Đề thi chọn học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 12 năm học 2013-2014 – Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Nam là tư liệu tham khảo hữu ích hỗ trợ cho quá trình học tập và ôn thi của các em học sinh. Bên cạnh đó giúp giáo viên đánh giá năng lực học sinh toàn diện hơn.
Trang 1GIÁO D C & ĐÀO T OỤ Ạ
QU NG NAMẢ
K THI CH N H C SINH GI I L P 12 THPTỲ Ọ Ọ Ỏ Ớ
NĂM H C 2013 – 2014Ọ
Môn thi : NG VĂNỮ
Th i gian :ờ 180 phút (không k th i gian giao đ ) ể ờ ề
Ngày thi : 02/10/2013 Câu 1 (8 đi m) ể
Trình bày suy nghĩ c a anh/ch v quan ni m s ng th hi n trong các câu ủ ị ề ệ ố ể ệ sau:
Thà m t phút huy hoàng r i ch t t i ộ ồ ợ ố
Còn h n bu n le lói su t trăm năm ơ ồ ố
(trích Gi c giã ụ Xuân Di u) ệ
S ng tung sóng gió thanh cao m i ố ớ
S ng m nh dù trong m t phút giây ố ạ ộ
(trích Đi T H u) ố ữ
S ng trong đ i s ng c n có m t t m lòng ố ờ ố ầ ộ ấ
(trích Đ gió cu n đi ể ố (ca t ) Tr nh Công S n) ừ ị ơ
Câu 2 (12 đi m) ể
Có nh n đ nh r ng: ậ ị ằ Văn ch ươ ng không có gì riêng s không là gì c ẽ ả
Anh/ch hi u nh th nào v ý ki n trên ? ị ể ư ế ề ế
Hãy phân tích bài th ơ Sóng c a Xuân Qu nh đ làm sáng t ý ki n đó. ủ ỳ ể ỏ ế
H T Ế
Thí sinh không đ ượ ử ụ c s d ng tài li u ệ Cán b coi thi không gi i thích gì thêm ộ ả
Đ CHÍNH TH CỀ Ứ
Trang 2S GIÁO D C & ĐÀO T OỞ Ụ Ạ
QU NG NAMẢ
K THI CH N H C SINH GI I L P 12 THPTỲ Ọ Ọ Ỏ Ớ
Năm h c 201ọ 3 2014
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN LỚP 12
(H ướ ng d n ch m này có 4 trang ẫ ấ )
A HƯỚNG DẪN CHUNG
C n n m b t đầ ắ ắ ược n i dung trình bày c a h c sinh đ đánh giá m t cách t ng quát bài làm,ộ ủ ọ ể ộ ổ tránh đ m ý cho đi m. C n ch đ ng và linh ho t khi v n d ng ế ể ầ ủ ộ ạ ậ ụ Hướng d n ch mẫ ấ này.
Đ c bi t trân tr ng nh ng bài vi t có cách di n đ t ch t ch , m ch l c, giàu hình nh vàặ ệ ọ ữ ế ễ ạ ặ ẽ ạ ạ ả
c m xúc, có cách nhìn riêng, cách trình bày riêng h p lí.ả ợ
Đi m l toàn bài tính đ n 0,5 đ.ể ẻ ế
B. ĐÁP ÁN VÀ BI U ĐI MỂ Ể
Câu 1 (8 đi m)ể
Trình bày suy nghĩ c a anh/ch v quan ni m s ng th hi n trong các câu sau: ủ ị ề ệ ố ể ệ
Thà m t phút huy hoàng r i ch t t i ộ ồ ợ ố
Còn h n bu n le lói su t trăm năm ơ ồ ố
(trích Gi c giã ụ Xuân Di u) ệ
S ng tung sóng gió thanh cao m i ố ớ
S ng m nh dù trong m t phút giây ố ạ ộ
(trích Đi T H u) ố ữ
S ng trong đ i s ng c n có m t t m lòng ố ờ ố ầ ộ ấ
(trích Đ gió cu n đi ể ố (ca t ) Tr nh Công S n) ừ ị ơ
I. Yêu c u v hình th c và kĩ năng:ầ ề ứ
