Bài giảng Kinh tế vĩ mô – Chương 3: Nền kinh tế mở (Trần Mỹ Minh Châu)

Bài giảng Kinh tế vĩ mô – Chương 3: Nền kinh tế mở (Trần Mỹ Minh Châu) được biên soạn với các nội dung mô hình của nền kinh tế nhỏ và mở cửa, thị trường vốn, thị trường ngoại hối; mô hình của nền kinh tế lớn và mở cửa, thị trường vốn, thị trường ngoại hối.

Kinh t  vĩ mô ế

Tr n m  minh châuầ ỹ

N n kinh t  m ề ế ở

§ Mô hình c a n n kinh t  nh  và m  c aủ ề ế ỏ ở ử

• Th  trị ường v nố

• Th  trị ường ngo i h i ạ ố

§ Mô hình c a n n kinh t  l n và m  c aủ ề ế ớ ở ử

•  Th  trị ường v nố

• Th  trị ường ngo i h i ạ ố

Dòng luân chuy n hàng hóa d ch v  và v n ể ị ụ ố

Dòng luân chuy n hàng hóa d ch v  và v n ể ị ụ ố

Ti t ki m và đ u t  c a n n kinh t  nh  và m  c a ế ệ ầ ư ủ ề ế ỏ ở ử

Dòng luân chuy n hàng hóa d ch v  và v n ể ị ụ ố

Các giao d ch thị ương m i qu c t   nh hạ ố ế ả ưởng đ n GDP nh  th  nào?ế ư ế

Gi  s  Bill Gates bán h  đi u hành Windows cho các khách hàng   Vi t Nam v i giá 5 ả ử ệ ề ở ệ ớ

t  đ ng. Vì Bill Gates c  trú t i M , ho t đ ng này là ho t đ ng xu t kh u c a M  ỷ ồ ư ạ ỹ ạ ộ ạ ộ ấ ẩ ủ ỹ

Gi   s   các  y u  t   khác  không  đ i,  xu t  kh u  ròng  c a  M   tăng.  Gi   s   Bill  Gates ả ử ế ố ổ ấ ẩ ủ ỹ ả ửquy t đ nh dùng 5 t  đ ng mua c  phi u c a Vin và trái ph u chính ph  Vi t Nam, ế ị ỷ ồ ổ ế ủ ế ủ ệ

ch  không đ u t  trên th  trứ ầ ư ị ường M  Trong trỹ ường h p đó ti t ki m c a M  l n h n ợ ế ệ ủ ỹ ớ ơ

đ u t  c a M  M c xu t kh u ròng s  b ng m c dòng v n đ u t  ròng.ầ ư ủ ỹ ứ ấ ẩ ẽ ằ ứ ố ầ ư

Đ i v i kinh t  Vi t Nam, tác đ ng s  ngố ớ ế ệ ộ ẽ ượ ạc l i. Khi khách hàng c a Vi t Nam mua ủ ệ

h  đi u hành Windows, C + I +G c a Vi t Nam s  tăng, nh ng không có s n ph m ệ ề ủ ệ ẽ ư ả ẩ

m i nào đớ ượ ảc s n xu t. Nh p kh u c a Vi t Nam tăng, và xu t kh u ròng gi m. Giao ấ ậ ẩ ủ ệ ấ ẩ ả

d ch làm gi m ti t ki m c a Vi t Nam (S = Y – C – G) v i m t m c đ u t  cho trị ả ế ệ ủ ệ ớ ộ ứ ầ ư ước. Trong khi M  có dòng đ u t  ròng dỹ ầ ư ương thì Vi t Nam có dòng v n vào ròng dệ ố ương

Ti t ki m và đ u t  c a n n kinh t  nh  và m  c a ế ệ ầ ư ủ ề ế ỏ ở ử

Ti t ki m và đ u t  c a n n kinh t  nh  và m  c a ế ệ ầ ư ủ ề ế ỏ ở ử

Cán cân thương m i (xu t kh u ròng) ph  thu c vào các y u t  quy t đ nh ti t ki m ạ ấ ẩ ụ ộ ế ố ế ị ế ệ

và đ u t  Do ti t ki m ph  thu c vào chính sách tài khóa và đ u t  ph  thu c vào lãi ầ ư ế ệ ụ ộ ầ ư ụ ộ

su t th c t  th  gi i nên cán cân thấ ự ế ế ớ ương m i ph  thu c vào y u t  này.  Hay nói cách ạ ụ ộ ế ốkhác cán cân thương m i ph  thu c vào chênh l ch gi a ti t ki m và đ u t  t i lãi ạ ụ ộ ệ ữ ế ệ ầ ư ạ

