Sáng kiến kinh nghiệm đã được áp dụng. Được tham khảo tài liệu lý luận chính thống. Được đầu tư nghiên cứu và tái đánh giá nhiều năm học. Mang lại lợi ích khi áp dụng với cấp học khác. Tài liệu có thể phổ biến nhưng do tự đầu tư công sức và giữ bản quyền nên cần được trân trọng và không đồng ý mua bán cho bên thứ ba.
Trang 1MẪU ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
(Ban hành theo Quyết định số 32 /2015/QĐ-UBND ngày 11 /11/2015 của UBND tỉnh)
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi1: Phòng Giáo dục thành phố Tam Kỳ
Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây:
Ngày tháng năm sinh
Nơi công tác
(hoặc nơithường trú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
(Ghi rõ đối với từngđồng tác giả, nếu có)
Nguyễn Huệ
Giáo
Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến2:
VAI TRÒ DÂN CA TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS NGUYỄN HUỆ.
1- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến) 3 : ……… ……… 2- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến 4 : Giáo dục.
3- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử, (ghi ngày nào sớm hơn): Tháng 8 năm 2016.
4- Mô tả bản chất của sáng kiến 5 :
4.1- Tình trạng của giải pháp đã biết.
1 Tên cơ sở được yêu cầu công nhận sáng kiến.
2 Tên của sáng kiến.
3 Tên và địa chỉ của chủ đầu tư tạo ra sáng kiến
4 Điện tử, viễn thông, tự động hóa, công nghệ thông tin ; Nông lâm ngư nghiệp và môi trường ; Cơ khí, xây dựng, giao thông vận tải ; Dịch vụ (ngân hàng, du lịch, giáo dục, y tế…) ; Khác…
5 Cần nêu rõ các nội dung theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 5 của Thông tư số 18/2013/BKHCN hướng dẫn thi hành một số quy định của Điều lệ Sáng kiến
Trang 2Giáo dục âm nhạc có một vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiểu biếtcho học sinh về thiên nhiên, xã hội, con người và từ đó góp phần giáo dục toàn diệnnhân cách cho học sinh
Dân ca trong chương trình giảng dạy môn Âm nhạc chiếm một vị trí quantrọng, có ở các khối lớp Dân ca các vùng miền được giới thiệu sơ lược Dân camiền đất Quảng Nam đầy nắng gió rất phong phú về nội dung và thể loại, là hơi thởtâm hồn của người dân xứ Quảng cũng có 1 bài trong chương trình học
Khi mà hiện nay, nhiều hình thức giải trí đang thu hút giới trẻ tham gia, dân
ca với giới trẻ trở thành xa rời nhau Cái hay, cái đẹp của dân ca của cha ông khó đivào đời sống, trở nên mai mọt dần
Để thông qua giảng dạy, đưa dân ca vào đời sống âm nhạc, tạo ra một “chỗđứng” cho dân ca là điều khó khăn Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi
đã nhận thấy có thể thực hiện được việc nâng cao vai trò của dân ca trong chươngtrình giảng dạy và mang lại kết quả tốt, có sức lan tỏa vào đời sống Việc đề cao vaitrò dân ca trong giảng dạy Âm nhạc là phù hợp với học sinh địa phương để nângcao chất lượng hoạt động ngoại khoá nói riêng, hoạt động giảng dạy môn âm nhạcnói chung
4.2- Nội dung đã cải tiến, sáng tạo.
Nêu cao vai trò của dân ca trong chương trình giảng dạy môn âm nhạc thôngqua các tiết dạy tại lớp
Nội dung, phương pháp và hình thức thực hiện như sau:
- Lựa chọn nội dung giáo dục vai trò dân ca.
