Bài giảng Ngữ văn 11 - Người trong bao (Sê-khốp)

Bài giảng Ngữ văn 11 - Người trong bao (Sê-khốp) tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp và một số tác phẩm tiêu biểu của tác giả An-tôn Páp-lô-vích Sê-khốp; tóm tắt tác phẩm, phân tích hình tượng nhân vật Bê-li-cốp, hình tượng cái bao, giá trị nghệ thuật của tác phẩm.

NGƯỜI TRONG

Tìm  h i u  c h u n g ể

1  Tá c  g i :  ả An-tôn Páp-lô-vích Sê-khốp (1860 – 1904)

• Xuất thân trong một gia đình tiểu thương ở Tan-ga-rốc

• Là nhà văn Nga kiệt xuất có nhiều cống hiến cho nền văn học Nga và hoạt động xã hội, giáo dục, văn hóa, …

• 1900, được bầu làm Viện sĩ danh dự viện Hàn lâm khoa học Nga

A.P Sê-khốp(1860 – 1904)

a Cuộc đời:

Sê-ra những vấn đề có ý nghĩa xã hội to lớn, ý nghĩa nhân bản sâu xa Đặc biệt ông rất chú ý tới các chi tiết khắc họa nhân vật, tô đậm chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

=> Nhà văn Nga kiệt xuất, đại diện cuối cùng của chủ nghĩa hiện thực Nga, nhà cách tân thiên tài về thể loại

1  Tá c  g i :  ả An-tôn Páp-lô-vích Sê-khốp (1860 – 1904)

Một số tác phẩm của sê-khốp

2  Tá c  p h m :  ẩ Người trong bao (1898)

• Hoàn cảnh sáng tác: năm

1898, sáng tác trong thời gian nhà văn dưỡng bệnh

ở thành phố I-an-ta trên bán đảo Crưm, biển Đen

• Hoàn cảnh xã hội: Xã hội

nước Nga đang nghẹt thở dưới bầu không khí chuyên chế u ám, nặng

nề cuối XIX Môi trường

ấy đã sản sinh ra những kiểu người kì quái như Bê-li-côp

Đ c  – h i u  v ă n  b n ọ ể ả

1  Tó m  t t  t á c  p h m : ắ ẩ

Bê-li-cốp là giáo viên trung học dạy tiếng Hi Lạp cổ Ông nổi tiếng khắp thành phố nước Nga với phong cách ăn mặc đặc biệt Tất cả những vật dụng của ông đều được để trong một cái bao Ông khát khao thu mình vào trong một cái vỏ và tạo cho mình một cái bao để ngăn cách với bên ngoài Ông luôn có những ý nghĩ không thực, luôn ngợi ca quá khứ, ca ngợi tiếng

Hi lạp Ngay cả ý nghĩ cũng được ông giấu kĩ vào bao Ông có thói quen kì quặc là đi hết nhà các đồng nghiệp, kéo ghế ngồi rồi chẳng nói gì, chỉ nhìn xung quanh độ một giờ sau thì ra về khiến ai cũng sợ Ông cũng nghĩ đến chuyện cưới Va-ren-ca làm vợ Có người đã vẽ bức tranh châm biếm về ông và Va-ren-

ca Ngày chủ nhật hôm sau, ông chứng kiến cảnh hai

chị em Va-ren-ca phóng xe vụt qua khiến ông ngạc nhiên và sửng sốt Ông quyết định đến nhà Va-ren-ca để góp ý cho hai chị em Ông và cô em gái Cô-va-len-cô đã cãi nhau Bê-li-cốp đoạn sẽ báo cáo với hiệu trưởng nên Cô-va-len-cô đã túm áo và xô mạnh khiến Bê-li-cốp ngã xuống cầu thang Vừa lúc đó, Va-ren-ca nhìn thấy, cười phá lên khiến Bê-li-cốp cảm thấy nhục nhã, lo sợ và vội

vã về nhà Một tháng sau, Bê- li- cốp qua đời Mọi người

ai cũng cảm thấy nhẹ nhàng nhưng lâu sau họ lại cảm thấy nặng nề, mệt nhọc, vô vị Bê- li- cốp qua đời nhưng trong thành phố hiện còn nhiều người trong bao Trong tương lai cũng sẽ còn bao nhiêu người “trong bao” như thế nữa

2  Hìn h  t ượ n g  n h â n  v t  Bê ­li­c p : ậ ố

• Đặc điểm: tất cả đều trong bao

Cách ăn mặc theo một thói quen có sẵn, không thay đổi- kì quái, khác người, lập dị

Chân dung của một con người trong bao

a Khi Bê-li-cốp còn sống:

* Th ói q u e n  s in h  

h o t:• ạKhi ở nhà:

+ Mặc áo khoác ngoài, đóng cửa, cài then

+ Buồng ngủ chật như cái hộp, khi ngủ kéo chăn

trùm kín mít không khí nóng bức

• Khi ra ngoài: ngồi lên xe ngựa thì bao giờ cũng cho

kéo mui lên

• Đồ dùng: ô, đồng hồ, dao…tất cả đều cho vào một

cái bao

        Bê ­li­c p  có m t th ói q u e n  s in h  h o t th t k ì q u ái.  ố ộ ạ ậ

Đó  là  th ói  q u e n   c a  con   n g ủ ườ i  lu ôn   th u   m ìn h   tron g  

b ao, lu ôn  t o ra m t cái v  n g ăn  cách  v i b ê n  n g oài ạ ộ ỏ ớ

Các đồ vật ở trong bao của

Bê-li-cốp

a Khi Bê-li-cốp còn sống:

