng hay nhục nhã, mà quỳ gối là sự thể hiện tấm lòng nhân, nghĩa, lễ, trí, tín của người quân tử Còn trong trường hợp này, cô giáo đã đánh mất lòng tự trọng, danh dự của người giáo viên khi quỳ gối trước sự uy hiếp của kẻ khác.

(3)Việc phụ huynh học sinh bắt cô giáo phải quỳ giống như khi cô giáo bắt học sinh quỳ là một hành động sai trái, không thể lấy cái sai này để sửa chữa cho cái sai khác Khi cô giáo vứt bỏ đi lòng tự trọng của bản thân, phải quỳ gối xin lỗi thì các phụ huynh mong chờ gì khi gửi gắm con mình trong ngôi trường với nhữngngười thầy như vậy?

(Trích Đằng sau câu chuyện "quỳ gối", GIAI THANH, ngày 13.3.2018)

Câu 1.Xác định phong cách ngôn ngữ văn bản.

Câu 2.Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp nghệ thuật trong đoạn văn (2).

Câu 3.Tại sao người viết khẳng định: không thể lấy cái sai này để sửa chữa cho

cái sai khác thể hiện trong đoạn văn (3)?

Câu 4.Thông điệp mà anh/chị tâm đắc nhất qua văn bản là gì? Nêu rõ lí do chọn

thông điệp đó

Hướng dẫn chấm.

Câu 1: Phong cách ngôn ngữ của văn bản: báo chí

Câu 2: Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp nghệ thuật:

- Biện pháp nghệ thuật: đối lập: quỳ gối là sự thể hiện tấm lòng nhân, nghĩa,

lễ, trí, tín của người quân tử đối lập với quỳ gối trước sự uy hiếp của kẻ khác

- Tác dụng: Việc đối lập để nhấn mạnh khi nào hành động quỳ gối là đúng,đáng trân trọng, khi nào là quỳ gối sai, đáng phê phán; giúp cho việc bàn luận củatác giả trở nên sắc bén, giàu sức thuyết phục

Câu 3: Người viết khẳng định: không thể lấy cái sai này để sửa chữa cho cái sai

khác thể hiện trong đoạn văn (3) là vì:

- Khi lấy cái sai này để sửa chữa cho cái sai khác thì sai lầm càng thêm trầmtrọng, nặng nề hơn Tất nhiên sẽ để lại hậu quả lớn hơn so với ban đầu

- Người viết muốn để lại bài học về cách sửa chữa sai lầm khi con ngườimắc sai lầm

Câu 4: Học sinh có thể trình bày và lí giải thông điệp tâm đắc nhất theo ý riêng,

không vi phạm chuẩn mực đạo đức và pháp luật Sau đây là vài gợi ý:

- Phải biết lên án những kẻ nhẫn tâm chà đạp lên đạo lí truyền thống dân tộc

- Lòng tự trọng là phẩm chất đáng quý của con người…

Đề 4.

Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Nếu như không có cách nào để thay đổi thế giới bên ngoài, hãy thay đổi chính mình, bởi vì đó là điều có thể thay đổi được Khi bạn tập trung sự chú ý để hoàn thiện bản thân, cuộc sống của bạn cũng sẽ trở nên tốt đẹp Chấp nhận những điều bạn không thể thay đổi, thay đổi những điều bạn có thể thay đổi được, và nhìn nhận được sự khác biệt giữa hai điều này, đó là bài học mà chúng ta cần phải theo đuổi suốt cuộc đời.