Lớp Tiết Tên bài hát Tác giả Nội dung giáo dục vai trò dân ca
6 5 Vui bước trên
đường xa (theo
điệu lí con sáo
Gò Công)
Dân ca Nam bộ
Sáng tác bằng cách dựa trên các điệu lí làlối sáng tác của người Nam bộ
Bài hát có nội dung nhắc nhở chúng taphải luôn đoàn kết, thương yêu giúp đỡnhau
Thanh Hóa
- Là bài dân ca tỉnh Thanh Hoá
- Là bài dân ca trong lao động Nội dungbài diễn tả công việc đi cấy lúa và nói lên
sự vất vả của nhân dân trong lao động,mong muốn mưa thuận, gió hòa, gia đình
êm ấm
2
Trang 37 4 Lí cây đa Dân ca quan
họ Bắc Ninh
Bài hát với chất nhạc vui tươi, dí dỏm, mềm mại gợi lên không khí của ngày hội quan họ Trong Hội Lim, hát dân ca quan họ là phần không thể thiếu.
8 Lí dĩa bánh bò Dân ca Nam
bộ
Lí là những khúc hát dân gian chiếm vị tríquan trọng trong sinh hoạt tinh thần củađồng bào Trung Bộ và Nam Bộ Sự hìnhthành của điệu lí
- Các phương pháp được sử dụng.
+ Phương pháp trực quan.
Phương pháp trực quan là phương pháp sử dụng thị giác, kết hợp với cácgiác quan khác xem xét sự vật, hiện tượng một các có ý thức, có mục đích, có kếhoạch để thu thập thông tin về sự vật, hiện tượng đó
Trong dạy học âm nhạc THCS, trực quan là phương pháp cho học sinh quansát hình ảnh, xem các video ca nhạc để các em tư duy về sự vật, hiện tượng trongbài hát tốt hơn Phương pháp trực quan sử dụng trong dạy học âm nhạc chủ yếu ởbước giới thiệu bài hát hoặc hát mẫu Giáo án điện tử giúp thực hiện được rất tốtphương pháp này
Phương pháp trực quan được sử dụng trong giáo dục vai trò dân ca thông quamôn Âm nhạc đem lại hiệu quả cao bởi tư duy trừu tượng của học sinh lứa tuổi nàychưa cao Khi sử dụng phương pháp này, các em vận dụng tất cả các giác quan củamình trong việc tri giác các sự vật, hiện tượng nên hình ảnh, cảm nhận mà các emthu nhận được sẽ lưu giữ sâu đậm và gây ấn tượng trong lòng các em Từ đó, lĩnhhội được nội dung, hình thức cơ bản của làn điệu dân ca
Tuy nhiên, khi sử dụng phương pháp này, việc chọn nội dung giới thiệu phảiphù hợp, đảm bảo các yêu cầu giáo dục, không lạm dụng quá nhiều hiệu ứng đểtránh gây mất tập trung và cũng tránh nói quá nhiều Các yêu cầu về chất lượnghình ảnh và âm thanh rất cần được quan tâm
+ Phương pháp nghiên cứu nắm vững bài hát.
Trang 4Phương pháp nghiên cứu nắm vững bài hát là phương pháp giáo viên tìmhiểu về tác giả bài hát, nguồn gốc xuất xứ, nội dung bài hát để vận dụng có hiệuquả trong khi giảng dạy.
Qua việc nghiên cứu bài hát, giáo viên nắm được hoàn cảnh sáng tác, cấutrúc bài hát, nội dung, cái hay, cái đẹp của bài hát Từ đó, xác định nội dung truyềnđạt và giáo dục học sinh
Trong việc giáo dục tình cho học sinh về vai trò dân ca, phương pháp nàygiúp giáo viên tìm hiểu sâu hơn nội dung về dân ca, làm cho học sinh cảm nhậnđược nội dung cơ bản, phân biệt được các làn điệu dân ca
Trong việc nghiên cứu, tìm hiểu nội dung bài hát, tôi nhận thấy cần tìm hiểudựa trên những kênh thông tin chính thống, lưu ý nhất là tránh thu thập thông tinsai từ internet, thông tin thêu dệt từ người khác
+ Phương pháp dùng lời.
