SKKN giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THCS XXX trong giai đoạn mới”

Thấy được hiệu quả trong giáo dục và đào tạo, hình thành những phương thức đào tạo mới đang phát triển trên thế giới cũng như tại Việt Nam nói chung và trường THCS XXXX nói riêng hiện na

MỤC LỤC

PHẦN I MỞ ĐẦU 1

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 1

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: 2

PHẦN II NỘI DUNG 3

I CƠ SỞ LÝ LUẬN: 3

1 Công nghệ thông tin với giáo dục Việt Nam: 3

2 Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy – học: 5

2.1 Ứng dụng CNTT vào dạy - học: 5

2.1.1 Ứng dụng công nghệ thông tin vào biên soạn bài giảng: 5

2.1.2 Ứng dụng công nghệ thông tin vào trình bày bài giảng: 6

2.1.3 Ứng dụng công nghệ thông tin vào thi kiểm tra: 7

2.1.4 Lập cơ sở dữ liệu để quản lý tư liệu: 7

II THỰC TRẠNG: 8

1 Thuận lợi: 8

2 Khó khăn: 8

3 Qúa trình thực hiện: 9

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN: 9

1 Bồi dưỡng giáo viên: 9

1.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên: 9

1.2 Nâng cao trình độ Tin học cho đội ngũ: 10

1.3 Bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT: 10

2 Công tác xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị: 11

3 Các hoạt động ứng dụng CNTT trong dạy học: 12

IV KẾT QUẢ THỰC HIỆN: 13

V PHƯƠNG HƯỚNG THỜI GIAN TỚI: 14

PHẦN III KẾT LUẬN 15

PHẦN I MỞ ĐẦU.

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Công nghệ thông tin là một ngành khoa học đáp ứng mọi nhu cầu về tri thức của con người, Ngày nay công nghệ thông tin dường như hiện diện và ảnh hưởng đến tất cả mọi lĩnh vực trong đời sống của con người Công nghệ thông tin đã làm thay đổi toàn bộ cuộc sống, tạo nên một cuộc sống mới Với một xã hội về tri thức phát triển và một đất nước đang chuyển mình trở thành một nước cơ bản là nước công nghiệp việc ứng dụng CNTT vào dạy - học là một xu thế tất yếu Chính vì lẽ

đó mà các nhà nghiên cứu CNTT không ngừng nghiên cứu, xây dựng, thiết kế phần mềm dạy học để phục vụ việc dạy - học Tuy nhiên, tùy theo điều kiện dạy học, nội dung từng bài học, từng môn học cụ thể mà chúng ta có phương pháp ứng dụng CNTT với các mức độ và hình thức khác nhau sao cho phù hợp, khoa học và hiệu quả Thấy được hiệu quả trong giáo dục và đào tạo, hình thành những phương thức đào tạo mới đang phát triển trên thế giới cũng như tại Việt Nam nói chung và trường THCS XXXX nói riêng hiện nay như một nhấn mạnh sự cần thiết bồi dưỡng kiến thức công nghệ cho giáo viên để có đủ khả năng tham gia các hoạt động giáo dục điện tử trong tương lai gần, góp phần phát triển giáo dục Việt Nam đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực cho nền kinh tế tri thức như chỉ thị 58-CT/TW của Bộ Chính Trị đã khẳng định : " Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác giáo dục và đào tạo ớ các cấp học, bậc học, ngành học Phát triển các hình thức đào tạo từ xa phục vụ cho nhu cầu học tập của toàn xã hội"

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

- Phân tích những khó khăn, thiếu thốn cơ sở vật chất và học sinh dân tộc tiếp nhận CNTT muộn của Trường THCS XXX (huyện XXX - Bình Dương) những năm trước năm 2007

- Mặt khác đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo khắc phục lối truyền thụ kiến thức một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp

dụng phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học là một mục tiêu chúng ta cần đạt tới Công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp, phương thức dạy và học Công nghệ thông tin là phương tiện để tiến tới một xã hội học tập nhiều trường đã được trang bị công cụ trong tay, nhưng ứng dụng nó để đạt hiệu quả cao nhất, rèn luyện nếp tư duy khoa học, sáng tạo thì

có một quá trình, trong đó vai trò tổ chức của các trường, sự đầu tư trí tuệ, công sức của các thầy cô giáo là điều cực kỳ quan trọng

- Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học đang dần dần được thực hiện ngày càng nhiều trên bục giảng Việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính bằng những đoạn phim minh hoạ với hình ảnh, âm thanh sống động bài giảng sẽ thực sự gây được chú ý và tạo hứng thú học tập cho học sinh

PHẦN II NỘI DUNG.

