Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, giải phóng phụ nữ không phải chỉ đấu tranh chống lại mọi áp bức, bất công đối với phụ nữ, mà còn phải phát huy vai trò của phụ nữ vào trong các công việc của cách mạng. Bài viết này đề cập đến một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về việc tạo môi trường thuận lợi cho giải phóng phụ nữ.
Trang 1Chủ tịch Hồ Chí Minh là
người đầu tiên trong lịch sử dân
tộc đặt vị thế, vai trò của phụ nữ
ngang với nam giới và cũng là
một trong những nhà tư tưởng
tiêu biểu của thế giới đề cao
sự nghiệp giải phóng phụ nữ
Người luôn quan tâm đến việc
thực hiện quyền bình đẳng nam
nữ và phát huy vai trò của phụ
nữ tham gia vào các công việc
của cách mạng Theo Chủ tịch
Hồ Chí Minh, để giải phóng phụ
nữ thì cần phải giúp chị em biết
bảo vệ những quyền và lợi ích
chính đáng của bản thân, tích
cực học tập, lao động và cống
hiến cho cách mạng
1 Theo Chủ tịch Hồ Chí
Minh, quyền của phụ nữ cần
được cụ thể hóa trong các đường
lối, chủ trương của Đảng, chính
sách và pháp luật của Nhà nước,
có như vậy mới bảo vệ được phụ
nữ và phát huy được vai trò của
phụ nữ Vì vậy, ngay sau khi
nước nhà giành được độc lập,
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề
nghị ghi vào Hiến pháp quyền
bình đẳng nam nữ trong tất cả
các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Hiến pháp 1946 khẳng định: “Tất cả công dân Việt Nam đều có quyền ngang nhau về mọi phương diện chính trị, kinh tế, văn hóa” Hiến pháp
1959 bổ sung: “Tất cả phụ nữ Việt Nam có quyền bình đẳng với nam giới về sinh hoạt văn hóa, có quyền học tập, quyền tự
do nghiên cứu khoa học, sáng tác văn học, nghệ thuật và tiến hành các hoạt động văn hóa khác”
Những quy định của Hiến pháp về quyền của phụ nữ đã được Người đặc biệt quan tâm chỉ đạo thực hiện Ngay cách mạng tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chú ý đến việc nâng cao trình độ văn hóa cho nhân dân, đặc biệt là cho phụ nữ Bởi
vì, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh,
“một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, đấu tranh “diệt giặc dốt” không đơn giản chỉ nhằm khai sáng cho quần chúng thất học Việc mở trường, mở các lớp dạy không phải là sự ban phát
cho nhân dân, mà đây là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn bộ xã hội
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc chống nạn mù chữ trong nhân dân, trong đó có chị em phụ nữ Người luôn động viên chị em phụ nữ phải cố gắng học tập để xứng đáng là những người làm chủ nước nhà, “chị
em phụ nữ cố gắng học tập, tiến
bộ nhiều, tiến bộ mãi để xứng đáng làm chủ nước nhà”
Trong Lời kêu gọi chống nạn thất học, tháng 10-1945, Chủ
tịch Hồ Chí Minh viết: “Mọi người dân Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà
và trước hết là phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ”
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất vui khi trong phong trào bình dân học vụ, xóa nạn mù chữ, chị em phụ nữ đã rất tích cực tham gia Người khẳng định trong phong trào bình dân học vụ, phụ nữ chiếm một phần lớn trong số
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ
TẠO MÔI TRƯỜNG THUẬN LỢI
CHO VIỆC GIẢI PHÓNG PHỤ NỮ
Đoàn Anh Phượng
Bộ môn Lý luận Chính trị, Trường Đại học Hùng Vương
TóM TắT
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, giải phóng phụ nữ không phải chỉ đấu tranh chống lại mọi áp bức, bất công đối với phụ nữ, mà còn phải phát huy vai trò của phụ nữ vào trong các công việc của cách mạng Bài viết này đề cập đến một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về việc tạo môi trường thuận lợi cho giải phóng phụ nữ.