Dùng lời là phương pháp dùng ngôn ngữ để giới thiệu tên bài hát, tác giả, nóingắn gọn về nội dung, chủ đề bài hát nhằm giúp học sinh làm quen được với nộidung ý nghĩa của tác phẩm âm nhạc
Sử dụng phương pháp này giúp học sinh hiểu rõ nội dung của bài hát, nhữngtình cảm của tác giả gửi gắm trong bài hát Từ đó, cảm nhận sâu sắc về bài hát
Phương pháp này thường được sử dụng chủ yếu trong bước giới thiệu bài.Qua đó, giáo viên đề cập đến chủ đề dân ca và sơ lược về làn điệu, vùng miền dân
ca Giáo viên có thể giới thiệu thêm những nội dung về cuộc sống người dân trongbài dân ca, làm toát lên ý nghĩa của bài dân ca
Qua sử dụng phương pháp này, tôi nhận thấy giáo viên cần nói rõ ràng, súctích, đúng trọng tâm
- Các hình thức tổ chức dạy học.
+ Dạy học theo lớp
Dạy học theo lớp là hình thức dạy học truyền thống, cơ bản, lấy giáo viênlàm trung tâm Trong hình thức dạy này, giáo viên chủ yếu truyền thụ cho học sinhnhững kiến thức đã chuẩn bị sẵn bằng lời, phương tiện dạy học
Vận dụng:
- Giáo viên truyền đạt nội dung bài học
- Giáo viên nêu câu hỏi
4
Trang 5- Học sinh giơ tay hoặc giáo viên chỉ định học sinh phát biểu.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
Tóm lại, để giáo dục cho học sinh vai trò dân ca thông qua dạy học môn âmnhạc THCS, giáo viên có nhiều nội dung giảng dạy mang chủ đề dân ca, có nhiềuphương pháp và hình thức thực hiện Do đó, đối với từng bài học, tôi xây dựng nộidung giáo dục dân ca phù hợp, sử dụng kết hợp phương pháp và hình thức giảngdạy nêu trên để thực hiện
4.3- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Giáo án điện tử, âm
thanh trung thực, hình ảnh rõ nét và đủ màu sắc, trang phục truyền thống vùngmiền phù hợp
4.4- Các bước thực hiện giải pháp và cách thức thực hiện giải pháp trong các tiết dạy.
Sau khi thống kê bài học có nội dung dân ca, xác định các phương pháp vàhình thức thực hiện, tôi biên soạn các tiết dạy để tích hợp việc giáo dục vai trò của
dân ca Cụ thể như sau:
1 Tiết 5 Âm nhạc 6: Học hát bài Vui bước trên đường xa.
Trang 61.1 Nội dung giáo dục:
Bài hát " Vui bước trên đường xa " là bài hát Dân ca Nam Bộ theo điệu Lícon sáo Gò Công, do nhạc sĩ Hoàng Lân đặt lời mới
1.2 Phương pháp cần sử dụng:
- Phương pháp trực quan: chiếu ảnh hát dân ca Nam bộ
6
Trang 7- Phương pháp dùng lời: Bài hát “Vui bước trên đường xa” được tác giả dựatrên điệu lý con sáo Gò Công mà đặt lời mới Những sáng tác dựa trên âm hưởngdân ca là một lối sáng tác bài hát của người Nam bộ
1.3 Hình thức: Dạy học theo lớp
- Giáo viên truyền đạt nội dung bài hát
- Nêu câu hỏi: Tại sao cùng một làn điệu dân ca mà có những bài hát với ca
từ khác nhau?
Định hướng trả lời: Dân ca không có tác giả, lưu truyền trong dân gian nên
ca từ phong phú Chất liệu dân ca được nhiều tác giả sử dụng để sáng tác nên bàihát nên có những bài hát khác nhau cùng làn điệu dân ca
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
1.4 Kết quả:
- Các em hiểu sâu hơn về sự ra đời của các bài hát mang âm hưởng dân ca
- Qua các bài hát mang âm hưởng dân ca, các làn điệu dân ca quen thuộc trởnên mới mẻ, có sức thu hút
2 Tiết 14 Âm nhạc 6: Học hát bài Đi cấy.
Trang 82.1 Nội dung giáo dục:
- Bài hát "Đi cấy" là bài hát Dân ca tỉnh Thanh Hoá
- Là bài dân ca trong lao động Nội dung bài diễn tả công việc đi cấy lúa vànói lên sự vất vả của nhân dân trong lao động, mong muốn mưa thuận, gió hòa, giađình êm ấm
2.2 Phương pháp cần sử dụng:
- Phương pháp trực quan: chiếu ảnh hát dân ca Thanh Hóa
8
Trang 9- Phương pháp dùng lời: Giới thiệu tên, nội dung bài dân ca Thanh Hóa.Nhấn mạnh cách thể hiện sắc thái, tình cảm khi hát
2.3 Hình thức: Dạy học theo lớp
- Giáo viên truyền đạt nội dung bài học
- Giáo viên nêu câu hỏi
Nêu câu hỏi: Các em hiểu gì về dân ca?