Ngoài việc thay đổi hành vi của chính mình, bạn có thể thay đổi được thái độ nhìn nhận của bản thân Khó khăn trắc trở có nhiều tới đâu cũng phải chịu thua trước thái độ và phản ứng của bạn trước chúng Thái độ tiêu cực khi nhìn nhận một sự việc thường sẽ làm tổn thương lòng tự tin, mài mòn ý chí phấn đấu của con người Cũng giống như khi nhìn một nửa ly nước, có người nói “chỉ còn nửa ly nước", cũng có người nói “vẫn còn nửa ly nước" Thái độ khác nhau sẽ tạo ra những cuộc đời khác nhau, bạn có thể thay đổi thế giới của chính mình thông qua việc thay đổi cách nhìn và thái độ của bản thân.

( Trích Sống chậm lại rồi mọi chuyễn sẽ ổn thôi, Alpha book biên soạn, NXB Lao động xã hội,2014, tr 13)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính trong văn bản trên?

Câu 2 Nêu hiệu quả nghệ thuật của từ “chỉ” và từ “vẫn” trong câu văn: Cũng

giống như khi nhìn một nửa ly nước, có người nói “chỉ còn nửa ly nước", cũng có người nói “vẫn còn nửa ly nước"?

Câu 3 Anh/ chị hiểu như thế nào câu nói trích trong văn bản: Chấp nhận những

điều bạn không thể thay đổi, thay đổi những điều bạn có thể thay đổi được?

Câu 4 Thông điệp mà Anh/ chị tâm đắc nhất qua văn bản là gì? Nêu rõ lí do tại

sao chọn thông điệp đó

Hướng dẫn chấm.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính trong văn bản: nghị luận.

Câu 2: Hiệu quả nghệ thuật của từ “chỉ” và từ “vẫn” trong câu văn: Cũng giống

như khi nhìn một nửa ly nước, có người nói “chỉ còn nửa ly nước", cũng có ngườinói “vẫn còn nửa ly nước": làm rõ 2 thái độ, 2 cái nhìn trước cùng một hiện tượng

Từ “chỉ” gợi cái nhìn bi quan, tiêu cực; từ “vẫn”thể hiện cái nhìn lạc quan, tíchcực

Câu 3: Hiểu câu nói trích trong văn bản: Chấp nhận những điều bạn không thể

thay đổi, thay đổi những điều bạn có thể thay đổi được:

- Trong cuộc sống, có những điều ta không thể thay đổi được theo ý muốnchủ quan của mình vì đó là những điều trở thành quy luật, tất yếu Nếu tìm mọicách để thay đổi, ta sẽ mất công vô ích, gặp thất bại cay đắng;

- Tuy nhiên, nếu có những điều có thể thay đổi, ta sẽ tìm cách thay đổi để nóphù hợp với hoàn cảnh mới, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội, đem lại hạnh phúc cho cánhân và cộng đồng

Câu 4: Thí sinh có thể nêu một thông điệp tâm đắc nhất Nêu rõ lí do tại sao

chọn thông điệp đó Sau đây là gợi ý:

- Mỗi người cần phải có cách sống tích cực, suy nghĩ tích cực để thay đổicuộc đời của mình;

- Thay đổi để thành công

Cha mẹ là người cho con cuộc sống, bạn bè là những chỗ dựa niềm tin, thử thách rồi những thất bại đã cho con trưởng thành hơn thì chính cô là người dạy con vượt qua khó khăn vấp ngã trên đường đời.

Chính cô là người nâng niu, uốn nắn cho con từng lời ăn tiếng nói, từng cử chỉ dáng đi Con lớn dần trong vòng tay yêu thương của cô mà không hay rằng ba năm học đã sắp kết thúc Con sắp phải xa cô thật rồi sao? Con chỉ muốn mãi là cô trò nhỏ được cắp sách vở đến trường, ngày ngày được nghe cô giảng bài.

Nhưng con phải đi để còn nhường chỗ cho thế hệ các em học sinh mới Đây cũng là lúc con vận dụng những bài học về cuộc đời của cô ở ngôi trường khác, to lớn hơn trường mình.