Từ khóa: Bình đẳng nam nữ, giải phóng phụ nữ, môi trường giải phóng phụ nữ, phát huy vai trò của
phụ nữ
Trang 2người dạy cũng như trong số
người học, “nhiều cụ bà tuy tuổi
tác đã cao, vẫn cố gắng học chữ,
học làm tính” Người đặc biệt
khen gợi các cụ bà ham học, làm
gương để con cháu noi theo
Từ mục tiêu ban đầu là giúp
cho mọi người, trong đó có chị
em phụ nữ biết đọc, biết viết,
đến chỗ mục tiêu được nâng lên
ở cấp độ cao hơn, đó là giúp chị
em phụ nữ có được những phẩm
chất và năng lực của “con người
mới” nhằm xây dựng “đời sống
mới” Chủ tịch Hồ Chí Minh
khẳng định chị em phụ nữ cũng
phải có trách nhiệm tham gia
vào sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ đất nước
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh,
chị em phụ nữ phải cố gắng học
văn hoá, học chính trị, học nghề
nghiệp, có quyết tâm thì nhất
định học được Đặc biệt, Người
căn dặn chị em phụ nữ phải biết
vượt qua chính mình, khắc phục
những hạn chế yếu kém để quyết
tâm học tập vươn lên
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc
biệt nhấn mạnh đến việc chị
em phụ nữ phải cố gắng học
tập để có được quyền bình đẳng
thực sự so với nam giới Theo
Người: “Phụ nữ lại càng cần phải
học, đã lâu chị em bị kìm hãm,
đây là lúc chị em phải cố gắng
để kịp nam giới, để xứng đáng là
một phần tử trong nước”
Khi đề cập đến việc chị em
phụ nữ phải cố gắng học để theo
kịp nam giới và xứng đáng với
địa vị của người làm chủ đất
nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã thể hiện sự nhận thức biện
chứng về sức mạnh tiềm ẩn
trong lực lượng phụ nữ cũng
như sức mạnh của ý thức tự giác
của phụ nữ về nghĩa vụ của họ
đối với cách mạng
Nâng cao trình độ cho phụ
nữ là giúp họ có được những
nhận thức đúng đắn, thoát khỏi
ảnh hưởng của những tư tưởng,
phong tục tập quán lỗi thời lạc hậu, phát huy tài năng, trí tuệ vào sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ đất nước Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trình độ nhận thức còn yếu kém, lạc hậu chính là nguyên nhân làm cho chị em phụ nữ phải chịu nhiều đau khổ, bất hạnh, nó cũng là nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc tồn tại những thành kiến trong xã hội
2 Cùng với việc quan tâm xây
dựng những cơ sở pháp lý giúp cho chị em phụ nữ học tập nâng cao trình độ, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn ra sức tuyên truyền
để mọi người nhận thức rõ hơn vai trò của phụ nữ và động viên chị em vươn lên khẳng định vai trò của mình trong xã hội Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, phụ nữ
là một lực lượng to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, song so với nam giới thì địa vị của họ trong xã hội còn thấp kém Vì vậy, Đảng phải đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao hơn nữa địa vị của phụ nữ
Trong nhiều bài viết, bài nói, Người luôn nhắc nhở các cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền từ Trung ương đến địa phương, phải chú ý chăm lo, bồi dưỡng, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ
nữ tham gia vào các hoạt động
chính trị Tại Đại hội giáo dục phổ thông, năm 1956, Người
chỉ ra rằng: “Sau này công tác giáo dục phần nhiều do phụ nữ đảm nhiệm Muốn phụ nữ đảm nhiệm thì phải bồi dưỡng cho phụ nữ”
Khi đến dự các hội nghị, các lớp học chính trị, bao giờ Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng quan tâm đến số lượng đại biểu là nữ
và ân cần mời chị em ngồi hàng ghế đầu, động viên chị em phát biểu ý kiến Chẳng hạn khi đến thăm lớp bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo cấp huyện, tháng 1/1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không hài lòng khi biết chỉ có 16 học
viên là nữ trong tổng số 288 học viên Người đã thẳng thắn phê bình: “Cán bộ nữ ít như vậy là một thiếu sót, các đồng chí phụ trách lớp học chưa quan tâm đến việc bồi dưỡng cán bộ nữ” Những lần đến thăm các nhà máy xí nghiệp, các hợp tác xã nông nghiệp, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường quan tâm đến số lượng phụ nữ tham gia công tác quản lý, tham gia công tác xã hội Nếu thấy số lượng ít quá, Người ngay lập tức nhắc nhở hoặc nghiêm khắc phê bình thái
độ thành kiến, hẹp hòi của các cấp lãnh đạo đối với việc cân nhắc sử dụng cán bộ nữ Khi
về dự Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Bắc, năm 1963, Chủ tịch Hồ Chí
Minh thấy trong số 23.000 đảng viên chỉ có 1.780 đồng chí là nữ Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, số đảng viên là nữ như vậy là quá
ít Vì vậy cần phải bồi dưỡng, lựa chọn và kết nạp thêm đảng viên
là phụ nữ
Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở các cấp lãnh đạo phải triển khai chủ trương, đường lối và thực hiện chính sách một cách cụ thể, thiết thực, nói đi đôi với làm, không được xa rời quần chúng, luôn bám sát các hoạt động của phụ nữ để hướng dẫn, giúp đỡ
họ tháo gỡ khó khăn Tại Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ III,
năm 1961, Người nhấn mạnh:
“Cán bộ đã cố gắng cần phải
cố gắng hơn nữa, đoàn kết nội
bộ chặt chẽ hơn nữa, chịu khó học tập hơn nữa… ra sức giúp
đỡ chị em giải quyết những thắc mắc, những khó khăn, phải làm gương mẫu Anh em cán bộ các cấp, các ngành cần hết lòng giúp
