BÁO CÁO TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG LOGISTICS ASEAN Số tháng 2/2020 THUỘC NHIỆM VỤ “Xây dựng Hệ thống cung cấp, kết nối thông tin, dữ liệu logistics giai đoạn 2017-2020”

Nếu Covid-19 lan rộng sang cả Hàn Quốc và Nhật Bản như xu hướng hiện nay, các chuỗi cung ứng tại ASEAN sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn trước khi họ có thể tận dụng được những cơ

BỘ CÔNG THƯƠNG TRUNG TÂM THÔNG TIN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI

BÁO CÁO TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG LOGISTICS ASEAN

Số tháng 2/2020

THUỘC NHIỆM VỤ “Xây dựng Hệ thống cung cấp, kết nối thông tin, dữ liệu logistics

giai đoạn 2017-2020”

Hà Nội, 2020

MỤC LỤC

TÓM TẮT 2

1 Tình hình và xu hướng chung 3

2 Singapore 8

2.1 Hoạt động logistics: 8

3 Malaysia: 9

3.1 Hoạt động logistics: 9

3.2 Các thông tin liên quan 12

4 Thái Lan: 14

4.1 Hoạt động logistics: 14

4.2 Các thông tin liên quan 15

5 Lào 15

5.1 Hoạt động logistics: 15

5.2 Các thông tin liên quan 17

6 Campuchia 18

6.1 Hoạt động logistics: 18

6.2 Các thông tin liên quan 19

7 Myanmar 20

7.1 Hoạt động logistics: 20

7.2 Các thông tin liên quan 21

TÓM TẮT

Khi dịch bệnh Covid-19 bắt đầu xảy ra, có nhiều ý kiến cho rằng Đông Nam Á sẽ có được những lợi ích từ sự dịch chuyển mạnh mẽ hơn nữa chuỗi cung ứng ra khỏi thị trường Trung Quốc Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ những tác động này, cần phải nhìn từ nhiều chiều

Nếu Covid-19 lan rộng sang cả Hàn Quốc và Nhật Bản như xu hướng hiện nay, các chuỗi cung ứng tại ASEAN sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn trước khi họ có thể tận dụng được những cơ hội “thay thế một phần thị trường Trung Quốc”

Bộ Thương mại quốc tế và công nghiệp Malaysia (MITI) đã phát hành một báo cáo nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp logistics, cũng như tăng cường vai trò của ngành trong nền kinh tế, sáu lực đẩy chiến lược đã được đặt ra

Chính phủ Lào đã đầu tư một lượng lớn ngân sách vào việc xây dựng đường sắt, đường bộ và cầu để kết nối với các nước láng giềng nhằm biến Lào

từ một quốc gia không giáp biển thành một cây cầu trên đất liền

Theo Bộ Ngoại thương Thái Lan (DIT), thương mại biên giới của Thái Lan trong tháng 1/2020 đã giảm 10,76% so với tháng trước đó, do nhiều yếu tố, trong đó có dịch Covid-19 Cũng tương tự như các nước Đông Nam Á khác, Thái Lan đang phải đối mặt với nhiều khó khăn về logistics do tác động của Covid-19

Chính phủ Campuchia lên kế hoạch xây dựng một cảng container mới ở tỉnh Preah Sihanouk, còn được gọi Sihanoukville, Campuchia, với sự hỗ trợ tài chính của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA)

Phát triển tuyến giao thương an toàn hơn qua sông Irrawaddy - Myanmar tuyến đường thủy dài 2.200 km chảy từ bắc xuống nam qua chiều dài rất cần thiết đối với một đất nươc thiếu đường bộ và đường sắt hiện đại như Myanmar Tuy nhiên, quá trình xây dựng cũng vấp phải những tranh luận liên quan đến tính bền vững và quan hệ hài hòa giữa Mynnmar và các nước trong khu vực

NỘI DUNG BÁO CÁO

Sự dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc bắt đầu từ tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và nay được thúc đẩy bởi dịch bệnh Covid-19 Hoạt động sản xuất tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới suy giảm bởi dịch bệnh,

và các nước ASEAN có thể hưởng lợi từ sự thay đổi cấu trúc này

Theo báo cáo của Ngân hàng Maybank KE1, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản - Toyota và Honda - và Samsung có kế hoạch di dời khỏi Trung Quốc do

sự bùng phát Covid-19 ASEAN sẽ được hưởng lợi từ sự thay đổi cấu trúc này, khi các công ty đa quốc gia (MNC) áp dụng chiến lược Trung Quốc + 1, và tìm kiếm giải pháp thay thế để đa dạng hóa rủi ro của họ

