Bài giảng môn Công tác xã hội trong phát triển nông thôn

Bài giảng môn Công tác xã hội trong phát triển nông thôn gồm có 4 chương với những nội dung chính sau: Đối tượng, phương pháp, chức năng nghiên cứu, tác nghiệp và tiến trình của công tác xã hội; công tác xã hội trong mối quan hệ với các ngành khoa học xã hội khác và trong hệ thống an sinh xã hội; vai trò của cộng đồng trong công tác xã hội; công tác xã hội trong phát triển nông thôn. Mời các bạn cùng tham khảo.

KHOA KINH T  & PHÁT TRI N NÔNG THÔNẾ Ể

Ch ươ ng 1

Đ I T Ố ƯỢ NG, PH ƯƠ NG PHÁP, CH C NĂNG NGHIÊN C U, TÁC NGHI P VÀ  Ứ Ứ Ệ

TI N TRÌNH C A CÔNG TÁC XàH I Ế Ủ Ộ 1

I. Đ i t ố ượ ng và ph ươ ng pháp nghiên c u, tác nghi p c a Công tác xã h i ứ ệ ủ ộ 1

1. Khái ni m Công tác xã h i ệ ộ 1

2. Đ i t ố ượ ng, m c tiêu và nguyên t c c a công tác xã h i ụ ắ ủ ộ 9

2.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a Công tác xã h i ứ ủ ộ 9

2.2. M c tiêu c a Công tác xã h i ụ ủ ộ 14

2.3. Các nguyên t c hành đ ng c a Công tác xã h i ắ ộ ủ ộ 15

2.3.1. Ch p nh n thân ch ấ ậ ủ 15

2.3.2. Thân ch  cùng tham gia gi i quy t v n đ ủ ả ế ấ ề 15

2.3.3. Tôn tr ng quy n t  quy t c a thân ch ọ ề ự ế ủ ủ 16

2.3.4. Cá bi t hóa ệ 16

2.3.5. Gi  bí m t nh ng v n đ  c a thân ch   ữ ậ ữ ấ ề ủ ủ 16

2.3.6. Nhân viên xã h i luôn ý th c v  mình ộ ứ ề 17

2.3.7. Xây d ng m i quan h  t t đ p gi a nhân viên xã h i và thân ch ự ố ệ ố ẹ ữ ộ ủ 17

3. Ph ươ ng pháp tác nghi p c a Công tác xã h i ệ ủ ộ 17

II. N n t ng tri t lý, ngh  nghi p chuyên môn và ch c năng c a công tác xã h i ề ả ế ề ệ ứ ủ ộ 22

1. N n t ng tri t lý c a Công tác xã h i và l ch s  hình thành Công tác xã h i   Vi t  ề ả ế ủ ộ ị ử ộ ở ệ Nam 22

1.1. N n t ng tri t lý c a Công tác xã h i ề ả ế ủ ộ 22

1.2. L ch s  hình thành Công tác xã h i   Vi t Nam ị ử ộ ở ệ 26

2. Ngh  nghi p chuyên môn Công tác xã h i ề ệ ộ 27

3. Ch c năng c a Công tác xã h i ứ ủ ộ 31

III. Ti n trình Công tác xã h i ế ộ 39

1. Khái ni m v  ti n trình Công tác xã h i ệ ề ế ộ 39

2. Các b ướ ơ ả c c  b n c a ti n trình Công tác xã h i trong phát tri n nông thôn ủ ế ộ ể 41

Ch ươ ng 2  CÔNG TÁC XàH I TRONG M I QUAN H   Ộ Ố Ệ V I CÁC NGÀNH KHOA H C XàH I KHÁC VÀ TRONG  Ớ Ọ Ộ H  TH NG AN SINH XàH I Ệ Ố Ộ 46

1. M i quan h  c a Công tác xã h i v i m t s  ngành khoa h c xã h i và nhân văn ố ệ ủ ộ ớ ộ ố ọ ộ 46 1.1. M i quan h  Tri t h c và Công tác xã h i ố ệ ế ọ ộ 46

1.2. Kinh t  chính tr  h c và Công tác xã h i ế ị ọ ộ 49

1.3. Xã h i h c và Công tác xã h i  ộ ọ ộ 52

1.4. Tâm lý h c và Công tác xã h i  ọ ộ 54

1.5. Pháp lu t h c và Công tác xã h i  ậ ọ ộ 58

2. Công tác xã h i trong h  th ng an sinh xã h i ộ ệ ố ộ 61

2.1. Khái ni m an sinh xã h i ệ ộ 61

2.2. CTXH góp ph n hi n th c hóa m c đích c a an sinh XH và tham gia xây d ng  ầ ệ ự ụ ủ ự m t xã h i phát tri n  n đ nh, lành m nh ộ ộ ể ổ ị ạ 64 2.3. Xây d ng, phát tri n n n an sinh xã h i   Vi t Nam – Đ nh h ự ể ề ộ ở ệ ị ướ ng và gi i pháp ả 66

1. Nhân viên Công tác xã h i chuyên nghi p ộ ệ 80

2. Nhi m v  c a nhân viên xã h i  ệ ụ ủ ộ 83

3. Thái đ , trách nhi m và tiêu chu n ngh  nghi p công tác xã h i chuyên nghi p ộ ệ ẩ ề ệ ộ ệ 90

3.1. Thái đ  và trách nhi m c a nhân viên xã h i trong các m i quan h  ngh   ộ ệ ủ ộ ố ệ ề nghi p  ệ 90

3.2. Tiêu chu n ngh  nghi p c a nhân viên xã h i  ẩ ề ệ ủ ộ 94

2. Hi p h i Công tác xã h i ệ ộ ộ 103

2.1. S  c n thi t c a Hi p h i Công tác xã h i qu c t  và qu c gia  ự ầ ế ủ ệ ộ ộ ố ế ố 103

2.2. Ch c năng nhi m v  c a Hi p h i Công tác xã h i qu c gia  ứ ệ ụ ủ ệ ộ ộ ố 105

Ch ươ ng 4 CÔNG TÁC XàH I TRONG PHÁT TRI N NÔNG THÔN Ộ Ể 113

4.1. T m quan tr ng c a CTXH   các vùng nông thôn ầ ọ ủ ở 113

4.2. Ti n trình th c hi n công tác xã h i v i c ng đ ng nông thôn ế ự ệ ộ ớ ộ ồ 115

4.2.1. C  s  c a công tác xã h i v i c ng đ ng nông thôn ơ ở ủ ộ ớ ộ ồ 115

4.2.2. Ti n trình th c hi n công tác xã h i đ i v i c ng đ ng nông thôn ế ự ệ ộ ố ớ ộ ồ 116

4. 2.2.1 Giai đo n l ạ ượ ng đ nh ị 116

4.2.2.2 Lên k  ho ch ế ạ 118

4.2.2.3 Th c hi n k  ho ch ự ệ ế ạ 118

4.2.2.4 K t thúc và l p ch ế ậ ươ ng trình theo dõi 118

4.2.2.5 Đánh giá 118

4.3. M t s  k  năng c  b n c a công tác xã h i trong phát tri n nông thôn ộ ố ỹ ơ ả ủ ộ ể 122

4.3.1. K  năng giao ti p ỹ ế 122

4.3.2. K  năng tham v n  ỹ ấ 123

4.3.3. K  năng l p k  ho ch ỹ ậ ế ạ 124

4.3.4. K  năng v n đàm ỹ ấ 124

TÀI LI U THAM KH O  Ệ Ả 127

Đ I TỐ ƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP, CH C NĂNG NGHIÊN C U, TÁCỨ Ứ  

NGHI P VÀ TI N TRÌNH C A CÔNG TÁC XàH IỆ Ế Ủ Ộ

I. Đ i tố ượng và phương pháp nghiên c u, tác nghi p c a Công tác xãứ ệ ủ  

h iộ

1. Khái ni m Công tác xã h iệ ộ

Trên th  gi i, Công tác xã h i đã đế ớ ộ ược kh ng đ nh là m t ngành khoaẳ ị ộ  

h c đ c l p, có đ i tọ ộ ậ ố ượng nghiên c u riêng, có h  th ng lý lu n, phứ ệ ố ậ ươ  ngpháp nghiên c u riêng. S  kh ng đ nh này đã đứ ự ẳ ị ược th c ti n ki m nghi mự ễ ể ệ  khi Công tác xã h i đã hộ ướng t i giúp đ  các đ i tớ ỡ ố ượng khó khăn trong 

cu c s ng, góp ph n làm  n đ nh, ti n b  xã h i. S  hình thành và phátộ ố ầ ổ ị ế ộ ộ ự  tri n c a Công tác xã h i là m t t t y u khách quan, v a th  hi n nhu c uể ủ ộ ộ ấ ế ừ ể ệ ầ  thi t y u v  nó trong xã h i hi n đ i, đ ng th i có m i quan h  ch t chế ế ề ộ ệ ạ ồ ờ ố ệ ặ ẽ 

v i đi u ki n kinh t , chính tr  và văn hoá xã h i. Vì v y, trong quá trìnhớ ề ệ ế ị ộ ậ  

v n đ ng v i t  cách là m t khoa h c và m t ho t đ ng th c ti n, ậ ộ ớ ư ộ ọ ộ ạ ộ ự ễ ở 

nh ng th i đi m khác nhau,   nh ng qu c gia khác nhau, có nh ng quanữ ờ ể ở ữ ố ữ  

ni m khác nhau v  Công tác xã h i. Hi n nay, Công tác xã h i đã có sệ ề ộ ệ ộ ự phát tri n r ng kh p trên th  gi i, v i nh ng xu t phát đi m, đi u ki nể ộ ấ ế ớ ớ ữ ấ ể ề ệ  

Đã   có   nhi u   cách   hi u,   cách   đ nh   nghĩa   v   Công   tác   xã   h i.ề ể ị ề ộ  

Nh ng đ nh nghĩa này b t ngu n t  nh ng quan ni m khác nhau vữ ị ắ ồ ừ ữ ệ ề 

Công tác xã h i, nh : Công tác xã h i là vi c th c hi n các chính sáchộ ư ộ ệ ự ệ  

xã h i; Công tác xã h i là ho t đ ng nhân đ o, t  thi n; Công tác xãộ ộ ạ ộ ạ ừ ệ  

h i là các thi t ch  xã h i; Công tác xã h i là d ch v  xã h i; Công tácộ ế ế ộ ộ ị ụ ộ  

xã h i là phong trào xã h i ộ ộ

+ Công tác xã h i là vi c th c hi n chính sách xã h i ộ ệ ự ệ ộ

Chính sách xã h i là m t b  ph n quan tr ng trong h  th ng chínhộ ộ ộ ậ ọ ệ ố  sách c a m i qu c gia. Đ   n đ nh và phát tri n đ t nủ ỗ ố ể ổ ị ể ấ ước thì các qu c giaố  

đ u ph i xây d ng cho mình m t h  th ng chính sách nh t đ nh và huyề ả ự ộ ệ ố ấ ị  

đ ng các ngu n l c th c hi n m t cách hi u qu ộ ồ ự ự ệ ộ ệ ả

Chính sách xã h i là t ng h p các phộ ổ ợ ương th c, các bi n pháp c aứ ệ ủ  nhà nước nh m tho  mãn nh ng nhu c u v t ch t và tinh th n c a nhânằ ả ữ ầ ậ ấ ầ ủ  dân, phù h p v i trình đ  phát tri n kinh t  ­ văn hoá ­ xã h i ­ chính tr ,ợ ớ ộ ể ế ộ ị  góp ph n th c hi n m c tiêu chi n lầ ự ệ ụ ế ược phát tri n kinh t  ­ xã h i c a m iể ế ộ ủ ỗ  

qu c gia. Chính sách xã h i có m c đích c  b n là gi i quy t nh ng v nố ộ ụ ơ ả ả ế ữ ấ  

đ  quan h  đ n cu c s ng c a con ngề ệ ế ộ ố ủ ười, đ n nhu c u và l i ích c a cácế ầ ợ ủ  giai c p, các dân t c, các t ng l p và các nhóm ngấ ộ ầ ớ ười trong xã h i.ộ

Nh  v y, chính sách xã h i là m t b  ph n c u thành chính sáchư ậ ộ ộ ộ ậ ấ  chung c a m t chính đ ng hay chính quy n nhà nủ ộ ả ề ước trong vi c phát tri nệ ể  kinh t  ­ xã h i, b o đ m đ i s ng xã h i trên các lĩnh v c đi u ki n s ng,ế ộ ả ả ờ ố ộ ự ề ệ ố  làm vi c, thu nh p, môi trệ ậ ường, giáo d c, y t  trong đó đ c bi t là vi cụ ế ặ ệ ệ  

qu n lí, đi u ti t và gi i th  xã h i, cũng có th  đi sâu vào m t s  lĩnh v cả ề ế ả ể ộ ể ộ ố ự  

nh t đ nh c a đ i s ng con ngấ ị ủ ờ ố ười nh  đi u ki n lao đ ng và sinh ho t,ư ề ệ ộ ạ  giáo d c và văn hoá, quan h  gia đình, quan h  giai c p và quan h  xã h i ụ ệ ệ ấ ệ ộ

N u Công tác xã h i đế ộ ược quan ni m là vi c th c hi n các chínhệ ệ ự ệ  sách xã h i thì nó có n i hàm và ph m vi quá r ng, b i nó liên quan đ nộ ộ ạ ộ ở ế  

đường l i, ch  trố ủ ương, chính sách c a b  máy th ng tr , qu n lí xã h i,ủ ộ ố ị ả ộ  chính đ ng c m quy n và nó đòi h i ngu n l c v t ch t, c  s  xã h i r tả ầ ề ỏ ồ ự ậ ấ ơ ở ộ ấ  

l n cùng v i s  tham gia c a nhi u l c lớ ớ ự ủ ề ự ượng xã h i (chính quy n, cácộ ề  ngành ch c năng, t  ch c chính tr  ­ xã h i, t  ch c xã h i và các t ng l pứ ổ ứ ị ộ ổ ứ ộ ầ ớ  dân c ).ư

+ Công tác xã h i là ho t đ ng nhân đ o, t  thi n ộ ạ ộ ạ ừ ệ

Nhân đ o, t  thi n là nh ng hành đ ng xu t phát t  lòng t t c a conạ ừ ệ ữ ộ ấ ừ ố ủ  

ng i, s  chia s  c a đ ng lo i, c ng đ ng, xã h i th c hi n vi c tr  giúpườ ự ẻ ủ ồ ạ ộ ồ ộ ự ệ ệ ợ  

nh ng ng i có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, g p r i ro b t h nh trong cu cữ ườ ả ặ ệ ặ ủ ấ ạ ộ  

s ng. Đó là vi c tr  giúp ngố ệ ợ ười nghèo, neo đ n, b nh t t, m  côi, khuy tơ ệ ậ ồ ế  

t t  và nh ng hành đ ng c u tr  n n nhân (cá nhân, nhóm, c ng đ ng, đ aậ ữ ộ ứ ợ ạ ộ ồ ị  

ph ng) g p ho n n n nh  tai n n, thiên tai, lũ l t, ho  ho n, đ ng đ t,ươ ặ ạ ạ ư ạ ụ ả ạ ộ ấ  chi n tranh ế

B n ch t c a hành đ ng t  thi n, nhân đ o là s  chia s  giúp đ  tả ấ ủ ộ ừ ệ ạ ự ẻ ỡ ừ 

nh ng ngữ ười có đi u ki n t t h n cho nh ng ngề ệ ố ơ ữ ười có đi u ki n khó khănề ệ  

h n. Phơ ương pháp c  b n c a hành đ ng này là huy đ ng, t p trung ngu nơ ả ủ ộ ộ ậ ồ  

l c ho c t  giác th c hi n đ  c u giúp đ i tự ặ ự ự ệ ể ứ ố ượng sau đó phân ph i, banố  phát cho đ i tố ượng c n tr  giúp.ầ ợ

