SKKN Một số phương pháp dạy tốt môn Tin học lớp 4 ở trường tiểu học là một tài liệu bổ ích. SKKN đã được gửi đi dự thi cấp Quận và Thành phố, đạt giải cao và được tuyên dương. SKKN có nhiều thông tin hay và bổ ích, là tài liệu để các thầy cô và các bạn học sinh sưu tầm và học tập.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
MÃ SKKN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY TỐT MÔN TIN HỌC
LỚP 4 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Lĩnh vực/Môn : Tin học Cấp học : Tiểu học
NĂM HỌC: 2016 – 2017
Trang 2MỤC LỤC
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP
DẠY TỐT TIẾT TIN HỌC LỚP 4 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.
4
1 Ý nghĩa, vai trò của phân môn Tin học trong chương trình Tiểu học 4
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VIỆC HƯỚNG DẪN HỌC
SINH LỚP 4 HỌC TỐT TIẾT TIN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
CHƯƠNG III- NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
A.Mục tiêu của bài Tin học " Vẽ hình Elip - hình tròn" là:
2 Các hoạt động dạy học chủ yếu
A Kiểm tra bài cũ:
B Bài mới:
+ Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình elíp.
+ Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình tròn:
* Các kiểu vẽ hình E-líp
+ Hoạt động 3:Tìm hiểu các kiểu vẽ hình E-líp.
+ Hoạt động 4: Chơi trò chơi "Ai nhanh, ai khéo"
Trang 3PHẦN III: Kết luận và khuyến nghị 20
Trang 4PHẦN I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
* Tầm quan trọng của công nghệ thông tin:
Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ công nghệ thông tin đã tác động
lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội, hoà chung với phong trào thi đua sôi
nổi của ngành giáo dục “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”,Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và côngnghệ thông tin, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụngcông nghệ thông tin, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH, mởcửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng - thế giớinói chung
Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Nhà nước ta đã đưa môntin học vào trong nhà trường và ngay từ tiểu học học sinh được tiếp xúc với môntin học để làm quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin, tạo nền móng cơ sởban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo
* Tác dụng của công nghệ thông tin trong dạy và học ở bậc Tiểu học.
Môn Tin học ở bậc Tiểu học giúp học sinh có hiểu biết ban đầu về tin học
và ứng dụng của tin học trong học tập và đời sống; có khả năng sử dụng máy vitính trong việc học những môn học khác, trong hoạt động vui chơi giải trí nhằmnâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng với đời sống xã hội hiện đại Bướcđầu làm quen với cách giải quyết vấn đề có sử dụng công cụ tin học
Tuy nhiên phải thừa nhận một điều thực tế hiện nay, việc dạy môn Tinhọc ở bậc Tiểu học còn nhiều hạn chế và chưa đạt kết quả như mong muốn
Tin học là môn học tự chọn Là một giáo viên, hiểu được vai trò của minhtrong công tác giáo dục “ Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáodục”, giáo dục thế hệ trẻ trở thành những con người “ năng động, sáng tạo, cónăng lực giải quyết vấn đề” tôi luôn tự hỏi: Để các giờ Tin học thực sự là mộttiết học hay, kích thích được sự sáng tạo của học sinh, tôi luôn tạo cho các em sự
tò mò hứng thú cho các em trong giờ thực hành và cả giờ lý thuyết Mặt kháctrong các giờ tin học các em học sinh lớp 4 mặc dù đã nắm được một số bộ phậncủa máy tính, một số thuật ngữ thường dùng khi sử dụng máy tính Khi cần làmcác bài tập như soạn thảo văn bản, hoặc vẽ tranh trong trình vẽ Paint các emthực hành còn lúng túng, thao tác chưa chuẩn, nên kết quả học tập chưa cao.Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học môn Tin học nói chung và ởlớp 4 nói riêng Đây là một vấn đề đặt ra cho những ai quan tâm đến chất lượnggiáo dục, đặc biệt với giáo viên trực tiếp đứng lớp
Trang 5Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi luôn trăn trở suy nghĩ: " Làm thếnào để dạy tốt các tiết học Tin học? Làm thế nào để mỗi tiết Tin học đến với các
em học sinh một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, gây được niềm say mê học Tin học ởcác em"?
