PHƯƠNG PHÁP TRÌNH BÀY NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

• Viết là một phương pháp trình bày nghiên cứu khoa học • Mỗi đối tượng khác nhau thì đòi hỏi phương pháp viết khác nhau • Tùy theo yêu cầu của: – Cơ quan tài trợ – Cơ quan chủ quản – Cơ

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

BỘ MÔN KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ

PHƯƠNG PHÁP TRÌNH BÀY

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Phạm Văn Hùng Nguyễn Thị Dương Nga

Hồ Ngọc Ninh

2

NỘI DUNG

1 Viết nghiên cứu KHOA HỌC

2 Trích dẫn tài liệu và tài liệu tham khảo theo qui

định của VNUA

3 Thuyết trình kết quả nghiên cứu

1 Viết nghiên cứu KHOA HỌC

1.1 Đề cương nghiên cứu

1.2 Báo cáo khoa học

- Báo khoa học

- các loại báo cáo

- Sách chuyên khảo khoa học

• Viết là một phương pháp trình bày nghiên cứu khoa học

• Mỗi đối tượng khác nhau thì đòi hỏi phương pháp viết

khác nhau

• Tùy theo yêu cầu của:

– Cơ quan tài trợ

– Cơ quan chủ quản

– Cơ quan cấp trên

– Nhà xuất bản, v.v

1 Viết nghiên cứu KHOA HỌC

5

5

1.1 Đề cương nghiên cứu

• Có nhiều loại đề cương khác nhau:

- đề cương nghiên cứu KHCN cấp trường, cấp bộ,

cấp tỉnh

- Đề cương đề tài dự án quốc tế

- Đề cương đề tài thực nghiệm

- Đề cương luận văn, luận án

Đề cương nghiên cứu

1 Tên đề tài

2. Lý do nghiên cứu (Vì sao tôi nghiên cứu?)

3. Lịch sử nghiên cứu (Ai đã làm gì?)

4. Mục tiêu nghiên cứu (Tôi sẽ làm gì?)

5. Phạm vi nghiên cứu (Tôi làm đến đâu)

6. Mẫu khảo sát (Tôi làm ở đâu)

7. Câu hỏi (Vấn đề) nghiên cứu (Tôi cần trả lời câu hỏi nào trong nghiên

cứu/Tôi cần giải quyết vấn đề gì trong nghiên cứu của tôi)

8. Giả thuyết khoa học (Luận điểm của tôi ra sao?)

9. Phương pháp chứng minh luận điểm Tôi chứng minh luận điểm của tôi

bằng cách nào?)

10 Dự kiến nội dung nghiên cứu (luận cứ nào để chứng minh?)

1) Nội dung về lý luận và thực tiễn

2) Nội dung khảo sát thực tế

3) Nội dung dự báo

7

1.2 Viết báo khoa học

* 5 LOẠI BÀI BÁO Vấn

đề

Luận điểm

Luận cứ

Phương pháp Công bố ý tưởng khoa học x x o o

Công bố kết quả nghiên cứu (x) (x) x x

Đề dẫn thảo luận khoa học x (x) o o

Tham luận khoa học (x) (x) x x

Thông báo khoa học o o o o

8

• Suy nghĩ những kết luận chính của nghiên cứu là gì?

Đây là “thông điệp” mà chúng ta muốn gửi tới người đọc.

• Đã có tất cả số liệu/thông tin, các bảng, hình, đồ thị để

minh chứng cho các kết luận trên?

Nếu có thể suy nghĩ cấu trúc trình bày NÓI về kết quả Nó sẽ giúp

cho ta biết, cần phải đưa vào những nội dung nào, thiếu phần nào,

tính logic của vấn đề

Nguyên tắc viết: Trước khi bắt đầu viết, tự hỏi:

“Mình muốn nói cái gì?”

• Sau khi hoàn thành viết, tự hỏi:

“Liệu mình đã nói đầy đủ điều đó?”

1.2 Viết báo cáo khoa học

1.3 Viết báo cáo nghiên cứu

* Các loại báo cáo:

• Báo cáo không công bố của các cơ sở đào tạo

(luận án)

• Các báo cáo được phổ biến qua kênh truyền

thông (báo cáo định kỳ)

• Các báo cáo thông qua hệ thống Internet

• Báo cáo trao đổi kỹ thuật

• Bài báo cho các tạp chí không thẩm định

• Bài báo cho tạp chí thẩm định

Những gợi ý cơ bản khi viết báo cáo khoa học

• Cần có tất cả các bảng, sơ đồ, đồ thị (bản nháp) khi viết?

