Giám sát trực tuyến mạng không dây

Để hiểu rõ cơ chế hoạt động của hệ thống này chúng ta cần khảo sát các tham số giám sát then chốt thường được sử dụng.. Trong các hệ thống liên lạc cao tần, liên kết giữa các thiết bị vô

Giám sát trực tuyến mạng không dây

Giám sát không dây sử dụng máy chủ OPC mở ra rất nhiều cơ hội theo dõi

và tối ưu mạng vô tuyến Để hiểu rõ cơ chế hoạt động của hệ thống này chúng ta cần khảo sát các tham số giám sát then chốt thường được sử dụng Trong các hệ thống liên lạc cao tần, liên kết giữa các thiết bị vô tuyến (các điểm truy cập không dây, các cầu hay người dùng) được thiết lập dựa trên các kênh RF tiền định và thủ tục xác thực Các thiết bị này thực hiện truyền hoặc nhận dữ liệu (không đồng

thời)

Tín hiệu RF phát đi mang một năng

lượng xác định, đo bằng dBm - đơn

vị dB của công suất tính theo

miliwatt Trên đường truyền năng

lượng này bị suy hao do khoảng

cách hoặc do có vật chắn trên

đường truyền Tín hiệu nhận được

bên thu phải đủ lớn để có thể giải

mã thành công Độ lớn của tín hiệu

nhận được đo bằng RSSI (Bộ chỉ

thị độ lớn tín hiệu nhận)

Một thông số quan trọng khác là nhiễu trên đường truyền Tín hiệu nhận được phải lớn gấp một số lần nào đó nhiễu thì mới có thể giải mã được Độ lớn của nhiễu cũng được biểu thị bằng dBm

Tỉ số tín hiệu trên nhiễu (SNR) là một thông số quan trọng khác, được đo bằng hiệu số giữa RSSI và nhiễu Tỉ số SNR càng lớn thì đường truyền càng tin cậy

Hầu hết các thiết bị vô tuyến công nghiệp đều có thuật toán sửa lỗi vì các gói

dữ liệu phát đi bị thay đổi Thuật toán sửa lỗi này đảm bảo cho dữ liệu thu chính xác hoặc bên phát phải truyền lại tín hiệu khi cần Các công cụ giám sát có thể phản hồi số các gói nhận đúng và số các gói sai, từ đó tính được xác suất lỗi của kênh truyền, một thông số quan trọng khác của hệ thống

Giám sát cũng có thể điều khiển số người dùng trong mạng Điều thú vị của thuộc tính này là nó có thể nhanh chóng phát hiện và cảnh báo nếu đường truyền xấu hoặc khi số người truy cập mạng lớn hơn số lượng cho phép Đây

có thể xem như một hình thức bảo mật đơn giản Nó cũng cho phép điều khiển địa chỉ MAC của người dùng, nâng cao tính bảo mật của hệ thống Cuối cùng, số byte truyền đi là một thông số quan trọng vì nó thể hiện tình trạng hiện thời của mạng Thông qua việc tính số byte truyền được trong 1 giây và so sánh với dung năng kênh truyền, ta có thể tính được hiệu suất sử dụng phổ trong hệ thống Giám sát không dây có thể có nhiều tính năng khác nữa, nhưng các tính năng trên mang ý nghĩa then chốt Các thống số khác có thể được điều khiển bao gồm các điều kiện môi trường (nhiệt độ, điện áp cung cấp), VSWR rất hữu hiệu trong