đỡ chị em tiến bộ về mọi mặt Các đồng chí làm được như vậy thì phong trào phụ nữ nhất định không ngừng nâng cao”
Về việc phải quan tâm giúp
đỡ phụ nữ, Chủ tịch Hồ Chí
Trang 3Minh chỉ rõ: “Ngay từ khi mới
thành lập, Đảng ta đã nêu rõ
chính sách nam nữ bình đẳng,
Hiến pháp ta đã xác định chính
sách đó Trong mọi việc, Đảng
và Chính phủ ta luôn luôn quan
tâm giúp đỡ phụ nữ”
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn
quan tâm động viên, chăm sóc
ân cần đối với phụ nữ, giúp đỡ
chị em phụ nữ vượt qua mọi
khó khăn để không ngừng tiến
bộ Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng
luôn quan tâm đến việc xây dựng
hội phụ nữ Người luôn nhắc
nhở các tổ chức phụ nữ phải có
những hoạt động thiết thực, tổ
chức rộng rãi và chặt chẽ Người
đặc biệt quan tâm tới công tác
vận động phụ nữ ở nông thôn,
miền núi, vùng sâu, vùng xa,
phụ nữ các dân tộc thiểu số
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh,
Đảng và Nhà nước cần phải
quan tâm giáo dục để phụ nữ
không ngừng tiến bộ, phải ra
sức phát triển đảng viên và đoàn
viên là phụ nữ, đào tạo và giúp
đỡ các cán bộ là phụ nữ Đảng
và Nhà nước phải thực sự quan
tâm đến giải phóng phụ nữ và
tôn trọng quyền lợi của phụ nữ
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng
định: “Đảng và Chính phủ rất
hoan nghênh, sẵn sàng cất nhắc
và giao cho phụ nữ những chức
trách quan trọng”
3 Để giải phóng phụ nữ thì
cần phải tạo điều kiện để chị
em tham gia vào các công việc
xã hội Theo Chủ tịch Hồ Chí
Minh, cần phân công công việc
cho phụ nữ một cách hợp lý, phù
hợp với khả năng, hoàn cảnh và
sức khỏe của mỗi người Khi
phân công công việc cho phụ
nữ, các cấp, các ngành phải căn
cứ vào trình độ của từng người
và phải hết sức giúp đỡ họ
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn
nhắc nhở các sở, ban, ngành, phải lập nhà trẻ, vườn trẻ, nhà
ăn để phụ nữ yên tâm công tác, yên tâm lao động sản xuất Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn cho chị em phụ nữ sản xuất tốt thì cần phải tổ chức những nơi gửi trẻ và những lớp mẫu giáo
Nhà ăn công cộng càng nhiều, thì phụ nữ sẽ rảnh rang để tham gia lao động và “như vậy phụ
nữ mới thật sự được giải phóng, nam nữ mới thật là bình quyền”
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tạo môi trường thuận lợi cho phụ nữ được giải phóng là phải
từ trong gia đình đến ngoài xã hội, công việc của phụ nữ phải được phân công một cách khoa học, phù hợp với sức khỏe, thể chất, tính cách, chức năng của
họ, để tạo điều kiện phát huy khả năng, ưu thế của phụ nữ trong việc xây dựng gia đình và phát triển xã hội
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn theo dõi, động viên các phong trào thi đua của phụ nữ, nhắc nhở Đảng và Nhà nước phải tạo mọi điều kiện thuận lợi để phụ
nữ học tập, phấn đấu, tham gia vào các công việc của xã hội
Đó cũng là điều mà Người đã căn dặn chúng ta trước lúc đi
xa là: “Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ
để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo”
4 Quán triệt tư tưởng Hồ
Chí Minh, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành, sửa đổi, bổ sung nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật nhằm tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để giải phóng phụ
nữ.Đảng ta đã khẳng định cần nâng cao trình độ, đời sống vật chất và tinh thần cho phụ nữ; tạo
điều kiện để phụ nữ thực hiện tốt vai trò của người công dân, người lao động, người mẹ, người thầy đầu tiên của con người; bồi dưỡng, đào tạo để phụ nữ tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động xã hội, các cơ quan lãnh đạo và quản lý ở các cấp, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ của chị
em phụ nữ.
Trên cơ sở của sự quan tâm tạo điều kiện của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua, chị
em phụ nữ nước ta đã không ngừng học tập nâng cao trình độ, phấn đấu có đủ khả năng nhận, hoàn thành tốt các công việc được giao, hiểu rõ quyền và lợi ích của mình, biết đấu tranh bảo
vệ quyền và lợi ích chính đáng, khắc phục những tư tưởng, tâm
lý, thói quen lỗi thời lạc hậu, đoàn kết giúp nhau cùng tiến
bộ Chị em phụ nữ đã đạt được nhiều thành tích góp phần xứng đáng vào công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước, tô đẹp thêm truyền thống cao quý của người phụ nữ Việt Nam
Tài liệu tham khảo
1 Hiến pháp 1956, tr 9.
2 Hiến pháp 1959, tr11.
3 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 3, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr 37
4 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 4, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr 37
5 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 5, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr 689
6 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 8, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr 137
7 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập10, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr 89; 296; 370
8 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, Tập 12, NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr 208; 504