Báo cáo cho biết Việt Nam và Thái Lan đã chứng kiến sự thay đổi chuỗi cung ứng từ năm ngoái, với sự gia tăng của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực tế và sự gia tăng nhập khẩu hàng hóa vốn

Tại Việt Nam, tổng vốn FDI đăng ký mới đã tăng 33% lên mức kỷ lục mới 12,1 tỷ USD vào năm 2019, trong khi ở Thái Lan, một chỉ số đáng khích lệ

là mức tăng 19% trong xây dựng tư nhân trong quý 4/2019 nhờ vào các nhà máy công nghiệp Malaysia cũng đã chứng kiến dòng vốn đầu tư nước ngoài mạnh mẽ và vốn FDI thực tế vào sản xuất, dẫn đầu là các công ty Hoa Kỳ và Trung Quốc Tuy nhiên, báo cáo lưu ý rằng dữ liệu hiện chưa được bóc tách rõ ràng tại Philippines, với vốn FDI được cấp phép tăng nhưng dòng vốn FDI thực

tế giảm mạnh vào năm 2019 Trong khi đó, Indonesia vẫn chậm trễ với việc

1

asean

https://www.businesstimes.com.sg/asean-business/covid-19-could-accelerate-supply-chain-shift-to-thực hiện đầu tư nước ngoài vào sản xuất với tổng vốn đầu tư xuống mức thấp nhất 8 năm vào năm 2019

Cho vay của ngân hàng nước ngoài đối với Asean đang tăng, nhưng đang giảm ở Trung Quốc và Maybank KE cho biết điều này phù hợp với luận điểm rằng chuỗi cung ứng đang chuyển hương sang ASEAN Theo dữ liệu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, tổng số yêu cầu vay vốn ở khối ngân hàng nước ngoài đối các khoản vay tại ASEAN tăng 6,9% trong 9 tháng đầu năm

2019 so với cùng kỳ năm 2018,

Tuy nhiên, tăng trưởng cho vay trong nước đối với các doanh nghiệp tại hầu hết các nước ASEAN, ngoại trừ Singapore vẫn chậm chạp và không thấy bất kỳ sự gia tăng vật chất nào từ chuỗi cung ứng FDI đang gia tăng và dịch chuyển, cho thấy hiệu quả thực mà các FDI mang lại đối với các nền kinh tế chưa rõ ràng

Maybank KE cho biết họ đã quan sát thấy sự khác biệt rõ ràng giữa cho vay của ngân hàng nước ngoài và tăng trưởng cho vay trong nước trên hầu hết các nước ASEAN, đặc biệt là ở Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam FDI tăng trong ASEAN vẫn chưa hỗ trợ tăng trưởng tín đụng trong nước, bởi vì các công ty đa quốc gia có thể đang dựa vào các ngân hàng nước ngoài, thay vì các ngân hàng trong nước, để tài trợ cho việc mở rộng năng lực của họ

Đến ngày 29/2/2020, một phân tích của cho thấy các chuỗi cung ứng tại Đông Nam Á cũng đang chịu sức ép to lớn từ dịch bệnh Covid-19 2

Kể từ khi dịch Covid-19 bắt đầu ở Trung Quốc vào cuối tháng 12/2019, nhiều thành phố của Trung Quốc đã bị phong tỏa hoặc hạn chế hoạt động đông người và nhiều công nhân bị mắc kẹt trong nhà của họ Các nhà máy đang dần trở lại sản xuất, nhưng các nhà phân tích từ ngân hàng đầu tư Nomura để xác định năng suất của các nhà máy - ước tính tỷ lệ trả công nhân quay trở lại làm việc tải cho 15 thành phố chỉ là 25,6% vào ngày 19/2/2020

2

Tham khảo: business-environment.html

https://www.aseanbriefing.com/news/2019/12/27/rcep-impacting-aseans-supply-chains-Ngoài Trung Quốc, tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp hơn tại Hàn Quốc, EU, Nhật Bản- những đối tác thương mại và du lịch đặc biệt quan trọng của các nước ASEAN khiến việc tìm kiếm các thị trường thay thế trở nên khó khăn hơn rất nhiều Tại khu vực Trung Đông, v Iran đã chứng kiến sự gia tăng đáng báo động của số lượng người nhiễm và tử vong, dẫn đến việc cấm đi du lịch nhiều hơn Israel đã ngăn chặn những du khách đã từng đến Hàn Quốc hoặc Nhật Bản trong khi Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã tạm thời đóng cửa biên giới đất liền với Iran