Hành đ ng nhân đ o t  thi n là r t cao đ p, có ý nghĩa nhân văn toộ ạ ừ ệ ấ ẹ  

l n. Nh ng nó thớ ư ường có tác đ ng x  lí tình hu ng c p bách, trộ ử ố ấ ước m t,ắ  

t m th i và không b n v ng. N u Công tác xã h i ch  d ng l i   m c đạ ờ ề ữ ế ộ ỉ ừ ạ ở ứ ộ 

t  thi n, nhân đ o thì ch a khai thác và phát huy t t nh t, hi u qu , b nừ ệ ạ ư ố ấ ệ ả ề  

v ng ti m năng c a đ i tữ ề ủ ố ượng được giúp đ  Quá l m d ng hình th c vàỡ ạ ụ ứ  

phương pháp này, có th  gây tác d ng tiêu c c, làm h n ch  ho c "y u" điể ụ ự ạ ế ặ ế  

ti m năng và làm tăng tính   l i, d a d m c a đ i tề ỷ ạ ự ẫ ủ ố ượng

+ Công tác xã h i là ho t đ ng c a các thi t ch  xã h i ộ ạ ộ ủ ế ế ộ

Thi t ch  xã h i là m t hình th c liên k t xã h i, trong đó bao g mế ế ộ ộ ứ ế ộ ồ  các chu n m c, khuôn m u, giá tr  xã h i nh m b o đ m, th c hi n nh ngẩ ự ẫ ị ộ ằ ả ả ự ệ ữ  nhu c u ch c năng có tính ch t chung, ch  y u c a xã h i (nghĩa r ng)ầ ứ ấ ủ ế ủ ộ ộ  

ho c c a t p h p xã h i nh t đ nh (nghĩa h p). Thi t ch  xã h i bao g mặ ủ ậ ợ ộ ấ ị ẹ ế ế ộ ồ  nhi u m t, nhi u lĩnh v c c a c ng đ ng ngề ặ ề ự ủ ộ ồ ười trong xã h i nh  các thi tộ ư ế  

ch  gia đình, giáo d c, kinh t , chính tr , tôn giáo ế ụ ế ị

S  hình thành và t n t i c a thi t ch  xã h i do đi u ki n kháchự ồ ạ ủ ế ế ộ ề ệ  quan quy đ nh, bi u hi n   tính th ng nh t v i c  s  kinh t  ­ xã h i, cóị ể ệ ở ố ấ ớ ơ ở ế ộ  tính  n đ nh tổ ị ương đ i, có đ i tố ố ượng hướng t i và có tính h  th ng nh tớ ệ ố ấ  

đ nh. Hai ch c năng c  b n c a thi t ch  xã h i là ki m soát xã h i vàị ứ ơ ả ủ ế ế ộ ế ộ  

đi u ti t xã h i, nó đi u ch nh hành vi c a cá nhân (ho c c a nhóm) phùề ế ộ ề ỉ ủ ặ ủ  

h p và tuân th  v i chu n m c, khuôn m u, giá tr  xã h i c a thi t ch  xãợ ủ ớ ẩ ự ẫ ị ộ ủ ế ế  

h i nh m t o ra s  hài hoà c a m i quan h  gi a cá nhân và xã h i.ộ ằ ạ ự ủ ố ệ ữ ộ

M c đích c a thi t ch  xã h i là nh m tho  mãn các l i ích c  b nụ ủ ế ế ộ ằ ả ợ ơ ả  

c a cá nhân, nhóm c ng đ ng xã h i, đ c bi t là nhóm đ i tủ ộ ồ ộ ặ ệ ố ượng có hoàn 

c nh đ c bi t khó khăn, đ m b o s  phù h p gi a nh n th c, hành vi, nhuả ặ ệ ả ả ự ợ ữ ậ ứ  

c u, l i ích cá nhân v i chu n m c và đi u ki n xã h i. Thi t ch  xã h iầ ợ ớ ẩ ự ề ệ ộ ế ế ộ  mang l i cho nh ng con ngạ ữ ười đang ph i ch u nhi u thi t thòi, m t mát,ả ị ề ệ ấ  khó khăn trong cu c s ng nh ng ni m tin, s  h  tr  c  v  v t ch t và tinhộ ố ữ ề ự ỗ ợ ả ề ậ ấ  

th n đ  h  có m t cu c s ng  n đ nh h n. Công tác xã h i cũng nh mầ ể ọ ộ ộ ố ổ ị ơ ộ ằ  

nh ng m c đích cao đ p đó nh ng không d ng l i   vi c mang đ n ni mữ ụ ẹ ư ừ ạ ở ệ ế ề  tin m t cách th  đ ng mà nó còn thúc đ y nh ng ngộ ụ ộ ẩ ữ ười có hoàn c nh đ cả ặ  

bi t khó khăn có khát v ng và bi t t  phát huy ti m năng c a mình, hànhệ ọ ế ự ề ủ  

đ ng vì ni m tin  y đ  vộ ề ấ ể ươn lên trong cu c s ng.ộ ố

+ Công tác xã h i là phong trào xã h i ộ ộ

Phong trào xã h i là nh ng ho t đ ng độ ữ ạ ộ ược phát đ ng th c hi n b iộ ự ệ ở  

nh ng t  ch c chính tr  ­ xã h i, t  ch c xã h i nh m th c hi n nh ngữ ổ ứ ị ộ ổ ứ ộ ằ ự ệ ữ  

m c tiêu xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh (Ví d  phong trào tìnhụ ị ộ ờ ấ ị ụ  nguy n, phong trào hành đ ng b o v  môi trệ ộ ả ệ ường toàn c u, phong tràoầ  

ph n đ i chi n tranh ). Phong trào xã h i có ý nghĩa và tác d ng to l nả ố ế ộ ụ ớ  

trong đ i s ng xã h i, nh t là khi nó đáp  ng nhu c u, nguy n v ng c a sờ ố ộ ấ ứ ầ ệ ọ ủ ố đông, huy đ ng nhi u cá nhân, t  ch c và toàn xã h i tham gia, hộ ề ổ ứ ộ ưởng  ng.ứ

Tu  vào m c đ  tuyên truy n, m c tiêu đ t ra, tính ch t ho t đ ng,ỳ ứ ộ ề ụ ặ ấ ạ ộ  phong trào xã h i s  thu hút độ ẽ ược s  lố ượng thành viên tham gia, hưở  ng

ng và k t qu  đ t đ c. Đ i v i vi c gi i quy t nh ng v n đ  xã h i,

tr  giúp nh ng ngợ ữ ười có hoàn c nh đ c bi t khó khăn   m i gi i quy tả ặ ệ ở ỗ ả ế  

đ u có nh ng phong ề ữ trào xã h i độ ược tri n khai   nh ng m c đ  khácể ở ữ ứ ộ  nhau. Có nh ng phong trào ch  di n ra   m t đ a bàn nh , có phong tràoữ ỉ ễ ở ộ ị ỏ  

 t m qu c gia th m chí t m qu c t

Tuy nhiên, các phong trào xã h i thộ ường được phát đ ng và th c hi nộ ự ệ  trong m t th i gian nh t đ nh. Các phong trào n u không đi vào chi u sâu,ộ ờ ấ ị ế ề  không xu t phát t  ý th c t  giác, ch  d ng l i   di n r ng, có th  trấ ừ ứ ự ỉ ừ ạ ở ệ ộ ể ở thành phô trương hình th c gây s  lãng phí th i gian và hi u qu  mang l iứ ự ờ ệ ả ạ  

th p, không tấ ương x ng v i ngu n l c và công s c đã b  ra.ứ ớ ồ ự ứ ỏ

Công tác xã h i độ ược hi u ch  là các phong trào xã h i s  không thể ỉ ộ ẽ ể 

hi n đệ ược tính chuyên nghi p c a nó, ai cũng có th  tham gia và do đó dệ ủ ể ễ 

tr  thành hình th c, không b n v ng.ở ứ ề ữ

+ Công tác xã h i là d ch v  xã h i ộ ị ụ ộ

D ch v  xã h i là các ho t đ ng cung  ng, h  tr  cho cá nhân, giaị ụ ộ ạ ộ ứ ỗ ợ  đình, nhóm và c ng đ ng trong xã h i nh ng thông tin, tài li u, đi u ki nộ ồ ộ ữ ệ ề ệ  

v t ch t và kĩ thu t đ  gi i quy t v n đ  khó khăn g p ph i ho c có đậ ấ ậ ể ả ế ấ ề ặ ả ặ ượ  c

gi i pháp cho tình hu ng, nhu c u nh t đ nh. Ch ng h n d ch v  t  v nả ố ầ ấ ị ẳ ạ ị ụ ư ấ  

lu t pháp, d ch v  chăm sóc s c kho , d ch v  vi c làm, d ch v  tài chínhậ ị ụ ứ ẻ ị ụ ệ ị ụ  ngân hàng

N u coi Công tác xã h i là d ch v  xã h i thì h n ch  ph m vi, n iế ộ ị ụ ộ ạ ế ạ ộ  dung, vai trò tác đ ng có nhu c u thông qua các d ch v  xã h i mà còn tr cộ ầ ị ụ ộ ự  

ti p n m b t nhu c u, đánh giá và phát huy ti m năng c a đ i tế ắ ắ ầ ề ủ ố ượng đ  hể ọ 

vượt lên hoàn c nh, kh c ph c khó khăn, k t h p gi a s  t  l c c a b nả ắ ụ ế ợ ữ ự ự ự ủ ả  thân v i ngu n l c bên ngoài đ  gi i quy t v n đ  g p ph i.ớ ồ ự ể ả ế ấ ề ặ ả

Nh  v y, các quan ni m trên đã có nh ng cách hi u và s  ti p c nư ậ ệ ữ ể ự ế ậ  

đ n Công tác xã h i   nh ng khía c nh khác nhau nh ng nhìn chung ch aế ộ ở ữ ạ ư ư  

ph n ánh đ y đ  b n ch t, n i dung và tính ch t c a Công tác xã h i.ả ầ ủ ả ấ ộ ấ ủ ộ

­ Đ nh nghĩa v  công tác xã h i ị ề ộ

Theo NASW ­ Hi p h i qu c gia nhân viên xã h i M  (1970) đ nhệ ộ ố ộ ỹ ị  nghĩa v  CTXH nh  sau:ề ư

CTXH là nh ng ho t đ ng chuyên  ữ ạ ộ môn nh m m c đích giúp đ  các ằ ụ ỡ  

cá nhân, nhóm và c ng đ ng trong hoàn c nh khó khăn đ  h   ộ ồ ả ể ọ t  ph c h i ự ụ ồ  

ch c năng ho t đ ng trong xã h i ứ ạ ộ ộ  và đ   ể t o ra các ạ  đi u ki n ề ệ  thu n l i cho ậ ợ  

h  đ t đ ọ ạ ượ c nh ng m c đích c a cá nhân ữ ụ ủ

Đ nh ị nghĩa c a Hi p h i nhân viên công tác xã h i Qu c t  thông quaủ ệ ộ ộ ố ế  tháng 7 năm 2000 t i Montresal, Canada (IFSW):ạ

 Ngh  Công tác xã h i  ề ộ là thúc đ y s  thay đ i xã h i, gi i quy t v n ẩ ự ổ ộ ả ế ấ  

đ  trong m i quan h  c a con ng ề ố ệ ủ ườ i, tăng năng l c và gi i phóng cho ự ả  

ng ườ i dân nh m giúp cho cu c s ng c a h  ngày càng tho i mái, d  ch u ằ ộ ố ủ ọ ả ễ ị  

V n d ng các lý thuy t v  hành vi con ng ậ ụ ế ề ườ i và h  th ng xã h i, Công tác ệ ố ộ  

xã h i t ộ ươ ng tác vào nh ng đi m gi a con ng ữ ể ữ ườ ớ i v i môi tr ườ ng c a h ủ ọ   Nhân quy n và Công b ng xã h i là các nguyên t c căn b n c a ngh ề ằ ộ ắ ả ủ ề

Theo Joanf Robertson ­ Ch  nhi m khoa Công tác xã h i ­ Tr ủ ệ ộ ườ   ng

Đ i h c Wisconsin (Hoa K ): Công tác xã h i là m t quá trình gi i quy t ạ ọ ỳ ộ ộ ả ế   các v n đ  h p lý nh m thay đ i theo k  ho ch, h ng t i m c tiêu đã đ  ra  ấ ề ợ ằ ổ ế ạ ướ ớ ụ ề ở 

c p cá nhân, gia đình, nhóm, t  ch c, c ng đ ng và chính sách xã h i ấ ổ ứ ộ ồ ộ

đ nh nghĩa v  Công tác xã h i c a Philippin: Công tác xã h i là ngh ị ề ộ ủ ộ ề   chuyên môn, thông qua các d ch v  xã h i nh m ph c h i, tăng c ị ụ ộ ằ ụ ồ ườ ng m i ố  

quan h  qua l i gi a cá nhân và môi tr ệ ạ ữ ườ ng vì n n an sinh c a cá nhân và ề ủ   toàn xã h i ộ

Năm 2004, Liên đoàn Công tác xã h i chuyên nghi p qu c t  h p  ộ ệ ố ế ọ ở   Canada đã th o lu n, b  sung và đ a ra đ nh nghĩa: Công tác xã h i là ho t ả ậ ổ ư ị ộ ạ  

đ ng chuyên nghi p nh m t o ra s  thay đ i c a xã h i, b ng s  tham gia ộ ệ ằ ạ ự ổ ủ ộ ằ ự   vào quá trình gi i quy t các v n đ  xã h i (v n đ  n y sinh trong m i quan ả ế ấ ề ộ ấ ề ả ố  

h  xã h i) vào quá trình tăng c ệ ộ ườ ng năng l c và gi i phóng ti m năng c a ự ả ề ủ  

m i cá nhân, gia đình và c ng đ ng. Công tác xã h i đã giúp cho con ng ỗ ộ ồ ộ ườ   i phát tri n đ y đ  và hài hoà h n và đem l i cu c s ng t t đ p h n cho m i ể ầ ủ ơ ạ ộ ố ố ẹ ơ ọ  

ng ườ i dân.

Nh ng năm g n đây, Công tác xã h i đ ữ ầ ộ ượ c tái khôi ph c, phát tri n ụ ể  

 Vi t Nam. Ti p thu tri th c khoa h c và th c ti n Công tác xã h i trên

th  gi i, k t h p hài hoà v i n n t ng văn hoá, đi u ki n kinh t  ­ chính tr ế ớ ế ợ ớ ề ả ề ệ ế ị  

­ xã h i và th  gi i quan, ph ộ ế ớ ươ ng pháp lu n c a Vi t Nam, các nhà nghiên ậ ủ ệ  

c u, lý lu n và ho t đ ng th c ti n Công tác xã h i đã xây d ng khái ni m ứ ậ ạ ộ ự ễ ộ ự ệ  

t ng quát: Công tác xã h i là ngành, ngh  chuyên nghi p và ho t đ ng ổ ộ ề ệ ạ ộ  

th c ti n mang tính t ng h p cao, đ ự ễ ổ ợ ượ c th c hi n theo các nguyên t c và ự ệ ắ  

ph ươ ng pháp chuyên môn đ c thù nh m h  tr  cá nhân, nhóm và  ặ ằ ỗ ợ c ng đ ng ộ ồ   trong vi c gi i quy t các v n đ  xã h i c a h  ­ Qua đó Công tác xã h i theo ệ ả ế ấ ề ộ ủ ọ ộ  

đu i m c tiêu vì h nh phúc cho con ng i và ti n b  xã h i ổ ụ ạ ườ ế ộ ộ

T  nh ng  ừ ữ đ nhị   nghĩa trên có th  hi u r ng CTXH nh  m t ngànhể ể ằ ư ộ  khoa h c, m t ngh  nghi p phi l i nhu n. S  giúp đ  không mang ý nghĩaọ ộ ề ệ ợ ậ ự ỡ  ban  n, tr   n ho c b t k  m t s  báo đáp nào. ơ ả ơ ặ ấ ỳ ộ ự

T  vi c nghiên c u l ch s  hình thành và phát tri n c a Công tác xãừ ệ ứ ị ử ể ủ  

h i trên c  phộ ả ương di n lý thuy t và th c hành, khoa h c và ngh  nghi pệ ế ự ọ ề ệ  chuyên môn, ti p thu các giá tr , phân tích các đ nh nghĩa, các quan ni m c aế ị ị ệ ủ  

các h c gi , các t  ch c, hi p h i chuyên ngành   trong và ngoài nọ ả ổ ứ ệ ộ ở ước, có 

th  đ a ra m t đ nh nghĩa chung, khái quát v  Công tác xã h i nh  sau:ể ư ộ ị ề ộ ư

Công tác xã h i là ho t đ ng chuyên nghi p đ ộ ạ ộ ệ ượ c th c hi n d a trên ự ệ ự  

n n t ng khoa h c chuyên ngành nh m h  tr  đ i t ề ả ọ ằ ỗ ợ ố ượ ng có v n đ  xã h i ấ ề ộ   (cá nhân, nhóm, c ng đ ng) gi i quy t v n đ  g p ph i, c i thi n hoàn ộ ồ ả ế ấ ề ặ ả ả ệ  

c nh, v ả ươ n lên hoà nh p xã h i theo h ậ ộ ướ ng tích c c, b n v ng ự ề ữ

Đ nh nghĩa v  Công tác xã h i hàm ch a nh ng n i dung c  b n sau:ị ề ộ ứ ữ ộ ơ ả

+ Công tác xã h i là m t khoa h c  ng d ng, s  d ng khoa h c vộ ộ ọ ứ ụ ử ụ ọ ề 

xã h i và con ngộ ườ ểi đ  phân tích v n đ  xã h i, xây d ng, phát tri n chi nấ ề ộ ự ể ế  

lược và k  ho ch đ  gi i quy t v n đ  và can thi p v i m c đ  phù h p.ế ạ ể ả ế ấ ề ệ ớ ứ ộ ợ  Công tác xã h i luôn xem xét m i quan h  gi a con ngộ ố ệ ữ ười và môi trường xã 

h i c a h , d a trên các giá tr  v  quy n con ngộ ủ ọ ự ị ề ề ười, nhân ph m và giá trẩ ị con người nh m k t h p hài hoà gi a nhu c u, l i ích cá nhân v i c ngằ ế ợ ữ ầ ợ ớ ộ  