việc dò tìm anten hoặc dịch tần

Vận hành một hệ thống giám sát

OPC

Chúng ta đã hiểu các tham số quan

trọng trong điều khiển mạng Giờ

chúng ta sẽ tìm hiểu cách thực thi và

vận hành một hệ thống giám sát không

dây OPC Hệ thống này chỉ cần một

máy chủ để thu thập các thông số chẩn

đoán Trong mạng Ethernet bất cứ máy

nào cũng có thể làm máy chủ Một

máy chủ sẽ được cài đặt để thu thập dữ

liệu trên từ một số thiết bị vô tuyến

nhất định Tuy nhiên, vì máy chủ chỉ

nằm ở một vị trí nhất định trong mạng,

một phần các dữ liệu giám sát được

thu thập qua liên kết dây dẫn, một

phần qua kết nối không dây

Do đó, nếu một kênh nào đó bị hỏng thì máy chủ sẽ mất thông tin giám sát

từ thiết bị đó Thông thường máy chủ đươc đặt tại nơi có ít liên kết vô tuyến đến các thiết bị giám sát nhất để khi một liên kết vô tuyến nào đó hỏng, các thiết bị khác vẫn có thể có liên kết với máy chủ Hình 1 minh họa mạng mà máy chủ được đặt ở trung tâm để có thể thu thập được hết thông tin giám sát

và truyền nó đến các người dùng HMI trong vùng lân cận hoặc ở xa Các

Hình 1: Cấu trúc một mạng giám sát không dây

mạng phức tạp hơn sẽ đòi hỏi nhiều hơn một máy chủ OPC để có thể truyền trực tiếp thông tin giám sát cho nhiều người dùng

Khi máy chủ hoạt động, nó thường xuyên thăm dò dữ liệu chẩn đoán từ các thiết bị không dây Tần số của cuộc thăm dò thường được cấu hình và có thể được đạt tốc độ 100ms hoặc chậm hơn là mỗi 60 giây Thiết lập này phụ thuộc vào mức độ quan trọng của việc cập nhật các thông tin này với các ứng dụng và khả năng tắc nghẽn của mạng không dây Thời gian cập nhật càng ngắn thì càng tốn nhiều băng thông cho việc giám sát, và ít băng thông cho các ứng dụng

Máy chủ sẽ thường xuyên tổ chức dữ liệu giám sát theo tên thiết bị tương ứng với nó và mỗi thông tin quan trọng này là duy nhất với người dùng OPC Phần lớn các phần mềm HMI và SCADA tương thích với OPC và cung cấp một cách truy cập các ứng dụng có sẵn trong OPC Khi một nhiệm

vụ được khởi tạo từ người dùng, nó sẽ được sử dụng dưới mọi hình thức ảo

mà kĩ sư điều khiển yêu cầu

Trước khi phát triển dự án hãy cân nhắc đến kiến trúc truyền thông của hệ thống Đâu là các liên kết trọng yếu? Điều gì xảy ra nếu một liên kết bị hỏng? Làm sao để khắc phục sự cố khi nó xảy ra?

Khi kiến trúc mạng đã được hiểu rõ, hãy xem xét đến yêu cầu của mỗi người dùng Một công nhân sản xuất chắc chắn không biết gì về RSSI, nhưng anh

ta có thể phản hồi tới kĩ sư nếu HMI thông báo liên kết vô tuyến đã bị đứt Nếu chỉ có người vận hành một mình thì HMI có thể chỉ dẫn người cần gặp

để liên lạc Người vận hành chắc chắn biết rằng liên kết không dây đang hoạt động Do đó nếu sự cố xảy ra, chắc chắn lỗi không nằm ở khâu liên lạc Ngược lại, một giám đốc kỹ thuật có thể muốn xem tất cả dữ liệu liên quan trên một màn hình theo dõi cả mạng Thông tin càng chi tiết thì kỹ sư càng hiểu rõ các thông số Điều này rất quan trọng để kết hợp hiển thị HMI cho một tập kĩ năng và kiến thức cho người dùng