(Trích Thư gửi cô ngày tri ân, http://giaoducthoidai.vn,3-6-2014)

Câu 1 Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản

Câu 2 Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ trong câu: Con lớn dần trong vòng

tay yêu thương của cô mà không hay rằng ba năm học đã sắp kết thúc.

Câu 3 Anh/ chị hiểu như thế nào về dòng tâm sự: Cha mẹ là người cho con cuộc

sống, bạn bè là những chỗ dựa niềm tin, thử thách rồi những thất bại đã cho con trưởng thành hơn thì chính cô là người dạy con vượt qua khó khăn vấp ngã trên đường đời.

Câu 4 Thông điệp mà anh/chị tâm đắc nhất qua văn bản là gì? Vì sao chọn thộng

điệp đó?

Hướng dẫn chấm.

Câu 1: Phong cách ngôn ngữ : sinh hoạt.

Câu 2: Biện pháp tu từ: hoán dụ (vòng tay)

-Tác dụng: tạo nên cách diễn đạt giàu hình ảnh, mang ý nghĩa ca ngợi tìnhcảm yêu thương ấm áp, chở che của cô dành cho học trò, đồng thời thể hiện niềmxúc động và lòng biết ơn của học trò dành cho cô giáo trong ngày chia tay

Câu 3: Cách hiểu: Cha mẹ là người cho con cuộc sống, bạn bè là những chỗ dựa

niềm tin, thử thách rồi những thất bại đã cho con trưởng thành hơn thì chính cô làngười dạy con vượt qua khó khăn vấp ngã trên đường đời

- Cha mẹ có công sinh thành dưỡng dục, nuôi con nên người;

- Bạn bè là người gần gũi, giúp ta có sức mạnh tinh thần

- Thử thánh, thất bại là bài học của sự thành công

- Cô giáo là người mẹ hiền, nâng đỡ cho bao thế hệ học sinh vượt qua mọi chônggai trong cuộc sống

Câu 4: Học sinh có thể trình bày 1 thông điệp tâm đắc nhất và có lí giải vì sao Sau

đây là vài gợi ý:

- Tri ân là đạo lí truyền thống của dân tộc

- Thầy cô là kĩ sư tâm hồn

- Nghề giáo là nghề cao quý…

Phần IV.Hệ thống các bài tập ôn luyện cho học sinh:

Là hệ thống gồm 14 đề được cá nhân người viết chuyên đề, cùng đội ngũ

GV trường THPT Vĩnh Yên biên soạn công phu, bám sát cấu trúc và sự đổi mớicủa đề thi của Bộ GD và ĐT Chúng tôi đã sử dụng đề để luyện thi cho học sinhkhối 12 năm học 2018-2019đạt hiệu quả cao (có bảng thống kê kết quả cụ thể kèmtheo làm minh chứng- Trang 44) Rất mong được chia sẻ cùng các đồng nghiệp

Đề 1

Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

(1) Kì thực thời gian nhàn rỗi là cực kì quý báu Đó là thời gian để mỗi người sống cuộc sống riêng của mình Đó là thời gian để đọc sách báo, tự học, xem tivi, chơi thể thao, đàn hát, múa nhảy, vẽ tranh, làm thơ, đi mua sắm, giao lưu với bạn

bè, thăm viếng những người ruột thịt…Thời gian nhàn rỗi làm cho người ta giàu

có hơn về trí tuệ, tăng cường thêm về sức khỏe, phát triển thêm về năng khiếu, cá tính, phong phú thêm về tinh thần, quan hệ Thiếu thời gian nhàn rỗi, đời sống con người sẽ nghèo nàn, thậm chí là không có cuộc sống riêng nữa!

(2) Đánh giá đời sống mỗi người cao hay thấp hãy nhìn vào thời gian nhàn rỗi của

họ Có người làm việc “đầu tắt mặt tối” không có lấy chút nhàn rỗi Có người phung phí thời gian ấy vào các cuộc nhậu nhẹt triền miên Có người biết dùng thời gian ấy để phát triển chính mình Phải làm sao để mỗi người có thời gian nhàn rỗi

và biết sử dụng hữu ích thời gian ấy là một vấn đề lớn của xã hội có văn hóa.