Định hướng trả lời: Dân ca là bài hát do nhân dân sáng tác, được lưu truyềntrong dân gian Dân ca vùng miền khác nhau có những nét đặc trưng riêng
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
2.4 Kết quả:
- Các em dễ thuộc lời ca vì các em vừa học lời, vừa hiểu ý
- Hiểu được vai trò của dân ca trong lao động, đời sống tinh thần gắn liền vớisản xuất
3 Tiết 4 Âm nhạc 7: Học hát bài Lí cây đa.
Trang 103.1 Nội dung giáo dục:
Bài hát “Lí cây đa” là một bài hát dân ca Quan họ Bắc Ninh Vùng Bắc Ninh
là một cái nôi dân ca rất phong phú của Việt Nam Hội Lim là một lễ hội rất lớncủa Bắc Ninh
3.2 Phương pháp cần sử dụng:
- Phương pháp trực quan: chiếu ảnh hát dân ca quan họ Bắc Ninh
- Phương pháp dùng lời: Giới thiệu tên làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh,cách hát quan họ Bắc Ninh Quan họ Bắc Ninh gắn liền với Hội Lim
10
Trang 11- Hiểu được chỗ đứng của dân ca trong sinh hoạt lễ hội.
- Biết được sự phổ biết rộng rãi đến các vùng miền trong cả nước, phân biệtđược các bài hát thuộc các làn điệu dân ca khác nhau
4 Tiết 4 Âm nhạc 8: Học hát bài Lí dĩa bánh bò- Dân ca Nam bộ.
3.1 Nội dung giáo dục:
Lí là những khúc hát dân gian chiếm vị trí quan trọng trong sinh hoạt tinhthần của đồng bào Trung Bộ và Nam Bộ Đó là những ca khúc ngắn gọn, súc tích,cấu trúc mạch lạc, thường được hình thành từ câu thơ lục bát
Trang 123.2 Phương pháp cần sử dụng:
- Phương pháp dùng lời: Bài hát Lí dĩa bánh bò là bài hát được nhân dânsáng tạo từ câu thơ lục bát “Hai tay bưng dĩa bánh bò
Giấu cha, giấu mẹ, cho trò đi thi”
Với giai điệu vui tươi và lời ca hóm hỉnh, bài hát được lưu truyền rộng rãiđến ngày nay, đi vào lòng người
3.3 Hình thức: Dạy học theo lớp
- Giáo viên tập trung truyền đạt nội dung bài hát
- Nêu câu hỏi: Qua bài hát, các em cho biết nội dung bài hát nói lên điều gì.Định hướng trả lời: Lời bài hát gợi lên hình ảnh cô gái tốt bụng, thương anhhọc trò nghèo, nên giấu cha mẹ, mang đĩa bánh tới cho anh Nhưng với tìnhthương, cô gái vượt lên sự rụt rè để thực hiện mong muốn của mình
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
3.4 Kết quả:
- Các em dễ tập hát vì các em vừa học lời, vừa cảm thụ âm nhạc
- Hiểu được dân ca trong đời sống thể hiện một cách mộc mạc và chân thậttình cảm con người
5 Tiết 12 Âm nhạc 8: Học hát bài Hò ba lí- Dân ca Quảng Nam.
12
Trang 135.1 Nội dung giáo dục:
Dạy hát và giúp các em tìm hiểu về điệu hò
5.2 Phương pháp cần sử dụng:
- Phương pháp trực quan: Chiếu ảnh dân ca Quảng Nam
- Phương pháp dùng lời: Hò là một khúc dân ca, thường hát trong khi laođộng Hò để thúc đẩy nhịp độ lao động, để động viên cổ vũ, để giải trí khi làm việcmệt nhọc, để bày tỏ tình cảm với quê hương đất nước, với người thương… giảithích điệu hò thường có phần “xướng” và phần “xô” Nêu câu hát phần “xướng”,phần “xô” và cách hát
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
5.4 Kết quả:
- Các em dễ tập hát vì các em vừa học lời, vừa cảm thụ âm nhạc
- Hiểu được dân ca trong lao động có vai trò động viên, giải trí, bày tỏ tìnhcảm với người thương