Từ những lý do trên tôi đã tìm tòi học hỏi bạn bè đồng nghiệp và qua thực
tế bảy năm giảng dạy tôi đã tìm ra được hướng dạy tốt các bài Tin học Tuynhiên trong khuôn khổ của đề tài này tôi không có tham vọng trình bày tất cảcác phương pháp dạy các bài Tin học Tôi chỉ xin trình bày một số kinh nghiệmcủa mình trong việc tổ chức hướng dẫn học sinh lớp 4 học tốt bài Tin học: " Vẽhình elip- Hình tròn"
Đề tài này nhằm giúp giáo viên tìm ra những phương pháp giảng dạy cóhiệu quả, phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh, tạo cho các em hứng thúhọc tập để học tốt Tin học Đồng thời giúp các em hình thành một số phẩm chất
và năng lực cần thiết cho người lao động hiện đại Sau khi nghiên cứu tôi đã tổchức dạy thực nghiệm tại lớp 4B trường Tiểu học
2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp giúp giáo viên tìm ra phươngpháp giảng dạy có hiệu quả phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh, tạo cho các em hứng thú học tập và lòng say mê với môn Tin học Đồng thời giúp các em hình thành một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho người lao động hiện đại
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
Do điều kiện và thời gian có hạn nên chúng tôi chỉ nghiên cứu đề tài này với những nhiệm vụ sau:
- Điều tra, nghiên cứu, tìm hiểu về thực trạng của việc dạy và học trong môn Tin học về “Một số phương pháp dạy tốt môn tin học lớp 4 ở trường Tiểu học”
- Nhận xét ưu điểm, khuyết điểm tìm ra những mặt hạn chế thường mắcphải của giáo viên và học sinh trong việc “Một số phương pháp dạy tốt môn tinhọc lớp 4 ở trường Tiểu học”
- Đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả trong việc dạy tinhọc ở lớp 4
4 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm :
Giáo viên và học sinh khối 4 của nhà trường, chỉ nghiên cứu thực trạng của việcdạy tin học ở lớp 4
5.Phương pháp nghiên cứu:
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Trang 6+ Đọc các tài liệu, sách báo, truy cập internet nói về các phương pháp nghiên cứu, phương pháp dạy tin học tiểu học”.
+ Tham khảo các bài viết của các tác giả đăng trên tạp chí giáo dục, truy cập internet tham khảo các SKKN của các bạn đồng nghiệp
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Nghiên cứu đọc tài liệu, giáo trình có liên quan đến vấn đề nghiên cứu bằngphương pháp phân tích làm cơ sở để giải quyết vấn đề, nhiệm vụ nghiên cứu
- Phương pháp quan sát sư phạm:
+Trao đổi với đồng nghiệp về những thuận lợi và những khó khăn trong việcsoạn giảng dạy học và cách sử dụng phương pháp mới hiện nay
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Phương pháp này giúp chúng tôi tổng kếtnhững kinh nghiệm của bản thân và đánh giá rút ra những cái mới có giá trị hỗtrợ thiết thực cho công tác giảng dạy trong môn này
- Nhóm phương pháp thử nghiệm sư phạm: Tổ chức triển khai thực hiện các giảipháp cải tiến để xem xét, đối chiếu với kết quả ban đầu có tiến bộ không, có phùhợp với ý đồ nghiên cứu không
Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi còn sử dụng phối hợpnhiều phương pháp khác như: tạo ra các trò chơi, các thủ thuật dạy thực hànhnhanh và chính xác
Qua nghiên cứu lý luận, thực trạng và đề ra một số biện pháp tổ chức,hướng dẫn học sinh lớp 4 học tốt tiết Tin học, đề tài tiến trình thử nghiệm và rút
ra kết luận và hiệu quả của các phương pháp trên qua các tiết dạy cụ thể trongnhà trường
6 Thời gian nghiên cứu:
Năm học 2016- 2017 Bắt đầu từ tháng 9 năm 2016 và kết thúc vào tháng
5 năm 2017
Trang 7PHẦN II – NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY TỐT TIẾT TIN HỌC LỚP 4 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.