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Công nghệ thông tin với giáo dục Việt Nam:

Từ thế kỉ trước, vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học là một chủ đề lớn được UNESCO chính thức đưa ra thành chương trình hành động trước

ngưỡng cửa của thế kỉ XXI Ngoài ra, UNESCO còn dự báo: công nghệ thông tin

sẽ làm thay đổi nền giáo dục một cách cơ bản vào đầu thế kỉ XXI

Trước tình hình công nghệ thông tin với giáo dục trên thế giới như vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam trong Nghị quyết TW2, khóa VIII đã nhấn mạnh:

"Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy và học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh, nhất là sinh viên đại học Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân, nhất là thanh niên"

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có Chỉ thị

29/CT-Bộ GD&ĐT về "Tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành GD - ĐT giai đoạn 2001 - 2005" và Chỉ thị 55/2008/CT-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong giáo dục giai đoạn 2008-2012 và chọn năm học 2008-2009 được chọn

là "Năm học đẩy mạnh ứng dụng CNTT", tạo bước đột phá về ứng dụng CNTT trong

giáo dục và tạo tiền đề ứng dụng và phát triển CNTT trong những năm tiếp theo

Cần phải nhận thức rằng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy-học và nghiên cứu là một tất yếu khách quan không chỉ đối với ngành giáo dục mà còn là huấn luyện kỹ thuật, chuyển giao công nghệ trong các ngành sản xuất, kinh doanh…

Ngày xưa, ông cha ta chủ yếu học tập theo lối văn chương khổng tử Nội dung học tập và nghiên cứu thu hẹp trong phạm vi tư tưởng, triết lí, nhân sinh quan chưa có dạy-học Phương pháp dạy học một chiều; thầy nói trò nghe người học hoàn toàn thụ động, lấy phương thức học thuộc lòng hoặc phải theo lời thầy là chính Thầy được coi là người có hiểu biết toàn diện còn trò được coi là người không biết gì, cần tìm tới thầy để được rèn giũa dưới sự chỉ bảo của thầy Do vậy trong quá trình dạy-học, người thầy giảng giải nhiều, thời gian học tập dài, số

lượng tri thức chiếm lĩnh trong qúa trình học tập hạn chế Tính độc lập sáng tạo của người học không được thể hiện trong quá trình học

Ngày nay, với sự bùng nổ thông tin, con người càng phải học tập nhiều môn khoa học mới, với khối lượng thông tin khổng lồ Vai trò của người thầy cần phải thay đổi; thay đổi ở đây không có nghĩa là vai trò của người thầy bị mờ nhạt mà Thầy làm nhiệm vụ hướng dẫn, người học tự đi tìm và lĩnh hội tri thức Như vậy người dạy và người học phải biết sử dụng một số phương tiện khác để hỗ trợ Trong đó sử dụng công nghệ thông tin để thực hiện tất cả các nội dung, các thao tác của quá trình dạy và học, sẽ giúp người thầy nâng cao khả năng sử dụng phương pháp mới, học trò chủ động tìm tòi, phát huy sáng kiến trong học tập

2 Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy – học:

2.1 Ứng dụng CNTT vào dạy - học:

2.1.1 Ứng dụng công nghệ thông tin vào biên soạn bài giảng:

Bài giảng là phiên bản của giáo trình giấy và có thể xem trên màn hình của máy tính, máy chiếu Projector Bài giảng là sự tích hợp các công nghệ phần mềm dạy học, có khả năng thể hiện và truyền tải tri thức nhanh chóng và hiệu quả hơn bài giảng điện tử Nếu bài giảng điện tử cần thầy dạy để giúp người học chủ động học, thì giáo trình điện tử phải có chức năng thay người thầy khuyến khích và giúp người học có khả năng chủ động học và đặt câu hỏi nhờ trợ giúp Bài giảng có thể lưu trữ trên các đĩa CD-ROM trên USB, trên ổ cứng của máy vi tính, trên EMAIL hoặc trên một kho tài nguyên học tập trên mạng, người học có thể sử dụng học tập bất cứ khi nào, bất cứ ở đâu