(3) Đánh giá đời sống một xã hội cũng phải xem xã hội ấy đã tạo điều kiện cho con người sống với thời gian nhàn rỗi như thế nào Công viên, bảo tàng, thư viện, nhà hát, nhà hàng, câu lạc bộ, sân vận động, điểm vui chơi…là những cái không thể thiếu Xã hội càng phát triển thì các phương tiện ấy càng nhiều, càng đa dạng

và hiện đại

Câu 1 Đoạn trích trên thuộc phong cách ngôn ngữ nào? (0,5 điểm)

Câu 2.Tại sao tác giả lại cho rằng: Kì thực thời gian nhàn rỗi là cực kì quý báu?

(0,5 điểm)

Câu 3.Theo quan điểm riêng của anh/chị, thời gian có ý nghĩa gì?(1,0 điểm)

Câu 4 Thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/ chị? (1,0 điểm)

Hướng dẫn chấm

Câu 1 Đoạn trích trên thuộc phong cách ngôn ngữ báo chí (0,5 điểm)

Câu 2.Tác giả lại cho rằng: Kì thực thời gian nhàn rỗi là cực kì quý báu vì:

- Đó là thời gian để mỗi người sống cuộc sống riêng của mình (0,25điểm)

-Thời gian nhàn rỗi làm cho người ta giàu có hơn về trí tuệ, tăng cường thêm

về sức khỏe, phát triển thêm về năng khiếu, cá tính, phong phú thêm về tinh thần,

quan hệ.(0,25điểm)

Câu 3.Đây là dạng câu hỏi mở học sinh nêu rõ quan điểm, suy nghĩ cá nhân Cần

lý giải thuyết phục, hợp lý.(1,0 điểm)

Gợi ý:

- Giúp con người thực hiện mục tiêu, hoài bão của mình

- Giúp con người làm giàu có về đời sống vật chất và tinh thần ( Thời gian làvàng)

Câu 4.Học sinh nêu rõ quan điểm, suy nghĩ cá nhân Cần lý giải thuyết phục, hợp

lý

Gợi ý

Thông điệp có ý nghĩa nhất : Đánh giá đời sống một xã hội cũng phải xem

xã hội ấy đã tạo điều kiện cho con người sống với thời gian nhàn rỗi như thế nào.Vì:

- Đó là biểu thị xã hội phát triển để có thời gian cho con người được thưgiãn, thảnh thơi chăm sóc đời sống cá nhân

- Đó cũng là xã hội văn minh, có cuộc sống đầy đủ vật chất

Đề 2.

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

( 1) “ Đối với lớp trẻ chúng tôi hôm nay, ngày 30 tháng 4 là ngày Tết thống nhất.

Đó là ngày đất nước sạch bóng quân thù xâm lược, hòa bình trở lại trên Tổ quốc thân yêu, non sông nối liền một dải

(2) Với lớp trẻ chúng tôi , ngày 30 tháng 4 là ngày tự hào.Chúng tôi tự hào về thế

hệ thanh niên thời chống Mỹ cứu nước sẵn sàng xếp bút nghiên lên đường tranh đấu, đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ điều gì khi Tổ quốc yêu cầu.

(3) Với lớp trẻ chúng tôi , ngày 30 tháng 4 là ngày tri ân.Chúng tôi đời đời ghi lòng tạc dạ, mãi mãi biết ơn vô hạn sự cống hiến to lớn của các thế hệ cách mạng

đã đi trước,sự hy sinh vô bờ bến của các bà mẹ Việt Nam anh hùng, của cách thế

hệ cha anh ở mọi miền đất nước đã dâng hiến tuổi thanh xuân và cả cuộc đời mình cho sự nghiệp dân tộc giải phóng non sông

(4) Trách nhiệm của thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay là phải ra sức giữ gìn cho bằng được thành quả cách mạng vĩ đại đó, mỗi thanh niên Việt Nam phải sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh cao cả của thế hệ cha anh.”