V n d ng thu n th c cách th c làm bài văn ngh lu n xã h i v m t t tậ ụ ầ ụ ứ ị ậ ộ ề ộ ư ưởng, đ o lí: k tạ ế
h p các thao tác l p lu n m t cách nhu n nhuy n, huy đ ng t t nh ng ki n th c sách v ,ợ ậ ậ ộ ầ ễ ộ ố ữ ế ứ ở
đ i s ng, nh ng tr i nghi m c a b n thân…đ b o v cho l p lu n c a mình.ờ ố ữ ả ệ ủ ả ể ả ệ ậ ậ ủ
K t c u ch t ch , di n đ t sáng rõ, trôi ch y ; h n ch t i đa vi c m c l i chính t , dùngế ấ ặ ẽ ễ ạ ả ạ ế ố ệ ắ ỗ ả
t và ng pháp.ừ ữ
II.Yêu c u v ki n th c:ầ ề ế ứ
Trang 3Cần hi u đúng ý tể ưởng c a các câu tríchủ ; cũng nh d n ra đư ẫ ược nh ng d n ch ng th c t đữ ẫ ứ ự ế ể
b o v cho l p lu n c a mình. H c sinh có quy n đ a ra nh ng ý ki n riêngả ệ ậ ậ ủ ọ ề ư ữ ế Đi u quan tr ng làề ọ cách hi u và cách bàn lu n ph i xu t phát t ý tể ậ ả ấ ừ ưởng được d n trên đ và ph i phù h p v i chu nẫ ề ả ợ ớ ẩ
m c đ o đ c chung c a xã h i cũng nh có s h p lí v l p lu n. ự ạ ứ ủ ộ ư ự ợ ề ậ ậ
Bài làm c n thi t đ m b o đ nh hầ ế ả ả ị ướng chính sau:
So sánh làm n i b t quan ni m s ng, khát v ng s ng tích c c: ổ ậ ệ ố ọ ố ự ph i hả ướng đ n m t đ iế ộ ờ
s ng t a sáng, có ý nghĩa (ngay c khi “huy hoàng” ch di n ra trong thoáng ch c). ố ỏ ả ỉ ễ ố Đó là cách
s ng t n hi n, v i khát v ng đố ậ ế ớ ọ ược làm chuy n l n lao có ích cho đ i cho mình, đ có đệ ớ ờ ể ượ c
nh ng giây phút vinh quang, chói sáng ữ
1.0
S ng trong s ch cao thố ạ ượng, m nh m hào hùng gi a “sóng gió” cu c đ i và hạ ẽ ữ ộ ờ ướng theo cái m i. Khác v i cách s ng cũ: th đ ng, buông xuôi, cam ch u, ớ ớ ố ụ ộ ị ươn hèn 1.0
S ng v i m t t m lòng chân th t yêu thố ớ ộ ấ ậ ương, m ra phía tha nhânở ; s ng trong tình thân ái,ố
Không ch p nh n l i s ng nhàn nh t “l m , l t đ t, lu m thu m” (ch c a Nguy nấ ậ ố ố ạ ờ ờ ẹ ẹ ộ ộ ữ ủ ễ Tuân) vô nghĩa trong su t đ i ngố ờ ười chính là thái đ s ng đ p c a con ngộ ố ẹ ủ ười có khát v ngọ
l n lao.ớ
“Quăng thân vào gió b i”, s ng “thanh cao”, m nh m và hụ ố ạ ẽ ướng theo lí tưởng cao đ pẹ chính là l i s ng tích c c, có tránh nhi m ố ố ự ệ
Tr i lòng đ yêu thả ể ương, chia s , “đ gió cu n đi” đ n v i m i ngẻ ể ố ế ớ ọ ườ ầi g n xa, không tính toán v k ị ỉ chính là đ o lí r t đáng đạ ấ ược ng i ca.ợ
1.5
“Phút huy hoàng” trong cu c đ i th t quý và có ý nghĩaộ ờ ậ ; nh ng không th vì th mà đánhư ể ế
đ i c ph n đ i còn l i. Con ngổ ả ầ ờ ạ ười không ch t a sáng trong ch c lát r i v t t t. Đ i ngỉ ỏ ố ồ ụ ắ ờ ườ i
có lúc thăng hoa, có lúc tr m l ng và cũng khó tránh kh i nh ng lúc “le lói” bu n đau. Cũngầ ắ ỏ ữ ồ