su t th  gi i.  ấ ế ớ

Trong n n kinh t   đóng, lãi su t th c t  là m c cân b ng ti t ki m và đ u t  trong ề ế ấ ự ế ứ ằ ế ệ ầ ư

nước. Trong nên kinh t  nh  và m  c a, lãi su t th c t  b ng lãi su t th  gi i th c t  ế ỏ ở ử ấ ự ế ằ ấ ế ớ ự ếCán cân thương m i đạ ược quy t đ nh b i s  khác nhau gi a ti t ki m và đ u t  t i ế ị ở ự ữ ế ệ ầ ư ạ

m c lãi su t th  gi i th c t  ứ ấ ế ớ ự ế

Ti t ki m và đ u t  c a n n kinh t  nh  và m  c a ế ệ ầ ư ủ ề ế ỏ ở ử

r

I, SI(r)

Lãi su t  ấ

th  gi i ế ớ

Lãi su t  ấ trong n n  ề

KT đóng

SNX

Th ng d ặ ư

chính sách  nh h ả ưở ng đ n dòng v n đ u t  ròng ế ố ầ ư

gi m. Do lãi su t th  gi i không đ i nên đ u t  s  gi  nguyên, đ u t  ròng gi m, NX ả ấ ế ớ ổ ầ ư ẽ ữ ầ ư ả

gi m. ả

ki m qu c t  s  gi m, lãi su t qu c t  tăng, đ u t  n i đ a gi m. Do ti t ki m trong ệ ố ế ẽ ả ấ ố ế ầ ư ộ ị ả ế ệ

nước không đ i, dòng v n đ u t  ròng tăng, NX tăng. ổ ố ầ ư

 m c cao h n ban đ u. Ti t ki m không đ i, do đó đ u t  ròng gi m, NX gi m. 

ở ứ ơ ầ ế ệ ổ ầ ư ả ả

chính sách  nh h ả ưở ng đ n dòng v n đ u t  ròng ế ố ầ ư

r

I, SI(r)

S1NX1NX2

S

2 Chính ph  tăng chi tiêu  ủ

chính sách  nh h ả ưở ng đ n dòng v n đ u t  ròng ế ố ầ ư

r

I, SI(r)

S1NX1

NX2

Chính ph  n ủ ướ c ngoài  tăng chi tiêu chính ph   ủ

chính sách  nh h ả ưở ng đ n dòng v n đ u t  ròng ế ố ầ ư

r

I, SI(r)1

S1

NX1

I(r)2

Mô hình này ch  ra r ng dòng luân chuy n c a hàng hóa và d ch v  liên quan đ n dòng ỉ ằ ể ủ ị ụ ế

v n đ u t  ròng. Dòng v n đ u t  ròng là s  chênh l ch gi a ti t ki m trong nố ầ ư ố ầ ư ự ệ ữ ế ệ ước và 

đ u t  trong nầ ư ước. Do đó b t c  chính sách nào  nh hấ ứ ả ưởng đ n cán cân thế ương m i ạ

đ u  nh hề ả ưởng đ n ti t ki m và đ u t  trong nế ế ệ ầ ư ước. và ngượ ạc l i

Thâm h t thụ ương m i có th  là d u hi u c a vi c gi m sút trong ti t ki m qu c gia, ạ ể ấ ệ ủ ệ ả ế ệ ố

và do đó đ u t  trong nầ ư ước đang được tài tr  b i v n vay t  nợ ở ố ừ ước ngoài => gánh n ng ặ

Khi USD gi m giá có nghĩa là 1 USD đ i đả ổ ược ít VND h n và tăng giá khi 1 USD đ i ơ ổ

được nhi u VND h n.ề ơ

t  giá ỷ

t  giá ỷ

t  giá th c t  và cán cân th ỷ ự ế ươ ng m i ạ

t  giá th c t  và cán cân th ỷ ự ế ươ ng m i ạ

Chính sách tài khóa   n ở ướ c ngoài: N u chính ph  các n ế ủ ướ c khác ngoài M  tăng chi tiêu chính  ỹ

ph  ho c gi m thu , lãi su t th c t  th  gi i s  tăng do ti t ki m th  gi i gi m.  Lãi su t  ủ ặ ả ế ấ ự ế ế ớ ẽ ế ệ ế ớ ả ấ

th  gi i tăng, làm gi m đ u t    M , dòng đ u t  ròng c a M  tăng,  t  giá th c t  gi m,  ế ớ ả ầ ư ở ỹ ầ ư ủ ỹ ỷ ự ế ả