( 30/4/2015 Nguyễn Đào Phương Thúy - SV năm 4 đại học Luật TPHCM, đại diện cho tuổi trẻ cả nước phát biểu trong lễ miting )

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên? (0,5 điểm)

Câu 2.Các đoạn (1) (2) (3) trên nhắc đến một cụm từ chỉ thời gian Đó là cụm từ

nào ?Cụm từ đó chỉ một sự kiện lịch sử trong quá khứ Theo em đó là sự kiện nào?

Câu 3.Theo quan điểm riêng của anh/chị, sự kiện 30/4 có ý nghĩa gì?(1,0 điểm) Câu 4.Thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/ chị? (1,0 điểm)

Câu 3.Đây là dạng câu hỏi mở học sinh nêu rõ quan điểm, suy nghĩ cá nhân Cần

lý giải thuyết phục, hợp lý.(1,0 điểm)

Gợi ý: Ý nghĩa sự kiện 30/4/1975 :

-Khắng định chiến thắng vĩ đại của quân, dân ta

-Sự thất bại thảm hại của kẻ thù.(1,0 điểm)

Câu 4.Học sinh nêu rõ quan điểm, suy nghĩ cá nhân Cần lý giải thuyết phục, hợp

lý (1,0 điểm)

Gợi ý

Thông điệp có ý nghĩa nhất : Trách nhiệm của thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay

là phải ra sức giữ gìn cho bằng được thành quả cách mạng vĩ đại đó, mỗi thanh niên Việt Nam phải sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh cao cả của thế hệ cha anh.

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi :

Mỗi thời đại, các cá nhân có cách lựa chọn lẽ sống riêng, không bao giờ là muộn nhưng thường là ở lứa tuổi thanh niên, trung niên Nếu nghĩ về lẽ sống, bạn

có thể tìm từ 3 nguồn ý nghĩa cơ bản của đời người: thành tựu trong công việc, sự

quan tâm chăm sóc đối với những người thân yêu và lòng can đảm khi đối mặt với những thời khắc, những nhiệm vụ lớn lao, khó khăn, cam go, nghiệt ngã của cuộc sống cá nhân, cuộc sống đồng loại Nhưng gần đây, bạn trẻ sống lơ lửng, không mục đích, không chỗ bám vào một lẽ sống rõ ràng Ai ai cũng nói mình dám nói, dám làm, dám sống, dám chơi nhưng cụ thể lẽ sống của họ là gì? Ước mơ, hoài bão, lý tưởng của họ đối với bản thân mình, với lợi ích chung, sự tiến bộ của xã hội, cái tôi trong cái chúng ta của xã hội và hy sinh bản thân vì cái chung để xã hội đi lên Giản Tư Trung, chuyên gia đào tạo doanh nhân có nói: “"Lẽ sống

giống bánh lái của cuộc đời Con người không có lẽ sống giống như con thuyền

không có bánh lái, chẳng biết đi đâu, về đâu" Sống để làm gì? Nếu xác định được

mục đích, bạn sẽ sống khác đi và cuộc sống của bạn cũng sẽ khác.

(Dẫn theo Bùi Quang Minh- www.chungta.com)

Câu 1 Xác định phong cách ngôn ngữ, phương thức biểu đạt được sử dụng trong

đoạn trích trên?

Câu 2 Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau và nêu tác dụng:

“"Lẽ sống giống bánh lái của cuộc đời Con người không có lẽ sống giống như con

thuyền không có bánh lái, chẳng biết đi đâu, về đâu"

Câu 3 Anh (chị) có đồng tình với quan điểm của người viết trong đoạn trích:

“Nhưng gần đây, bạn trẻ sống lơ lửng, không mục đích, không chỗ bám vào một lẽ sống rõ ràng”.