1 Ý nghĩa, vai trò của phân môn Tin học trong chương trình Tiểu học.
Trong nhà trường, Tin học là một bộ môn có đặc thù riêng, gây trí tò mò ham
mê tìm hiểu với học sinh xong cũng không tránh khỏi gây ra những khó khăncho người học Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đào tạo của nước ta
đã có những bước tiến đáng kể Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướngphát huy tính tích cực học tập của học sinh đã được giáo viên tiểu học quan tâm
và thực hiện có hiệu quả
Xuất phát từ quan điểm " lấy người học làm trung tâm ", phương pháp dạy vàhọc đã có những thay đổi căn bản Người dạy không phải là người duy nhấtnắm giữ kiến thức và truyền đạt kiến thức mà chỉ là người hướng dẫn, người hỗtrợ, người cố vấn, người kiểm tra Người học không còn là người thụ động tiếpthu kiến thức mà là trung tâm của quá trình dạy học, chủ động sáng tạo trongquá trình học tập nhằm đạt được mục tiêu dạy học của mình Dạy tin học thìviệc đổi mới phương pháp dạy học là rất rõ ràng và quan trọng đặc biệt trongnhững tiết thực hành Từ những luận điểm trên việc các em học sinh trực tiếptham gia vào quá trình học tập, trực tiếp thực hành và sử dụng máy tính mộtcách tự nhiên và linh hoạt sẽ tạo được niềm vui, kích thích trí tò mò của các em.Mục tiêu dạy học môn Tin học ở bậc Tiểu học là nhằm giúp học sinh:
- Có hiểu biết ban đầu về tin học và ứng dụng của tin học trong học tập vàđời sống
- Có khả năng sử dụng máy tính trong việc học những môn học khác,trong hoạt động vui chơi giải trí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thíchứng với đời sống xã hội hiện đại
- Bước đầu làm quen với cách giải quyết vấn đề có sử dụng công cụ tinhọc
2 Mục tiêu chung của chương trình Tin học lớp 4.
* Về kiến thức:
Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản để các em nhận biết được
và phát triển kĩ năng về gõ bàn phím, sử dụng chuột, soạn thảo văn bản, và khaithác phần mềm, biết cách sử dụng một số chương trình ứng dụng như phần mềmsoạn thảo word, phần mềm học vẽ paint Học sinh bước đầu hình thành các yếu
tố cơ sở làm việc quy trình
Trang 8* Về kỹ năng:
Giúp các em hình thành một số kĩ năng ban đầu liên quan đến quy trìnhgiải quyết vấn đề bằng máy tính thông qua phần mềm ”Học toán với phần mềmcùng học toán 4”, và một số phần mềm học tập như phần mềm Logo
Rèn luyện cho các em tính kiên trì, sự đam mê khám phá máy tính và pháttriển khả năng sáng tạo cho học sinh
Biết sử dụng tương đối thành thạo những thao tác với chuột máy tính đểđiều khiển chuột vẽ những hình các em thích và một số hình được tạo bởi từnhững hình đơn giản, biết sử dụng các công cụ vẽ đã học, tìm tòi để vẽ đượcnhững hình mới nhờ phần mềm vẽ paint
* Về thái độ:
Định hướng cho các em học sinh khả năng khai thác phần mềm để phục
vụ cho việc học tập các môn học khác.Giáo dục cho học sinh tính kiên trì, ý thức
tự học và ham muốn tìm tòi hiểu biết khám phá máy tính Giúp các em có thái
độ nghiêm túc khi học và làm việc trên máy tính
3 Cấu trúc chương trình của phân môn Tin học lớp 4:
Nội dung dạy học Tin học lớp 4 bao gồm 7 chủ đề:
Bài 4: Vẽ hình Elip,hình trònBài 5: Vẽ tự do bằng cọ vẽ, bút chìBài 6 : Thực hành tổng hợp
Nội dung dạy và học phân môn Tin học lớp 4 tập trung vào ba chủ đềchính là học gõ bằng 10 ngón tay, học vẽ với phần mềm Paint và học soạn thảo.Việc học gõ 10 ngón, học vẽ và soạn thảo với mức độ kiến thức, kĩ năng được
Trang 9của các em Các em sẽ vận dụng phối hợp kĩ năng gõ bàn phím, sử dụng công cụ
vẽ hình trong paint, trình bày văn bản để vẽ hình đơn giản như vẽ hình chữnhật, hình elip, hình tròn
Trang 10CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY TỐT TIẾT TIN HỌC LỚP 4 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.