• Suy nghĩ những điểm chính cần phải viết từ các bảng, sơ đồ,

đồ thị Tập trung vào các giả thuyết đã chứng minh?

• Quyết định về định dạng của báo cáo NC

• Có thể viết các nội dung chính cần có (gạch đầu dòng)

– Rất khó có thể viết hoàn thiện các câu, đoạn ngay lần đầu tiên

• Thứ tự viết – tùy loại báo cáo (một số báo cáo NC có thể

viết phần phương pháp và kết quả NC trước)

• Viết phần sau xem lại phần trước để thể hiện tính gắn kết

11

Cấu trúc của báo cáo

- Lý do nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu

- Giả thuyết và câu hỏi

nghiên cứu

- Đối tượng, phạm vi, nội

dung nghiên cứu

• Tổng quan tài liệu NC

• Phương pháp và qui trình NC

• Kết quả NC và thảo luận

• Kết luận

• Phụ lục

• Tài liệu tham khảo

Đây chỉ là định hướng, không phải cấu trúc luận án hay báo cáo cụ thể

Nội dung báo cáo

Trang bìa Lời cảm ơn Trang mục lục Danh mục bảng, đồ thị, sơ đồ

• Người trẻ muốn nhanh chóng nổi danh

• Các bậc “lão làng” muốn níu kéo ánh hào quang

đã tắt

2.3 Nguyên tắc chung trích dẫn tài liệu

- Tất cả các nội dung, kiến thức của người/cơ quan/tài liệu khác

đều phải trích dẫn

- Trừ những kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa (Text books)

- Nếu trong văn bản có tên (nguồn) thì mục tài liệu tham khảo

cũng có và ngược lại

- Danh mục tài liệu tham khảo phải đầy đủ - người đọc hay người

quan tâm có khả năng tìm được

• Trích dẫn nội dung (Citation):

- Trích dẫn ý tưởng/kết luận của người khác

- Cuối câu cần phải trích nguồn gồm tên tác giả (tên họ surname)

và năm công bố công trình (Pindyck, 2001)

14

Ví dụ:

Trong nông nghiệp, đa dạng hoá, theo nghĩa hẹp, có

nghĩa là tăng chủng loại sản phẩm nông nghiệp hoặc dịch

vụ do nông dân làm ra Trong nhiều năm, đa dạng hoá đã

là một chiến lược truyền thống của các nông hộ để đối

phó với các rủi ro và duy trì an toàn lương thực (Ahmad

và Isvilanonda, 2003).

Nguồn: Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, 2006 Thúc đẩy công cuộc phát triển

nông thôn ở Việt Nam: Tăng trưởng, Công bằng và Ða dạng hóa Phần 4: Ða

dạng hóa nông nghiệp ở Việt Nam Trang 6

2.4 Cách trình bày tài liệu tham khảo

• Chỉ được phép đưa vào danh mục TLTK khi luận văn có sử dụng tham khảo

Các yếu tố cơ bản của một tài liệu tham khảo

Tên tác giả: người, cơ quan,

Năm công bố tài liệu

Tên tài liệu

2.5 Qui định danh mục tài liệu tham khảo

Các TL được xếp theo khối tiếng

Lập ABC theo từng khối tiếng

Không phiên âm TL nước ngoài, kể cả TL có gốc từ La tinh

Chữ cái dùng để xếp thứ tự căn cứ vào tên nếu là người

Việt Nam, căn cứ vào họ nếu là người nước ngoài

a) Tài liệu thông thường

Họ và tên (năm), Tên tài liệu, NXB, địa danh NXB

1 Mai Ngọc Hai, Bùi Xuân Bính (1997), Thuỷ lợi và quan

hệ làng xã, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.