Singapore là một trong những quốc gia đầu tiên thực hiện lệnh cấm du lịch vào ngày 29/01/2020 khi nước này hạn chế nhập cảnh đối với khách du lịch từ tỉnh Hồ Bắc, tâm chấn của vụ dịch Bắt đầu từ ngày 1/2/2020, hạn chế

đã được mở rộng cho tất cả khách du lịch đã đến Trung Quốc, và sau đó đã được mở rộng cho bất kỳ ai đến từ thành phố Daegu và quận Cheongdo ở Hàn Quốc

Singapore áp dụng hạn chế với khoảng 30.000 công nhân Trung Quốc đã trở về Trung Quốc để nghỉ Tết Nguyên đán vào tháng 1/2020, và bây giờ những công nhân này phải xin phép trở lại trong các đợt so le, khiến các doanh nghiệp tại Singapore gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì công suất

Tình hình không chỉ có ở Singapore Indonesia có khoảng 30.000 công nhân Trung Quốc làm việc trong các nhà máy và doanh nghiệp khác nhau ở nước này Công ty khai thác niken PT Indonesia Morowali, chẳng hạn, có khoảng 5.000 công nhân Trung Quốc, trong đó khoảng 100 người đã trở về Trung Quốc vào dịp Tết Nguyên đán Kể từ khi dịch bệnh bùng phát, họ đã bị cấm vào Indonesia và công ty cũng đã ngừng tuyển dụng lao động mới của Trung Quốc Các công ty xây dựng Singapore cho biết họ cũng không thể sử dụng các công nhân vì năm công nhân Bangladesh làm việc tại một nơi làm việc trong công viên hàng không vũ trụ đã nhiễm virus

Một chủ sở hữu khai thác niken và kẽm và các tài sản luyện kim ở Indonesia cũng cho biết đang phải đối mặt với một vài tháng thua lỗ vì chỉ có công nhân Trung Quốc đã được đào tạo để sử dụng các nhà máy luyện quặng của mình và họ bị mắc kẹt ở Trung Quốc vì bị cấm đi lại

Hầu hết các doanh nghiệp Singapore hy vọng tác động về nguồn lao động sẽ giảm bớt một khi Trung Quốc đã ngăn chặn dịch bệnh và hạn chế đi lại được dỡ bỏ, nhưng hiện tại họ vẫn phải đối mặt với rất nhiều vấn đề về chuỗi cung ứng của mình

Tại Myanmar, trong văn phòng trước đây thường xuyên bận rộn của công ty Winner Global Logistics Services nhiều nhân viên hiện đang không có việc làm Tổng số 200 container hàng hóa mà họ xử lý mỗi tháng đã giảm xuống chỉ còn 40 kể từ khi dịch bệnh bùng phát

Các doanh nghiệp Philippines cũng đang trong hoàn cảnh tương tự, với tổng khối lượng container từ Trung Quốc giảm 62,5% trong 18 ngày đầu tháng 2/2020 Christine Pardinas, chủ tịch Hiệp hội quản lý chuỗi cung ứng Philippines một tỷ lệ lớn hàng hóa và nguyên liệu nhập khẩu của Philippines đến từ Trung Quốc, và do đó nguồn cung bị gián đoạn sẽ có tác động đáng kể đến các nhà sản xuất, nhà phân phối và nhà bán lẻ của nước này

Indonesia cũng quan ngại Trung Quốc, nơi cung cấp 90% lượng tỏi nhập khẩu của Indonesia, sẽ cắt giảm nguồn cung sản phẩm Những lo lắng đó đã khiến giá tỏi tại Indonesia tăng 70% chỉ trong một tuần Trong khi đó, Hồng Kông đã chứng kiến sự thiếu hụt trầm trọng giấy vệ sinh, thậm chí đã có một

vụ cướp giấy vệ sinh có vũ trang vì lo ngại nguồn cung từ Trung Quốc sẽ dừng lại

Ngay cả khi các quốc gia không phụ thuộc trực tiếp vào hàng hóa từ Trung Quốc, thì các đối tác cung ứng cho họ vẫn sử dụng nguyên liệu thô từ Trung Quốc đại lục Ví dụ, đối với nhà bán lẻ quần áo Uniqlo, Trung Quốc là nơi đặt một nửa các nhà máy may cốt lõi của họ, trong khi 20% các nhà máy của họ ở Việt Nam - nhưng các nhà máy Việt Nam vẫn lấy phần lớn nguyên liệu từ Trung Quốc