* Tín h  cách :

• Nhút nhát, ghê sợ hiện tại nhưng lại tôn sùng quá khứ: say mê và ca ngợi tiếng Hi lạp

• Tâm trạng luôn lo lắng, hoảng sợ tất cả

• Suy nghĩ giấu cả trong bao

• Máy móc, giáo điều, phục tùng cấp trên, rập khuôn: phản ứng việc đi xe đạp của 2 chị em Va-ren-ca, thói quen trong quan hệ đồng nghiệp của Bê-li-cốp

Hèn nhác, cô độc, máy móc, giáo điều, thu mình trong bao, vô trách nhiệm với bản thân, với cuộc đời Tính cách trong bao.

a Khi Bê-li-cốp còn sống:

* n h  h Ả ưở n g  c a l i s n g  Bê ­li­c p : ủ ố ố ố

• Lối sống của Bê-li-cốp đã ảnh hưởng mạnh mẽ và dai dẳng đến lối sống và tinh thần của anh chị em trong trường nơi y làm việc, trong cả thành phố nơi y sống

• Mọi người đều ghét, sợ hãi Bê-li-cốp, không muốn y

để ý đến mình và đâm ra sợ tất cả: sợ nói to, sợ gửi thư, sợ làm quen, sợ đọc sách, sợ giúp đỡ người

nghèo,…

Tất cả mọi người đều sợ y, ghét y, tránh xa y

Lối sống ấy đã ô nhiễm, đầu độc, làm cho sợ hãi

ám ảnh tinh thần mọi người suốt 15 năm

+ Đối với xã hội: Nếu có nhiều người sống theo kiểu

như Bê-li-cốp sẽ tạo ra một thứ “bệnh dịch” lây lan

làm không khí uể oải, trì trệ, chán ngắt, không có động lực để phấn đấu

b Khi Bê-li-cốp qua đời:

* Cái ch t c a Bê ­li­c p : ế ủ ố

• Nguyên nhân:

+ Bị ngã đau do Cô-va-len-cô xô mạnh, dẫn đến

mắc bệnh nặng nhưng không chịu chữa trị

+ Bị sốc nặng trước hành động của Cô-va-len-cô và trước tiếng cười chế giễu của Va-ren-ca - Người Bê-li-cốp thầm yêu

+ Sâu xa hơn với kiểu người và lối sống như cốp, cái chết cũng là một điều t t y u ấ ế

Bê-li-       Cuối cùng Bê-li-cốp đã tìm được cái bao tốt nhất,

đó cũng là mong muốn của đời y

b Khi Bê-li-cốp qua đời:

* Th ái đ  c a m i n g ộ ủ ọ ườ i s au  k h i Bê ­li­c p  ch t: ố ế

• Lúc đầu: Nhẹ nhàng, thoải mái, tự do

• Sau đó: Cuộc sống vẫn diễn ra như cũ, nặng nề,

mệt nhọc, vô vị,…

Vì:

- Tác động nặng nề, dai dẳng của cách sống, kiểu người Bê-li-cốp

- Vẫn còn hiện tượng “Ng ườ i  tron g   b ao”,  “L i  s n g   ố ố tron g  b ao” trong xã hội.

Tóm lại:

­  Bê-li-cốp là một nhân

vật độc đáo, sản phẩm sáng tạo nghệ thuật của thiên tài Sê-khốp Bê-li-cốp là một điển hình, là “con đẻ”, là h   ệ

3  Hìn h  t ượ n g  c á i b a o :

• Ng h ĩa đ e n : Là vật hình túi hoặc hình hộp dùng để

gói, đựng đồ vật, hàng hóa

• Ng h ĩa b ón g : Lối sống và tính cách của Bê-li-cốp.

• Ng h ĩa b i u  tr n g :  ể ư Lối sống thu mình, hèn nhác,

ích kỉ cá nhân, hủ lậu đã và đang tồn tại làm ảnh hưởng đến một bộ phận không nhỏ ở nước Nga => giá trị phê phán

• Ý n g h ĩa p h  q u át:  ổ Cả xã hội Nga thời điểm đó

cũng là cái bao khổng lồ trói buộc, ngăn chặn sự

tự do của co người => sức mạnh tố cáo

Cái bao là biểu tượng giàu ý nghĩa là sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả

4  Ng h  t h u t : ệ ậ

• Cách kể, giọng chuyện chậm rãi, u buồn, giễu cợt

một cách sâu cay

• Chọn ngôi kể: Nhân vật kể chuyện (Buơkin-xưng

tôi), người kể chuyện (tác giả - ngôi thứ ba), vừa đảm bảo tính khách quan vừa thể hiện tính chủ quan, tạo cảm giác gần gũi, chân thật

• Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình mang

tính biểu tượng cho một giai cấp xã hội

• Nghệ thuật xây dựng biểu tượng

• Cách kết thúc truyện: Gợi nhiều suy nghĩ

T n g  k t ổ ế

Với nghệ thuật xây dựng biểu tượng và nhân vật điển hình, giọng kể chậm rãi vừa giễu cợt, châm biếm, mỉa mai vừa u buồn, qua hình tượng nhân vật “người trong bao” Bê-li-cốp, Sê-khốp phê phán sâu sắc lối sống hèn nhát, bạc nhược, bảo thủ và ích kỷ của một bộ phận tri thức Nga cuối thế kỉ XIX Từ đó, nhà văn khẩn thiết thức tỉnh mọi người: “Không thể sống mãi như thế được !”

CÁM  N CÔ VÀ CÁC B N  Ơ Ạ