có nhi u ngề ườ ối s ng âm th m nh ng có ích cho xã h i. Nh ng cái đáng trân tr ng là khátầ ư ộ ư ọ
v ng đọ ược cháy h t mình, đế ượ ậc t n hi n cho đ i ế ờ
Không ph i lúc nào cũng s ng m nh, s ng hùngả ố ạ ố ; có lúc c n l ng lòng trầ ắ ước cái đ p c aẹ ủ thiên nhiên, cu c s ng, tình ngộ ố ười
Và cũng không ph i lúc nào cũng giao đãi v i ngả ớ ườ ằi b ng tình yêu thương, ph i bi t ph nả ế ẫ
n và đ u tranh v i cái x u, cái ác. M lòng ra v i m i ngộ ấ ớ ấ ở ớ ọ ười song ph i bi t trân tr ng giáả ế ọ
tr cu c s ng c a chính mình.ị ộ ố ủ
1.5
Nh ng quan ni m s ng khác nhau, có th b sung cho nhau, hữ ệ ố ể ổ ướng con người theo m t cáchộ
s ng đ p đ , hoàn thi n t khát v ng đ n hành đ ng và tình c m.ố ẹ ẽ ệ ừ ọ ế ộ ả 1.0
3. Bài h c nh n th c và hành đ ng: ọ ậ ứ ộ 1.0
Nh n th c: C n t trang b cho b n thân m t quan ni m s ng đúng đ n, đ p đ ậ ứ ầ ự ị ả ộ ệ ố ắ ẹ ẽ 0.5
Hành đ ng: M nh m trong th c hi n nh ng d đ nh t t đ pộ ạ ẽ ự ệ ữ ự ị ố ẹ ; trong s ch trong l i s ngạ ố ố ; cao thượ , chân thành trong tình c m. ng ả 0.5
* L u ý ư : Xem xét c hai yêu c u v hình th c, kĩ năng và ki n th c đ cho đi m ả ầ ề ứ ế ứ ể ể
Câu 2 (12 đi m)ể
Trang 4Có nh n đ nh r ng: ậ ị ằ Văn ch ươ ng không có gì riêng s không là gì c ẽ ả
Anh/ch hi u nh th nào v ị ể ư ế ề ý ki nế trên ?
Hãy phân tích bài th ơ Sóng c a Xuân Qu nh đ làm sáng t ý ki n ủ ỳ ể ỏ ế đó
I. Yêu c u v hình th c và kĩ năng:ầ ề ứ
H c sinh có th gi i thích xong nh n đ nh, sau đó phân tích bài th , so sánh đ i chi u, ọ ể ả ậ ị ơ ố ế
đ ểlàm rõ nét riêng đ c đáo c a tác ph mộ ủ ẩ ; ho c k t h p các thao tác ngh lu n trên cùngặ ế ợ ị ậ
m t lúc. K t c u ch t ch , văn vi t l u loát, có hình nh và c m xúc ; h n ch t i đa vi cộ ế ấ ặ ẽ ế ư ả ả ạ ế ố ệ
m c l i chính t , dùng t , ng pháp.ắ ỗ ả ừ ữ
II. Yêu c u v n i dung:ầ ề ộ
Trên c s nh ng hi u bi t c b n v lí lu n văn h c và nh ng ki n th c thu c ph m viơ ở ữ ể ế ơ ả ề ậ ọ ữ ế ứ ộ ạ
đ bàiề , h c sinh có th trình bày v n đ theo nhi u cách khác nhau, mi n là làm rõ đọ ể ấ ề ề ễ ược các
ý chính sau :
Văn chươ là lĩnh v c c a cái đ c đáo. M i tác ph m văn ng ự ủ ộ ỗ ẩ chươ ph i có nét riêng, nétng ả
m i ý tớ ở ưởng ngh thu t cũng nh hình th c bi u hi n. M i nhà văn ph i có m t thệ ậ ư ở ứ ể ệ ỗ ả ộ ế
gi i ngh thu t riêng, m t “chân tr i” riêng, m t “biên cớ ệ ậ ộ ờ ộ ương” riêng. Nhà văn có phong cách thì m i đớ ược ngườ ọi đ c ch p nh n và yêu m n. Phong cách càng đ c đáo thì s c h p d nấ ậ ế ộ ứ ấ ẫ càng l n.ớ