1 Một số đặc điểm dạy môn Tin học ở trường Tiểu học Tứ Hiệp:
1.1 Thuận lợi:
* Về phía học sinh:
Học sinh đã được làm quen với phân môn Tin học ngay từ ở lớp 3 Đây làmôn học kỹ thuật, các em được tự tay điều khiển máy tính, thực hành và khámphá với các phần mềm học tập khác nhau thì rất vui thích chính vì thế hầu hếtcác em đều thích học môn Tin học
* Về phía giáo viên:
Giáo viên được đào tạo những kiến thức cơ bản về Tin học để đáp ứngyêu cầu cho dạy và học môn tin học trong bậc Tiểu học Có trách nhiệm vớicông việc được giao, luôn tích cực học tập để nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ
* Phương pháp dạy học:
- Tuy môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn nhưng nhà trường đã tạo điềukiện để học sinh có thể học từ khối lớp 3, tạo điều kiện sắm sửa máy móc, trangthiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học
- Nhà trường đã trang bị đầy đủ sách giáo viên, sách giáo khoa, sách bàitập cùng học Tin học cho giáo viên
- Trường có trang bị đồ dùng dạy học với các trang thiết bị hiện đại như:Máy tính, máy chiếu Projecter
- Ban giám hiệu đã có sự quan tâm, tạo điều kiện trang bị thêm 13 bộ máy
vi tính mới cho phòng học Tin học, chỉ đạo giáo viên dạy tốt phân môn Tin họctrong nhà trường
1.2 Khó khăn:
- Nhà trường có một phòng máy vi tính gồm 21 máy để học sinh học nhưngchưa đủ về số lượng, một số lớp có số học sinh đông, mỗi ca thực hành có nhữngmáy phải 3 em ngồi cùng một máy nên các em không có nhiều thời gian để thựchành làm bài tập một cách đầy đủ, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập củahọc sinh dẫn đến kết quả học tập còn hạn chế
Đồ dùng cho môn Tin học còn thiếu Chỉ có sách giáo viên, sách học sinh
và vở bài tập
Đời sống kinh tế của địa phương cũng gặp nhiều khó khăn, còn một sốhọc sinh ở nhà chưa có máy vi tính
* Về phía học sinh:
Trang 11Hầu hết các em học sinh đều yêu thích phân môn Tin học nhưng phụ huynhlại xem nhẹ môn học này chưa quan tâm đến việc học tập cho con em nên kết quảhọc tập còn hạn chế Một số em khả năng tiếp thu chưa tốt nên ảnh hưởng đến kếtquả học tập
* Về phía giáo viên:
Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học nên chương trình và sự phân phối chương trình bước đầu có sự thống nhất
- Tuy có tham khảo những phương pháp dạy hiện đại nhưng chưa thật
sự hiểu và áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại
- Dạy rất tận tình nhưng cách truyền thụ cho các em còn nhiều lúng túng nên dẫn đến thiếu xót, phân bố thời gian không hợp lý
- Giáo viên chỉ nêu ra gợi ý sau đó cho các em thực hành chứ chưa thực
sự lắng nghe ý kiến các em
- Số lượng học sinh quá đông nên giáo viên khó bao quát lớp ( đặc biệtkhi học sinh thực hành)