­ Xu t phát t  thi n tâm, thi n chí, tinh ấ ừ ệ ệ

th n nhân văn đ  gi i quy t v n đ  ầ ể ả ế ấ ề

g p ph i c a đ i t ng, tác nghi p, trặ ả ủ ố ượ ệ ợ giúp đ i t ng có hoàn c nh đ c bi t ố ượ ả ặ ệ

So sánh Ho t đ ng t  thi nạ ộ ừ ệ

Nhân đ oạ

Ho t đ ng Công tác xã h i chuyênạ ộ ộ  

nghi pệ

đ i t ngố ượ khó khăn

­ Nh m tho  mãn nhu c u ằ ả ầ

c a đ i tủ ố ượng m t cách tr cộ ự  

ti p, c p báchế ấ

­ Xem đ i tố ượng và l i ích và s  phátợ ự  tri n vể ươn lên c a h  là m i quan ủ ọ ốtâm hàng đ uầ

­ Gi i quy t v n đ  có tính lâu dài, ả ế ấ ềtoàn di n, tri t đệ ệ ể

Phươ  ng

pháp

­ V n đ ng s  đóng góp c aậ ộ ự ủ  

người khác r i phân ph i ồ ố

v n chuy n quyên góp đậ ể ượ  chay hàng hoá vi n tr  đ n ệ ợ ế

đ i tố ượng hưởng l iợ

­ Giúp đ  đ i t ng có v n đ  phát ỡ ố ượ ấ ềhuy ti m năng c a mình đ  t  gi i ề ủ ể ự ảquy t v n đ  c a h  và đóng góp cho ế ấ ề ủ ọ

ti p.ế

­ T  trên xu ng và ch  y u ừ ố ủ ế

v i thái đ  ban  n. Ng i giúpớ ộ ơ ườ  

ch  đ ng, quy t đ nh, áp đ t, ủ ộ ế ị ặlàm thay; ng i đ c giúp th  ườ ượ ụ

đ ng.ộ

­ Là m i quan h  tố ệ ương tác ch t ch ặ ẽ

­ Bình đ ng, tôn tr ng nhau, tôn ẳ ọ

tr ng quy n t  quy t c a đ i tọ ề ự ế ủ ố ượng

­ Người giúp đ nh hị ướng và làm cùng; ngườ ượi đ c giúp ch  đ ng ủ ộ

gi i quy t v n đ ả ế ấ ề

K t quế ả

­ V n đ  đấ ề ược gi i quy t ả ếnhanh chóng, t m th i d n ạ ờ ẫ

đ n s  trông đ i,   l i c a ế ự ợ ỷ ạ ủ

đ i tố ượng được giúp

­ V n đ  đấ ề ược gi i quy t b n v ng,ả ế ề ữ  

đ i tố ượng kh c ph c hoàn c nh, t  ắ ụ ả ự

l c vự ươn lên

2. Đ i tố ượng, m c tiêu và nguyên t c c a công tác xã h iụ ắ ủ ộ

2.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a Công tác xã h i ứ ủ ộ

Công tác xã h i là m t khoa h c  ng d ng, trang b  h  th ng ki nộ ộ ọ ứ ụ ị ệ ố ế  

th c chuyên ngành và k  năng chuyên nghi p làm vi c, tác nghi p v iứ ỹ ệ ệ ệ ớ  

đ i tố ượng (cá nhân, gia đình, nhóm, c ng đ ng) nh m phát huy t i đaộ ồ ằ ố  

ti m năng c a đ i tề ủ ố ượng k t h p các ngu n l c h  tr  bên ngoài đ  gi iế ợ ồ ự ỗ ợ ể ả  quy t v n đ  g p ph i, vế ấ ề ặ ả ượt qua khó khăn, vươn lên hoà nh p cu cậ ộ  

s ng xã h i và phát tri n b n v ng.ố ộ ể ề ữ

Nh  v y, công tác xã h i trư ậ ộ ước h t là m t ngành khoa h c. V i tế ộ ọ ớ ư cách là m t khoa h c, Công tác xã h i có đ i tộ ọ ộ ố ượng nghiên c u đ c thù.ứ ặ  

Đ ng th i, Công tác xã h i là ngh  nghi p chuyên môn, là ho t đ ngồ ờ ộ ề ệ ạ ộ  

th c ti n nên nó có đ i tự ễ ố ượng tác đ ng c  th  trong đ i s ng xã h i.ộ ụ ể ờ ố ộ

­ Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a Công tác xã h i ứ ủ ộ

Công tác xã h i có đ i tộ ố ượng nghiên c u tác đ ng là con ngứ ộ ười nói chung và các v n đ  xã h i. Có nh ng ngành khoa h c, lĩnh v c khácấ ề ộ ữ ọ ự  nhau l y con ngấ ười và các v n đ  xã h i làm đ i tấ ề ộ ố ượng nghiên c u vàứ  tác đ ng. Tuy nhiên, tu  vào m c đích đ t ra, tu  vào s  v n đ ng, phátộ ỳ ụ ặ ỳ ự ậ ộ  tri n c a khoa h c và đi u ki n l ch s  c  th , m i khoa h c và lĩnh v cể ủ ọ ề ệ ị ử ụ ể ỗ ọ ự  

có s  quan tâm và cách nhìn nh n, xem xét, nghiên c u v  con ngự ậ ứ ề ười, xã 

h i, v n đ  xã h i dộ ấ ề ộ ưới góc đ  khác nhau. Công tác xã h i xã h i đ cộ ộ ộ ặ  

bi t quan tâm đ n các cá nhân, nhóm và c ng đ ng v i v n đ  c a hệ ế ộ ồ ớ ấ ề ủ ọ hay là nh ng đ i tữ ố ượng có v n đ  xã h i. Nói cách khác, đ i tấ ề ộ ố ượng c aủ  Công tác xã h i là nh ng cá nhân, gia đình, nhóm và c ng đ ng độ ữ ộ ồ ược coi 

là y u th , không đ  kh  năng đ  t  vế ế ủ ả ể ự ượt qua khó khăn ho c không th cặ ự  

hi n đệ ược m t hay m t s  ch c năng xã h i nào đó c a mình.ộ ộ ố ứ ộ ủ

+ V  cá nhân, Công tác xã h i nghiên c u n i tâm nh ng đ c đi m ề ộ ứ ộ ữ ặ ể   tâm lý, sinh lý, nhân cách cá nhân, quan h  gi a ng ệ ữ ườ ớ i v i ng ườ i và v i ớ  

đi u ki n kinh t  ­ xã h i, môi tr ề ệ ế ộ ườ ng s ng c a cá nhân đó. Đ i v i nh ng ố ủ ố ớ ữ  

cá nhân có v n đ  xã h i, khi nghiên c u v  các m t, các m i quan h  c a ấ ề ộ ứ ề ặ ố ệ ủ  

cá nhân, b ng h  th ng lý lu n khoa h c và lý thuy t chuyên ngành, Công ằ ệ ố ậ ọ ế   tác xã h i s  phân tích, ch  ra v n đ  c a cá nhân là gì, v n đ  đó b t ộ ẽ ỉ ấ ề ủ ấ ề ắ  

ngu n, n y sinh t  đâu, m c đ  hi n nay nh  th  nào và h ồ ả ừ ứ ộ ệ ư ế ướ ng gi i quy t ả ế  

kh c ph c ra sao. T c là Công tác xã h i nghiên c u, tìm ra m i quan h ắ ụ ứ ộ ứ ố ệ  

n i t i bên trong và bên ngoài c a cá nhân có v n đ  xã h i cũng nh ộ ạ ủ ấ ề ộ ư 

nh ng ph ữ ươ ng pháp, bi n pháp h  tr  Trên c  s  đó, ng ệ ỗ ợ ơ ở ườ i làm Công tác  

xã h i s  v n d ng vào quá trình tác đ ng nh m ph c h i, c ng c  và phát ộ ẽ ậ ụ ộ ằ ụ ồ ủ ố   tri n bình th ể ườ ng các ch c năng xã h i c a cá nhân, giúp cá nhân t  gi i ứ ộ ủ ự ả   quy t đ ế ượ ấ c v n đ  c a mình ề ủ

Nh  v y, Công tác xã h i có đ i tư ậ ộ ố ượng nghiên c u là cá nhân có v nứ ấ  

đ  xã h i t  đó xây d ng lên h  th ng lý thuy t khoa h c và k  năng tácề ộ ừ ự ệ ố ế ọ ỹ  nghi p chuyên nghi p v  Công tác xã h i cá nhân.ệ ệ ề ộ

+ V  nhóm: Công tác xã h i nghiên c u các đ c đi m c a nhóm, vai ề ộ ứ ặ ể ủ   trò c a nhóm đ i v i m i thành viên thu c nhóm và v i c ng đ ng, xã h i, ủ ố ớ ỗ ộ ớ ộ ồ ộ  

đ ng th i nghiên c u v  nhu c u, s  t ồ ờ ứ ề ầ ự ươ ng tác nhóm, các d ng nhóm, các ạ   giai đo n phát tri n c a nhóm  Thông qua vi c nghiên c u các nhóm xã ạ ể ủ ệ ứ  

h i nh  v y, d a trên n n t ng lý thuy t khoa h c, h  th ng ph ộ ư ậ ự ề ả ế ọ ệ ố ươ ng pháp  

và k  năng tác nghi p v i nhóm, ng ỹ ệ ớ ườ i làm Công tác xã h i s  phân tích, ộ ẽ   tìm hi u v n đ  c a nhóm, t  ch c ho t đ ng giúp nhóm tác đ ng thái đ , ể ấ ề ủ ổ ứ ạ ộ ộ ộ   hành vi, tăng c ườ ng kh  năng gi i quy t v n đ , tho  mãn các nhu c u ả ả ế ấ ề ả ầ  

c a các thành viên trong nhóm. Nh ng nghiên c u v  nhóm xã h i và ủ ữ ứ ề ộ  

ph ươ ng pháp, k  năng t  ch c ho t đ ng nhóm có vai trò quan tr ng trong ỹ ổ ứ ạ ộ ọ  

vi c giúp nhóm gi i quy t v n đ  g p ph i c a mình ệ ả ế ấ ề ặ ả ủ

S  t n t i c a các nhóm có v n đ  xã h i trong xã h i là t t y u vàự ồ ạ ủ ấ ề ộ ộ ấ ế  

do đó nó tr  thành đ i tở ố ượng nghiên c u c a Công tác xã h i. Nghiên c uứ ủ ộ ứ  

v  nhóm, ch  ra quy lu t v  s  hình thành, nhu c u, các giai đo n phátề ỉ ậ ề ự ầ ạ  tri n, ti m năng c a nhóm. Công tác xã h i xây d ng lên h  th ng lý thuy tể ề ủ ộ ự ệ ố ế  

và phương pháp tác nghi p Công tác xã h i nhóm.ệ ộ

+ V  c ng đ ng: Công tác xã h i nghiên c u các y u t  liên quan ề ộ ồ ộ ứ ế ố  

đ n c ng đ ng, nh : Các quan ni m v  c ng đ ng; th  nào c ng đ ng ế ộ ồ ư ệ ề ộ ồ ế ộ ồ   phát tri n, c ng đ ng kém phát tri n; phát hi n, phát huy, t  ch c ti m ể ộ ồ ể ệ ổ ứ ề   năng c a c ng đ ng; giáo d c c ng đ ng; gi i quy t mâu thu n trong ủ ộ ồ ụ ộ ồ ả ế ẫ  

c ng đ ng; xây d ng, t  ch c và qu n lí d  án phát tri n c ng đ ng ộ ồ ự ổ ứ ả ự ể ộ ồ  

Nh ng y u t  đó là c  s  hình thành nên lý thuy t t  ch c và phát tri n ữ ế ố ơ ở ế ổ ứ ể  

­ Đ i t ố ượ ng c n s  tr  giúp và tác đ ng c a Công tác xã h i ầ ự ợ ộ ủ ộ

Cá nhân, nhóm và c ng đ ng v i t  cách là đ i tộ ồ ớ ư ố ượng nghiên c u c aứ ủ  khoa h c Công tác xã h i cũng đ ng th i là đ i tọ ộ ồ ờ ố ượng tr  giúp ­ tác nghi pợ ệ  

c a Công tác xã h i. Nh ng đ i tủ ộ ữ ố ượng trong xã h i c n s  tr  giúp c aộ ầ ự ợ ủ  Công tác xã h i r t đa d ng, có nh ng hoàn c nh, đi u ki n, trình đ  vănộ ấ ạ ữ ả ề ệ ộ  hoá, nh n th c, sinh s ng   vùng mi n và đ a bàn khác nhau.ậ ứ ố ở ề ị

Trong xã h i, do nhi u nguyên nhân khác nhau, ch  quan và kháchộ ề ủ  quan, luôn t n t i m t b  ph n nh ng cá nhân, gia đình, nhóm, c ng đ ngồ ạ ộ ộ ậ ữ ộ ồ  

c n s  giúp đ  Ph c v  con ngầ ự ỡ ụ ụ ười, chăm lo và c i thi n cu c s ng, giúpả ệ ộ ố  

đ  đ i tỡ ố ượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn là trách nhi m chung c aả ặ ệ ệ ủ  toàn xã h i, trộ ước h t c a h  th ng chính quy n, t  ch c chính tr  xã h iế ủ ệ ố ề ổ ứ ị ộ  

và các ngành ch c năng. M i ngành ch c năng có trách nhi m ch  đ o phứ ỗ ứ ệ ủ ạ ụ trách m t hay m t s  lĩnh v c nh t đ nh nào đó.ộ ộ ố ự ấ ị

Công tác xã h i, m t m t k t n i ho t đ ng, trách nhi m, cn 4 c aộ ộ ặ ế ố ạ ộ ệ ủ  các ngành khác nhau t  ch c ho t đ ng, chổ ứ ạ ộ ương trình hành đ ng vì s  anộ ự  

sinh, an toàn, c i thi n cu c s ng, ph c h i, phát tri n ch c năng xã h iả ệ ộ ố ụ ồ ể ứ ộ  

c a đ i tủ ố ượng được tr  giúp, m t khác, v i ch c năng đ c thù và phợ ặ ớ ứ ặ ươ  ngpháp tác nghi p chuyên nghi p c a mình, Công tác xã h i tr  giúp cho cácệ ệ ủ ộ ợ  

đ i tố ượng có v n đ  xã h i t  ch  y u th , thi t thòi, g p v n đ  xã h iấ ề ộ ừ ỗ ế ế ệ ặ ấ ề ộ  nào đó có kh  năng t  ch  gi i quy t v n đ  g p ph i, vả ự ủ ả ế ấ ề ặ ả ươn lên hoà nh pậ  

xã h i. Nh  v y, m i cá nhân, gia đình, nhóm và c ng đ ng trong xã h i cóộ ư ậ ọ ộ ồ ộ  

v n đ  xã h i c n đ n s  tr  giúp c a Công tác xã h i đ  gi i quy t v nấ ề ộ ầ ế ự ợ ủ ộ ể ả ế ấ  

đ , về ượt qua khó khăn vươn lên trong xã h i đ u là đ i tộ ề ố ượng c a Công tácủ  

xã h i.ộ

Theo đi u ki n l ch s  c  th , đ i t ng và lĩnh v c tác nghi p c aề ệ ị ử ụ ể ố ượ ự ệ ủ  Công tác xã h i có nh ng s  bi n đ i và thay đ i thành ph n, m c đ  và tínhộ ữ ự ế ổ ổ ầ ứ ộ  

ch t. Theo nh ng cách ti p c n khác nhau, có nh ng cách phân lo i khác nhauấ ữ ế ậ ữ ạ  

v  đ i t ng (nhóm đ i t ng) tác đ ng, tr  giúp c a Công tác xã h i.ề ố ượ ố ượ ộ ợ ủ ộ

+ Theo nhóm đ i tố ượng có hành vi l ch chu n: Công tác xã h i v iệ ẩ ộ ớ  

người nghi n ma tuý: Công tác xã h i v i ngệ ộ ớ ười hành ngh  m i dâm;ề ạ  Công tác xã h i v i ngộ ớ ười ph m pháp; Công tác xã h i v i ngạ ộ ớ ười có v nấ  

đ  tâm lý, sinh lý ­ tình d c; Công tác xã h i v i nh ng đ i tề ụ ộ ớ ữ ố ượng tham gia các t  n n xã h i khác.ệ ạ ộ

+ Công tác xã h i v i nhóm l a tu i đ c thù: Công tác xã h i v i trộ ớ ứ ổ ặ ộ ớ ẻ em; Công tác xã h i v i thanh niên; Công tác xã h i v i ngộ ớ ộ ớ ười cao tu i.ổ

+ Theo cách ti p c n đ i tế ậ ố ượng là các t  ch c xã h i: Công tác xãổ ứ ộ  

h i trong t  ch c chính tr  ­ xã h i; Công tác xã h i trong các t  ch c đoànộ ổ ứ ị ộ ộ ổ ứ  

th  qu n chúng và hi p h i xã h i; Công tác xã h i trong các c  s  b o trể ầ ệ ộ ộ ộ ơ ở ả ợ 

và trung tâm lãnh đ o xã h i.ạ ộ

+ Theo cách ti p c n các m i quan h  con ngế ậ ố ệ ười ­ xã h i: Công tácộ  

xã h i tr  giúp, gi i quy t các v n đ  n y sinh trong m i quan h  gia đình,ộ ợ ả ế ấ ề ả ố ệ  

trường h c, c  quan, công s , đ n v  hành chính và trong đ a bàn dân c ọ ơ ở ơ ị ị ư

+ Theo cách ti p c n lĩnh v c ho t đ ng xã h i: Công tác xã h iế ậ ự ạ ộ ộ ộ  trong lĩnh v c ho t đ ng kinh t , s n xu t kinh doanh; Công tác xã h iự ạ ộ ế ả ấ ộ  trong lĩnh v c văn hoá ­ xã h i; Công tác xã h i trong lĩnh v c chính tr  ­ xãự ộ ộ ự ị  

h i: Công tác xã h i trong lĩnh v c pháp lu t, y t  và giáo d c; Công tác xãộ ộ ự ậ ế ụ  

h i trong lĩnh v c dân s , môi trộ ự ố ường và truy n thông; Công tác xã h i v iề ộ ớ  

v n đ  dân t c, tôn giáo, tín ngấ ề ộ ưỡng

+ Theo nhóm đ i tố ượng thi t thòi, y u th : Công tác xã h i v i cáệ ế ế ộ ớ  nhân, gia đình, nhóm xã h i có hoàn c nh đ c bi t khó khăn v  kinh t ,ộ ả ặ ệ ề ế  

c ng đ ng nghèo, kém phát tri n; Công tác xã h i v i ngộ ồ ể ộ ớ ười khuy t t t;ế ậ  Công tác xã h i v i ngộ ớ ười già, neo đ n không n i nơ ơ ương t a; Công tác xãự  

h i v i tr  em b  l m d ng, b  xâm h i và xao nhãng; Công tác xã h i v iộ ớ ẻ ị ạ ụ ị ạ ộ ớ  

tr  em m  côi, tr  em lang thang và tr  lao đ ng s m; Công tác xã h i v iẻ ồ ẻ ẻ ộ ớ ộ ớ  

n n nhân thiên tai, b nh t t hi m nghèo chi n tranh, tai n n thạ ệ ậ ể ế ạ ương tích

+ Công tác xã h i v i đ i tộ ớ ố ượng đ c bi t: ngặ ệ ười có HIV, gia đình và 

nh ng ngữ ười liên quan đ n ngế ười có HIV/ AIDS, người m c b nh tâmắ ệ  

th n, ngầ ười ph m tr ng t i đã thành án chung thân ho c t  hình.ạ ọ ộ ặ ử

Nh  v y, ph m vi ho t đ ng và đ i tư ậ ạ ạ ộ ố ượng tr  giúp, tác nghi p c aợ ệ ủ  Công tác xã h i r t đa d ng, r ng l n, liên quan đ n m i lĩnh v c c a đ iộ ấ ạ ộ ớ ế ọ ự ủ ờ  

s ng xã h i. Trong đó, có nh ng lĩnh v c do ngành Công tác xã h i tr cố ộ ữ ự ộ ự  

ti p đ m trách, có nh ng lĩnh v c cùng tham gia th c hi n, gi i quy t v nế ả ữ ự ự ệ ả ế ấ  

đ  Công tác xã h i chuyên nghi p v a tác nghi p đ c l p v a có s  k tề ộ ệ ừ ệ ộ ậ ừ ự ế  

h p v i các ho t đ ng xã h i, chính sách xã h i, các ngành, các c  quan, tợ ớ ạ ộ ộ ộ ơ ổ 

ch c xã h i khác đ  h  tr  gi i quy t v n đ  c a đ i tứ ộ ể ỗ ợ ả ế ấ ề ủ ố ượng nh m đ tằ ạ  

được m c tiêu đ t ra, mang l i hi u qu  b n v ng.ụ ặ ạ ệ ả ề ữ

2.2. M c tiêu c a Công tác xã h i ụ ủ ộ

M c tiêu c  b n c a CTXH không ch  nh m vào vi c c u giúpụ ơ ả ủ ỉ ằ ệ ứ  

nh ng ngữ ườ ầi c n được giúp đ  mà là vì l i ích, vì s   n đ nh và ti n bỡ ợ ự ổ ị ế ộ 

c a toàn xã h i.ủ ộ

+ Giúp m i ngọ ười hi u để ược v n đ  chính c a mìnhấ ề ủ

Ch p nh n thân ch  t c là không m c c m đ nh ki n đ i v i thânấ ậ ủ ứ ặ ả ị ế ố ớ  

ch  trong b t k  tình hu ng nào. Tôn tr ng, th u hi u các nh n th c, hànhủ ấ ể ố ọ ấ ể ậ ứ  

vi c a thân ch  Không phê phán, áp đ t các thiên ki n ch  quan, t o d ngủ ủ ặ ế ủ ạ ự  

ni m tin và ý th c t  ch  v i m i trề ứ ự ủ ớ ọ ường h p c a đ i tợ ủ ố ượng. 

Ch p nh n  đ i  tấ ậ ố ượng là m t  thái   đ  r t  khó  th c hi n nh ngộ ộ ấ ự ệ ư  

người làm CTXH ph i t  rèn luy n h ng ngày. Có th  chúng ta khôngả ự ệ ằ ể  

đ ng tình v i sai ph m c a thân ch , nh ng trồ ớ ạ ủ ủ ư ước m t chúng ta là m tặ ộ  con người, và b t c  con ngấ ứ ười nào, m t cô gái l  l m, m t tr  emộ ỡ ầ ộ ẻ  

ph m pháp, m t thanh niên nghi n ma túy cũng có nhân ph m, có giá tr ,ạ ộ ệ ẩ ị  

đ n gi n ch  vì h  là con ngơ ả ỉ ọ ười. V i m t thái đ  ch p nh n th t sâu s cớ ộ ộ ấ ậ ậ ắ  bên trong, ta m i b c l  đớ ộ ộ ược s  tôn tr ng th t s  bên ngoài và h t s cự ọ ậ ự ế ứ  

th n tr ng không phê phán hay k t án mà tìm hi u hoàn c nh đã đ a đ iậ ọ ế ể ả ư ố  

tượng t i hi n tr ng. C m nh n đớ ệ ạ ả ậ ược s  tôn tr ng vô đi u ki n c a ta,ự ọ ề ệ ủ  thân ch  m i l y l i s  t  tr ng và t  tin đ  b c l , gi i bày tâm s ủ ớ ấ ạ ự ự ọ ự ể ộ ộ ả ự

2.3.2. Thân ch  cùng tham gia gi i quy t v n đ ủ ả ế ấ ề

Nhân viên xã h i chú ý t i năng l c ti m  n trong m i thân ch  độ ớ ự ề ẩ ỗ ủ ể 

h  có th  phát huy, t  gi i quy t các v n đ  cá nhân, nhân viên xã h iọ ể ự ả ế ấ ề ộ  không “ làm h , làm thay, làm cho” thân ch  Thân ch  ph i tham gia gi i quy tộ ủ ủ ả ả ế  

v n đ  vì ch  h  m i có th  thay đ i b n thân và cu c s ng c a h  M t th cấ ề ỉ ọ ớ ể ổ ả ộ ố ủ ọ ộ ự  

t  cho th y r ng, n u không có s  tham gia tr c ti p c a thân ch , nhi u v nế ấ ằ ế ự ự ế ủ ủ ề ấ  

đ  xã h i c a thân ch  cũng tr  nên b  t c và không đ c tháo g ề ộ ủ ủ ở ế ắ ượ ỡ

2.3.3. Tôn tr ng quy n t  quy t c a thân ch ọ ề ự ế ủ ủ

Nhân viên xã h i ch  là nh ng nhân t  tác đ ng, còn chính các thânộ ỉ ữ ố ộ  

ch  m i là nhân t  quy t đ nh đ n s  thay đ i hi n tr ng c a h  theo cáchủ ớ ố ế ị ế ự ổ ệ ạ ủ ọ  

“t  c u mình”. B i l , đ i v i m i ngự ứ ở ẽ ố ớ ỗ ười chúng ta n u có m t quy t đ nhế ộ ế ị  quan h  t i chính ta mà ta l i không tham gia ý ki n thì ta không thi hành,ệ ớ ạ ế  

th m chí còn t  ra khó ch u và ch ng l i đ  t  kh ng đ nh mình. Vì CTXHậ ỏ ị ố ạ ể ự ẳ ị  không ch  là xoa d u mà giúp thân ch  thay đ i hành vi n u là cá nhân, t oỉ ị ủ ổ ế ạ  

s  chuy n bi n xã h i n u là c ng đ ng, nên m i quy t đ nh ph i có sự ể ế ộ ế ộ ồ ọ ế ị ả ự tham gia tích c c và s  t  quy t c a thân ch  ự ự ự ế ủ ủ

2.3.4. Cá bi t hóa ệ

M i con ngỗ ười là m t cá th , có thu c tính th  ch t và tinh th n khácộ ể ộ ể ấ ầ  nhau, b i v y các m c đích giá tr , nguy n v ng và hành vi c a m i thânở ậ ụ ị ệ ọ ủ ỗ  

ch  cũng mang tính cá bi t. Nhân viên CTXH không th  hành đ ng v i cácủ ệ ể ộ ớ  

v n đ  c a t ng thân ch  theo cùng m t cách th c. Nguyên t c này đòi h iấ ề ủ ừ ủ ộ ứ ắ ỏ  các nhân viên CTXH ph i th u hi u các thân ch , ph i thành th o nh  m tả ấ ể ủ ả ạ ư ộ  bác sĩ b t m ch, kê đ n đúng b nh và tìm đắ ạ ơ ệ ược các gi i pháp ch a tr  hi uả ữ ị ệ  

qu  cho t ng lo i b nh, t ng đ i tả ừ ạ ệ ừ ố ượng. Ví d : ph  n  không ch p nh nụ ụ ữ ấ ậ  

k  ho ch hóa gia đình vì nhi u lí do khác nhau, ngế ạ ề ười do thi u hi u bi t,ế ể ế  

người do mu n có con trai n i dõi, ngố ố ười do ch ng không ch p thu n,ồ ấ ậ  

người do mu n sinh nhi u con đ  có thêm lao đ ng. Vì v y đ i v i t ng líố ề ể ộ ậ ố ớ ừ  

do khác nhau c a t ng ngủ ừ ười mà nhân viên CTXH m i có đớ ược cách th cứ  riêng đ  giúp đ  t ng thân ch ể ỡ ừ ủ

2.3.5. Gi  bí m t nh ng v n đ  c a thân ch   ữ ậ ữ ấ ề ủ ủ

Các thân ch  luôn mong đủ ược gi  kín các thông tin sau khi h  đãữ ọ  cung c p cho nhân viên CTXH. B n thân h  v n m c c m b i thân ph n,ấ ả ọ ố ặ ả ở ậ  

b i hoàn c nh, và không ph i v i b t c  ai h  cũng có th  d  dàng gi iở ả ả ớ ấ ứ ọ ể ễ ả  bày, tâm s  Vi c gi  gìn nh ng đi u bí m t không ch  là s  đòi h i chínhự ệ ữ ữ ề ậ ỉ ự ỏ  đáng t  phía thân ch , mà còn là yêu c u v  m t nguyên t c đ i v i b t cừ ủ ầ ề ặ ắ ố ớ ấ ứ 

m t nhân viên xã h i nào. Có nh  v y ni m tin gi a thân ch  và nhân viênộ ộ ư ậ ề ữ ủ  

xã h i m i độ ớ ược c ng c , m i quan h  gi a h  m i tr  nên g n gũi vàủ ố ố ệ ữ ọ ớ ở ầ  

hi u bi t nhau h n.ể ế ơ

2.3.6. Nhân viên xã h i luôn ý th c v  mình ộ ứ ề

Nhân viên CTXH ph i luôn gi  gìn nhân cách và ph m ch t đ o đ cả ữ ẩ ấ ạ ứ  

c a m t nhân viên CTXH. B i m i vi c h  làm, m i l i h  nói tr c ti pủ ộ ở ỗ ệ ọ ỗ ờ ọ ự ế  tác đ ng đ n nh n th c và hành vi c a thân ch  T  ý th c độ ế ậ ứ ủ ủ ự ứ ược chính mình là đ o đ c c a ngh , là nguyên t c c a ngh  Nh  m t t t y u mu nạ ứ ủ ề ắ ủ ề ư ộ ấ ế ố  giúp đ  và c m hóa đỡ ả ược người khác, trước h t ph i hoàn thi n chínhế ả ệ  mình

2.3.7. Xây d ng m i quan h  t t đ p gi a nhân viên xã h i và thân ch ự ố ệ ố ẹ ữ ộ ủ

Đó là quan h  bình đ ng, tôn tr ng l n nhau, đ ng c m, chia s  Sệ ẳ ọ ẫ ồ ả ẻ ự 

m c c m và đ nh ki n v i thân ph n ngặ ả ị ế ớ ậ ườ ượi đ c giúp đ  s  làm cho m iỡ ẽ ố  quan h  tr  nên x u đi, t o nên kho ng cách gi a ngệ ở ấ ạ ả ữ ười giúp và ngườ  i

được giúp. Nhân viên CTXH ph i bi t coi tr ng l i ích c a thân ch , khôngả ế ọ ợ ủ ủ  coi vi c giúp đ  c a mình nh  là m t s  ban  n, m t quan h  xin cho ho cệ ỡ ủ ư ộ ự ơ ộ ệ ặ  

t o s    l i, trông ch  t  phía các thân ch ạ ự ỷ ạ ờ ừ ủ

3. Phương pháp tác nghi p c a Công tác xã h iệ ủ ộ

Công tác xã h i tr i qua quá trình v n đ ng, phát tri n trên phộ ả ậ ộ ể ươ  ng

di n lý thuy t khoa h c và thông qua s  ho t đ ng th c ti n đã hình thànhệ ế ọ ự ạ ộ ự ễ  cho mình m t h  th ng các phộ ệ ố ương pháp tác nghi p nh m mang l i hi uệ ằ ạ ệ  

qu  b n v ng, s  thay đ i tích c c cho đ i tả ề ữ ự ổ ự ố ượng được can thi p, h  trệ ỗ ợ 

giúp đ  Đó là các phỡ ương pháp và ho t đ ng: Bi n h , nghiên c u trạ ộ ệ ộ ứ ườ  ng

h p, tham v n, k t h p th c hi n chợ ấ ế ợ ự ệ ương trình, phong trào nhân đ o, tạ ừ thi n, tham m u cho Chính ph  và c  quan ch c năng so n th o chính sáchệ ư ủ ơ ứ ạ ả  

xã h i, thi t l p chu n m c giá tr  hộ ế ậ ẩ ự ị ướng t i s  ti n b , công b ng xãớ ự ế ộ ằ  

h i  Trong đó, các phộ ương pháp mang tính chuyên nghi p và đệ ược coi là các phương pháp đ c tr ng c a Công tác xã h i là: Phặ ư ủ ộ ương pháp Công tác 

xã h i v i cá nhân; Công tác xã h i v i nhóm; Công tác xã h i t  ch c vàộ ớ ộ ớ ộ ổ ứ  phát tri n c ng đ ng; Tham v n; Qu n tr  Công tác xã h i.ể ộ ồ ấ ả ị ộ

­ Công tác xã h i v i cá nhân ộ ớ

Công tác xã h i v i cá nhân là phộ ớ ương pháp can thi p h  tr  đ u tiênệ ỗ ợ ầ  

c a Công tác xã h i. Phủ ộ ương pháp này được xu t hi n s m nh t   cácấ ệ ớ ấ ở  

nước M , Anh v i  t  cách là ho t  đ ng c a Công tác xã h i chuyênỹ ớ ư ạ ộ ủ ộ  nghi p. Cùng v i th i gian, Công tác xã h i cá nhân ngày càng tr  nên quanệ ớ ờ ộ ở  

tr ng, tr  thành n n t ng và là m t trong nh ng phọ ở ề ả ộ ữ ương pháp c  b n c aơ ả ủ  Công tác xã h i.ộ

Công tác xã h i cá nhân là phộ ương pháp can thi p đ  giúp m t cáệ ể ộ  nhân thoát kh i nh ng khó khăn trong đ i s ng v t ch t và tinh th n, ch aỏ ữ ờ ố ậ ấ ầ ữ  

tr  và ph c h i các ch c năng xã h i c a h , giúp h  t  nh n th c và gi iị ụ ồ ứ ộ ủ ọ ọ ự ậ ứ ả  quy t các v n đ  xã h i g p ph i b ng kh  năng c a chính mình.ế ấ ề ộ ặ ả ằ ả ủ

Đ c tr ng c a ph ng pháp Công tác xã h i cá nhân là ph ng pháp màặ ư ủ ươ ộ ươ  

ng i làm Công tác xã h i v n d ng lý thuy t, các cách ti p c n, các k  năngườ ộ ậ ụ ế ế ậ ỹ  chuyên nghi p đ  tác nghi p v i đ i t ng nh n di n v n đ  c a mình, đánhệ ể ệ ớ ố ượ ậ ệ ấ ề ủ  giá t ng tác hai chi u nh m h  tr  đ i t ng nh n di n v n đ  c a mình,ươ ề ằ ỗ ợ ố ượ ậ ệ ấ ề ủ  đánh giá ti m năng, k t h p nh ng y u t  tr  giúp t  bên ngoài đ  gi i quy tề ế ợ ữ ế ố ợ ừ ể ả ế  

v n đ , v t qua khó khăn, v n lên trong cu c s ng.ấ ề ượ ươ ộ ố

­ Công tác xã h i v i nhóm ộ ớ

Nhóm xã h i là m t khái ni m độ ộ ệ ược hi u dể ưới nhi u góc đ  khácề ộ  nhau. Theo nghĩa chung nh t, nhóm xã h i là m t t p h p cá nhân đấ ộ ộ ậ ợ ượ  c

g n k t v i nhau b i nh ng m i quan h  tắ ế ớ ở ữ ố ệ ương tác đa chi u, hình thànhề  trên c  s  t  nguy n ho c do s  s p đ t, có chung m c đích, m t hayơ ở ự ệ ặ ự ắ ặ ụ ộ  nhi u m i quan tâm ho c l i ích. ề ố ặ ợ

Phương pháp Công tác xã h i v i nhóm là s  v n d ng nh ng kộ ớ ự ậ ụ ữ ỹ năng chuyên nghi p d a trên n n t ng lý thuy t v  s  hình thành, v nệ ự ề ả ế ề ự ậ  

đ ng, m i quan h  tộ ố ệ ương tác, tâm lý, nhu c u, hành đ ng nhóm đ  canầ ộ ể  thi p, h  tr  nh ng nhóm xã h i y u th , có chung m t hay m t sệ ỗ ợ ữ ộ ế ế ộ ộ ố 

m c đích nh m thay đ i nh n th c, hành vi, khai thác, phát huy ti mụ ằ ổ ậ ứ ề  năng, tăng cường năng l c gi i quy t các v n đ  xã h i g p ph i c aự ả ế ấ ề ộ ặ ả ủ  

t ng thành viên trong nhóm và c a c  nhóm.ừ ủ ả

Nh  v y, Công tác xã h i nhóm là phư ậ ộ ương pháp mà người là Công tác xã h i ch  đóng vai trò là ch t xúc tác, hộ ỉ ấ ướng d n, t  ch c sinh ho tẫ ổ ứ ạ  nhóm đ  chính các thành viên trong nhóm có s  tể ự ương tác l n nhau vàẫ  dùng m i quan h  đó làm công c  chính đ  nh n di n và t  gi i quy tố ệ ụ ể ậ ệ ự ả ế  

v n đ  c a cá nhân trong nhóm hay c a nhóm đó. Công tác xã h i v iấ ề ủ ủ ộ ớ  

t ng nhóm c  th  đừ ụ ể ược đánh giá là thành công khi chính thành viên trong nhóm nh n th c đậ ứ ược vai trò, trách nhi m c a mình, n  l c và chung s cệ ủ ỗ ự ứ  

gi i quy t v n đ  chung c a nhóm t o ra s  chuy n bi n tích c c trongả ế ấ ề ủ ạ ự ể ế ự  thái đ , hành vi c a m i thành viên cũng nh  đ t độ ủ ỗ ư ạ ược m c tiêu đ t raụ ặ  

m t cách b n v ng.ộ ề ữ

­ Công tác xã h i v i c ng đ ng ­ T  ch c và phát tri n c ng ộ ớ ộ ồ ổ ứ ể ộ  

đ ng ồ

Trong đ i s ng xã h i, dù   b t k  th i đ i nào, đ c bi t là trongờ ố ộ ở ấ ỳ ờ ạ ặ ệ  

đi u ki n kinh t  ­ xã h i hi n nay, luôn có nh ng v n đ  xã h i không chề ệ ế ộ ệ ữ ấ ề ộ ỉ 

c a m t ngủ ộ ười hay m t nhóm ngộ ười mà còn là v n đ  c a c  m t c ngấ ề ủ ả ộ ồ  

đ ng. Ch ng h n v n đ  nghèo đói, v n đ  môi trồ ẳ ạ ấ ề ấ ề ường, v n đ  s c kho  ­ấ ề ứ ẻ  

y t , giáo d c, t  n n xã h i, phong t c, t p quán, hôn nhân gia đình và cácế ụ ệ ạ ộ ụ ậ  

v n đ  n y sinh trong m i quan h  xã h i, ấ ề ả ố ệ ộ

N u Công tác xã h i ch  h  tr  gi i quy t v n đ  c a m t hay m tế ộ ỉ ỗ ợ ả ế ấ ề ủ ộ ộ  

s  nhân, gia đình thì ch a tri t đ , hi u qu  mang l i t  s  thay đ i khôngố ư ệ ể ệ ả ạ ừ ự ổ  cao và không toàn di n, bên c nh đó l i làm h n ch  đi ti m năng ­ s cệ ạ ạ ạ ế ề ứ  

m nh c a c  c ng đ ng. Do v y, bên c nh phạ ủ ả ộ ồ ậ ạ ương pháp Công tác xã h iộ  

v i cá nhân, Công tác xã h i v i nhóm, c n thi t ph i có phớ ộ ớ ầ ế ả ương pháp Công tác xã h i v i c ng đ ng, hay còn g i là phộ ớ ộ ồ ọ ương pháp t  ch c và phátổ ứ  tri n c ng đ ng.ể ộ ồ

Đ i tố ượng tác đ ng c a phộ ủ ương pháp này là c ng đ ng ngộ ồ ườ  i,

thường là sinh s ng trên m t đ a bàn dân c  có nh ng đ c đi m kinh t ,ố ộ ị ư ữ ặ ể ế  

xã h i và văn hoá tộ ương đ ng (ho c nh ng c ng đ ng theo tiêu chí xácồ ặ ữ ộ ồ  

đ nh khác) có v n đ  xã h i. M c đích c a Công tác xã h i v i c ngị ấ ề ộ ụ ủ ộ ớ ộ  

đ ng là thông qua vi c nh n di n v n đ  c a c ng đ ng, đánh giá cácồ ệ ậ ệ ấ ề ủ ộ ồ  ngu n l c, khai thác và phát huy ti m năng c a c ng đ ng, t  đó t  ch cồ ự ề ủ ộ ồ ừ ổ ứ  

ho t   đ ng,   th c   thi   nh ng   chạ ộ ự ữ ương   trình   hành   đ ng   mang   l i   nh ngộ ạ ữ  chuy n bi n tích c c cho c ng đ ng: T  ch  khó khăn, kém phát tri nể ế ự ộ ồ ừ ỗ ể  

tr  thành c ng đ ng ti n b ,  n đ nh, phát tri n.ở ộ ồ ế ộ ổ ị ể

Th c ch t c a phự ấ ủ ương pháp t  ch c và phát tri n c ng đ ng là huyổ ứ ể ộ ồ  

đ ng ngu n l c bên trong c ng đ ng (n i l c) k t h p v i ngu n l c c aộ ồ ự ộ ồ ộ ự ế ợ ớ ồ ự ủ  

xã h i, có s  tham gia c a Nhà nộ ự ủ ước ho c các ngu n h  tr  t  bên ngoàiặ ồ ỗ ợ ừ  (t  ch c phi Chính ph ) đ  c i thi n, nâng cao ch t lổ ứ ủ ể ả ệ ấ ượng cu c s ng dânộ ố  

c , tăng cư ường kh  năng t  l c c a c ng đ ng trong vi c gi i quy t v nả ự ự ủ ộ ồ ệ ả ế ấ  

đ  c a mình.ề ủ

Khi th c hi n phự ệ ương pháp Công tác xã h i v i c ng đ ng, nhânộ ớ ộ ồ  viên phát tri n c ng đ ng s  h  tr  cùng v i c ng đ ng xác đ nh v n để ộ ồ ẽ ỗ ợ ớ ộ ồ ị ấ ề 

g p ph i, phân tích tìm ra nguyên nhân c a nh ng tr  ng i khó khăn  nhặ ả ủ ữ ở ạ ả  

hưởng t i s  phát tri n c a c ng đ ng và t o ra m i quan h , liên k tớ ự ể ủ ộ ồ ạ ố ệ ế  

gi a các thành viên trong c ng đ ng, gi a c ng đ ng v i các c  quanữ ộ ồ ữ ộ ồ ớ ơ  

ch c năng, t  ch c, thông qua các chứ ổ ứ ương trình, d ch v  đ  ti n hành cácị ụ ể ế  

ho t đ ng làm thay đ i, chuy n bi n tích c c c ng đ ng: t  y u, kémạ ộ ổ ể ế ự ộ ồ ừ ế  lên khá và phát tri n ­ c ng đ ng t  l c.ể ộ ồ ự ự

Ngoài nh ng phữ ương pháp c  b n trên, trong quá trình tri n khai th cơ ả ể ự  

hi n các ho t đ ng c a mình. Công tác xã h i còn s  d ng m t s  phệ ạ ộ ủ ộ ử ụ ộ ố ươ  ngpháp khác, v a mang ý nghĩa là phừ ương ti n, công c  h  tr , v a là nh ngệ ụ ỗ ợ ừ ữ  khâu quan tr ng trong ti n trình và còn là nh ng ho t đ ng có tính đ c l pọ ế ữ ạ ộ ộ ậ  

tương đ i, đó là tham v n và qu n tr  trong Công tác xã h i.ố ấ ả ị ộ

­ Tham v n trong Công tác xã h i:  ấ ộ Tham v n là quá trình tấ ương tác 

gi a ngữ ười làm Công tác xã h i v i đ i tộ ớ ố ượng (cá nhân, gia đình, nhóm và 

c ng đ ng), thông qua vi c s  d ng ki n th c và các k  năng chuyênộ ồ ệ ử ụ ế ứ ỹ  nghi p, ngệ ười làm Công tác xã h i s  nh n di n, tìm hi u, xác đ nh v n độ ẽ ậ ệ ể ị ấ ề 

c a đ i tủ ố ượng, đánh giá hoàn c nh, ti m năng, h  tr  đ i tả ề ỗ ợ ố ượng ra quy tế  

đ nh, l p k  ho ch hành đ ng đ  gi i quy t v n đ  g p ph i.ị ậ ế ạ ộ ể ả ế ấ ề ặ ả

Tham v n có th  đấ ể ược th c hi n v i vai trò là m t khâu, ho c nhự ệ ớ ộ ặ ư 

nh ng giai đo n trong ti n trình h  tr , gi i quy t v n đ  c a đ i tữ ạ ế ỗ ợ ả ế ấ ề ủ ố ượng. 

V i ý nghĩa này, k t qu  c a các cu c tham v n gi a ngớ ế ả ủ ộ ấ ữ ười làm Công tác xã 

h i và đ i tộ ố ượng đượ ử ục s  d ng nh  m t y u t , "t  li u" quan tr ng trongư ộ ế ố ư ệ ọ  toàn b  ti n trình tr  giúp, ra quy t đ nh, l p k  ho ch gi i quy t v n độ ế ợ ế ị ậ ế ạ ả ế ấ ề 

c a đ i tủ ố ượng

­ Qu n tr  Công tác xã h i ả ị ộ : Qu n tr  Công tác xã h i là m t lĩnh v cả ị ộ ộ ự  

c a Công tác xã h i, là m t phủ ộ ộ ương pháp th c hành nh m tri n khai vàự ằ ể  cung c p d ch v  Công tác xã h i trong xã h i. Đ ng th i qu n tr  Công tácấ ị ụ ộ ộ ồ ờ ả ị  

xã h i còn là phộ ương pháp, ti n trình có ch c năng qu n lí, phân b , sế ứ ả ổ ử 

d ng ngu n l c, đi u hành ho t đ ng c a cu c s ng, h  th ng th c hi nụ ồ ự ề ạ ộ ủ ộ ố ệ ố ự ệ  Công tác xã h i. Các phộ ương pháp và các ho t đ ng c  th  c a Công tác xãạ ộ ụ ể ủ  

h i cũng nh  c a ngộ ư ủ ười làm Công tác xã h i, vi c huy đ ng, tri n khai, sộ ệ ộ ể ử 

d ng các ngu n l c tr  giúp đ i tụ ồ ự ợ ố ượng có hi u qu  hay không,   m c đệ ả ở ứ ộ 

nh  th  nào ph  thu c r t l n vào vi c qu n tr  Cũng nh  các lĩnh v cư ế ụ ộ ấ ớ ệ ả ị ư ự  khác nhau c a đ i s ng xã h i, qu n tr  Công tác xã h i đòi h i ph i đủ ờ ố ộ ả ị ộ ỏ ả ượ  c

th c hi n m t cách khoa h c và nh ng ngự ệ ộ ọ ữ ười làm công tác qu n tr  ph iả ị ả  

được đào t o chuyên môn và có đ y đ  ph m ch t, năng l c đáp  ng yêuạ ầ ủ ẩ ấ ự ứ  

c u c a ngành, c a th c ti n.ầ ủ ủ ự ễ

II. N n t ng tri t lý, ngh  nghi p chuyên môn và ch c năng c a côngề ả ế ề ệ ứ ủ  tác xã h iộ

1. N n t ng tri t lý c a Công tác xã h i và l ch s  hình thành Công tácề ả ế ủ ộ ị ử  

xã h i   Vi t Namộ ở ệ

c a t  do, h nh phúc cho t t c  m i ngủ ự ạ ấ ả ọ ười và ngượ ạc l i. Đây là khát v ngọ  

l n lao c a c  nhân lo i và đ  đ t đớ ủ ả ạ ể ạ ược đi u đó đòi h i ph i tr i qua sề ỏ ả ả ự 

v n đ ng lâu dài c a l ch s  v i nh ng bậ ộ ủ ị ử ớ ữ ước ti n t  th p lên cao. Tuyế ừ ấ  nhiên, chúng ta ph i th a nh n m t hi n th c là, dù phát tri n đ n m c đả ừ ậ ộ ệ ự ể ế ứ ộ 

nh  th  nào cũng s  th t khó có đư ế ẽ ậ ược m t xã h i hoàn h o mà   đó khôngộ ộ ả ở  còn nh ng n i đau, nh ng r i ro, b t h nh và càng không th  có m t xã h iữ ỗ ữ ủ ấ ạ ể ộ ộ  

mà cu c s ng c a t t c  m i ngộ ố ủ ấ ả ọ ườ ề ậi v  v t ch t, tinh th n, s c kho , tâmấ ầ ứ ẻ  

lý, tình c m  đ u nh  nhau. M t nguyên t c mang tính quy lu t: S  đ ngả ề ư ộ ắ ậ ự ồ  

đ u hay s  ngang b ng trong cu c s ng ch  có th  có đề ự ằ ộ ố ỉ ể ược khi t t c  m iấ ả ọ  

người, m i khu v c, m i qu c gia đ u có đi u ki n nh  nhau. Đi u nàyọ ự ọ ố ề ề ệ ư ề  

ch c ch n không th  có đắ ắ ể ược trên hi n th c.ệ ự

Trong s  đa d ng và ph c t p c a xã h i, v i nh ng m i quan h ,ự ạ ứ ạ ủ ộ ớ ữ ố ệ  tác đ ng đa chi u,   nhi u cung b c và c p đ  khác nhau v n luôn ch aộ ề ở ề ậ ấ ộ ẫ ứ  

đ ng nh ng s  khác bi t nh t đ nh v  cu c s ng gi a các nhóm xã h i vàự ữ ự ệ ấ ị ề ộ ố ữ ộ  

vì v y, nh  m t l  t  nhiên trong xã h i s  luôn t n t i m t b  ph nậ ư ộ ẽ ự ộ ẽ ồ ạ ộ ộ ậ  

nh ng cá nhân, gia đình, nhóm, c ng đ ng y u th , thi t thòi, b t h nh c nữ ộ ồ ế ế ệ ấ ạ ầ  

đ n s  h  tr , giúp đ  t  bên ngoài.ế ự ỗ ợ ỡ ừ

Nh m thu h p kho ng cách gi a các nhóm, t o đi u ki n đ  nhómằ ẹ ả ữ ạ ề ệ ể  

y u th  vế ể ươn lên, thay đ i hoàn c nh, c i thi n cu c s ng  s  tr  giúp tổ ả ả ệ ộ ố ự ợ ừ bên ngoài nh t là t  quan đi m, ch  trấ ừ ể ủ ương, đường l i, chính sách phátố  tri n kinh t  ­ xã h i c a các qu c gia có ý nghĩa vô cùng quan tr ng, nó cóể ế ộ ủ ố ọ  

ý nghĩa n n t ng, quy t đ nh đ n phề ả ế ị ế ương châm và m c tiêu hành đ ng c aụ ộ ủ  

s  tr  giúp. Bên c nh đó s  giúp đ  b ng hành đ ng nhân đ o, t  thi nự ợ ạ ự ỡ ằ ộ ạ ừ ệ  

c a c ng đ ng xã h i góp ph n t o ra s c m nh to l n cho vi c gi i quy tủ ộ ồ ộ ầ ạ ứ ạ ớ ệ ả ế  các v n đ  xã h i.ấ ề ộ

Xu t phát t  b n ch t ch  đ  chính tr  xã h i, t  thái đ  và ý th c hấ ừ ả ấ ế ộ ị ộ ừ ộ ứ ệ giai c p, phân bi t đ ng c p trong xã h i, không ph i s  tr  giúp nào cũngấ ệ ẳ ấ ộ ả ự ợ  mong mu n đ t t i hi u qu  b n v ng và s  thành công tri t đ  ­ nghĩa làố ạ ớ ệ ả ề ữ ự ệ ể  

đ i tố ượng tr  giúp t  ch  ph  thu c có kh  năng vợ ừ ỗ ụ ộ ả ươn lên đ c l p, khôngộ ậ  còn l  thu c vào ngệ ộ ười tr  giúp n a, trong xã h i không còn nhóm ngợ ữ ộ ườ  i

y u th , thi t thòi, b  đ i x  b t bình đ ng hay b  h n ch , tế ế ệ ị ố ử ấ ẳ ị ạ ế ước đo t đi uạ ề  

ki n đ m b o cu c s ng n a. Trên th c t , nh ng s  giúp đ  t  các ho tệ ả ả ộ ố ữ ự ế ữ ự ỡ ừ ạ  

đ ng t  thi n, nhân đ o, c u tr  xã h i, b o tr  xã h i   nhi u n i trênộ ừ ệ ạ ứ ợ ộ ả ợ ộ ở ề ơ  

th  gi i, t  nh ng nế ớ ừ ữ ước phát tri n đ i v i nh ng nể ố ớ ữ ước đang và ch m phátậ  

tri n, t  nh ng ngể ừ ữ ười giàu có đ i v i nh ng ngố ớ ữ ười nghèo kh  v n cóổ ẫ  khuynh hướng mu n duy trì s  l  thu c, s  ban  n và s  hàm  n.ố ự ệ ộ ự ơ ự ơ

V i ch c năng, nhi m v  đ c bi t, ho t đ ng trong lĩnh v c đ c thù,ớ ứ ệ ụ ặ ệ ạ ộ ự ặ  Công tác xã h i hộ ướng t i nh ng m c đích cao c , b n v ng: ớ ữ ụ ả ề ữ H  tr  gi i ỗ ợ ả   quy t các v n đ  xã h i mà cá nhân, nhóm, c ng đ ng g p ph i; Gi m b t ế ấ ề ộ ộ ồ ặ ả ả ớ   căng th ng và b t  n c a xã h i; H n ch  h u qu  do các v n đ  xã h i ẳ ấ ổ ủ ộ ạ ế ậ ả ấ ề ộ  

và s  căng th ng xã h i gây nên; Hành đ ng theo lý t ự ẳ ộ ộ ưở ng vì l i ích, h nh ợ ạ   phúc c a con ng ủ ườ i và s  công b ng, ti n b  xã h i ự ằ ế ộ ộ

Đ i tố ượng tác đ ng, tr  giúp c a Công tác xã h i là con ngộ ợ ủ ộ ười (thu cộ  

v  cá nhân, nhóm hay c ng đ ng) có các v n đ  xã h i v  th  ch t, tinhề ộ ồ ấ ề ộ ề ể ấ  

th n, ch c năng xã h i và vi c tho  mãn các nhu c u c a cu c s ng. M iầ ứ ộ ệ ả ầ ủ ộ ố ỗ  con người dù trong b t k  hoàn c nh nào, th i đ i nào đ u ph i đấ ỳ ả ờ ạ ề ả ược th aừ  

nh n, tôn tr ng cũng nh  đ m b o các đi u ki n cho s  sinh t n, phátậ ọ ư ả ả ề ệ ự ồ  tri n. Đ m b o sinh t n chính là vi c đáp  ng các nhu c u t  nhiên c aể ả ả ồ ệ ứ ầ ự ủ  con người. Tuy nhiên, do nhi u nguyên nhân ch  quan và khách quan, trongề ủ  

xã h i luôn t n t i m t b  ph n nh ng ngộ ồ ạ ộ ộ ậ ữ ười có hoàn c nh khó khăn,ả  không có kh  năng ho c thi u ngu n l c h  tr  đ  đáp  ng nhu c u c aả ặ ế ồ ự ỗ ợ ể ứ ầ ủ  

h , h  b  m t ho c b  y u m t hay m t s  ch c năng xã h i, h  không tọ ọ ị ấ ặ ị ế ộ ộ ố ứ ộ ọ ự 

lo cho mình được m t cu c s ng t i thi u ­ h  tr  thành đ i tộ ộ ố ố ể ọ ở ố ượng c nầ  

được giúp đ  Bên c nh đó, có nh ng đ i tỡ ạ ữ ố ượng,   vào nh ng th i đi mở ữ ờ ể  

nh t đ nh, do nh ng r i ro, s  tác đ ng b t thấ ị ữ ủ ự ộ ấ ường, h  b  r i vào hoànọ ị ơ  

c nh khó khăn mà ngay trong hoàn c nh đó h  không th  vả ả ọ ể ượt qua đượ  c,

h  c n s  quan tâm và giúp đ  t  bên ngoài đ  gi i quy t v n đ  g pọ ầ ự ỡ ừ ể ả ế ấ ề ặ  

ph i.ả

Giúp đ  con ngỡ ười, đ m b o s  công b ng, ti n b  xã h i, hả ả ự ằ ế ộ ộ ướ  ng

t i cu c s ng h nh phúc và tho  mãn các đi u ki n, các nhu c u c n ph iớ ộ ố ạ ả ề ệ ầ ầ ả  

được xu t phát và th c hi n trên n n t ng tri t lý đúng đ n ­ quan đi mấ ự ệ ề ả ế ắ ể  nhìn nh n tích c c v  con ngậ ự ề ười.

Theo cách ti p c n c a Công tác xã h i, d a trên n n t ng c a khoaế ậ ủ ộ ự ề ả ủ  

h c tri t h c và các ngành khoa h c xã h i nhân văn khác, quan đi m nhìnọ ế ọ ọ ộ ể  

nh n tích c c v  con ngậ ự ề ườ ượi đ c khái quát thành nh ng n i dung c  b nữ ộ ơ ả  sau:

­ Th  nh t, con ng ứ ấ ườ i là trung tâm, là đ ng l c và là m i quan tâm ộ ự ố   hàng đ u, c  b n c a xã h i; ầ ơ ả ủ ộ

­ Th  hai, gi a cá nhân và xã h i có s  ph  thu c, quan h  tác đ ng ứ ữ ộ ự ụ ộ ệ ộ   qua l i v i nhau v  môi tr ạ ớ ề ườ ng s ng, quy n l i, trách nhi m, nghĩa v  và ố ề ợ ệ ụ  

đi u ki n phát tri n ề ệ ể

­ Th  ba, con ng ứ ườ i có nhu c u chung gi ng nhau nh ng nhu c u c ầ ố ư ầ ụ  

th  có th  khác nhau, vì v y v n đ  c a đ i t ể ể ậ ấ ề ủ ố ượ ng (cá nhân, nhóm, c ng ộ  

đ ng) r t phong phú và đa d ng ồ ấ ạ

­ Th  t , con ng ứ ư ườ i ph i đ ả ượ c tôn tr ng, đ i x  công b ng và đ m ọ ố ử ằ ả  

b o v  các quy n c  b n ả ề ề ơ ả

­ Th  năm, con ng ứ ườ i ­ cá nhân, nhóm, c ng đ ng ph i đ ộ ồ ả ượ c nhìn  

nh n trong s  v n đ ng, phát tri n, có ni m tin v  s  thay đ i tích c c ậ ự ậ ộ ể ề ề ự ổ ự

­ Th  sáu, s  giúp đ  t  bên ngoài không ph i là là s  b  thí, ban  n, ứ ự ỡ ừ ả ự ố ơ   không t o ra s  ràng bu c, l  thu c ạ ự ộ ệ ộ

­ Th  b y, m i con ng ứ ả ỗ ườ i, đ i t ố ượ ng đ u s n có ít nhi u v  ti m ề ẵ ề ề ề   năng, vì v y c n đ ậ ầ ượ c kh i dây và phát huy t t nh t nh ng ti m năng đó ơ ố ấ ữ ề

Quan đi m nhìn nh n đúng đ n v  con ngể ậ ắ ề ười có ý nghĩa đ nh hị ướ  ngcho ho t đ ng ngh  nghi p chuyên môn Công tác xã h i ­ đ i tạ ộ ề ệ ộ ố ượng tác 

đ ng là con ngộ ườ ếi y u th , thi t thòi. Nh n th c sâu s c, đ y đ  và n mế ệ ậ ứ ắ ầ ủ ắ  

v ng nh ng quan đi m trên s  là c  s , kim ch  nam hình thành nên nh ngữ ữ ể ẽ ơ ở ỉ ữ  

phương châm và nguyên t c hành đ ng c a ngắ ộ ủ ười làm Công tác xã h iộ  

chuyên nghi p trong quá trình tác nghi p tr  giúp. Đây cũng chính là đi mệ ệ ợ ể  

xu t phát, gi  vai trò là s i ch  đ  xuyên su t, là nh ng thấ ữ ợ ỉ ỏ ố ữ ước đo ki mể  nghi p vi c xây d ng và th c hi n các quy đi u đ o đ c ngh  nghi pệ ệ ự ự ệ ề ạ ứ ề ệ  Công tác xã h i.ộ

1.2. L ch s  hình thành Công tác xã h i   Vi t Nam ị ử ộ ở ệ

C  s  hình thành CTXH   vi t Nam b t ngu n t  nh ng tình c mơ ở ở ệ ắ ồ ừ ữ ả  

t t đ p gi a con ngố ẹ ữ ười và con người. Tr i qua các giai đo n l ch s , tinhả ạ ị ử  

th n nhân đ o và lòng yêu thầ ạ ương đ ng lo i luôn luôn g n li n v i quáồ ạ ắ ề ớ  trình hình thành phát tri n c a các chính sách xã h i, các lu t l  xã h i. Sể ủ ộ ậ ệ ộ ự 

ra đ i và phát tri n CTXH   Vi t Nam có th  mô t  l i theo m t tr t t  vờ ể ở ệ ể ả ạ ộ ậ ự ề 

th i gian:ờ

+ Th i k  phong ki n: th  k  XV (th i h u Lê): Trong “Qu cờ ỳ ế ế ỷ ờ ậ ố  tri u hình lu t” có nh ng n i dung liên quan đ n vi c làm t  thi n. ề ậ ữ ộ ế ệ ừ ệ Ví 

d : có đi u lu t qui đ nh r ng “nh ng k  không ai nuôi dụ ề ậ ị ằ ữ ẻ ưỡng, quan sở 

t i có nhi m v  d ng l u, nuôi dạ ệ ụ ự ề ưỡng, n u ai không làm ho c làm khôngế ặ  tròn thì b  tr ng ph t b ng roi”.ị ừ ạ ằ

+ Th i k  thu c Pháp (1862 – 1945): nhà Vua đã quan tâm xây d ngờ ỳ ộ ự  các phường, ngoài ch c năng qu n lí hành chính, phứ ả ường còn là m t đ n vộ ơ ị mang tính t  qu n, tự ả ương tr  giúp xóa đói gi m nghèo, phòng ch ng t iợ ả ố ộ  

ph m, xây d ng đ i s ng c ng đ ng. Trong th i k  này ph i k  đ n s  raạ ự ờ ố ộ ồ ờ ỳ ả ể ế ự  

đ i c a trờ ủ ường mù Nguy n Đình Chi u và trễ ể ường câm đi c Lái Thêu.ế

+ Trong th i k  kháng chi n ch ng Pháp (1945 – 1954): m t khoáờ ỳ ế ố ộ  

t p hu n v  CTXH do H i ch  th p đ  Pháp t  ch c và ch m d t khiậ ấ ề ộ ữ ậ ỏ ổ ứ ấ ứ  cách m ng tháng tám n  ra. M t s  cán b  đạ ổ ộ ố ộ ượ ậc t p hu n đã vào Namấ  theo làn sóng di c  Giai đo n này đã ra đ i các t  ch c CTXH chuyênư ạ ờ ổ ứ  nghi p nh : Nhà xã h i, Trệ ư ộ ường Cán s  xã h i Thevenet sau đ i thànhự ộ ổ  

Trường CTXH Caritas, Phòng xã h i.ộ

+ Th i k  kháng chi n ch ng M  (t  1954 đ n trờ ỳ ế ố ỹ ừ ế ước 30/04/1975): 

m t s  trộ ố ường thành l p trong th i k  này và đã tham gia vào vi c đào t oậ ờ ỳ ệ ạ  các cán b  xã h i nh : Trộ ộ ư ường cán s  xã h i quân đ i, Trự ộ ộ ường thanh niên 

ph ng   s   xã   h i,   Trụ ự ộ ường   CTXH   qu c   gia,   Trố ường   Đ i   h c   Đà   L t,ạ ọ ạ  

Trường Đ i h c V n H nh. Vào năm 1970 đoàn chuyên nghi p xã h i Vi tạ ọ ạ ạ ệ ộ ệ  Nam được thành l p. ậ

  + Th i k  trờ ỳ ường đ i m i (t  1975 – 1985): sau ngày gi i phóng cácổ ớ ừ ả  

ho t đ ng an sinh xã h i, các d ch v  xã h i h u nh  t m ng ng. CTXHạ ộ ộ ị ụ ộ ầ ư ạ ư  trong th i k  này không phát tri nờ ỳ ể

+ Th i k  sau đ i m i: do nh ng v n đ  xã h i b c xúc dờ ỳ ổ ớ ữ ấ ề ộ ứ ướ ự i stác đ ng c a n n kinh t  th  trộ ủ ề ế ị ường nh : đói nghèo, b nh t t, nghi nư ệ ậ ệ  hút, m i dâm, tr  em b  ngạ ẻ ị ược đãi, tr  em lang thang, buôn bán ph  n ,ẻ ụ ữ  

th t nghi p, di dân t  do….Các chính sách xã h i giáo d c CTXH c aấ ệ ự ộ ụ ủ  Nhà nước được đ y m nh, cùng v i ho t đ ng h  tr  c a các t  ch cẩ ạ ớ ạ ộ ỗ ợ ủ ổ ứ  phi chính phủ  nh : Qu  c u tr  Nhi đ ng anh, t  ch c Radda Barnenư ỹ ứ ợ ồ ổ ứ  

Th y Đi n, Qu  Nhi Đ ng Liên h p qu c.ụ ể ỹ ồ ợ ố

CTXH trong nh ng năm g n đây v n ti p t c đữ ầ ẫ ế ụ ược quan tâm và đi vào chuyên nghi p hóa theo hệ ướng v a đào t o v a th c hành. Tính đ nừ ạ ừ ự ế  năm 2000, bên c nh s  cán b  có b ng c  nhân, b ng th c sĩ CTXH đạ ố ộ ằ ử ằ ạ ượ  cđào t o trong và ngoài nạ ước, còn có t i h ng trăm cán b  đớ ằ ộ ược b i dồ ưỡ  ng

nh ng ki n th c c  b n v  CTXH thông qua nh ng l p t p hu n do cácữ ế ứ ơ ả ề ữ ớ ậ ấ  

gi ng viên, các chuyên gia trong và ngoài nả ước gi ng d y.ả ạ

ti n c a đ i s ng xã h i. Tr i qua h n m t trăm năm t n t i và phát tri n,ễ ủ ờ ố ộ ả ơ ộ ồ ạ ể  ngh  nghi p chuyên môn Công tác xã h i không ng ng đề ệ ộ ừ ược b  sung hoànổ  thi n v  n n t ng lý thuy t, phệ ề ề ả ế ương pháp và k  năng tác nghi p, đã th cỹ ệ ự  

s  đự ược chuyên môn hoá và góp ph n quan tr ng vào quá trình gi i quy tầ ọ ả ế  các v n đ  xã h i, tr  giúp đ i tấ ề ộ ợ ố ượng, thúc đ y ngành thay đ i nh m th cẩ ổ ằ ự  

hi n m c tiêu  n đ nh, ti n b , công b ng xã h i t o ra n n an sinh xã h i.ệ ụ ổ ị ế ộ ằ ộ ạ ề ộ

Đ i tố ượng tác nghi p tr  giúp, gi i quy t v n đ  xã h i c a Côngệ ợ ả ế ấ ề ộ ủ  tác xã h i có th  là cá nhân, gia đình, nhóm ngộ ể ười, c ng đ ng và các tộ ồ ổ 

ch c. M t trong nh ng đ c đi m c  b n c a ho t đ ng ngh  nghi p Côngứ ộ ữ ặ ể ơ ả ủ ạ ộ ề ệ  tác xã h i là t o ra s  k t n i gi a cá nhân v i môi trộ ạ ự ế ố ữ ớ ường xã h i. Quá trìnhộ  tác nghi p Công tác xã h i giúp đ i tệ ộ ố ượng nh n di n, phân tích v n đ  xãậ ệ ấ ề  

h i g p ph i, trên c  s  phân tích ti m năng, thu n l i, khó khăn s  hìnhộ ặ ả ơ ở ề ậ ợ ẽ  thành nên chi n lế ược và k  ho ch gi i quy t v n đ , hành đ ng t o nên sế ạ ả ế ấ ề ộ ạ ự thay đ i tích c c nh m c i thi n hoàn c nh.ổ ự ằ ả ệ ả

Khác v i các ho t đ ng nhân đ o, t  thi n ­ nh ng vi c làm mà ai cóớ ạ ộ ạ ừ ệ ữ ệ  

đi u ki n cũng có th  làm đề ệ ể ược, ngh  Công tác xã h i đòi h i ph i có trìnhề ộ ỏ ả  

đ , năng l c chuyên môn nh t đ nh, có ph m ch t đ o đ c ngh  nghi p, cóộ ự ấ ị ẩ ấ ạ ứ ề ệ  

k  năng tác nghi p, do đó ngỹ ệ ười làm Công tác xã h i không ch  d ng l i ộ ỉ ừ ạ ở lòng nhi t tình,   "cái tâm" mà nh t thi t ph i đệ ở ấ ế ả ược đào t o m t cách cạ ộ ơ 

b n, h  th ng. Ngh  nghi p Công tác xã h i là m t trong nh ng nh ngả ệ ố ề ệ ộ ộ ữ ữ  ngh  nghi p khó khăn, ph c t p, th m chí đề ệ ứ ạ ậ ược x p vào m t trong nh ngế ộ ữ  ngh  "nguy hi m" trong xã h i. Đ i tề ể ộ ố ượng tác nghi p c a Công tác xã h iệ ủ ộ  

là nhóm thi t thòi, y u th , nhóm có v n đ  xã h i (nghèo đói, b nh t t,ệ ế ế ấ ề ộ ệ ậ  

l c h u, kém phát tri n, c ng đ ng có xung đ t, mâu thu n, đ i tạ ậ ể ộ ồ ộ ẫ ố ượ  ng

ph m pháp, đ i tạ ố ượng tham gia ho c là n n nhân c a các t  n n xã h i,ặ ạ ủ ệ ạ ộ  

nh ng ngữ ười có v n đ  v  nh n th c, tình c m, tâm lý ), vì v y nh ngấ ề ề ậ ứ ả ậ ữ  

người làm Công tác xã h i c n ph i có b n lĩnh, ý chí và lòng kiên đ nh, xácộ ầ ả ả ị  

đ nh rõ tâm th , m t khi đã "t  nguy n d n thân" l a ch n ngh  nghi p thìị ế ộ ự ệ ấ ự ọ ề ệ  

s  "t  giác ch p nh n và c ng hi n" cho ngh  nghi p, cho s  nghi p vàẽ ự ấ ậ ố ế ề ệ ự ệ  

m c đích cao đ p c a khoa h c và ngành Công tác xã h i. Bên c nh đó,ụ ẹ ủ ọ ộ ạ  ngh  Công tác xã h i cũng là m t ngh  nghi p vinh quang. B i l , Công tácề ộ ộ ề ệ ở ẽ  

xã h i hành đ ng là vì h nh phúc, vì s  phát tri n, vộ ộ ạ ự ể ươn lên c a ngủ ười khác 

­ ngườ ượi đ c tr  giúp. Ni m vui, h nh phúc c a ngợ ề ạ ủ ười làm Công tác xã h iộ  

là mang l i ni m tin, s c m nh, ni m h nh phúc cho ngạ ề ứ ạ ề ạ ười khác. Thành công c a s  tác nghi p tr  giúp là đ i tủ ự ệ ợ ố ượng c i thi n đả ệ ược hoàn c nh,ả  

gi i quy t đả ế ược v n đ  g p ph i, vấ ề ặ ả ươn lên hoà nh p vào s  phát tri nậ ự ể  chung c a c ng đ ng, xã h i.ủ ộ ồ ộ

M i ngh  nghi p có nh ng đ c tr ng riêng, có đ i tỗ ề ệ ữ ặ ư ố ượng, m c đích,ụ  

phương pháp tác nghi p và s n ph m khác nhau. K t qu  đ t đệ ả ẩ ế ả ạ ược c aủ  

ho t đ ng Công tác xã h i là s  thay đ i trong chính đ i tạ ộ ộ ự ổ ố ượng, được đ iố  

tượng nh n ra, huy đ ng và s  d ng, do đó trong quá trình tác nghi pậ ộ ử ụ ệ  

người làm Công tác xã h i quan tâm đ n ngu n l c và s c m nh mà đ iộ ế ồ ự ứ ạ ố  

tượng đã có (c    ti m năng và kh  năng) nh ng h  đã không bi t t  đánhả ở ề ả ư ọ ế ự  

th c và phát huy. Nh  vào quá trình can thi p, h  tr  chuyên nghi p, đ iứ ờ ệ ỗ ợ ệ ố  

tượng phát hi n ngu n l c bên trong và có c  ch  k t h p v i ngu n l cệ ồ ự ơ ế ế ợ ớ ồ ự  bên ngoài đ  gi i quy t v n đ  g p ph i m t cách b n v ng. Nh  v y,ể ả ế ấ ề ặ ả ộ ề ữ ư ậ  ngh  Công tác xã h i và ngề ộ ười làm Công tác xã h i có vai trò h  tr  cho đ iộ ỗ ợ ố  

tượng t  tìm ra gi i pháp đ  gi i quy t v n đ  g p ph i c a chính đ iự ả ể ả ế ấ ề ặ ả ủ ố  

tượng

Trong đ i s ng xã h i, đ i tờ ố ộ ố ượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn vàả ặ ệ  

v n đ  xã h i là r t đa d ng, phong phú và ph c t p, nhu c u h  tr  và gi iấ ề ộ ấ ạ ứ ạ ầ ỗ ợ ả  quy t v n đ  xã h i theo phế ấ ề ộ ương pháp tác nghi p c a Công tác xã h i là r tệ ủ ộ ấ  

l n, do đó ngh  chuyên môn Công tác xã h i tác nghi p   nhi u lĩnh v c,ớ ề ộ ệ ở ề ự  

ph m vi và quy mô khác nhau. Tu  vào đ c đi m kinh t  ­ xã h i, trình đạ ỳ ặ ể ế ộ ộ 

văn minh, ti n b  xã h i   m i qu c gia khác nhau, Công tác xã h i s  cóế ộ ộ ở ỗ ố ộ ẽ  

nh ng tr ng tâm, m i quan tâm tr  giúp tác nghi p   t ng lĩnh v c   nh ngữ ọ ố ợ ệ ở ừ ự ở ữ  

m c đ  khác nhau, nh ng t u chung l i, có m t s  lĩnh v c tác nghi p phứ ộ ư ự ạ ộ ố ự ệ ổ 

bi n sau: công tác xã h i tác nghi p đ i v i tr  em có nhu c u đ c bi t;ế ộ ệ ố ớ ẻ ầ ặ ệ  Công tác xã h i tác nghi p v i đ i tộ ệ ớ ố ượng là gia đình có v n đ , căng th ng,ấ ề ẳ  mâu thu n ho c kh ng ho ng; Công tác xã h i tác nghi p v i đ i tẫ ặ ủ ả ộ ệ ớ ố ượng có 

v n đ  v  pháp lu t; Công tác xã h i tác nghi p v i các đ i tấ ề ề ậ ộ ệ ớ ố ượng có v nấ  

đ  trong h c đề ọ ường, liên quan đ n lĩnh v c giáo d c; Công tác xã h i tácế ự ụ ộ  

đ ng v i đ i tộ ớ ố ượng có v n đ  v  s c kho , bao g m c  s c kho  tâm th n;ấ ề ề ứ ẻ ồ ả ứ ẻ ầ  Công tác xã h i liên quan đ n v n đ  b o tr  xã h i (ngộ ế ấ ề ả ợ ộ ười già cô đ n,ơ  

người khuy t t t, n n nhân chi n tranh, tai n n lao đ ng ); Công tác xã h iế ậ ạ ế ạ ộ ộ  tác nghi p v i các đ i tệ ớ ố ượng m c ph i t  n n xã h i (nghi n hút ma tuý,ắ ả ệ ạ ộ ệ  

m i dâm;; Công tác xã h i tác nghi p v i c ng đ ng có v n đ  v  kinh t ,ạ ộ ệ ớ ộ ồ ấ ề ề ế  văn hoá, môi trường, quan h  xã h i; Công tác xã h i nghiên c u xã h i vàệ ộ ộ ứ ộ  tham gia ho ch đ nh chính sách xã h i ạ ị ộ

 n c ta, Công tác xã h i m i đ c ph c h i và b c đ u ph

bi n nh ng năm g n đây. Vi t Nam đã có mã ngành đào t o nh ng ch a cóế ữ ầ ệ ạ ư ư  

mã ngh  Công tác xã h i. Hi n nay, Chính ph  và các c  quan ch c năngề ộ ệ ủ ơ ứ  đang r t n  l c trong vi c nhanh chóng xác đ nh và có quy t đ nh, c  chấ ỗ ự ệ ị ế ị ơ ế 

ho t đ ng c a ngh  nghi p chuyên môn Công tác xã h i. Tuy nhiên, trạ ộ ủ ề ệ ộ ướ  cnhu c u và đòi h i c a th c t , Công tác xã h i đang có xu hầ ỏ ủ ự ế ộ ướng và ti mề  năng phát tri n m nh m , ph m vi và lĩnh v c ho t đ ng r ng kh p.ể ạ ẽ ạ ự ạ ộ ộ ắ  

Nh ng ngữ ười được đào t o chuyên ngành v  Công tác xã h i s  "hànhạ ề ộ ẽ  ngh  ­ tác nghi p", công tác, ho t đ ng   nhi u c  quan, t  ch c, lĩnh v cề ệ ạ ộ ở ề ơ ổ ứ ự  khác nhau

­ Cung  ng d ch v  và làm Công tác xã h i chuyên nghi p t i các ứ ị ụ ộ ệ ạ  

c  s , trung tâm và t  ch c xã h i: Các h i b o tr  xã h i và các trung ơ ở ổ ứ ộ ộ ả ợ ộ  

tâm   nuôi   d ưỡ ng   chăm   sóc   ng ườ i   có   công,   ng ườ i   già   cô   đ n,   ng ơ ườ   i khuy t t t, tr  em m  côi; Các trung tâm giáo d ế ậ ẻ ồ ưỡ ng và ph c h i nhân ụ ồ  

ph m, cai nghi n ma tuý, tr i c i t o; Các t  ch c chính tr  ­ xã h i và ẩ ệ ạ ả ạ ổ ứ ị ộ   đoàn th  nhân dân; Các c  quan, doanh nghi p, tr ể ơ ệ ườ ng h c, b nh vi n, ọ ệ ệ  

c ng đ ng   thành th  và nông thôn ộ ồ ở ị

­ Làm công tác xã h i chuyên nghi p trong các lĩnh v c khác nhau ộ ệ ự  

nh : S c kho , giáo d c, pháp lu t, kinh t , văn hoá ­ xã h i, hôn nhân và ư ứ ẻ ụ ậ ế ộ   gia đình, tôn giáo tín ng ưỡ ng, môi tr ườ ng, dân s , truy n thông ố ề

­ Làm vi c tr c ti p t i các c  s  nghiên c u và đào t o có liên quan ệ ự ế ạ ơ ở ứ ạ  

đ n Công tác xã h i: Tr ế ộ ườ ng đ i h c, cao đ ng, trung tâm đào t o nhân ạ ọ ẳ ạ   viên công tác xã h i; Trung tâm nghiên c u công tác xã h i theo nhóm đ i ộ ứ ộ ố  

t ượ ng tác nghi p khác nhau ệ

3. Ch c năng c a Công tác xã h iứ ủ ộ

Công tác xã h i đã và đang tích c c th c hi n các ch c năng c a ộ ự ự ệ ứ ủ   mình nh m m c đích h ằ ụ ướ ng t i m t n n an sinh xã h i v i s  phát tri n ớ ộ ề ộ ớ ự ể   toàn di n c a con ng ệ ủ ườ i trong s  phát tri n  n đ nh, ti n b  và công b ng ự ể ổ ị ế ộ ằ  

xã h i. Công tác xã h i ra đ i do nhu c u gi i quy t các v n đ  xã h i m t ộ ộ ờ ầ ả ế ấ ề ộ ộ   cách hi u qu , b n v ng. Thông quá các ho t đ ng chuyên môn v i h ệ ả ề ữ ạ ộ ớ ệ 

th ng k  năng tác nghi p chuyên nghi p, d a trên n n t ng lý thuy t khoa ố ỹ ệ ệ ự ề ả ế  

h c chuyên ngành, Công tác xã h i s  tác đ ng, h  tr  gi i quy t các v n ọ ộ ẽ ộ ỗ ợ ả ế ấ  

đ  xã h i ­ "nh ng kho ng t i, đi m y u c a xã h i" đ  nh n đi n, phòng ề ộ ữ ả ố ể ế ủ ộ ể ậ ệ  

ng a, ch n đoán, làm thay đ i chúng theo chi u h ừ ẩ ổ ề ướ ng tích c c, giúp cho ự  

nh ng đ i t ữ ố ượ ng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, y u th , thi t thòi v ả ặ ệ ế ế ệ ươ   n lên trong cu c s ng ộ ố

Các v n đ  xã h i ­ v n đ  g p ph i c a cá nhân, gia đình, nhómấ ề ộ ấ ề ặ ả ủ  

và c ng đ ng luôn t n t i trong m i ch  đ  xã h i, m i th i đ i l ch sộ ồ ồ ạ ọ ế ộ ộ ọ ờ ạ ị ử 

nh  là m t s  t t y u th  hi n tính ph c t p, đa d ng c a đ i s ng xãư ộ ự ấ ế ể ệ ứ ạ ạ ủ ờ ố  

h i. Các v n đ  xã h i gây tr  ng i cho s  t n t i, phát tri n c a m iộ ấ ề ộ ở ạ ự ồ ạ ể ủ ỗ  con người và c a toàn xã h i   nh ng m c đ  khác nhau. Các v n đ  xãủ ộ ở ữ ứ ộ ấ ề  

h i đó có độ ược gi i quy t hay không, gi i quy t   m c đ  nào phả ế ả ế ở ứ ộ ụ thu c vào nhi u y u t , nh  đi u ki n kinh t , ch  đ  chính tr , trình độ ề ế ố ư ề ệ ế ế ộ ị ộ văn hoá, nh n th c, phậ ứ ương pháp t  ch c   hành đ ng c a l c lổ ứ ộ ủ ự ượ  ng

th ng tr , qu n lí xã h i và các l c lố ị ả ộ ự ượng khác trong xã h i.ộ

Trong th i đ i ngày nay, cùng v i s  chuy n bi n m nh m  c a n nờ ạ ớ ự ể ế ạ ẽ ủ ề  kinh t , m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i có s  h  tr  đ c l c c a khoaế ọ ự ủ ờ ố ộ ự ỗ ợ ắ ự ủ  

h c công ngh  đã thúc đ y nhanh chóng bọ ệ ẩ ước ti n văn minh nhân lo i,ế ạ  

nh ng   m i qu c gia, dù là đ t nư ở ỗ ố ấ ước phát tri n, đang phát tri n hay ch mể ể ậ  phát tri n v n luôn t n t i nh ng m t trái, nh ng v n đ  xã h i nh  sể ẫ ồ ạ ữ ặ ữ ấ ề ộ ư ự phân hoá giàu nghèo, b t bình đ ng xã h i, t  n n xã h i, b nh t t hi mấ ẳ ộ ệ ạ ộ ệ ậ ể  nghèo, s  căng th ng, xung đ t xã h i, s c t c, tôn giáo, nh ng con ngự ẳ ộ ộ ắ ộ ữ ườ  i

có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, thi t thòi, y u th  Gi i quy t các v nả ặ ệ ệ ế ế ả ế ấ  

đ  xã h i, th c hi n m c tiêu  n đ nh và phát tri n xã h i, m i qu c giaề ộ ự ệ ụ ổ ị ể ộ ỗ ố  

c n ph i có s  hành đ ng chung và trách nhi m c a c  c ng đ ng xã h i,ầ ả ự ộ ệ ủ ả ộ ồ ộ  

c a h  th ng chính quy n, b   máy qu n lí nhà nủ ệ ố ề ộ ả ước, các t  ch c Chínhổ ứ  

ph , phi chính ph  và s  n  l c c a m i ngủ ủ ự ỗ ự ủ ỗ ười dân. Vi c th c thi h  th ngệ ự ệ ố  chính sách xã h i, các phong trào xã h i và các chộ ộ ương trình hành đ ng đãộ  mang l i nh ng giá tr  và thành qu  có ý nghĩa thi t th c, t ng bạ ữ ị ả ế ự ừ ước tác 

đ ng thay đ i b  m t xã h i theo chi u hộ ổ ộ ặ ộ ề ướng tích c c, c i thi n ch tự ả ệ ấ  

lượng cu c s ng ngộ ố ười dân. Tuy nhiên, do s  chi ph i c a quan đi m chínhự ố ủ ể  

tr  và b n ch t ch  đ  xã h i, m c đ  h n ch  trong nh n th c c a c ngị ả ấ ế ộ ộ ứ ộ ạ ế ậ ứ ủ ộ  

đ ng, s  ch a phù h p gi a vi c xây d ng, đánh giá nhu c u và đáp  ngồ ự ư ợ ữ ệ ự ầ ứ  nhu c u d n đ n s  thi u h p tác trong tham gia  nên   nhi u nầ ẫ ế ự ế ợ ở ề ước trên 

th  gi i các v n đ  xã h i ch a đế ớ ấ ề ộ ư ược gi i quy t m t cách tri t đ  t  g cả ế ộ ệ ể ừ ố  

r  căn nguyên, ch a th c s  hễ ư ự ự ướng t i phát huy ti m năng c a con ngớ ề ủ ườ  itrong hoàn c nh.ả

T  khi ra đ i, v i t  cách là m t ngành khoa h c và m t ngh  nghi pừ ờ ớ ư ộ ọ ộ ề ệ  chuyên môn, Công tác xã h i có v  trí, ch c năng quan tr ng đ c bi t trongộ ị ứ ọ ặ ệ  

vi c gi i quy t các v n đ  xã h i, tr  giúp đ i tệ ả ế ấ ề ộ ợ ố ượng có hoàn c nh khóả  khăn b ng các ho t đ ng chuyên nghi p d a trên n n t ng lý thuy t vàằ ạ ộ ệ ự ề ả ế  

phương pháp khoa h c. Qua quá trình ho t đ ng th c ti n, đúc rút kinhọ ạ ộ ự ễ  nghi m có th  khái quát các ch c năng ch  y u c a Công tác xã h i baoệ ể ứ ủ ế ủ ộ  

g m: Tr c ti p gi i quy t v n đ  xã h i: Huy đ ng, liên k t và phát huyồ ự ế ả ế ấ ề ộ ộ ế  ngu n l c tr  giúp đ i tồ ự ợ ố ượng có hoàn c nh khó khăn; Nghiên c u d  báo vàả ứ ự  phòng ng a s  phát sinh, gia tăng các v n đ  xã h i.ừ ự ấ ề ộ

­ Công tác xã h i tr c ti p gi i quy t các v n đ  xã h i, h  tr ộ ự ế ả ế ấ ề ộ ỗ ợ  

gi i quy t v n đ  g p ph i c a cá nhân, gia đình, nhóm và c ng đ ng ả ế ấ ề ặ ả ủ ộ ồ  

b ng ph ằ ươ ng pháp tác nghi p chuyên nghi p ệ ệ

Gi i quy t các v n đ  xã h i, tr  giúp đ i tả ế ấ ề ộ ợ ố ượng có hoàn c nh đ cả ặ  

bi t khó khăn là trách nhi m chung c a c ng đ ng xã h i. Khi ch a cóệ ệ ủ ộ ồ ộ ư  Công tác xã h i chuyên nghi p, nh ng ho t đ ng tr  giúp, gi i quy t v nộ ệ ữ ạ ộ ợ ả ế ấ  

đ  xã h i   các qu c gia đề ộ ở ố ược th c hi n b i h  th ng chính quy n, bự ệ ở ệ ố ề ộ máy qu n lí nhà nả ướ ừc t  trung ương đ n đ a phế ị ương và các c  quan ch cơ ứ  năng, t  ch c xã h i ph  trách t ng lĩnh v c c  th  thu c h  th ng an sinhổ ứ ộ ụ ừ ự ụ ể ộ ệ ố  

xã h i c a qu c gia đó: Các c  quan chuyên trách v  chăm sóc, b o v  s cộ ủ ố ơ ề ả ệ ứ  kho  ­ y t , giáo d c, dân s , môi trẻ ế ụ ố ường, lao đ ng, b o hi m xã h i  Tuyộ ả ể ộ  nhiên, nh ng s  tr  giúp này ch  y u t p trung vào gi i quy t v n đữ ự ợ ủ ế ậ ả ế ấ ề 

trước m t, mang ý nghĩa c u tr  xã h i và hắ ứ ợ ộ ướng đ n vi c th c hi n m cế ệ ự ệ ụ  tiêu ng n h n, do đó thắ ạ ường thi u đ ng b , không đ m b o tính toàn di nế ồ ộ ả ả ệ  

và bao quát trong quá trình tr  giúp, gi i quy t v n đ  xã h i.ợ ả ế ấ ề ộ

Đ  th c hi n s  tr  giúp đ i tể ự ệ ự ợ ố ượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn,ả ặ ệ  

gi i quy t các v n đ  xã h i m t cách hi u qu , b n v ng c n ph i có cả ế ấ ề ộ ộ ệ ả ề ữ ầ ả ơ quan chuyên trách v i nh ng nhân viên chuyên nghi p. Công tác xã h i, v iớ ữ ệ ộ ớ  

h  th ng c  c u t  ch c t  trung ệ ố ơ ấ ổ ứ ừ ương đ n đ a phế ị ương, thông qua đ i ngũộ  nhân viên tác nghi p d a trên n n t ng lý thuy t, ki n th c, phệ ự ề ả ế ế ứ ương pháp, 

k  năng chuyên nghi p s  th c hi n ch c năng tr c ti p gi i quy t v n đỹ ệ ẽ ự ệ ứ ự ế ả ế ấ ề 

xã h i, v n đ  g p ph i c a cá nhân, gia đình, nhóm và c ng đ ng trong xãộ ấ ề ặ ả ủ ộ ồ  

h i.ộ

Đây là ch c năng quan tr ng hàng đ u c a Công tác xã h i. M tứ ọ ầ ủ ộ ộ  

m t nó kh ng đ nh các ho t đ ng tr  giúp xã h i, giúp đ  nh ng đ iặ ẳ ị ạ ộ ợ ộ ỡ ữ ố  

tượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, r i ro, y u th  và vi c gi i quy tả ặ ệ ủ ế ế ệ ả ế  các v n đ  xã h i không còn ch  là nh ng hành đ ng nhân đ o, t  thi n,ấ ề ộ ỉ ữ ộ ạ ừ ệ  

c u tr  xã h i hay nh ng phong trào xã h i mà đã tr  thành trách nhi mứ ợ ộ ữ ộ ở ệ  

c a c  quan chuyên trách v i đ i ngũ nhân viên chuyên nghi p. M t khác,ủ ơ ớ ộ ệ ặ  

đ i tố ượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn c n s  tr  giúp c a Công tácả ặ ệ ầ ự ợ ủ  

xã h i trên các lĩnh v c tâm lý, s c kho , kinh t , pháp lu t, quan h  xãộ ự ứ ẻ ế ậ ệ  

h i, quan h  hôn nhân và gia đình, hành vi l ch chu n (đ i tộ ệ ệ ẩ ố ượng t  n nệ ạ  

xã h i, ph m pháp ) hay nh ng v n đ  khác s  nh n độ ạ ữ ấ ề ẽ ậ ược s  h  tr ,ự ỗ ợ  giúp đ  gi i quy t v n đ  g p ph i t  Công tác xã h i.ỡ ả ế ấ ề ặ ả ừ ộ

Đ  th c hi n ch c năng này, đòi h i Công tác xã h i ph i có n nể ự ệ ứ ỏ ộ ả ề  

t ng h  th ng lý thuy t khoa h c và phả ệ ố ế ọ ương pháp chuyên ngành, nh ngữ  

người làm Công tác xã h i ph i độ ả ược đào t o căn b n, đ m b o ph mạ ả ả ả ẩ  

ch t, đ o đ c, k  năng ngh  nghi p đ ng th i c n có s  tr i nghi mấ ạ ứ ỹ ề ệ ồ ờ ầ ự ả ệ  

th c t  Trong quá trình tác nghi p tr  giúp, gi i quy t v n đ  xã h i c aự ế ệ ợ ả ế ấ ề ộ ủ  

đ i tố ượng, người làm Công tác xã h i s  v n d ng ki n th c, k  năngộ ẽ ậ ụ ế ứ ỹ  chuyên môn, xác đ nh v n đ , nhu c u, đánh giá thu n l i, khó khăn, ti mị ấ ề ầ ậ ợ ề  năng bên trong và bên ngoài c a đ i tủ ố ượng t  đó lên k  ho ch, huy đ ngừ ế ạ ộ  

các ngu n l c h  tr  gi i quy t v n đ  mà đ i tồ ự ỗ ợ ả ế ấ ề ố ượng g p ph i. K t quặ ả ế ả 

đ t đạ ược c a vi c tr  giúp đ i tủ ệ ợ ố ượng được đánh giá b ng kh  năng vằ ả ươ  nlên, vượt qua khó khăn, phát huy ti m năng gi i quy t v n đ  c a chínhề ả ế ấ ề ủ  

đ i tố ượng, nghĩa là s  tr  giúp hự ợ ướng đ n và đ t t i s  t  giúp.ế ạ ớ ự ự

Nh  v y, s  giúp đ  tr c ti p đ i tư ậ ự ỡ ự ế ố ượng c a Công tác xã h i khôngủ ộ  

ch  d ng l i   k t qu  t c th i, trỉ ừ ạ ở ế ả ứ ờ ước m t mà nó hắ ướng t i m c tiêu lâuớ ụ  dài, b n v ng. Nh ng đ i tề ữ ữ ố ượng được tr  giúp t  ch  là nh ng cá nhân,ợ ừ ỗ ữ  nhóm, c ng đ ng thi t thòi, y u th , b  t n thộ ồ ệ ế ế ị ổ ương, kém năng l c tr  thànhự ở  

nh ng đ i tữ ố ượng t  l c, t  b o v  và b o đ m đ i s ng kinh t , xã h iự ự ự ả ệ ả ả ờ ố ế ộ  

c a mình ­ ph c h i ch c năng và phát tri n. Gi i quy t v n đ  kinh t ,ủ ụ ồ ứ ể ả ế ấ ề ế  

tr  giúp đ i tợ ố ượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, Công tác xã h i gópả ặ ệ ộ  

ph n quan tr ng vào vi c  n đ nh, thúc đ y xã h i phát tri n, nâng cao ch tầ ọ ệ ổ ị ẩ ộ ể ấ  

lượng cu c s ng, là đi u ki n đ  hộ ố ề ệ ể ướng t i m c tiêu xây d ng xã h i côngớ ụ ự ộ  

b ng, ti n b , văn minh mà   đó m i ngằ ế ộ ở ọ ườ ềi đ u có được cu c s ng đ mộ ố ả  

b o v  v t ch t, tinh th n, phát tri n toàn di n.ả ề ậ ấ ầ ể ệ

­  Công tác xã h i huy đ ng, liên k t và phát huy ngu n l c tr ộ ộ ế ồ ự ợ   giúp đ i t ố ượ ng có hoàn c nh khó khăn ả

Ngu n l c tr  giúp đ i tồ ự ợ ố ượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn baoả ặ ệ  

g m ngu n l c v n chuy n và ngu n l c tinh th n. Con ngồ ồ ự ậ ể ồ ự ầ ườ ồ ại t n t i và phát tri n d a trên s  tho  mãn nhu c u. Nhu c u c a con ngể ự ự ả ầ ầ ủ ười luôn v nậ  

đ ng, phát tri n không ng ng, ngày càng độ ể ừ ược nâng lên và m  r ng phongở ộ  phú, đa d ng. Có r t nd nhu c u khác nhau trong cùng m t con ngạ ấ ầ ộ ười và cùng m t nhu c u nh ng   nh ng ngộ ầ ư ở ữ ười khác nhau l i có m c đ  c nạ ứ ộ ầ  thi t, quan tr ng (cao, th p) khác nhau, song t u chung l i thì con ngế ọ ấ ự ạ ười có hai lo i nhu c u c  b n, tác đ ng qua l i và là ti n đ  c a nhau: Nhu c uạ ầ ơ ả ộ ạ ề ề ủ ầ  

v t ch t và nhu c u tinh th n. Trong đó, nhu c u v t ch t là trậ ấ ầ ầ ầ ậ ấ ước tiên, là 

n n t ng và có ý nghĩa quy t đ nh, nhu c u tinh th n là quan tr ng, làề ả ế ị ầ ầ ọ  

không th  thi u đ i v i m i con ngể ế ố ớ ỗ ười. Xã h i là t ng th  c a nh ng cáộ ổ ể ủ ữ  nhân ­ con người, là c ng đ ng c a nh ng cá nhân trong m i quan h  tácộ ồ ủ ữ ố ệ  

đ ng qua l i v i nhau. Gi a cá nhân và c ng đ ng, xã h i có m i quan hộ ạ ớ ữ ộ ồ ộ ố ệ 

ch t ch , đặ ẽ ược th  hi n   m i quan h  gi a nhu c u và s  đáp  ng nhuể ệ ở ố ệ ữ ầ ự ứ  

c u, gi a l i ích cá nhân và l i ích c ng đ ng, xã h i.ầ ữ ợ ợ ộ ồ ộ

Các v n đ  xã h i g p ph i c a đ i tấ ề ộ ặ ả ủ ố ượng, xét cho cùng là nh ngữ  

v n đ  liên quan đ n m i quan h  gi a l i ích cá nhân và l i ích c ng đ ngấ ề ế ố ệ ữ ợ ợ ộ ồ  

xã h i, đ n nhu c u và s  tho  mãn nhu c u v t ch t và nhu c u tinh th n.ộ ế ầ ự ả ầ ậ ấ ầ ầ  

Vì v y, gi i quy t v n đ  xã h i, tr  giúp đ i tậ ả ế ấ ề ộ ợ ố ượng có hoàn c nh đ c bi tả ặ ệ  khó khăn v  c  b n là nh m tho  mãn nhu c u c a đ i tề ơ ả ằ ả ầ ủ ố ượng, gi i quy tả ế  

m i quan h  gi a c á nhân v i nhóm, c ng đ ng, xã h i v  v t ch t và tinhố ệ ữ ớ ộ ồ ộ ề ậ ấ  

th n: Đi u ki n kinh t , s n xu t, đ i s ng sinh ho t, nhà  , lầ ề ệ ế ả ấ ờ ố ạ ở ương th c,ự  thu nh p, văn hoá, giáo d c, chăm sóc s c kho  y t , tâm lý, tình c m,ậ ụ ứ ẻ ế ả  quy n l c ề ự

Đ  đáp  ng các nhu c u đó, nh t là nhu c u thu c v  y u t  c iể ứ ầ ấ ầ ộ ề ế ố ả  thi n đi u ki n v t ch t (gi i quy t v n đ  nghèo đói, gi i quy t vi cệ ề ệ ậ ấ ả ế ấ ề ả ế ệ  làm, thu nh p, nâng cao m c s ng) đòi h i ph i có s  huy đ ng, k t h p,ậ ứ ố ỏ ả ự ộ ế ợ  

s  d ng và phát huy các ngu n l c tr  giúp. Ngu n c a ngu n l c tr  giúpử ụ ồ ự ợ ồ ủ ồ ự ợ  

có th  là ngu n l c bên trong (n i l c) c a đ i tể ồ ự ộ ự ủ ố ượng (cá nhân, gia đình, nhóm, c ng đ ng) và ngu n l c bên ngoài (ngo i l c). Công tác xã h i cóộ ồ ồ ự ạ ự ộ  

ch c năng và trách nhi m tr c ti p gi i quy t v n đ  xã h i, h  tr  đ iứ ệ ự ế ả ế ấ ề ộ ỗ ợ ố  

tượng có hoàn c nh đ c bi t khó khăn gi i quy t v n đ  g p ph i c a hả ặ ệ ả ế ấ ề ặ ả ủ ọ 

nh ng Công tác xã h i không th  tr c ti p đáp  ng đư ộ ể ự ế ứ ượ ấ ảc t t c  các nhu 

c u c a đ i tầ ủ ố ượng. Do đó, Công tác xã h i th c hi n vi c tìm ki m, khaiộ ự ệ ệ ế  thác, huy đ ng, liên k t, s  d ng m t cách có hi u qu  các ngu n l cộ ế ử ụ ộ ệ ả ồ ự  

nh m t o đi u ki n thu n l i cho vi c h  tr , gi i quy t v n đ  c a đ iằ ạ ề ệ ậ ợ ệ ỗ ợ ả ế ấ ề ủ ố  

tượng. S  huy đ ng ngu n l c c a Công tác xã h i chú tr ng vào khai thác,ự ộ ồ ự ủ ộ ọ