2 Bùi Hiếu (1985), Công tác thuỷ lợi vùng rau, NXB Nông

nghiệp, Hà Nội

17

b) Văn bản của tổ chức, cơ quan

Tên tổ chức/ CQ (năm), tên TL, (tên tập nếu có) NXB,

địa danh NXB

1 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (1992), Số liệu

thống kê 5 năm, xây dựng và phát triển thuỷ lợi (1986

-1990), NXB Thống kê, Hà Nội

2 Viện Kinh tế thủy lợi - Bộ Thủy lợi (1991), Báo cáo

nghiên cứu biện pháp phát huy hiệu quả kinh tế trên hệ

thống thuỷ nông đã có, Hà Nội

3 WB, ADB, FAO, UNDP (1998), Đánh giá tổng quát

ngành thuỷ lợi Việt Nam, Hà Nội

c) Tài liệu là báo cáo trong hội nghị, hội thảo

Họ và tên (năm), "tên TL", Tên Hội thảo/ Tuyển tập Hội

nghị, thời gian hội thảo, hội nghị, địa điểm hội thảo, hội

nghị

1 Bryan Bruns (1997), "Tham gia quản lý thuỷ nông phục

vụ sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam: Những cơ hội và

thách thức", Hội thảo quốc tế Người dân trong quản lý

thuỷ nông ngày 7 - 11/4/1997, Nghệ An

2 Trần An Phong (2000), "Mối quan hệ giữa sử dụng đất

hợp lý và bảo tồn đa dạng sinh học ở Tây Nguyên", Hội

d) Tài liệu là luận văn, luận án, báo cáo TT TN

Họ và tên (năm), tên luận văn, lụân án, báo cáo TTTN, Luận văn thạc

sĩ / Luận án tiến sĩ /Báo cáo TN , cơ sở đào tạo, địa danh CSĐT

1 Phạm Ngọc Đào (1999), Phân tích đánh giá đề xuất một số mô hình

tổ chức quản lý kinh doanh điện nông thôn Việt Nam, Luận văn thạc sĩ

kinh tế, Đại học Bách khoa, Hà Nội.

e) Tài liệu là bài viết trong tạp chí

Họ và tên (năm), "tên tài liệu", tên tạp chí, số tập, tháng,

trang

1 Quách Ân (1992), "Nhìn lại hai năm phát triển lúa lai“, Tạp chí Di

truyền học, 98(1), tr 10-16.

2 Lokendra Prasad Poudyal, Karl E Weber (1993), "People’s

Participation: Some Methods for Measuring Intensities Across the

Development Sectors", Asia-Pacific Journal of Rural Development,

Vol III, December, No 2, pp 178-195

20

f) Tài liệu từ internet

Họ và tên (năm), tên tài liệu, các thông tin khác (nếu có),

địa chỉ website

1 Robert Chambers (1996), Relaxed and Participatory Appraisal:

Notes on practical approaches and methods, Institute of

Development Studies,

http://www.ids.susx.ac.uk/ids/particip/intro/introind.html.

2 UN (2000), United Nations Millennium Declaration,

http://www.un.org/millennium/declaratin/ares552e.htm

3 Yunus M (2002), Grameen Bank II: Designed to open new

possibilities, Grameen Foundation, USA,

http://www.glusa.org/monthly/june/news.shtml

Chưong trình Endnote

– Đây là chương trình quản lý tài liệu – giúp ích rất nhiều trong

việc thiết lập Danh mục tài liệu tham khảo theo các dạng khác

nhau

– Có thể download miễn phí từ các thư viện

Các bảng, hình, ảnh, đồ thị, cần được lựa chọn tên gọi

2 Việc trình bày tên bảng, hình, cần phải thống nhất

về quy cách font, cỡ chữ trong suốt luận văn

g) Các hình ảnh minh hoạ

3 Thuyết trình khoa học

• Trình bày báo cáo (nói)

 B¸o c¸o t¹i héi nghÞ, héi th¶o

 Nói chuyện về kết quả NC

 Bảo vệ luận văn

3.1 Nguyên tắc thuyết trình khoa học

Cần đặt cho mình nguyên tắc rất nghiêm ngặt:

 Nói nói và… PHẢI NÓI !

Khôngđọc trên giấy viết sẵn

Khôngđọc trên màn hình chiếu overhead/projector

– Tôi kết luận như sau

3.2 Kỹ thuật thuyết trình khoa học

• Phải làm chủ thời gian

• Chia nội dung thành các ý nhỏ

Chẳng hạn:

– Chia bản trình bày thành 10 ý

– Mỗi ý bình quân được trình bày 1-2 phút trong

tổng 20 phút quy định cho một báo cáo

• Trình bày theo cấu trúc logic

25

Đề cương thuyết trình(25-30 slides)