Một bài giảng thường được chia thành hai phần: Phần nội dung chính của bài dạy và phần tài liệu tham khảo Phần giáo án có nhiều bài giảng, mỗi bài giảng

có phần nội dung và đặc biệt có sự trình bày của giáo viên (video), hình ảnh hoặc các minh họa để giải thích nội dung quan trọng của bài giảng, sau đó là phần câu hỏi trắc nghiệm và bài tập Phần tài liệu tham khảo có thể là những tập tin (file) có liên kết và tài liệu đi kèm, hoặc những địa chỉ trang Web có liên quan Việc phát triển các bài giảng giống như việc sản xuất các phần mềm đóng gói truyền thống trong công nghệ thông tin gồm các bước: phân tích, thiết kế, sản xuất, cài đặt, phân phối sản phẩm

Một số bài giảng để phục vụ cho công việc đào tạo tại trung tâm Giáo trình điện tử này giúp các học viên củng cố kiến thức đã học tại TT CNDH, và giúp giáo viên ở xa không có thời gian tham gia khóa học, hoặc không tham dự đều khóa học

2.1.2 Ứng dụng công nghệ thông tin vào trình bày bài giảng:

Trong quá trình trình bày bài giảng, chúng ta tùy theo từng nội dung bài học

cụ thể mà ứng dụng công nghệ thông tin với những mức độ và hình thức khác nhau Nhìn chung, chúng ta có thể trình bày bài giảng bằng máy vi tính (trình diễn show slide: text, âm thanh, hình ảnh, video clip ); dùng đèn chiếu, micro-loa, tia chiếu lazer

2.1.3 Ứng dụng công nghệ thông tin vào thi kiểm tra:

Ngoài hình thức thi viết (luận) như trước đây đã từng thực hiện ra, chúng ta

có thể bổ sung thêm hình thức thi trắc nghiệm bằng cách soạn hệ thống ngân hàng

đề thi dùng phần mềm trộn đề thi

2.1.4 Lập cơ sở dữ liệu để quản lý tư liệu:

Có nhiều tư liệu mà không biết cách quản lý và vận dụng thì các tư liệu đó cũng ít có giá trị với người sử dụng chúng, lại càng vô nghĩa đối với người ngoài Trên các máy cá nhân, cách đơn giản nhất là có thể dùng chính cấu trúc thư mục của hệ điều hành để tổ chức tài liệu thành các thư mục hoàn chỉnh, có hệ thống, có tiêu đề dễ hiểu, có các file chỉ mục ghi lại đường dẫn (vị trí lưu trữ) của từng file tài liệu trong hệ thống, để có thể truy cập nhanh chóng

Ở mức cao hơn có thể quản lý tư liệu bằng phần mềm Việc tìm kiếm truy cập tài liệu rất dễ dàng vì nó là một hệ cơ sở dữ liệu (CSDL) hoàn hảo, đã được lập trình sẵn, có các lệnh tìm kiếm và truy vấn rất mạnh

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy - học và nghiên cứu khoa học là một vấn đề quan trọng, có ý nghĩa và cần phải được thực hiện nhanh chóng trong giai đoạn hiện nay Mỗi một người dạy - học nên ý thức được tác dụng

và ứng dụng tốt công nghệ thông tin phục vụ dạy - học và nghiên cứu Chỉ có như vậy chúng ta mới có thể thực hiện tốt mục tiêu giáo dục các bậc học với hiệu quả cao nhất

Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng

có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Các hình thức dạy học như dạy theo lớp, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin

Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng và hiệu quả của ứng dụng CNTT trong dạy học; được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp và đặc biệt là sự chỉ đạo sâu sát của Sở GD&ĐT tỉnh Bình Dương, phòng giáo dục và đào tạo huyện XXX trường trung học cơ sở XX đã có nhiều cố gắng trong việc xây dựng, triển khai kế hoạch ứng dụng CNTT trong nhà trường và bước đầu thu được một số kết quả nhất định

Tôi xin trình bày tham luận về “Các giải pháp ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường trung học cơ sở XXX huyện XXX – Bình Dương”.