6 Tiết 12 Âm nhạc 9: Học hát bài Lí kéo chài.
Trang 149.1 Nội dung giáo dục dân ca:
Thông qua lời ca, làn điệu dân ca, truyền đạt cho các em về sinh hoạt dân catrong lao động là niềm vui và là đặc trưng của người dân miền sông nước
9.2 Phương pháp cần sử dụng:
- Phương pháp trực quan: chiếu ảnh cảnh kéo lưới lên thuyền
14
Trang 15- Phương pháp dùng lời: diễn đạt điệu lí của người ngư dân thể hiện tình cảmvới biển như người bạn, động viên con người vượt qua khó khăn trong lao động
9.3 Hình thức: Dạy học theo lớp
Nêu câu hỏi: Các em hiểu thế nào về vai trò dân ca trong lao động
Định hướng trả lời: Dân ca thể hiện cái nhìn lạc quan và động viên con ngườitrong lao động, sản xuất, quên đi khó khăn, mệt nhọc
- Các phương pháp, hình thức thực hiện có thể được điều chỉnh bổ sung chophù hợp với từng giáo viên, học sinh
- Cơ sở vật chất hiện tại đáp ứng được yêu cầu về điều kiện, phương tiệnthực hiện
5- Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): không có.
6- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả 6 : Học sinh hiểu ý nhạc và dễ thuộc lời ca, cảm
6 Đánh giá lợi ích thu được theo hướng dẫn quy định tại điểm g khoản 1 Điều 5 của Thông tư số 18/2013/ BKHCN hướng dẫn thi hành một số quy định của Điều lệ Sáng kiến.
Trang 16thụ được âm nhạc, nhận thức được vai trò của dân ca trong đời sống tinh thần, nhậnbiết về dân ca các vùng miền một cách chính xác.
7- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có) 7 : Kết quả mang lại rõ rệt, phù hợp với yêu cầu bộ
môn và yêu cầu giáo dục chung, góp phần nâng cao ý thức xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực
8- Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu
có):
TT Họ và tên
Ngày tháng năm sinh
Nơi công tác (hoặc
nơi thườngtrú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Nội dung công việc hỗ trợ
Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng
sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật
Tam Kỳ, ngày 06 tháng 5 năm 2018
7 Đánh giá lợi ích thu được theo hướng dẫn quy định tại điểm g khoản 1 Điều 5 của Thông tư số 18/2013/ BKHCN hướng dẫn thi hành một số quy định của Điều lệ Sáng kiến.
16
Trang 17(Ban hành theo Quyết định số 32/2015/QĐ-UBND ngày 11 /11/2015 của UBND tỉnh)
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến:
Tác giả sáng kiến:
Đơn vị công tác (của tác giả sáng kiến):
Họp vào ngày:
Họ và tên chuyên gia nhận xét:
Học vị: Chuyên ngành:
Đơn vị công tác:
Địa chỉ:
Số điện thoại cơ quan:
DĐ:
Chức trách trong Tổ thẩm định sáng kiến:
NỘI DUNG NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ STT Tiêu chuẩn Điểm tối đa Đánh giá của thành viên tổ thẩm định 1 Sáng kiến có tính mới và sáng tạo (điểm tối đa: 30 điểm) (chỉ chọn 01 (một) trong 04 (bốn) nội dung bên dưới và cho điểm tương ứng) 1.1 Không trùng về nội dung, giải pháp thực hiện sáng kiến đã được công nhận trước đây, hoàn toàn mới; 30 1.2 Sáng kiến, giải pháp có cải tiến so với trước đây với mức độ khá; 20 1.3 Sáng kiến, giải pháp có cải tiến so với trước đây với mức độ trung bình; 10 1.4 Không có yếu tố mới hoặc sao chép từ các giải pháp đã có trước đây 0 Nhận xét: