Văn mẫu lớp 12: Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Tài liệu trình bày dàn ý phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà; Bài văn mẫu phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà. Mời các bạn và các em học sinh cùng tham khảo tài liệu phục vụ cho học tập, nâng cao kỹ năng làm văn của bản thân.

Dàn ý phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà

I Mở bài:

- Giới thiệu tác giả: Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp

- Giới thiệu tác phẩm: “Người lái đò sông Đà” trích từ tập tùy bút “Sông Đà” làmột trong những sáng tác tiêu biểu của Nguyễn Tuân sau cách mạng tháng Tám

II Thân bài:

* Khái quát chung

- Tác phẩm là kết quả của chuyến đi Tây Bắc của Nguyễn Tuân để kiếm tìm

“chất vàng thử lửa của thiên nhiên Tây Bắc” và “chất vàng mười đã qua thửlửa” của con người nơi đây

* Vẻ đẹp hung bạo của dòng sông

→ hiện ra trước mắt là một khúc sông Đà vừa sâu, vừa hẹp, vừa tối, vừa lạnh đủ

để bất kỳ ai đến đây cũng phải rùng mình sợ hãi

- Được miêu tả như những kẻ sẵn sàng đòi nợ

→ Nó có thể gây ra rất nhiều nguy hiểm mà con người không thể nào lườngtrước được

+ Hút nước

- Nhìn từ xa những cái xoáy nước trên sông giống như cái lúm đồng tiền trên

má cô gái, có thể lôi tuột một cái thuyền xuống đáy sông và đánh cho tan xác

- Những cái hút nước như những cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bịlàm móng cầu

- “Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”

→ Ngòi bút sắc sảo của Nguyễn Tuân khiến người đọc cảm giác như đang đượcxem một bộ phim hành động hấp dẫn nhưng cũng vô cùng đáng sợ

+ Thác nước

- Tiếng thác nghe như là “oán trách”, nghe như là “van xin”, “khiêu khích”,

- “Thế rồi nó rống lên”,so sánh tiếng thác sông Đà giống như tiếng của mộtngàn con trâu mộng đang lồng lộn để phá tuông sự bủa vây của rừng lửa.

→ sự giữ dội của nước sông

+ Đá

- “cả một chân trời đá” → đá sông Đà nhiều vô kể

- từng tảng đá mặt hòn nào trông cũng “ngỗ ngược”, “nhăn nhúm”, “méo mó”

- Rồi chúng còn vây thành một thạch trận giống như một trận đồ bát quái trênsông Đà

→ sông Đà giống như kẻ thù số một của con người

* Vẻ đẹp trữ tình của sông Đà

- Sông Đà “tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiệntrong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mùkhói núi mèo đốt nương xuân”

- Không chỉ đẹp ở dáng hình mà còn đẹp ở màu nước: mùa xuân dòng xanhngọc bích, thu sang nước sông chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa

- Bờ bãi sông Đà thì mênh mang, trải dài “bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồnchuồn bươm bướm sông Đà”

- So sánh vô cùng gợi cảm khi miêu tả dòng sông “bờ sông hoang dại như một

bờ tiền sử”, “bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”

→ Những câu văn miêu tả vẻ trữ tình, thơ mộng của sông Đà đã tạo nên mộtđoạn văn giàu chất thơ

* Đánh giá

- Bằng vốn hiểu biết sâu rộng cùng tài năng miêu tả sắc sảo → đưa người đọc đihết từ sợ hãi này đến bất ngờ khác khi miêu tả hai vẻ đẹp hung bạo và trữ tìnhcủa sông Đà

III Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị của tác phẩm

Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà - Mẫu 1

Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân là bút ký đặc sắc, là kết quả của chuyếnthâm nhập thực tế vùng sông Đà 1958 – 1960 của nhà văn, in trong tập bút kýSông Đà Cảm hứng gắn bó với mảnh đất và con người Tây Bắc đã in đậmtrong hình ảnh người lái đò nghệ sĩ và con sông Đà vừa hùng vĩ vừa nên thơ

“Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc.

Khi lòng ta đã hóa những con tàu Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu.”

(Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên)

Trong những ngày tháng cả nước rộn ràng lên đường theo tiếng gọi của “tâmhồn Tây Bắc” để xây dựng lại một miền quê của Tổ quốc, có biết bao nhà văn,nhà thơ đã thực hiện quá trình lột xác để đến với cách mạng Một trong nhữngnhà nghệ sĩ yêu nước ấy là Nguyễn Tuân – cây độc huyền cầm của nền văn học

đến với Tây Bắc qua tùy bút Người lái đò sông Đà – một tác phẩm thể hiện rõnét và sâu sắc phong cách nghệ thuật độc đáo của ông.

Đến với nghệ thuật, đối với Nguyễn Tuân là đến với sự tìm tòi và sáng tạo, bởi

vì “nhà văn là người sáng tạo lại thế giới” Nguyễn Tuân sợ mình của ngày hômnay giống với mình của ngày hôm qua, sợ sự trùng lặp tầm thường Chính vì thế,ông đã lấy “chủ nghĩa” xê dịch “làm đề tài cho tác phẩm, làm mục đích chocuộc đời mình Sống là để đi, để tìm hiểu những điều mới lạ

Trước cách mạng, một mình với chiếc vali, Nguyễn Tuân đã bôn ba trên nhiềumiền quê đất nước nhưng với tâm trạng của kẻ “thiếu quê hương”, bất mãn vớicuộc đời Đó cũng là tâm trạng chung của thời đại Sau cách mạng, ông cũngxuôi ngược nhiều nơi nhưng với tinh thần của người yêu quê hương xứ sở,muốn góp phần vào công cuộc xây dựng Tổ quốc

Chính nhà văn đã từng nói đến Tây Bắc là để “đi tìm cái thứ vàng mười củamàu sắc song núi Tây Bắc, và nhất là cái thứ vàng mười mang sẵn trong tâm trítất cả những con người ngày nay đang nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựngcho Tây Bắc thêm sáng sủa tươi vui và bền vững” Với tình yêu quê hương sâunặng và bầu nhiệt huyết sôi nổi ấy, Nguyễn Tuân đã sử dụng uyển chuyển, tinh

vi vốn ngôn ngữ phong phú của mình để viết nên những tờ hoa thơm thảo vềcon người và thiên nhiên của miền sông núi này…

Tác giả hay đi tìm cảm giác mạnh cho các giác quan Vì vậy, những trang văncủa ông thường mang theo âm điệu của những trận cuồng phong, bão tố Nhưngkhông vì thế mà chúng mất đi nét dịu hiền, thơ mộng Qua ngòi bút NguyễnTuân, sông Đà hiện lên vừa hung bạo nhưng cũng vừa trữ tình Nó mang tâmđịa xảo quyệt của thứ kẻ thù số một, có thể cướp đi mạng sống của bất cứ kẻnào lỡ sa chân vào “thạch trận”…”Nước sông Đà reo như đun sôi lên một trăm

độ…đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông” và khi thấy chiếcthuyền nào nhô vào thì chúng “nhổm cả dậy để vồ lấy”…

Nhưng cái hung hãn dữ tợn ấy vẫn không làm mất đi được nét trữ tình ở sông

Đà Miêu tả con sông ở những đoạn xuôi dòng, ngòi bút Nguyễn Tuân bỗng trởnên mềm mại, uyển chuyển, mang đậm chất thơ “Con sông Đà tuôn dài nhưmột áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nởhoa ban, hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn khói núi Mèo đốt nương xuân”…

Trên con sông ấy, ông lái đò xuất hiện, dữ dội và phi thường Trong cuộc chiếnđấu “một mất, một còn” với thác nước, tác giả cho ta thấy được cái tài hoa, trídũng tuyệt vời của ông lái Người lái đò sông Đà là hiện thân của tác giả, chỉthích lao vào những cuộc chiến đấu nguy hiểm với thác nước dữ dội mà không

ưa xuôi thuyền trên dòng sông êm ả…

Giọng văn Nguyễn Tuân thật tự nhiên và phóng túng khi miêu tả hai trạng tháiđối lập của cùng một sự vật Sông Đà vừa trữ tình vừa hung bạo, vừa là “kẻ thù ,vừa là “cố nhân” Dưới ngòi bút tác giả, con sông không chết cứng mà vận độngmột cách mạnh mẽ, sôi nổi bằng những từ ngữ gợi hình ảnh, tác động mạnh vàogiác quan người đọc

Ông lái đò cũng thế cũng xuất hiện một cách sinh động, rõ nét và sắc sảo… Đốivới Nguyễn Tuân, “đã là văn thì trước hết phải là văn” Văn phải đẹp, phải trauchuốt Cái đẹp ấy đã chi phối cách nhìn của tác giả trên toàn bộ tác phẩm Conngười và sự vật, qua ngòi bút Nguyễn Tuân, đều được khai thác trên phươngtiện mĩ thuật và tài hoa nghệ sĩ

Nét đẹp sông Đà là một công trình dày công sáng tạo của tạo hóa Nó vừa hùng

vĩ vừa nên thơ Nó đẹp từ dáng dấp đến màu sắc Cái áng tóc trữ tình của người

cũng thế “Mùa xuân dòng xanh ngọc bích”, “Mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín

đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa”

Con sông ấy đối với tác giả không chỉ đơn thuần là một cảnh đẹp thiên nhiên mà

nó thật gợi cảm Nó gây nên nỗi nhớ da diết cho những ai đã từng một lần gặp

gỡ rồi lại đi xa Gặp lại sông Đà, tác giả cảm thấy tâm hồn lâng lâng vui sướngnhư gặp lại cố nhân “Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kìmưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng”

Và trong cái đẹp đẽ, thơ mộng của đất trời thiên nhiên, con người xuất hiện nhưmột nghệ sĩ tài hoa Ông lái điều khiển con thuyền một cách chủ động và thuầnthục Ông bao giờ cũng đứng trên thác sóng dữ dội mà bắt chúng phải qui hàng

“Nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, bámchắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đườngchèo về phía cửa đá ấy” Nguyễn Tuân miêu tả hình ảnh ông lái điều khiểnchiếc thuyền cứ như một nhạc sĩ đang kéo đàn violon

“Người lái đò sông Đà” là một bước chuyển lớn trong phong cách Nguyễn Tuân.Trước cách mạng, nhà văn thường đi tìm đề tài cho tác phẩm bằng cách quay vềvới quá khứ, với một thời vang bóng đã qua Nhân vật của Nguyễn Tuân lànhững Huấn Cao, quản ngục mang tâm trạng của kẻ “nào biết trên đầu có ai”.Nhân vật “vang bóng một thời” là những vị anh hùng ngang dọc, “khinh bạcđến điều” Nhưng sau cách mạng, Nguyễn Tuân đã tìm thấy chất tài hoa nghệ sĩ

ở những con người lao động hết sức bình dị, gần gũi

Huấn Cao giờ đây đã lùi vào dĩ vãng chỉ còn đây một ông lái đò cả đời gắn bóvới công việc, với cuộc sống Hình ảnh ông lái lênh đênh trên sóng nước, chiếnđấu với tử thần bằng cây sào bé nhỏ gây xiết bao xúc động trong lòng người đọc.Nguyễn Tuân đã trao tặng ông chiếc huy chương anh hùng lao động trên ngựcnhư một niềm hãnh diện thiêng liêng Ông lái xuất hiện trước mắt chúng ta như

những người nghệ sĩ tài hoa trí dũng song toàn Miêu tả hình ảnh người đờithường lái đò, Nguyễn Tuân đã thể hiện tấm lòng trân trọng, cảm phục nhữngcon người góp phần vào công cuộc xây dựng Tổ quốc.

Trong việc tái hiện lại hình ảnh sông núi Tây Bắc và người lái đò, Nguyễn Tuân

đã kết hợp nhiều phương tiện của nhiều ngành nghệ thuật: hội họa, điêu khắc,điện ảnh, âm nhạc… Mọi vật, mọi sự như hiện ra trước mắt ta sừng sững vàsinh động “Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả một chân trờiđá” Âm thanh sóng vỗ vào đá, vào mạn thuyền, sóng dậy lên thành thác núi,

“một anh bạn quay phim táo tợn…đã dũng cảm ngồi vào một cái thuyền thúngtròng trành” rồi lao xuống “đáy hút sông Đà” để quay phim…

Tất cả những gì nhà văn viết ra, những gì nhà văn tưởng tượng và sáng tạo nênđều như được dựng lại trước người đọc Tiếp xúc với tác phẩm Người lái đòsông Đà của Nguyễn Tuân, ta như đang đứng trước con sông ấy, chứng kiếncuộc vật lộn giữa ông lái với thác nước, chứng kiến từng đoạn sông dữ tợn, lởmchởm những đá ngầm, đá nổi và cả những đoạn sông êm ả, trữ tình

Trong đoạn văn, Nguyễn Tuân dùng cả những kiến thức về quân sự, võ học…Cuộc chiến đấu giữa người lái với thạch trận sông Đà diễn ra thật hấp dẫn, li kì:

“Mặt nước hò la”, sóng nước “đá trái mà thúc gối vào bụng và hông thuyền”

Nó “bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình ra”…Tất cả những từ ngữ và hình ảnh mang đậm nét “quân sự, võ thuật” ấy như gợilại trước mắt ta quan cảnh một cuộc hỗn chiến nguy hiểm, đầy hồi hộp hấp dẫn.Nguyễn Tuân từng được mệnh danh là nhà văn của sự tài hoa và uyên bác.Nguồn tri thức khổng lồ của ông về lịch sử, khoa học, địa lí, sinh học… thườngđược tuôn trào dào dạt trong tác phẩm Với Người lái đò sông Đà, tác giả đã đưa

địa danh được tác giả nhắc đến trong tác phẩm như Tà Mường Vát, Sơn La, HátLoóng… Tất cả, tất cả chứng tỏ sự hiểu biết rất rộng và rất sâu của tác giả khiviết về sông Đà…

Khả năng diễn đạt và vốn ngôn ngữ của Nguyễn Tuân thật phong phú Mỗi từngữ khi đưa vào câu văn dường như đã được chắt lọc, gọt giũa cẩn thận Ông đãsáng tạo nên nhiều từ ngữ mới lạ, độc đáo Giọng văn đôi khi có vẻ thô kệch,dàn trải nhưng lại hết sức cô đúc và tự nhiên Nguyễn Tuân không những viếtnên những trang văn đầy tài hoa và lịch lãm mà ông còn sáng tạo nên nhữngtrang thơ cho đời Đọc những dòng viết về con sông Đà trữ tình, ta không khỏingỡ ngàng, ngạc nhiên trước giọng văn êm ái, dịu dàng như thơ của NguyễnTuân

Viết về người lái đò sông Đà, viết về một vùng quê hương Tổ quốc, NguyễnTuân đã thể hiện nguồn xúc cảm yêu thương tha thiết đối với người lao động vàthiên nhiên đất nước Sông Đà càng đẹp, càng sinh động, ông lái càng anh dũng,ngoan cường trong công việc ta càng thấy được tấm lòng nhân đạo sâu sắc củanhà văn – Người lao động trong tác phẩm

Nguyễn Tuân thật bình dị từ công việc đến hình dáng, cách ăn nói Nhưng ông

ta lại là người anh hùng trước mắt Nguyễn Tuân Nhà văn đã phát hiện ra trongcon người bình dị ấy chất nghệ sĩ tài hoa, dám đương đầu với sóng to gió lớn đểchèo chống con thuyền qua sông Ông lái hiện lên trong tác phẩm là người laođộng hăng hái, quên mình vì công việc

Cuộc sống quanh ta vốn dĩ rất tầm thường, cũ kĩ Ngày lại qua ngày, mây vẫnbay và gió vẫn thổi…nhưng chính nhà văn là người mang lại cho ta một thế giớimới, tinh khôi, kì diệu Nguyễn Tuân cũng là một nhà văn, một người góp phầnsáng tạo lại thế giới Văn chương của Nguyễn Tuân đã mang đến cho chúng ta

một chân trời huyền bí riêng biệt, hấp dẫn và độc đáo Đó là chân trời của cáiđẹp, của sự tài hoa và uyên bác…

Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà - Mẫu 2

Với bài kì nổi tiếng “người lái đò sông Đà” – rút từ tập “tùy bút sông Đà” xuấtbản năm 1960, Nguyễn Tuân muốn xưng tụng ông lái đò tài hoa trì dựng trênsông thiên nhiên bạo liệt, và ngôn ngữ Nguyễn Tuân lại hùa nhau xưng tụng tácgiả của nó như một ông tài bậc thầy lèo lái con thuyền chữ trên dòng sông Thikhông kém thác ghềnh Chính từ áng kỳ này, người nghệ sĩ vốn nổi tiếng tài hoauyên bác từ trước cách mạng tháng 8 nay lại có dịp trổ ra một phong cách nghệthuật đầy góc cạnh thú vị trước 1 cuộc sống đã đổi thay Tác phẩm đã khắc hoạ

vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữ tình của con sông Đà và ca ngợi người lái

đò giản dị mà kì vĩ trên dòng sông

Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn của dân tộc, một nghệ sĩ tài hoa suốt đời đi tìm,

và tôn vinh cái đẹp Ông có vị trí quan trọng và đóng góp không nhỏ đối với vănhọc hiện đại: thúc đẩy thể tùy bút, bút kí văn học đạt tới trình độ nghệ thuật cao,làm phong phú thêm ngôn ngữ văn học dân tộc, đem đến cho nền văn xuôi hiệnđại một phong cách nổi bật, tài hoa và độc đáo

Với chất tài hoa tài tử sẵn có trong một tâm hồn nghệ sĩ yêu cái đẹp, một bộ ócuyên bác và lối hành văn cầu kì, độc đáo, Nguyễn Tuân gây ấn tượng với ngườiđọc bởi những tác phẩm cực đẹp Đối với ông, đã đẹp là phải đẹp đến toàn mĩ,

đã dữ dội là phải dữ dội đến khác thường, đến tột đỉnh Và trong một chuyến đigian khổ và đầy hào hứng đến vùng Tây Bắc rộng lớn, xa xôi, ông đã tìm thấycho mình một “nàng thơ” hoàn mĩ: sông Đà với hai “thái cực” mâu thuẫn đến

mê hoặc: hung bạo, dữ dội mà trữ tình, đẹp đẽ

Sự hung bạo của Đà giang đã được Nguyễn Tuân thể hiện một cách rất tài tìnhtrong tác phẩm Viết về Đà giang, ngòi bút của Nguyễn Tuân vô cùng phóngtúng, thoải mái bởi “Người lái đò sông Đà” được viết bằng thể loại tùy bút Ôngchẳng khác nào một nhà quay phim lão luyện Có khi ống kính của nhà văn tiếpcận con sông Đà từ phía viễn cảnh Từ trên cao, Nguyễn Tuân nhìn thấy consông Đà dài ngoằn ngoèo như một sợi dây thừng.

Có đôi lúc, ống kính của nhà văn lia vào để quay cận cảnh từng quãng sông hẹp,cắt từng đoạn sông để mô tả cái sự hung bạo của những đoạn sông với hình ảnh

“đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặttrời.” Thậm chí có những đoạn “vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cáiyết hầu Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách

Có quãng con nai con hổ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia” Ấn tượng hơnnữa là việc “ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấylạnh, cảm thấy mình như đang ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khungcảnh cửa sổ nhà nào ở tầng nhà thứ mấy vừa tắt phụt đèn điện Và phong cáchđộc đáo của Nguyễn Tuân còn được thể hiện qua góc nhìn điện ảnh được sửdụng để cảm nhận, tạo cho người đọc một ấn tượng về vẻ đẹp của sự hùng vĩ

mà thiên nhiên Tây Bắc đã mang lại

Những quãng ghềnh thác hãy còn đáng sợ ở cái dữ dằn của gió – nước: quãngmặt ghềnh Hát Loong, dài hàng cây số, gió phối hợp với nước, với đá, với sóngtạo nên những cơn xoáy thật kinh hãi: “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô giócuồn cuộn luồng gió ghùn ghè suốt năm suốt tháng như lúc nào cũng đòi nợxuýt” Cái dữ dội, hung bạo của ghềnh thác được mô tả thành công và sinh độngnhư đang hiện hữu trước mắt người đọc bởi nghệ thuật tài tình của NguyễnTuân với hàng loạt các động từ mạnh, câu văn nhiều dấu phẩy liên tiếp tạo nên

sự liệt kê trùng điệp của hành động “sô” và phần nào dựng nên nhịp điệu hối hả,

dồn dập vừa như cái dữ dội, mạnh bạo của dòng nước mà còn như tiếng tim đậpcủa người đi trên sông.

Như vậy rõ ràng ở nơi ấy lòng sông rất hẹp, độ dốc của con thác rất cao, nhiềuluồng chết, vực xoáy Viết về con sông Đà hung bạo, tác giả sử dụng những câuvăn rất ngắn, huy động chủ yếu kiến thức võ thuật và quân sự để miêu tả sự vậnđộng của dòng nước Ông cũng cảm nhận con sông bằng nhiều giác quan đểkích thích trí tưởng tượng của độc giả bạn đọc Bởi vậy, con sông Đà hiện lên làmột nhân vật có tính cách và cả ngôn ngữ

Ta còn thấy Nguyễn Tuân tập trung vào miêu tả sự hung bạo của Đà giang ởnhững hút nước với cách liên tưởng vô cùng táo bạo Ở những cái hút nướcgiống như những cái giếng bê tông người ta thả xuống để chuẩn bị làm móngcầu: “trên những cái hút nước ấy cũng đang quay lư lừ những cánh quạ đàn”.Nước ở đó cứ “thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”, có lúc lại nghe rờn rợn nhưtiếng “rót dầu sôi” Sông Đà không khác gì một loài thú dữ đầy ranh mãnh, chựcchờ vồ lấy những chiếc thuyền mỏng manh “Cho nên không một chiếc thuyềnnào dám men gần cái hút nước ấy…

Bè gỗ nghênh ngang qua đây vô ý là bị hút nước đó lôi tuột xuống, có chiếcthuyền bị nó giồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm dưới lòng sôngđến mười phút sau, mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới” Những so sánh, vívon “như cửa cống bị sặc”, “như cái giếng bê tông”… đầy gợi hình, gợi cảmcủa tác giả gây cảm giác rất mạnh làm cho người đọc như nghe thấy, nhìn thấycận cảnh cái hung dữ của sông Đà mà thót tim lại Thế nhưng, giống như đangcùng người đọc ngồi cùng một chiếc thuyền qua sông, Nguyễn tuân lại đưangười đọc đến những cái ghê rợn hơn nữa của dòng sông Đà

thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích,giọng gằn mà chế nhạo Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộngđang lồng lộn giữa rừng vầu, rừng tre nứa nổ lau, đang phá tuông rừng lửa, rừnglửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bừng bừng” Ở đoạn văn này, tác giả đãhuy động rất nhiều biện pháp nghệ thuật như nhân hóa, liên tưởng, so sánh, sửdụng hàng loạt động từ mạnh khiến hình ảnh sông Đà thật ghê rợn như mộtnhân vật mang tâm địa hiểm ác với cái kiểu khôn khéo, ranh ma.

Tiếp đến là sự hung bạo, dữ dằn của đá sông Đà, đó là những cửa tử đang maiphục ẩn nấp để gieo rắc kinh hoàng cho người lái đò Bằng tri thức sâu rộng vềquân sự, võ thuật, thể dục, thể thao và điện ảnh, Nguyễn Tuân đã phác họa nênmột cuộc chiến đầy gay cấn như một quyển binh pháp về đánh trận trên sông Đà

Đá ở đây được chia thành ba tuyến và năm cửa, bốn cửa tử và duy nhất chỉ mộtcửa sinh

Lòng sông thì trắng xóa làm nổi bật những tảng đá đang bày thế trận, tảng nào,hòn nào “trông cũng ngỗ nghịch và như những vị tướng”, “có vị trông oaiphong lẫm liệt”, “có vị thì như đang hất hàm bắt cái thuyền phải xưng tên xưngtuổi trước khi giao chiến” Có vị “lại lùi về một chút và thách thức cái thuyền cógiỏi thì tiến gần vào”

Con thác khúc sông này mới độc áo, xảo quyệt làm sao! Nó như đang mai phục

để rồi đột nhiên nhổm cả dậy vồ lấy con thuyền nơi khúc sông ngoặt, khi thì nólại tỏ ra sơ hở để dụ con thuyền vào rồi bất ngờ quay lại đánh quật vu hồi Khiđánh giáp lá cà tì nó đâm thẳng vào hông ông lái đò, bẻ gãy cán chèo, rồi đá tráithúc gối vào bụng, giở đủ đòn âm, đòn tỉa, rồi túm lấy thắt lưng đòi lật ngửabụng ông lái đò trên trận nước Nó vừa đánh vừa reo hò la hét vang động cả mộtvùng sông nước hoang vu

Đồng thời, khi viết về dòng sông, Nguyễn Tuân đã bộc lộ rõ mình là một nhàvăn với tình yêu quê hương đất nước tha thiết bởi trong văn chương nghệ thuật,viết về sông núi là viết về giang sơn mà viết về giang sơn là viết về Tổ quốc.Đây là tình yêu nhất quán trong cuộc đời cầm bút của nhà văn Trước cáchmạng, tình yêu quê hương Tổ quốc của Nguyễn Tuân được bộc lộ một cáchthầm kín thông qua tác phẩm “Thiếu quê hương”.

Không chỉ dừng lại ở đó, ngòi bút của Nguyễn Tuân còn tập trung vào để miêu

tả cái vẻ đẹp lãng mạn, thơ mộng của dòng sông Đà, nhất là đoạn sông ở phần

hạ lưu Người yêu văn nhận thấy Đà giang hiện lên qua ngòi bút của NguyễnTuân thơ mộng, lãng mạn, trữ tình, vô cùng kiều diễm

Nếu ở đoạn văn trên, Nguyễn Tuân miêu tả con sông Đà hung bạo với nhữngkiến thức nền chủ yếu là quân sự hay võ thuật cùng những câu văn ngắn, nhiềuđộng từ, nhiều thanh trắc thì đến đoạn văn này, Nguyễn Tuân chủ yếu sử dụngkiến thức du lịch, kiến thức lịch sử, kiến thức văn học với câu văn vươn dài ranhư nhịp chèo khoan thai của thuyền tôi trôi trên sông Đà Nếu để ý, người yêuvăn hẳn sẽ nhận thấy có đến mười bốn câu văn Nguyễn Tuân kết thúc toàn vớithanh bằng để tạo cảm giác mênh mang mềm mại

Cái đẹp của sông Đà, mà cũng có lẽ cũng là nét đẹp trong tâm hồn NguyễnTuân, hiện lên mỗi khác qua mỗi góc nhìn khác nhau Khi nhà văn bay tạtngang sông Đà, từ trên cao nhìn xuống con sông, điều đầu tiên nhìn thấy lạichính là hình dáng như “cái dây thừng ngoằn ngoèo”, sau đó là “từng nét sôngtãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây” rất tinh tế và ngưng đọng lại hình ảnh

“sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mâytrời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèođốt nương xuân”

Và những lần sau nữa, khi Nguyễn Tuân “nhìn say sưa làn mây mùa xuân baytrên sông Đà” hoặc lúc xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nướcsông Đà”, ông thấy dòng sông hiện lên như một mỹ nhân hiền dịu đầy xuân sắcvới bao màu sắc biến đổi diệu kì: “mùa xuân dòng xanh ngọc bích”, “mùa thunước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa” Consông tươi đẹp, sinh động biết bao chứ không phải là con sông đen như “thực dânPháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tâyláo lếu”.

Và con sông Đà lại đẹp một kiểu khác nữa, khi Nguyễn Tuân dẫn người đọc đixuyên rừng đến Ông đã gọi sông Đà đến ba lần tiếng “cố nhân” Nguyễn Tuân

ấn tượng với cái màu loang loáng của mặt nước như trẻ con nghịch chiếu gươngvào mắt mình rồi bỏ chạy” Và ông bất chợt phát hiện trong cái lấp lánh ấy

“sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há DươngChâu” Bờ bãi sông Đà rập rờn bay bao chuồn chuồn bươm bướm

Nhà văn vui sướng đắm say khi hội ngộ cùng con sông Nỗi niềm ấy được ông

ví von như niềm vui khi thấy cái “nắng giòn tan sau kì mưa dầm”, “như nối lạichiêm bao đứt quãng” – cái nắng sưởi ấm tình cảm thân thương, gần gũi của tácgiả trong cảm giác “đằm đằm ấm ấm như gặp lại cố nhân”

Một lần nữa khi thuyền trôi ven bờ, tác giả đã phát hiện được thêm bao nhiêu vẻđẹp gợi cảm của con sông Gây ấn tượng đầu tiên với người nghệ sĩ là sự tĩnhlặng nhẹ nhàng: “Hình như từ đời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng

tờ đến thế mà thôi” Con sông bây giờ không hẳn chỉ là của hiện tại, nó trôingược về quá khứ xa xưa với sự so sánh, liên tưởng đầy bất ngờ của tác giả:

“Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử

Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa” Càng đọc, ta càng cócảm giác như tác giả đã nhập thân làm một với cỏ cây sông nước, như say sưa

mê đắm với không gian nơi đây để cho hiện dần lên trước ống kính bao vẻ đẹpsinh động: đó là “nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa”, là “cỏ gianh đồinúi đang ra những nõn búp”, là “một đàn hươu vùi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫmsương đêm” Đằng sau những dáng vẻ, những thực thể, màu sắc ấy, người tacòn thấy một sức sống ngồn ngộn, tươi mới, trẻ trung đang ẩn nấp, đang ngầmsinh sôi, chuyển động.

Kì ảo hơn nữa là khi nhà văn như đã nghe được tiếng nói của chú hươu: “thơngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương” cũng như dòng sông “đang lắng nghenhững giọng nói êm êm của người xuôi” Và từ hiện tại, ông mơ ước đến tươnglai nghe một “tiếng còi sương” hoặc “thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp-

lê của một chuyến xe lửa đầu tiên” hòa nhập cùng dòng sông “lững lờ như nhớthương”

Có thể nói tâm hồn nhà văn như vỗ cánh cùng ước mơ sông Đà đẹp tươi hơntrong ngày mới dựng xây Càng về cuối bức tranh, sông Đà càng đẹp và sốngđộng với “áng cỏ sương”, rồi “đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụngtrắng như bạc rơi thoi” và “tiếng cá đập nước sông đuổi mất đàn hươu vụt biến”.Cảnh thiên nhiên cứ mở rộng dần bằng vẻ đẹp vừa hiện thực vừa biến ảo trongcái nhìn đắm mình trong thơ mộng của nhà văn

Ta còn thấy hai nghệ thuật nhân hóa và so sánh được Nguyễn Tuân sử dụng mộtcách rất nhuần nhụy Ông cảm nhận con sông Đà và so sánh nó, ví von nó nhưmột áng tóc của người thiếu nữ vô cùng lãng mạn, trữ tình, mĩ lệ: “như một ángtóc trữ tình”… Đây được xem như đoạn thơ đẹp nhất trong tùy bút “Sông Đà”.Đọc xong “Người lái đò sông Đà”, gấp lại trang sách đã lâu nhưng những câuvăn đẹp như những vần thơ ấy vẫn giăng mắc, ở trọ mãi trong tâm hồn của mỗingười yêu văn

Nhà văn đã để cho dòng cảm xúc dào dạt thốt lên thành lời đối thoại im lặng vớithiên nhiên, bờ bãi ven sông, dường như con người muốn hòa vào cùng cảnh vật,

để chiêm ngưỡng vẻ đẹp đầy sức cuốn hút của dòng sông Ngòi bút nhà văn đếnlúc này mới thật sự tung hoành trong sự say sưa khám phá cội nguồn, kể về lịch

sử dòng sông gắn với cuộc sống và con người Tây Bắc, những người đã đónnhận những tặng vật hào phóng của sông Đà

Cảm xúc từ thực tại của Nguyễn Tuân còn khơi nguồn cho những mơ ước mangtính dự báo về tương lai, biến sức mạnh của dòng sông trái tính trái nết thànhnguồn thủy điện dồi dào Rõ ràng, thực tại cuộc sống mới đã giúp cho NguyễnTuân có những dự cảm chính xác, có niềm tin vững chắc vào những con ngườiđang xây dựng một chế độ mới, đem lại sinh khí mới cho cuộc sống ở sông Đà.Với sự quan sát tinh tường, trí tưởng tượng phong phú và tư duy liên tưởng sosánh bất ngờ kết hợp cùng việc sử dụng tài tình ngôn ngữ Tiếng Việt với cáccấu trúc câu trùng điệp, phối hợp linh hoạt và đầy sáng tạo các biện pháp tu từ,tác giả đã làm nổi bật lên hình tượng con sông Đà như một biểu tượng về sứcmạnh dữ dội và vẻ đẹp hùng vĩ nhưng cũng đầy thơ mộng của thiên nhiên đấtnước Hình tượng thiên nhiên này cũng chính là phông nền cho sự xuất hiện vàtôn vinh vẻ đẹp của người lao động trong giai đoạn mới

Qua đó, nhà văn cũng bộc lộ được sự tài hoa của mình khi liên tục sáng tạo nênnhững dáng vẻ biến ảo khôn lường khiến người đọc phải ngạc nhiên, thán phục

Đó là sự tài hoa thiên bẩm cùng với nền tảng là một vốn kiến thức uyên bác về

cả nghệ thuật lẫn cuộc đời, sự dày công quan sát, tìm hiểu đối tượng cần tiếpcận, khám phá cũng như tình cảm man mác sâu nặng, đằm thắm và giàu sứcsống, đầy tươi trẻ dành cho Tổ quốc

Tuỳ bút “ Người lái đò sông Đà” là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệthuật tài hoa uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân Tác phẩm không chỉ ngợi ca

vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây bắc mà còn ca ngợi vẻ đẹp bình dị ,anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơi đây Qua đó, nhà văn NguyễnTuân bộc lộ tình yêu đất nước , niềm tự hào hứng khởi, gắn bó tha thiết với nonsông Việt Nam.

Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà - Mẫu 3

Nguyễn Tuân sinh năm 1910, mất năm 1987 là một nhà nghệ sĩ lớn của dân tộcViệt Nam Vốn là một người tri thức giàu lòng yêu nước lại am hiểu sâu rộngnền văn hoá dân tộc, ông viết nên những tác phẩm rất mực uyên bác và giàu giátrị Nếu như trước cách mạng, văn học của Nguyễn Tuân chạm đến lòng ngườibởi vẻ đẹp tài hoa của những con người "một thời vang bóng" như Huấn Cao thìsau cách mạng, Nguyễn Tuân khiến người đọc rung cảm bởi sự tinh tế và tàinăng trong việc vẽ nên những nét đẹp gân guốc nhưng gần gũi, bình dị với thiênnhiên và đời sống con người Tuỳ bút "Người lái đò sông Đà" là một thành côngtiêu biểu cho phong cách văn học ấy

Trong tùy bút, Sông Đà hiện lên vừa hùng vĩ, kiêu sa, dữ dội lại vừa xinh đẹp,dịu dàng, thơ mộng Nguyễn Tuân đã miêu tả dòng sông trên nhiều góc độ,nhiều phương diện mà nhìn trên phương diện nào cũng thấy thấy đẹp, thấy yêu.Không tĩnh lặng soi bóng hàng tre mỗi trưa hè, cũng không mang nét tư lự trongtừng hơi thể khi màn đêm buông xuống mà sông Đà hiện lên vô cùng sống động,

dữ dội và mãnh liệt Nó như được xem là "kẻ thù số một của con người" Nhữngcon thác lớn dữ dội, những gạn nước từ Vạn Yên về xuôi thật mênh mang Hai

bờ sông dựng đá thành những vách hiểm trở khôn cùng Nước và sóng xô chồnglên nhau như đang thi nhau phô bày tất cả vẻ dữ tợn, oai hùng của mình: "Cóvách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu Đứng bên này bờ nhẹ tay

như những trụ bê tông Dòng nước kêu lên thành những tiếng ghê rợn, khi thìkêu lên như những cái giếng đang bị sặc nước, khi lại ằng ặc như tiếng dầu sôi”.Tất cả dựng lên trước mắt ta thế hiểm trở và đầy rẫy những thách thức, nguyhiểm mà ai đi qua cũng phải đối mặt Sông với tư thế hùng dũng và có phần bạongược của mình sẵn sàng nhấn chìm bất kể ai không vững vàng tay lái trướctừng con con sông, không làm chủ trên chiến trận chinh phục dòng sông Bởivậy mà nó khiến bao con thuyền đi qua phải dè chừng, hoảng sợ, cố tránh nénhững cạm bẫy mà sông Đà bố trí sẵn: “Không thuyền nào dám men gần nhữngcái hút nước ấy, thuyền nào cũng trèo nhanh để lướt quãng sông”, biết baonhiêu bè gỗ đã phải chịu trận trước những hút sâu khổng lồ, biết bao nhiêu conthuyền nghênh ngác phải tan xác dưới lòng sông.

Vốn am hiểu sâu sắc cùng sự trải nghiệm của mình Nguyễn Tuân dùng nhữngngôn từ mới lạ, lĩnh hoạt, độc đáo để miêu tả một dòng sông Đà Sông Đà cũngmang dáng dấp đẹp đẽ, dịu dàng và thơ mộng, uyển chuyển như vẻ đẹp củangười thiếu nữ chốn núi rừng Tây Bắc vậy Sông Đà lúc này thật thơ và mơmộng, tình yêu như đang tràn với bao cảm xúc nồng nàn khó tả: “Con sông Đàtuôn dài, tuôn dài như một áng tóc trữ tình cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốtnương xuân" Vẻ đẹp của dòng sông thật yên bình, khơi gợi sự yêu thương, đưalòng người đến với những rung cảm trong tâm hồn mình, một sức hấp dẫn tuyệtvời quá đỗi Đôi lúc, sông Đà cũng có những cảm xúc, cũng nhớ, cũng thươngnhư bao người vậy Vẻ đẹp trữ tình của dòng sông còn được thể hiện giữa thiênnhiên, mây trời tạo nên nét riêng biệt không trộn lẫn, bởi vậy dù bất cứ lúc nào

nó cũng khiến người thưởng thức bị thu hút: "Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùaxuân bay trên sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòngnước sông Đà” Không chỉ vậy, sông Đà còn khiến người ta thích thú bởi sắcnước đổi thay theo mùa: “Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đàkhông xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm, Sông Lô Mùa thu nước Sông

Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏgiận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về".

Bờ sông Đà cũng thật đẹp, thật ngọt ngào bởi hương vị của hoa, của bướm, củachuồn chuồn, của những bãi ngô non đầu mùa hay những cô giành vàng nõnbúp Đó đây những đàn hươu đang thong thả gặm những bãi cỏ non tơ ướt đẫmsương đêm, mọi vật như đang hòa mình trong nét tuyệt diệu của dòng sông, tôđiểm nên một vẻ đẹp gọi mời khiến lòng người thổn thức: "Con hươu thơ ngộngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi lừ lừ trôi trên một mũi

đò Hươu vểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như hỏi tôi bằng cái nói riêngcủa con vật lành: “Hỡi ông khách Sông Đà, có phải ông cũng vừa nghe thấy mộttiếng còi sương?” Sông Đà như một "người cố nhân" lại như một" người nghệ

sĩ tài hoa" Qua cách miêu tả thật độc đáo với những cảm xúc chân thành, sựtrân trọng, nâng niu từ những điều bình dị, nhỏ nhặt, Nguyễn Tuân như khắchoạ nên một bức tranh thủy mặc của sông Đà say đắm lòng người với vẻ tuyệtvời, thân thương

Cùng với hình tượng sông Đà cá tính, đến với tác phẩm ta còn cảm nhận đượchình ảnh người lái đò tài hoa, nghệ sĩ, điêu luyện trên dòng sông Người lái đò

ấy không phải là một chàng thanh niên trai tráng với thân hình vạm vỡ mà làmột ông già đã gần bảy mươi tuổi: “Trên dòng sông Đà ông xuôi, ông ngượchơn một trăm lần rồi, chính tay giữ lái độ sáu chục lần" Phải chăng những kinhnghiệm qua bao cuộc hành trình suốt mười năm làm việc đã giúp ông trở nênthuần thục, bản lĩnh và kiên trường đến như vậy: "Ông nhớ tỉ mỉ như đóng đanhvào lòng đất tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểm trở".Người lái đò như một thứ "vàng mười" đã qua thử lửa: Cái đầu bạc quắc thước

ấy đặt trên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng, chất mùn", con

giả dường như đó là những tấm huy chương cao quý mình chứng cho sức laođộng của con người trong công việc của mình Đứng trước những đợt sóng kinhhoàng, những thạch trận hiểm nguy, ông không hề sợ sệt mà trái lại càng bảnlĩnh thích thú hơn: "Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xóa cả mộtchân trời đá Và một mình một thuyền ông đã giao chiến như một vị dũng sĩđầy tài ba Trải qua ba thạch trận bằng dũng cảm, mưu trí cả mình, người lái đò

đã chiến thắng , trở về với cảnh lao động và cuộc sống bình yên: "Thế là hếtthác Sông nước lại thành bình Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hàng đá, nướngống cơm lam "

Nguyễn Tuân đã mang đến cho nền văn học nước nhà một kiệt tác vô cùng độcđáo, một phong cách nghệ thuật riêng biệt, uyên bác, tài hoa Khép lại nhữngtrang văn của tùy bút “Người lái đò sông Đà”, em vẫn không nguôi cảm xúclâng lâng trong tâm hồn mình, có chăng, đó là những điều đẹp đẽ nhất mà vănhọc đã mang lại, khơi gợi trong lòng mình những cảm xúc thẩm mỹ vô cùng lớn.Thật cảm ơn Nguyễn Tuân, một người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp để nângniu những giá trị vững bền của đời sống lao động và của dân tộc

Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà - Mẫu 4

Nguyễn Tuân được biết đến là một cây bút tài hoa, uyên bác, cả đời say mê tìmkiếm vẻ đẹp của cuộc sống Ông có sở trường về thể loại tuỳ bút Một trongnhững sáng tác tiêu biểu của ông là tùy bút “Người lái đò sông Đà” Tác phẩmdường như đã khắc họa vẻ đẹp đa dạng vừa hung bạo vừa trữ tình của con sông

Đà và ca ngợi người lái đò giản dị mà kì vĩ trên dòng sông

Tuỳ bút “Người lái đò sông Đà” đã được in trong tập tùy bút “Sông Đà” (1960),

và gồm có 15 bài tuỳ bút và một bài thơ ở dạng phác thảo Tác phẩm được viếttrong thời kì xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Đó chính là kết quả củachuyến đi thực tế của nhà văn đến Tây Bắc trong kháng chiến chống Pháp, đặc

biệt là chuyến đi thực tế năm 1958 Nguyễn Tuân đã đi đến với nhiều vùng đấtkhác nhau, sống với bộ đội, công nhân và đồng bào các dân tộc Thực tiễn côngcuộc xây dựng cuộc sống mới ở vùng cao đã đem đến cho nhà văn nguồn cảmhứng sáng tạo bất tận.

Có thể nói ngoài phong cảnh Tây Bắc uy nghiêm, hùng vĩ và tuyệt vời thơmộng, Nguyễn Tuân còn phát hiện những điểm quý báu trong tâm hồn conngười mà ông gọi là “thứ vàng mười đã được thử lửa, là chất vàng mười củatâm hồn Tây Bắc.”

Qua tác phẩm đặc sắc “Người lái đò sông Đà”, Nguyễn Tuân với một tấm lòng

tự hào của mình đã khắc họa những nét thơ mộng, hùng vĩ nhưng khắc nghiệtcủa thiên nhiên đất nước qua hình ảnh con sông Đà hung bạo nhưng có lúc lạihết sức trữ tình Đồng thời, nhà văn dường như cũng phát hiện và ca ngợi chấtnghệ sĩ, sự tài ba trí dũng của con người lao động mới đó chính là chất vàngmười đã qua thử lửa của đất nước trong xây dựng chủ nghĩa xã hội thông quahình ảnh người lái đò sông Đà Từ đó mà nhà văn đã ca ngợi con sông Đà vừahung dữ nhưng cũng có lúc trữ tình, núi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa thơmộng, đồng bào Tây Bắc cần cù, dũng cảm, rất tài tử và cũng rất tài hoa

Người lái đò dường như đã hiện lên trước hết là một người lao động từng trải,

có nhiều kinh nghiệm đò giang Hơn nữa lại có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí,nhanh nhẹn và cả sự quyết đoán nữa Nguyễn Tuân thật tài tình khi đã đưa nhânvật của mình vào ngay hoàn cảnh khốc liệt mà ở đó, tất cả những phẩm chất ấyđược bộc lộ Và nếu không phải trả giá bằng chính mạng sống của mình Có lẽnhà văn gọi đây là cuộc chiến đấu gian lao của người lái đò trên chiến trườngsông Đà, trên một quãng thuỷ chiến ở mặt trận sông Đà Đó còn chính là mộtcuộc vượt thác đầy nguy hiểm đến tính mạng, diễn ra nhiều hồi, và cũng rất

nhiều đợt như một trận đánh mà ở đó dường như đối phương đã hiện ra diệnmạo và tâm địa của kẻ thù số một.

Dường như “Đá ở đây ngàn năm vẫn mai phục hết trong dòng sông, hình nhưmỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này” có thểthấy rằng mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là ngay lập tức cómột số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền” Có thể nói Nguyễn Tuân như đãdùng rất đắt cho việc sử dụng ngôn ngữ của mình bằng cách tả những hòn đá.Ông tả mặt của hòn đá nào dường như cũng trông ngỗ ngược, hòn nào cũngnhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này…” Con sông Đà đã giao việccho mỗi hòn Và khi đi tới đây mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông.Đám tảng hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền Vàviệc một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh khỏi ra được mộtcuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn phía trước

Dường như trong thạch trận ấy, người lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lênkhỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình Khi con sông Đà tung ra miếng đònhiểm độc nhất đó chính là dùng nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưngđặng lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt, ông lão vẫnkhông hề nao núng, mà dường như vẫn giữ được sự bình tĩnh, đầy mưu trí Lúcnày đây người lái đò bỗng như một vị chỉ huy, lái con thuyền vượt qua ghềnhthác Và ngay cả khi người lái đò bị thương, thì ông vẫn cố nén vết thương, haichân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch như cái luồng sóng đánh hồilùng, rồi cả đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm nữa Nhưng khi mà ngườilái đò “Phá xong cái trùng vi thạch trận thứ nhất”, không quản mệt nhọc thìngay lập tức người lái đò đã lại “phá luôn vòng vây thứ hai” Ông lão lái đòdường như cũng đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Và cho đến vòngthứ ba, ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả, nhưng dường như lúcnày người lái đã chủ động “tấn công”: Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa

giữa đó Thuyền đã vun vút qua cổng đá cánh mở khép Vút cửa ngoài rồi lại cảcửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơinước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được Và dường như trong cuộcchiến không cân sức ấy, người lái đò chỉ có một cán chèo, một con thuyềnkhông có đường lùi còn dòng sông dường như mang sức mạnh siêu nhiên thậthung dữ của loài thuỷ quái Tuy nhiên, có thể nói rằng chính những cái kết cụccuối thì với người lái đò vẫn chiến thắng, khiến cho bọn đá tướng tiu nghỉu bộmặt xanh lè vì phải chịu thua một con thuyền nhỏ bé.

Người lái đò hiển hiện trong tác phẩm chính là một người lao động vô danh,làm lụng âm thầm, giản dị, nhờ lao động mà chinh phục được dòng sông dữ, trởnên lớn lao, kì vĩ và người lái đò trở thành đại diện của CON NGƯỜI Ngườilao động chân chính đã chiến thắng thiên nhiên là nhờ ý chí kiên cường, bền bỉ,quyết tâm mà chiến thắng sức mạnh thần thánh của thiên nhiên Đó chính là yếu

tố làm nên chất vàng mười của nhân dân Tây Bắc

Có thể nhận thấy nổi bật nhất, độc đáo nhất ở người lái đò sông Đà là phongthái của một nghệ sĩ tài hoa Dường như khái niệm tài hoa, nghệ sĩ trong sángtác của Nguyễn Tuân có nghĩa rộng, không cứ là những người làm thơ, viết văn

mà cả những người làm nghề chẳng mấy liên quan tới nghệ thuật cũng được coi

là nghệ sĩ, nếu việc làm của họ dường như đã đạt đến trình độ tinh vi và siêuphàm Trong Người lái đò sông Đà, tác giả Nguyễn Tuân đã xây dựng một hìnhtượng người lái đò nghệ sĩ mà nhà văn trân trọng gọi là tay lái ra hoa Nghệthuật được sử dụng đặc sắc ở đây là phải am hiểu và nắm chắc các quy luật tấtyếu của sông Đà và vì làm chủ được nó nên có tự do

Quy luật ở trên con sông Đà là thứ quy luật khắc nghiệt Nếu như chỉ cần cómột chút thiếu bình tĩnh, thiếu chính xác, hay lỡ tay, quá đà đều phải trả giá

dại chân mà buồn ngủ ngay Chung quy lại, thì ở bất cứ nơi nào cũng hiểm nguy.Ông lão lái đò dường như vừa thuộc dòng sông, thuộc quy luật của lũ đá nơi ảinước hiểm trở này, vừa nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Có lẽ chính

vì thế, vào trận mạc, ông thật khôn khéo, bình tĩnh như vị chỉ huy cầm quân tài

ba Dường như mọi giác quan của ông lão đều hoạt động trong sự phối hợp nhịpnhàng, chính xác Xong trận, lúc nào cũng ung dung, thanh thản như chưa từngvượt thác: sóng thác xèo xèo tan ra trong trí nhớ Sông nước lại thanh bình Vàtrong đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về

cá anh vũ, cá dầm xanh, về những cái hầm cá hang ca mùa khô nổ những tiếng

to như mìn bộc phá rồi túa ra đầy tràn ruộng Cũng như chả thấy ai bàn thêmmột lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi ải nước đủ tướng dữ quân tợn vừarồi cả Như những nghệ sĩ chân chính, thì sau khi đã vắt kiệt sức mình để thainghén nên tác phẩm để đời thì không mấy ai tự tán dương về công sức của mình,

và chính nhà văn Nguyễn Tuân đưa ra một lời nhận xét rằng “Cuộc sống của họ

là ngày nào cũng chiến đấu với sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành lấy sựsống từ tay những cái thác, nên nó cũng không có gì là hồi hộp, đáng nhớ”.Chính vì thế mà họ nghĩ thế lúc ngừng chèo Phải chăng người lái đò anh hùng

có lẽ dễ thấy, nhưng nhìn người lái đò tài hoa thì chỉ có Nguyễn Tuân mà thôi.Tuỳ bút “Người lái đò sông Đà” còn chính là tác phẩm tiêu biểu cho phong cáchnghệ thuật tài hoa uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân Tác phẩm đặc sắc nàykhông chỉ ngợi ca vẻ đẹp kì vĩ thơ mộng của thiên nhiên Tây Bắc mà dườngnhư còn ca ngợi vẻ đẹp bình dị, anh hùng mà tài hoa của người dân lao động nơiđây Qua đó, nhà văn Nguyễn Tuân đã có thể bộc lộ tình yêu đất nước, niềm tựhào hứng khởi, gắn bó tha thiết với non sông Việt

Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà - Mẫu 5

Nguyễn Tuân là một nhà tuỳ bút lớn Sự nghiệp sáng tác của ông phong phú vàđạt được sự cân bằng giữa hai thời kỳ lịch sử trước và sau Cách mạng thángTám 1945 Qua cái mốc ấy, tư tưởng và phong cách của ông tất nhiên có nhữngbiến đổi nhất định Nhưng dù biến đổi thế nào, vẫn trên một căn bản thống nhấtcủa một cái tôi rất Nguyễn Tuân: tài hoa, uyên bác, thích cảm giác mạnh, suốtđời say mê đi tìm và diễn tả cái đẹp Người lái đò Sông Đà rút trong tập tùy bútSông Đà - một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của Nguyễn Tuân sau Cáchmạng tháng Tám.

Sau Cách mạng tháng Tám 1945, tuỳ bút Nguyễn Tuân ngày càng giàu thêmchất khí Nghĩa là tư liệu rất phong phú, bề bộn, nhất là tư liệu về địa lí, lịch sử,dân tộc học Nhưng dưới ngòi bút Nguyễn Tuân, những tư liệu ấy trở thành hìnhtượng sống động, thành những sinh thể, những nhân vật có linh hồn Vì vậy bàituỳ bút không chỉ có một nhân vật mà hai nhân vật: người lái đò và con sông Đà.Nguyễn Tuân đã sáng tạo ra một con sông Đà không phải là thiên nhiên vô tri,

vô giác, mà là một sinh thể có hoạt động, có tính cách, cá tính, có tâm trạng hẳnhoi và khá phức tạp Nó có hai nét tính cách cơ bản đối lập với nhau - như tácgiả nói - "hung bạo và trữ tình" Lúc trở mặt hung bạo, nó cứ như là "kẻ thù sốmột" của con người Nhưng lúc trữ tình thì lại đầy chất thơ, rất đỗi dịu dàng,thân thiết, giống như một người tình, một "cố nhân" gặp thì mừng vui, xa thìnhớ nhung, lưu luyến

Hai nét tính cách này đã khơi đúng vào cảm hứng nghệ thuật của Nguyễn Tuân

- một cây bút vốn luôn luôn khao khát những cảm giác, cảm xúc mới lạ, nồngnàn, say đắm Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Tuân đã viết rất hay về đèocao, dốc thẳm, về gió, về bão, về thác nước dữ dội, nếu không phải là về vẻ đẹptuyệt vời của cảnh, của người, của viên ngọc trai đáy biển, của bầu trời trong

xiêu đình, nghiêng thành nghiêng nước của nàng Kiều, Về tính cách hung bạocủa con sông Đà thì từ xa xưa ông cha ta đã diễn tả bằng biểu tượng Sơn Tinh -Thuỷ Tinh: "Núi cao sông hãy còn dài - Năm năm báo oán đời đời đánh ghen".Nguyễn Tuân thì không thể dùng lối huyền thoại như thế, ông phải dựng lênnhững bức tranh chân thực về những cảnh tượng hùng vĩ và dữ dội của con sông

Đà khiến người đọc cũng phải rùng mình sởn gáy như đứng trước cảnh thực.Ông đã tung ra biết bao chữ nghĩa đắt giá, biết bao thủ pháp có sức diễn tả mãnhliệt để quyết một phen thi tài với Tạo hoá

Chẳng hạn, ông dùng thủ pháp liên tưởng, so sánh để diễn tả đoạn sông bị chẹtgiữa hai vách đá dựng thành cao vút "Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đangmùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóngvọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đènđiện" Và đây nữa, ông tả cái hút nước ghê gớm "giống như cái giếng bê tôngthả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu Nước ở đây thở và kêu như cửa cốngcái bị sặc Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạđàn [ ] Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nólôi tuột xuống Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngaycây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và đi ngầm dưới lòng sông đến mươiphút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới" Dùng thủ pháp văn học như thếông vẫn chưa cho là đủ Nguyễn Tuân còn chuyển sang sử dụng kĩ thuật đặc tảcủa điện ảnh Ông tưởng tượng ra một anh quay phim điên rồ nào đấy, ngồi vàomột cái thuyền thúng cho nó hút xuống đáy cái hút nước khủng khiếp kia cảngười lẫn máy thu hình: "Cái thuyền xoay tít, những thước phim màu cũng quaytít, cái máy lia ngược contre - plongée lên một cái mặt giếng mà thành giếngxây toàn bằng nước sông xanh ve một áng thuỷ tinh khối đúc dày, khối pha lêxanh như sắp vỡ tan ụp vào cả máy cả người quay phim cả người đang xem Cáiphim ảnh thu được trong lòng giếng tít đáy, truyền cảm lại cho người xem phim

ký sự thấy mình đang lấy gân ngồi giữ chặt ghế như ghì lấy mép một chiếc lárừng bị vứt vào một cái cốc pha lê nước khổng lồ vừa rút lên cái gậy đánh phèn".Sức tưởng tượng của Nguyễn Tuân đến thế thật là đã được đẩy lên đến mức kìkhu, kì quái do cái động lực bướng bỉnh: không chịu lùi bước trước Tạo hoá.Dưới ngòi bút Nguyễn Tuân, con sông Đà thực sự trở thành một loài thuỷ quáikhổng lồ Tiếng gầm gào của nó qua những con thác dữ, từ xa nghe đã dễ sợ:

"tiếng nước réo gần mãi lại réo to mãi lên Tiếng nước thác nghe như là oántrách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chếnhạo" Khi đến gần, tiếng nó bỗng "rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộngđang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừnglửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng"

Con thuỷ quái không chỉ hung hãn Nó còn hết sức xảo quyệt Trong cuộc vậtlộn với ông lái đò, nó đã trổ ra đủ mưu ma chước quỷ để lừa người ta vào thếtrận đã bày sẵn và hướng người ta vào cửa tử Chỗ ngoặt sông thì đánh phụckích Dụ được vào sâu thì đánh khuýp vu hồi Giáp lá cà thì giở đủ ngón hiểmác: đòn âm, đòn dương, đá trái, thúc gối, túm thắt lưng, lật nửa người, bóp chặt

hạ bộ, Vừa đánh vừa hò la vang trời dậy đất để áp đảo tinh thần đối phương, Nhưng vượt qua được con thác dữ thì sông nước lại trở nên rất đỗi êm ả thanhbình Nguyễn Tuân gọi thế là tính cách trữ tình của con sông Đà Sông Đà lúcnày lại như một tiên nữ giáng trần Nó "tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầutóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo" Đẹp biếtbao khi được ngắm nhìn những làn mây mùa xuân bay trên sông Đà Nước sông

Đà cũng thay đổi theo mùa: mùa xuân là dòng xanh ngọc bích, mùa thu thì lừ lừchín đỏ như da mặt người say rượu Cảm hứng dạt dào, nhà tuỳ bút cũng muốn

dằn, Nguyễn Tuân chuyển sang những đường nét thanh thoát, dịu dàng thơmộng Quả thật nhiều khi ông đã đạt tới khả năng gợi tả của ngôn ngữ thơ,nghĩa là nói được những điều khó nói bằng văn xuôi: ấy là cái mà ông gọi là

"màu nắng tháng ba Đường thi "Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu" - thoánghiện lên trên sóng nước sông Đà; ấy là cái bâng khuâng ngẩn ngơ của dòngnước lững lờ trôi xuôi như nhớ thương những hòn đá thác xa xôi để lại trênthượng nguồn Tây Bắc Có một cái gì tựa như nỗi thương nhớ mênh mang mơ

hồ của thi sĩ Tản Đà gửi "một người tình nhân chưa quen biết" - "Dải sông Đàbọt nước lênh đênh - Bao nhiêu cảnh bấy nhiêu tình"

Nói chung qua cảm nhận của Nguyễn Tuân, chất thơ của phong cảnh sông Đàthường đậm đà màu sắc cổ điển: "Thuyền tôi trôi trên Sông Đà Cảnh ven sông

ở đây lặng tờ Hình như từ đời Lí, đời Trần, đời Lê, quãng sông này cũng lặng

tờ đến thế mà thôi Thuyền tôi trôi qua một nương ngô nhú lên mấy lá ngô nonđầu mùa Mà tịnh không một bóng người, cỏ gianh đồi núi đang ra những nõnbúp Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm Bờ sông hoangdại như một bờ tiền sử Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa.Chao ôi, thấy thèm được giật mình vì một tiếng còi xúp lê của một chuyến xelửa đầu tiên đường sắt Phú Thọ - Yên Bái - Lai Châu Con hươu thơ ngộ ngẩngđầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi lừ lừ trôi trên một mũi đò.Hươu vểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như hỏi tôi bằng cái tiếng nói riêngcủa con vật lành: "Hỡi ông khách Sông Đà, có phải ông cũng vừa nghe thấy mộttiếng còi sương ?" Có thể gọi đấy là những dòng thơ văn xuôi của nhà tuỳ bút.Trên cái nền của con sông vừa "hung bạo" vừa "trữ tình" ấy hiện lên lừng lữnghình tượng người lái đò sông Đà Thực ra ông lái này chủ yếu xuất hiện trongcuộc vật lộn với một con thác dữ, nghĩa là ở cái phía hung bạo của sông Đà Giả

sử tác giả đặt ông ta trong khung cảnh khác khung cảnh thơ mộng trữ tình chắc hẳn ông sẽ trở thành một anh chàng Trương Chi si tình trong cổ tích