8 Luận điểm (Giả thuyết) khoa học 1-3

9 Phương pháp chứng minh luận điểm 1

• Kết quả nghiên cứu tài liệu 1-2 slides

• Kết quả quan sát 1-2 slides

• Kết quả phỏng vấn 1-2 slides

• Kết quả hội thảo 1-2 slides

• Kết quả điều tra 1-2 slides

• Kết quả trắc nghiệm/thử nghiệm 1-2 slides

• Kết quả thực nghiệm 1-2 slides

• Trình bày một tư tưởng

Mà : Một slide = Phải trình bày một tư tưởng

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

BỘ MÔN KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ

• Giúp SV khâu nối kiến thức giữa các môn học;

• Tạo điều kiện để SV thực tập vận dụng kiến thức

lý luận đã học được vào thực tiễn sản xuất;

• Là cơ hội để SV tập sự tiến hành nghiên cứu khoa

học, một nhiệm vụ không thể thiếu đối với một

cán bộ có trình độ đại học

Yêu cầu của KL hay báo cáo TN đại học

1 Nắm vững phương pháp nghiên cứu KH

– Nắm vững phương pháp nghiên cứu đề tài

Yêu cầu của KL hay báo cáo TN đại học

2 Đạt được một số kết quả nhất định trong

Yêu cầu của KL hay báo cáo TN đại học

3 Biết trình bày 1 kết quả NC dưới dạng

1 báo cáo KH

– Nội dung

– Kết cấu

– Hình thức

Yêu cầu nội dung cơ bản

của KL/báo cáo

• Trình bày được lý luận cơ bản liên quan đến đề tài

• Trình bày được đặc điểm địa bàn nghiên cứu

• Trình bày được phương pháp nghiên cứu đề tài

• Phân tích được thực trạng vấn đề NC

• Nêu được định hướng và các giải pháp để giải

quyết vấn đề

35

Lý luận cơ bản liên quan đến đề tài

• Báo cáo KH phải có nội dung này

• Định hướng cho các nội dung khác của báo cáo

• Tổng quan tài liệu

• Tốn thời gian

• Khó - khi cần có quan điểm

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

• Cùng một đề tài nhưng mỗi điạ bàn nghiên cứu do

đặc điểm riêng nên phải tiến hành với nội dung và

phương pháp khác nhau cho phù hợp

• Yêu cầu:

– Trình bày được khái quát tình hình địa bàn

– Giới thiệu được những vấn đề có liên quan đến

Trình bày phương pháp nghiên cứu

• Chỉ rõ những phương pháp chủ yếu

• Nêu rõ phương pháp nào được sử dụng giải quyết

nội dung nào

• Phân biệt phương pháp và kỹ năng?

• Chứng tỏ được các phương pháp sử dụng là đáng

tin cậy

38

Phân tích thực trạng vấn đề NC

• Chiếm khối lượng lớn trong KL/báo cáo TN

• Phân tích thực trạng phải xuất phát từ cơ sở lý

luận

• Phân tích phải đi từ phản ánh thực trạng tình hình

đến đánh giá kết quả và hiệu quả, xác định nguyên

nhân hoặc các yếu tố ảnh hưởng

– Làm rõ được thế mạnh và hạn chế cùng tác động của

thực trạng đó đến phát triển kinh tế, xã hội của địa bàn

nghiên cứu

– Phân tích thực trạng phải đặt được cơ sở khoa học cho

đề xuất định hướng các giải pháp

Định hướng và các giải pháp

• Cần nêu cơ sở/căn cứ để đề xuất giải pháp

• Nêu định hướng đúng và giải pháp phù hợp

• Định hướng và giải pháp phải xuất phát từ căn cứ

lý luận và thực tiễn và phải phù hợp với điều kiện

cụ thể của cơ sở nghiên cứu

Yêu cầu viết KL

• Giới thiệu

– Khóa luận/Báo cáo phải đảm bảo đúng yêu cầu về nội

dung, dung lượng và hình thức;

– Hoàn thành đúng thời hạn quy định;

– Có nhận xét đánh giá của cơ sở thực tập và giáo viên

hướng dẫn.

• Chỉ những khóa luận/báo cáo đạt yêu cầu trở lên

mới đủ điều kiện bảo vệ hay thi trước Hội đồng

chấm thi quốc gia

41

Nội dung của mỗi phần

• Giới thiệu nội dung của phần (đang hạn chế)

• Cung cấp các thông tin cơ sở

• Cung cấp dữ liệu (bảng, hình, sơ đồ, đồ thị)

Cấu trúc của khóa luận/báo cáo

1 Trang bìa chính– bìa cứng chữ nhũ vàng – màu tùy

khoa/ngành qui định (kinh tế màu nâu, PTNT màu xanh nước biển)

Nội dung của khóa luận

10 Nội dung chính theo qui định của HUA

(Times New Roman, hoa, đậm, 16)

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

(Times New Roman, hoa, đậm, 30)

ĐỀ TÀI: (Times New Roman, hoa, đậm, 18)

(Times New Roman, hoa, đậm, 16)

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

(Times New Roman, hoa, đậm, 30)

ĐỀ TÀI: (Times New Roman, hoa, đậm, 18)

Người thực hiện: (Times New Roman, hoa, đậm, 14) Khoá: (Times New Roman, hoa, đậm, 14) Ngành:(Times New Roman, hoa, đậm, 14) Người hướng dẫn: Chức danh, học vị, họ và tên (Times New Roman, hoa, đậm, 14)

Hà Nội-20…

(Times New Roman, hoa, đậm, 14)

47

Cấu trúc

• Lời cam đoan (cho công trình lấy học vị)

• Lời cam đoan danh dự thể hiện KL là công trình

khoa học của riêng tác giả và chưa được sử dụng

Tác giả bày tỏ tình cảm của mình đối với các cá

nhân, tập thể đã hướng dẫn, giúp đỡ, cộng tác và tài

trợ trong quá trình hoàn thành KL và có thể trong cả

quá trình học – vì KL là kết quả cuối cùng của quá

trình học

• Các phần, mục và tiểu mục

• Đầu đề các phần, mục, tiểu mục cần thống nhất quy

cách về kiểu chữ, font chữ trong suốt KL

• Không nên chia quá nhiều cấp mục

• Nhưng tùy theo KL, đề mục phải làm rõ tính logic của

tên đề tài Ví dụ: Tên đề tài về giải pháp, thì trong đề

mục phải thể hiện rõ được các giải pháp

50

Mục lục

• Mục lục thể hiện kết cấu chung của KL, giúp

người đọc thuận tiện trong tìm kiếm thông tin

Các tiêu đề trong mục lục phải được để nguyên

văn (không viết tắt)

• Có thể không cần làm mục lục quá chi tiết

• Số trang các phần đầu của luận văn được đánh

theo thứ tự chữ La mã thường (i, ii, iii, iv, )

• Trang của KL bắt đầu từ “Mở đầu/Đặt vấn đề”

Phần 3 Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Viết tắt và thuật ngữ có gốc nước

ngoài

• Thuật ngữ cần viết tắt được viết đầy đủ khi xuất

hiện lần đầu tiên và ngay sau đó đặt kí hiệu tắt

trong ngoặc đơn

• Các thuật ngữ viết tắt là những từ hay cụm từ

được lặp lại nhiều lần, tuy nhiên không nên lạm

dụng viết tắt.

• Không được viết tắt ở các đầu mục

53

• Viết tắt và thuật ngữ có gốc nước ngoài

• Đối với thuật ngữ hay cụm từ có nguồn gốc nước

ngoài thì phiên âm theo quy định Trong những

trường hợp còn tranh luận về phiên âm thì có thể

để nguyên văn đối với các ngôn ngữ có nguồn gốc

latinh Các ngôn ngữ khác (chữ tượng hình) cần

phiên âm

• KL khoa học cần tính thống nhất cao trong trình

bày các thuật ngữ khoa học

Nội dung chính của khóa luận/báo cáo

• Có 5 phần

– Phần 1: Mở đầu hay đặt vấn đề

– Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn (Tổng quan

tài liệu nghiên cứu)

– Phần 3: Đặc điểm địa bàn và Phương pháp NC

(Đối tượng, qui trình và PP NC)

– Phần 4: Kết quả NC và thảo luận

– Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Nội dung của khóa luận/chuyên đề

Phần 2 (Phần thứ hai) Cơ sở lý luận và thực tiễn

– Vấn đề tại Việt Nam và thế giới?

– Tại địa phương

Nội dung của khóa luận/chuyên đề

Phần 3 (Phần thứ ba) Đặc điểm địa bàn và PP NC

• Đặc điểm địa bàn NC

– Điều kiện tự nhiên (quá trình hình thành và PT cua DN)

– Điều kiện kinh tế - XH (với DN: Cơ cấu tổ chức, các yếu tố đầu vào:

lao động, vốn, tài sản, CS VC KT, kết quả SX KD)

– Thuận lợi và khó khăn

• Phương pháp NC

– (Chọn điểm NC??)

– Thu thập số liệu

– Xử lý và phân tích