NX c a M  tăng.  ủ ỹ

D ch chuy n c a đ ị ể ủ ườ ng c u v  đ u t : N u c u v  đ u t  t i M  tăng, t i m c lãi su t th   ầ ề ầ ư ế ầ ề ầ ư ạ ỹ ạ ứ ấ ế

gi i th c t  đ u t  tăng, d n t i S – I gi m, t  giá th c t  tăng, NX gi m.  ớ ự ế ầ ư ẫ ớ ả ỷ ự ế ả

nh h ng c a chính sách đ n t  giá th c t

NX

nh h ng c a chính sách đ n t  giá th c t

nh h ng c a chính sách th ng m i

Chính  sách  thương  m i  qu c  t   là  nh ng  chính  sách  tr c  ti p  nh  hạ ố ế ữ ự ế ả ưởng  đ n ế

lượng hàng hóa và d ch v  xu t và nh p kh u. Ví d  nh  chính sách thu  quan và ị ụ ấ ậ ẩ ụ ư ếchính sách h n ch  nh p kh u quota. ạ ế ậ ẩ

Ví d  chính ph  c m nh p kh u xe ô tô nụ ụ ấ ậ ẩ ước ngoài. T i m c t  giá đã cho, nh p ạ ứ ỷ ậ

kh u   m c th p h n và xu t kh u ròng cao h n.  Do đó đẩ ở ứ ấ ơ ấ ẩ ơ ường xu t kh u ròng s  ấ ẩ ẽ

d ch chuy n lên trên, t  giá th c t  tăng,  xu t kh u gi m, và xu t kh u ròng quay ị ể ỷ ự ế ấ ẩ ả ấ ẩ

v  m c ban đ u. ề ứ ầ

Do đó chính sách b o h  thả ộ ương m i không  nh hạ ả ưởng đ n cán cân thế ương mai mà 

d n t i tăng t  giá th c t , hay tăng giá đ ng n i t   Đ ng th i chính sách này  nh ẫ ớ ỷ ự ế ồ ộ ệ ồ ờ ả

hưởng đ n kh i lế ố ượng hàng hóa d ch v  mua bán qu c t  ị ụ ố ế

NX NX1= NX2

t  giá danh nghĩa ỷ

t  giá danh nghĩa ỷ

Ph n trăm thay đ i c a t  giá danh nghĩa gi a hai đ ng ti n b ng ph n tram thay ầ ổ ủ ỷ ữ ồ ề ằ ầ

đ i c a t  giá th c t  c ng v i chênh l ch thay đ i c a t  l  l m phát gi a hai ổ ủ ỷ ự ế ộ ớ ệ ổ ủ ỷ ệ ạ ữ

qu c gia. N u t  l  l m phát c a Vi t Nam tăng nhanh h n t  l  l m phát c a M , ố ế ỷ ệ ạ ủ ệ ơ ỷ ệ ạ ủ ỹ

m t USD s  mua độ ẽ ược nhi u VND h n. ề ơ

Do đó chính sách ti n t  s   nh hề ệ ẽ ả ưởng đ n t  giá danh nghĩa (S  đế ỷ ẽ ược bàn lu n ậsâu h n   nh ng chơ ở ữ ương ti p theo)ế

Ngang giá S c mua  ứ

Quy lu t m t giá: M t lo i hành hóa không th  bán v i nh ng m c giá khác nhau ậ ộ ộ ạ ể ớ ữ ứtrên th  trị ường khác nhau trong cùng m t kho ng th i gian. ộ ả ờ

Quy lu t m t giá áp d ng trong th  trậ ộ ụ ị ường qu c t  g i là ngang giá s c mua. Quy ố ế ọ ứ

lu t này ch  ra r ng, n u mua bán ki m l i trên th  trậ ỉ ằ ế ế ờ ị ường qu c t  có th  di n ra, ố ế ể ễthì m t đô la ph i có s c mua ngang nhau   t t c  các qu c gia. ộ ả ứ ở ấ ả ố

Đi u này ch ng t  r ng cán cân thề ứ ỏ ằ ương m i nh y c m v i t  giá th c t  Ch  m t ạ ạ ả ớ ỷ ự ế ỉ ộthay  đ i  nh   trong  giá  c   c a  hàng  hóa  c a  hàng  hóa  d ch  v   trong  nổ ỏ ả ủ ủ ị ụ ước  so  v i ớhàng hóa và d ch v  nị ụ ước ngoài, do đó đường xu t kh u ròng có đ  d c th p hay là ấ ẩ ộ ố ấ

m t độ ường tho i. ả

- M t s  d ch v  không th  xu t nh p kh u (căt tóc)ộ ố ị ụ ể ấ ậ ẩ

- Hàng hóa trên các th  trị ường khác nhau không ph i thay th  hoàn h oả ế ả

Do đó t  giá th c t  s  thay đ i theo th i gianỷ ự ế ẽ ổ ờ

M c dù v y, trên th c t  thay đ i c a t  giá th c t  là có gi i h n, do n u có s  ặ ậ ự ế ổ ủ ỷ ự ế ớ ạ ế ựchênh l ch giá gi a các ho t đ ng xu t nh p kh u s  di n ra đ n khi giá c  gi a ệ ữ ạ ộ ấ ậ ẩ ẽ ễ ế ả ữcác qu c gia là cân b ng ố ằ