II THỰC TRẠNG:

1 Thuận lợi:

- Được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp quản lý đã đầu tư cho trường các trang thiết bị phục vụ cho nhu cầu giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh

- Đội ngũ giáo viên trẻ nhiệt tình, luôn năng động sáng tạo tìm tòi các phương pháp giáo dục hiệu quả nhất

2 Khó khăn:

- Là một trường chuyên biệt, đóng chân trên địa bàn một xã vùng sâu vùng xa của Huyện, Trong đó một học sinh là con em các dân tộc thiểu số thuộc các vùng kinh

tế xã hội đặc biệt khó khăn của huyện Phú giáo Chính vì thế mà điều kiện được tiếp xúc với CNTT của đa số các em học sinh là rất hạn chế

- Một số giáo viên còn hạn chế về trình độ Tin học, vì thế mà kỹ năng sử dụng máy tính và các phương tiện hỗ trợ còn lúng túng

3 Qúa trình thực hiện:

Căn cứ vào đặc điểm năm học và tình hình thực tế của đơn vị, trường trung học cơ sở An Bình đã xây dựng kế hoạch dạy, học và ứng dụng CNTT với ý thức sâu sắc rằng CNTT là công cụ hỗ trợ đắc lực và hữu hiệu cho các hoạt động giáo dục Trong đó xác định mục tiêu chính của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là: Nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo

ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao, khắc phục tình trạng “thầy đọc, trò chép”, học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm

tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

1 Bồi dưỡng giáo viên:

Nhà trường luôn Xác định rằng Con người là một trong những yếu tố hàng đầu quyết định sự thành công trong việc ứng dụng CNTT vào trong quản lý và giảng dạy Do đó, nhà trường đặc biệt quan tâm đến việc bồi dưỡng nâng cao trình

độ tin học, đặc biệt là các kỹ năng ứng dụng CNTT cho đội ngũ giáo viên Để hiểu

rõ trình độ và kỹ năng Tin học của đội ngũ, ngoài việc tìm hiểu hồ sơ giáo viên, nhà trường đã tiến hành khảo sát thực tế Kết quả cho thấy 80% giáo viên có chứng chỉ Tin học từ A trở lên nhưng trong đó kỹ năng sử dụng máy tính của một số giáo viên còn hạn chế, nhiều giáo viên chưa biết soạn bài bằng powerpoint Xuất phát từ thực tế đó, nhà trường đã tiến hành bồi dưỡng bằng các giải pháp cụ thể:

1.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên:

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho giáo viên thấy rõ hiệu quả và yêu cầu mang tính tất yếu của ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua việc triển khai các văn bản chỉ đạo của Bộ, ngành về ứng dụng CNTT

trong dạy học; thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn tổ khối, hội thảo chuyên đề; thông qua dự giờ thăm lớp và qua việc triển khai các cuộc thi có ứng dụng CNTT do ngành tổ chức

Phát động sâu rộng thành phong trào và đề ra yêu cầu cụ thể về số tiết ứng dụng CNTT 1 giáo viên/2 tiết/học kỳ đối với mỗi giáo viên các tiết hội giảng để chính họ qua áp dụng thấy được hiệu quả và sự cần thiết của việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy, đặc biệt là đối với đổi mới phương pháp dạy học

1.2 Nâng cao trình độ Tin học cho đội ngũ:

- Tham mưu đến ban giám hiệu quan tâm tạo điều kiện cho giáo viên học tập nâng cao trình độ Tin học

- Bố trí sắp xếp để cán bộ giáo viên được tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng CNTT do ngành tổ chức

1.3 Bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT:

Để ứng dụng CNTT vào giảng dạy hiệu quả thì ngoài những hiểu biết căn bản về nguyên lý hoạt động của máy tính và các phương tiện hỗ trợ, đòi hỏi giáo viên cần phải có kỹ năng thành thạo (thực tế cho thấy nhiều người có chứng chỉ hoặc bằng cấp cao về Tin học nhưng nếu ít sử dụng thì kỹ năng sẽ không được thành thạo, ngược lại chỉ với chứng chỉ A - Tin học văn phòng nhưng nếu bạn chịu khó học hỏi, thực hành thì việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy sẽ chẳng mấy khó khăn) Nhận thức được điều đó, nhà trường rất chú trọng bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT cho giáo viên thông qua nhiều hoạt động, như:

- Tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng sử dụng máy tính và các phần mềm Tin học với giảng viên là giáo viên CNTT và những giáo viên có kỹ năng tốt về Tin học của trường, theo hình thức trao đổi giúp đỡ lẫn nhau, người biết truyền đạt lại cho người chưa biết tập trung chủ yếu vào những kỹ năng mà giáo viên cần sử dụng trong quá trình soạn giảng hàng ngày như lấy thông tin, các bước soạn một bài trình chiếu, các phần mềm thông dụng, cách chuyển đổi các loại phông chữ, cách

sử dụng một số phương tiện như máy chiếu, máy quay phim, chụp ảnh, cách thiết