Câu 4 Anh (chị) cảm thấy tâm đắc nhất với thông điệp nào trong đoạn trích trên?

Hướng dẫn chấm.

Câu 1: -Phong cách ngôn ngữ: chính luận

- Phương thức biểu đạt: nghị luận

Câu 2: - Biện pháp: So sánh “lẽ sống” giống “bánh lái” của cuộc đời Con người

không lẽ sống giống con thuyền không bánh lái

- Tác dụng: Gợi hình dung, liên tưởng, giúp chúng ta dễ dàng nhận ra vai tròđịnh hướng, dẫn dắt của lẽ sống với cuộc đời mỗi người

Câu 3: Học sinh có thể đồng tình hoặc phản đối nhưng lập luận phải thuyết phục.

Có thể tham khảo gợi ý sau:

- Đồng tình vì: nhiều người trẻ sống thiếu định hướng, phụ thuộc vào giađình, ỉ lại không chủ động tìm hướng đi cho cuộc đời mình khiến tuổi trẻ trở nênlãng phí, vô ích

- Không hoàn toàn đồng tình: vì còn nhiều bạn trẻ có lối sống tích cực, sớmđịnh hướng được tương lai cho bản thân, có lẽ sống đẹp đã và đang góp phần xâydựng một xã hội văn minh hơn, một đất nước giàu đẹp hơn

Câu 4: Học sinh đưa ra quan điểm cá nhân nhưng cần hướng đến lẽ sống đẹp và có

-Có thể rút ra một số thông điệp ý nghĩa: mỗi người đều cần xác định chomình một lẽ sống, lẽ sống sẽ định hướng cuộc đời chúng ta Cần từ bỏ lối sống lơlửng, không mục đích, thụ động Những định hướng về lẽ sống đẹp: thành tựutrong công việc, sự quan tâm dành cho người thân, lòng can đảm khi đối mặt vớikhó khăn

-Lí giải tại sao lựa chọn thông điệp đó

Đề 4.

I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Thử thách của lòng can đảm không phải là dám chết, mà là dám sống và thực hiện những ước mơ của mình Sống vì ước mơ của mình không phải là chuyện đơn giản hay là "thiên đường" như đa số mọi người vẫn nghĩ Bạn cần có một trái tim quả cảm để có thể vượt qua những khó khăn thử thách luôn hiện ra trước mắt, một khối óc sáng suốt ể luôn khiêm tốn học hỏi và chuẩn bị, một ý chí sắt đá để trải qua một cuộc hành trình dài đầy gian nan đôi khi tưởng chừng như vô tận trước khi đến được ước mơ của mình, và một tấm lòng để mãi sống vì ước mơ ấy Sống vì ước mơ của mình không bao giờ là một đích đến mà là một chặng đường.Có những lúc bạn sẽ cảm thấy bế tắc như đứng trước một bức tường đá.Nhưng hãy nhớ một điều rằng, đằng sau bức tường đá ấy luôn là một con đường Cho nên, đừng tự hỏi là mình có đạt được ước mơ hay không, hãy tự hỏi liệu mình có dám sống vì ước mơ hay không.

(TríchSống và khát vọng –Diễn giả Trần Đăng Khoa, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí

Minh 2017, tr 129)

Câu 1 Xác địnhphương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên Câu 2 Theo tác giả, trước khi đến được ước mơ của mình, bạn cần có những gì?

Câu 3 Anh/chị hiểu như thế nào về câu nói sau: Có những lúc bạn sẽ cảm thấy bế

tắc như đứng trước một bức tường đá Nhưng hãy nhớ một điều rằng, đằng sau bức tường đá ấy luôn là một con đường.

Câu 4.Thông điệp nào trong đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Vì