Trung Quốc cũng là nhà cung cấp chính nước ép táo và vitamin C - các thành phần cơ bản được sản xuất với số lượng lớn để các công ty khác chế biến

đồ uống hoặc viên sủi

Với việc Trung Quốc ngừng nhập khẩu tôm hùm trong bối cảnh

Covid-19 bùng phát, ngành công nghiệp tôm hùm Úc đã chứng kiến giá giảm 50% đến 80%

Trong khi đó, hàng hóa từ Thái Lan đã ùn ứ tại các cảng Trung Quốc vì thiếu phương tiện giao thông Các mặt hàng xuất khẩu chính của Thái Lan sang Trung Quốc bao gồm cao su, sắn, trái cây đông lạnh và khô, gà đông lạnh và màn hình điện thoại di động Ghanyapad Tantipipatpong, chủ tịch Hội chủ hàng quốc gia Thái Lan cho biết, các khối cao su và các sản phẩm cao su đã qua xử

lý khác được sử dụng để sản xuất lốp xe hơi và găng tay đã gặp khó khăn trong đơn đặt hàng và nhiều người trong ngành cao su Thái Lan đang gặp vấn đề về dòng tiền

Bộ trưởng Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore Chan Chun Sing cho biết nước này hiện đang nỗ lực ở cả hai mặt trận để ứng phó với dịch bệnh: Thứ nhất là một gói ngân sách trị giá 6,4 tỷ đô la Singapore (4,7 tỷ đô la Mỹ)

để giúp các công ty và cá nhân vượt qua cơn bão kinh tế và một kế hoạch để đảm bảo Singapore sẽ sớm phục hồi Thứ hai là đa dạng hóa thị trường để tránh

sự phụ thuộc Kế hoạch liên quan đến việc hỗ trợ các doanh nghiệp Singapore kiểm tra và cấu trúc lại chuỗi cung ứng lao động và nguyên liệu của họ Singapore đã rút kinh nghiệm từ một bài học tương tự vào năm 2007, khi ngành xây dựng - khi đó phụ thuộc vào Indonesia với 90% lượng cát nhập khẩu vào Singapore là từ Indonesia - gần như đã đóng băng sau khi Indonesia cấm xuất khẩu cát sang Singapore Kể từ đó, chính phủ đã bắt buộc ngành này phải đa dạng hóa nguồn cát

Hiện nay, Trung Quốc là nhà cung cấp hàng hóa trung gian hàng đầu cho nhiều quốc gia tại Đông Nam Á và chưa rõ các sẽ có bao nhiêu quốc gia thành công với việc giảm sự phụ thuộc vào họ Một nửa số hàng nhập khẩu của Việt Nam đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản; gần một nửa số hàng nhập khẩu vào Hàn Quốc đến từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ; trong khi hơn 20% hàng nhập khẩu vào Malaysia là từ Trung Quốc Nếu Covid-19 lan rộng sang cả Hàn Quốc và Nhật Bản như xu hướng hiện nay, các chuỗi cung ứng tại

ASEAN sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn trước khi họ có thể tận dụng được những cơ hội “thay thế một phần thị trường Trung Quốc”

2 Singapore

2.1 Hoạt động logistics:

Cơ quan cảng lý Cảng (MPA) của Singapore đã ban hành thông báo về các yêu cầu của Văn phòng Y tế Cảng Cơ quan Môi trường Quốc gia để nộp Khai báo Y tế Hàng hải cho Văn phòng Y tế Cảng Đây là một phần trong các biện pháp ngăn chặn sự lây lan của bệnh coronavirus 2019 (COVID-19) vào Singapore và có hiệu lực từ ngày 26 tháng 2 năm 2020

Những yêu cầu này được áp dụng cho:

a) tất cả các tàu đến đã ghé cảng tại Trung Quốc trong 14 ngày qua; hoặc b) tất cả các tàu đến với thủy thủ đoàn / hành khách đã đi đến Trung Quốc đại lục trong 14 ngày qua; hoặc là

c) tất cả các tàu chở khách đến (ngoại trừ phà được vận hành bởi các nhà khai thác dịch vụ phà khu vực được MPA cấp phép); hoặc là

d) tất cả các tàu đến với thủy thủ đoàn / hành khách đã đi đến thành phố Daegu hoặc quận Cheongdo của Hàn Quốc trong vòng 14 ngày qua