Gi  s  b n là nhà đ u t  t  trong nả ử ạ ầ ư ư ước. Lãi su t trong nấ ước và qu c th  s  quy t đ nh ố ế ẽ ế ị

b n ti n hành cho vay trong nạ ế ước hay qu c t  Tố ế ương t  các nhà đ u t  nự ầ ư ước ngoài cũng s  ti n hành cho n n kinh t  c a nẽ ế ề ế ủ ước b n ho c cho n n kinh t  khác vay ph  ạ ặ ề ế ụthu c vào lãi su t c a nộ ấ ủ ước này và lãi su t nấ ước ngoài. 

Do đó dòng đ u t  ròng c a n n kinh t  CF s  có d ng sau:ầ ư ủ ề ế ẽ ạ

CF=CF(r)hay CF là m t hàm c a r, CF ph  thu c vào r. ộ ủ ụ ộ

CF có th  có giá tr  dể ị ương ho c âm ph  thu c vào vi c n n kinh t  là nặ ụ ộ ệ ề ế ước cho vay hay đi vay

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

0

r

CF Vay t  n ừ ướ c ngoài Cho n ướ c ngoài 

vay

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

T i sao lãi su t trong n n kinh t  l n và m  c a không theo lãi su t th  gi i:ạ ấ ề ế ớ ở ử ấ ế ớ

- Do  n n  kinh  t   đ   l n  đ   t o  nh  hề ế ủ ớ ể ạ ả ưởng  đ n  th   trế ị ường  tài  chính  th   gi i.  Khi ế ớ

lượng v n cho vay c a n n kinh t  này tăng, lãi su t th  gi i gi m và ngố ủ ề ế ấ ế ớ ả ượ ạc l i. 

- V n có th  không đố ể ượ ực t  do di chuy n. Các nhà đ u t  thích đ u t  trong nể ầ ư ầ ư ước 

h n nơ ước ngoài. 

Do đó hàm đường CF có đ  d c xu ng. ộ ố ố

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

gi m ti t ki m qu c gia S, do đó làm tăng lãi su t r. Lãi su t tăng làm gi m đ u ả ế ệ ố ấ ấ ả ầ

t  dòng v n ra ròng. S  gi m xu t c a dòng v n ra ròng làm gi m cung ti n n i ư ố ự ả ấ ủ ố ả ề ộ

t , và k t qu  là làm tăng t  giá th c t  T  giá th c t  tawg làm gi m xu t kh u ệ ế ả ỷ ự ế ỷ ự ế ả ấ ẩròng 

r1 r2

S, I + CF CF CF

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

su t tăng, dòng v n ròng ra gi m,  làm gi m cung ti n n i t , k t qu  là t  giá ấ ố ả ả ề ộ ệ ế ả ỷ

th c t  tăng, xu t kh u ròng gi m. ự ế ấ ẩ ả

r1 r2

S, I + CF CF CF

NX

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

ph  có th  áp d ng h n ng ch đ i v i hàng nh p kh u. Nh p kh u gi m làm ủ ể ụ ạ ạ ố ớ ậ ẩ ậ ẩ ả

đường NX d ch chuy n lên trên, k t qu  là t  giá th c t  tăng, xu t kh u gi m. ị ể ế ả ỷ ự ế ấ ẩ ảCán cân thương m i không đ i. ạ ổ

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

Dịch chuyển của dòng đầu tư ròng (dòng vốn ra ròng): Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự dịch chuyển của dòng đầu tư ròng Một trong các nguyên nhân là chính sách tài khóa của nước ngoài Ví dụ chính phủ nước ngoài giảm chi tiêu chính phủ, tiết kiệm ngoại quốc sẽ tăng, dẫn đến lãi suất giảm Điều này làm các nhà đầu tư đem vốn vào thị trường nội địa thay vì đầu tư nước ngoài do lãi suất nội địa cao hơn trong nước Do đó dòng vốn đầu tư ròng sẽ giảm => Đường CF dịch chuyển sang trái => giảm cung nội tệ, tỷ giá thực tế tăng, Xuất khẩu ròng giảm

r2 r1

S, I + CF CF

N n kinh t  l n và m  c a ề ế ớ ở ử

CF