Phần lớn các gói phần mềm SCADA và HMI hỗ trợ chức năng cảnh báo và chuyến hướng Cảnh báo có thể thông báo tới người vận hành, phụ trách vận

hành hoặc kỹ sư về tình trạng hỏng hóc hoặc liên tốc độ bị suy giảm, nhờ vậy các hành động kịp thời sẽ được thực hiện Cảnh báo cũng có thể được gửi từ xa (qua internet, mạng di động), đảm báo tính cập nhật của thông báo Chức năng chuyển hướng rất hữu dụng để xem xét lại quá trình hoạt động và phân tích sự cố Ví dụ số byte truyền đi có thể được lưu lại theo thời gian để xem xét khi nào yêu cầu sử dụng trong mạng tăng

Nó cũng cho phép các thiết bị tự động ( PLCs) truy cập dữ liệu vào trương trình nội tại Điều này mở ra khả năng không chỉ cảnh báo tới người vận hành/quản lý khi có sự cố, mà cho phép chương trình PLC can thiệp vào đó

Ví dụ, nếu một kết nối không dây bị hỏng thì PLC có thể khởi tạo kết nối không dây dự phòng khác Trong trường hợp này hệ thống có thể được khôi phục một cách tự động Như ta đã thấy, có nhiều cách để sử dụng giám sát không dây trong hệ thống OPC Cách sử dụng tốt nhất phụ thuộc vào dạng quy trình, vào cách mạng không dây được sử dụng và nhu cầu của người dùng

Ứng dụng 1: Trạm bơm nước thải

Trạm bơm nước thải sử dụng mạng không dây SCADA để kết nối các trạm bơm ở xa Bộ xử lý nước thải PLC điều khiển từ xa hoạt động bật, tắt của các trạm bơm, thông qua các liên kết không dây với khoảng cách có thể lên tới nhiều dặm, do đó có trễ trong điều khiển các trạm bơm Hệ thống điều khiển tích hợp được thiết kế dựa trên giám sát không dây OPC hoạt động theo phương thức như sau:

• Người vận hành thông báo lỗi liên kết

• Thông tin cảnh báo sẽ được gửi tới giám sát thiết bị

• Chuyển hướng RSSI để điều khiển sang tuyến hoạt động khác

Bộ giao diện vận hành hiển thị trạng thái liên kết RF giữa trạm bơm và thiết

bị xử lý nước Nếu một trạm bơm không khởi động được thì bộ vận hành sẽ nhanh chóng thông báo nếu liên kết bị đứt Nếu không, trong trường hợp các vấn đề khác xảy ra, người vận hành có thể liên hệ với nguời phù hợp để giải quyết vấn đề

Ứng dụng 2: Hệ thống ống dẫn dầu

Một hệ thống dẫn dầu sử dụng mạng không dây SCADA cho hệ thống đo lưu lượng dầu, phát hiện rò rỉ và điều khiển van Do hệ thống dẫn rất dài nên

nó phải sử dụng các bộ lặp Ethernet không dây để mở rộng tầm hoạt động Mạng SCADA cung cấp quy trình điều khiển tự động nhờ hệ thống PLC Người vận hành có thể điều khiển cảnh báo và các van bằng tay, trong khi

hệ thống thu thập dữ liệu về lưu lượng dầu

Vì hệ thống SCADA là rất quan trọng trong hệ thống dẫn dầu, hệ thống sẽ dùng nhiều bộ lặp để có bộ dự trữ và kiến trúc mạng hình lưới Như vậy, nếu một bộ lặp nào đó bị hỏng thì liên lạc trong mạng vẫn được duy trì

Hệ thống HMI sử dụng các thẻ OPC để hiển thị và điều khiển các điều kiện

RF giữa các bộ lặp Hệ thống sẽ nhanh chóng phát hiện nếu một bộ lặp nào

đó bị hỏng hoặc có nguy cơ bị hỏng Trong trường hợp đứt kết nối, hệ thống

RF sẽ tự động sửa chữa, và người vận hành được thông báo khu vực đó đã bị hỏng, do đó nó sẽ được sửa chữa

Hệ thống điều khiển có thể được cảnh báo là các bộ lặp RF tạm thời không hoạt động để có thể kết thúc chu trình an toàn trong trường hợp không có liên lạc