- Khối lớp 4 có 184 học sinh được chia làm 4 lớp Phụ huynh học sinh chủyếu làm nghề nông, cuộc sống vất vả khó khăn, chưa quan tâm, đánh giá đúngmức việc học Tin học của các em Vì thế, việc dạy môn Tin học của giáo viên gặpkhông ít khó khăn:
2 Thực trạng của việc dạy - học môn Tin học:
- Chương trình Tin học lớp 4 được thực hiện trong 35 tuần ( 2 tiết/ tuần)
- Khi dạy Tin học, giáo viên làm người hướng dẫn cho học sinh lĩnh hộikiến thức Việc hướng dẫn đúng, sinh động sẽ mang lại hiệu quả cao Chính vìthế nghiên cứu chương trình, định hướng tổ chức giờ dạy là việc làm quan trọngkhi dạy Tin học
- Việc nâng cao giờ dạy môn Tin học là việc làm hết sức cần thiết để giáoviên bắt nhịp với việc đổi mới chung của Ngành giáo dục và cũng chính là đểhọc sinh chủ động trong học tập, tự chiếm lĩnh, tự tìm tòi kiến thức mới, trởthành những người năng động sáng tạo, làm bước đà để học sinh thích ứng với
sự phát triển của xã hội, của khoa học công nghệ
Trong giờ học nếu học sinh chỉ dựa vào sách giáo khoa thì khó có thể tựkhám phá, chiếm lĩnh kiến thức, các em chưa coi trọng môn học nên hiệu quảgiờ học không cao
Qua thăm dò ý kiến học sinh lớp 4B, tôi thu được kết quả như sau:
- 45% học sinh thích học
- 30% học sinh coi là môn học bắt buộc
- 25% học sinh không có ý kiến gì
Trang 12*Kết quả cụ thể là:
- Về kiến thức:
Chỉ có 2/3 số học sinh biết sử dụng biểu tượng hình elip để vẽ cáchình elip và hình tròn, số còn lại các em còn lúng túng chưa thao tác chuẩn cách
vẽ hình tròn ( vì muốn vẽ hình tròn các em cần phải giữ phím Shift trong khi kéo
thả chuột theo hướng chéo tới khi được hình các em muốn rồi thả nút chuột Chú ý thả chuột trước khi thả phím Shift).
- Về kỹ năng.
Hầu hết các em đều phân biệt được các công cụ vẽ nhưng chỉ có 2/3 sốhọc sinh sử dụng thành thạo các bước để vẽ hình elip - hình tròn; biết kết hợp vẽhình elip, hình tròn để vẽ hình minh hoạ hệ mặt trời theo mẫu Số còn lại các emcòn lúng túng, chưa sử dụng thành thạo
Xuất phát từ thực tế trên, tôi đã đi sâu nghiên cứu để tìm ra cách tổ chứchướng dẫn học sinh học tốt bài Tin học: " Vẽ hình Elip - hình tròn"
Năm học sau khi dạy khối lớp 4, tôi có dịp rút kinh nghiệm cho giờ dạy.Sau một thời gian suy nghĩ và nghiên cứu tài liệu, tôi thường nghiên cứu kĩ nộidung bài học trước mỗi giờ lên lớp để có cái nhìn tổng quát về nội dung chươngtrình giảng dạy môn học Ngoài ra tôi cũng tham khảo ý kiến của đồng nghiệp.Tôi đã tìm ra hướng đi đúng cho mình khi dạy bài này
Trước những thực trạng trên, tôi đã nghiên cứu để tìm ra những biện pháp
tổ chức, hướng dẫn học sinh học tốt tiết Tin học Tôi mạnh dạn nêu ra một sốkinh nghiệm nhỏ của mình để các bạn đồng nghiệp cùng thao khảo