Khai báo y tế phải được nộp cho Cơ quan Môi trường Quốc gia (Văn phòng Y tế Cảng) 24 giờ trước khi đến Cảng Singapore

Thuyền trưởng của tàu được khuyến nghị thực hiện các biện pháp phòng ngừa bổ sung sau:

Giáo dục phi hành đoàn / hành khách về các triệu chứng của

COVID-2019, đó là sốt, sổ mũi, ho và khó thở;

Thực hiện kiểm tra nhiệt độ hàng ngày cho tất cả phi hành đoàn / hành khách ít nhất hai lần một ngày;

Cách ly phi hành đoàn / hành khách không khỏe khi nhiệt độ của họ trên

38 độ C Các phi hành đoàn không khỏe cũng nên đeo mặt nạ; và

Khử trùng khu vực chung và phòng trong tàu trước khi đến Singapore Việc khử trùng có thể được thực hiện bởi thuyền viên tàu trên đường đến Singapore Cần tham khảo Hướng dẫn tạm thời về vệ sinh môi trường và khử trùng các khu vực tiếp xúc với (các) trường hợp đã được xác nhận của bệnh coronavirus 2019 (COVID-19) trong các cơ sở thương mại phi y tế do NEA chuẩn bị để được hướng dẫn về các quy trình khử trùng, nếu cần

Các tài liệu khác cần thiết cho Đơn vị Y tế Cảng / Văn phòng Khu vực Trung tâm 24 giờ trước khi đến Cảng Singapore là:

Danh sách phi hành đoàn / danh sách hành khách;

Bản sao hiện tại Giấy chứng nhận vệ sinh tàu biển; và

10 cảng gần nhất trong hành trình

Thông báo này thay thế Thông báo hàng hải số 03 năm 2020 ngày 01 tháng 2 năm 2020

2.2 Các thông tin liên quan:

Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore (MTI) vừa đưa ra dự báo về tăng trưởng kinh tế mới nhất, theo đó tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này dự báo ở mức -0,5% đến 1,5% vào năm 2020

Kinh tế Singapore tăng 0,7% trong năm 2019, thấp hơn mức tăng trưởng 3,4% được ghi nhận trong năm 2018

Lĩnh vực sản xuất đã giảm 1,4% vào năm ngoái, so với mức tăng trưởng 7% trong năm 2018; ngược lại lĩnh vực xây dựng tăng 2,8%, sau khi giảm 3,5% trong năm 2018; và các ngành công nghiệp sản xuất dịch vụ tăng 1,1%, so với mức tăng 3,4% của năm trước

tăng cường vai trò của ngành trong nền kinh tế, sáu lực đẩy chiến lược đã được đặt ra, gồm có:

(1) tạo ra một ngành công nghiệp logistics hiệu quả và cạnh tranh để hỗ trợ các nỗ lực công nghiệp hóa của Malaysia;

(2) phát triển các phương thức vận tải cụ thể để hoạt động trong môi trường quốc tế cạnh tranh;

(3) mở rộng và nâng cấp năng lực của ngành để tăng cường sự tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu;

(4) tăng cường ứng dụng CNTT mới trong ngành;

(5) đảm bảo cung cấp đủ lực lượng lao động có năng lực để đáp ứng các yêu cầu lâu dài của ngành; và

(6) tăng cường hỗ trợ thể chế thông qua sự phối hợp giữa các bộ và cơ quan trong việc lập kế hoạch, thực hiện và giám sát các chính sách và giải pháp ảnh hưởng đến ngành

Các giải pháp để tạo ra một ngành công nghiệp logistics hiệu quả và cạnh tranh bao gồm:

(i) Tăng cường năng lực và khả năng của các nhà cung cấp dịch vụ logistics và áp dụng các thông lệ mới của Cộng đồng giao dịch quốc tế tại Malaysia

Các biện pháp tăng cường năng lực và khả năng của các nhà cung cấp dịch vụ và khuyến khích cộng đồng thương mại quốc tế Malaysia áp dụng các thông lệ mới bao gồm:

• khuyến khích các nhà cung cấp dịch vụ logistics nâng cao năng lực và khả năng của họ trong việc cung cấp dịch vụ cạnh tranh cho các chủ hàng và người nhận hàng Malaysia trong chuỗi giá trị (dịch vụ trực tiếp tại cửa); và

• khuyến khích sự thay đổi trong thực tiễn giao dịch của cộng đồng thương mại quốc tế Malaysia theo hướng xuất khẩu sử dụng phương thức giao hàng CIF và nhập khẩu sử dụng phương thức FOB Một môi trường đầu tư và