2.0
M i m , đ c đáo là đi u ki n t n t i c a tác ph m văn ớ ẻ ộ ề ệ ồ ạ ủ ẩ chươ Tác ph m ng ẩ chươ không ng
có gì m i s không đớ ẽ ược ngườ ọi đ c ti p nh n. Nhà văn có phong cách ngh thu t m nh tế ậ ệ ậ ờ ạ
s b ngẽ ị ườ ọi đ c quên lãng ; l p l i mình ho c l p l i ngặ ạ ặ ặ ạ ười khác đ u là đi u t i k trongề ề ố ị
ho t đ ng sáng tác c a nhà văn ạ ộ ủ
2.0
Bi u hi n c a cái riêng trong văn chể ệ ủ ương: 1.0 + Gi ng đi u riêng bi t c a tác ph m.ọ ệ ệ ủ ẩ
+ Cách nhìn, cách c m c a nhà văn có tính ch t khám phá. ả ủ ấ
+ Y u t m i trong n i dung tác ph m.ế ố ớ ộ ẩ
+ S d ng các th pháp ngh thu t mang d u n riêngử ụ ủ ệ ậ ấ ấ
L u ý ư : Thí sinh có th tri n khai ể ể v n đấ ề theo hai khía c nh: n i dung và ngh thu t. ạ ộ ệ ậ Tuy
v y, c n đ m b o các ý trên.ậ ầ ả ả
2. Phân tích bài th đ làm rõ v n đ ngh lu n: ơ ể ấ ề ị ậ 7.0 a/ Gi i thi u chung v tác gi , tác ph m:ớ ệ ề ả ẩ 1.0
+ Xuân Qu nh thu c th h nhà th tr trỳ ộ ế ệ ơ ẻ ưởng thành trong ch ng Mĩ.ố
+ Tác gi c a nh ng thi ph m n i ti ng: ả ủ ữ ẩ ổ ế Hoa d c chi n hào ọ ế (1968), T hát ự (1984), Hoa
c may ỏ (1989)
+ Th Xuân Qu nh in đ m v đ p n tính, là ti ng nói c a m t tâm h n giàu tr c n,ơ ỳ ậ ẻ ẹ ữ ế ủ ộ ồ ắ ẩ
h n h u, chân th c và luôn luôn da di t trong khát v ng v m t h nh phúc đ i thồ ậ ự ế ọ ề ộ ạ ờ ường
Trang 5+ Sóng là bài th vi t v tình yêu h nh phúc, trích trong t p ơ ế ề ạ ậ Hoa d c chi n hào ọ ế , vi t nămế
1967, t i bi n Diêm Đi n, Thái Bình.ạ ể ề
+ Th năm ch , có c u t đ c đáo – mơ ữ ấ ứ ộ ượn sóng đ nói đ n khát v ng tình yêu.ể ế ọ
Gi ng đi u chung c a bài th : dào d t, da di t, khát khao, âu lo, day d t… M i câu th nhọ ệ ủ ơ ạ ế ứ ỗ ơ ư
m t con sóng v vào b , g i t tinh t nh p đi u tâm h n c a ngộ ỗ ờ ợ ả ế ị ệ ồ ủ ười ph n đang yêu.ụ ữ 1.0
Cách nhìn, cách c m m i m v tình yêu: Qua hình tả ớ ẻ ề ượng “sóng” và “em”, tình yêu đượ c
th hi n nhi u cung b c, s c đ :ể ệ ở ề ậ ắ ộ 2.0 + Nh ng bi n đ ng khác thữ ế ộ ường, ngh ch lí trong lòng ngị ười ph n đang yêu. (ụ ữ D d i và ữ ộ
d u êm/ n ào và l ng l ị Ồ ặ ẽ).
+ Khát v ng vọ ươn xa, thoát kh i s ch t ch i, t m thỏ ự ậ ộ ầ ường ; tìm s đ ng đi u. Yêu là đ aự ồ ệ ư lòng ra bi n l n (ể ớ Sông không hi u n i mình/Sóng tìm ra t n b ể ổ ậ ể).
+ Tình yêu là n i khát v ng muôn đ i. Yêu là hi n tỗ ọ ờ ệ ượng vĩnh h ng (ằ Ôi con sóng ngày
x a/Và ngày sau v n th ư ẫ ế).
+ Nhu c u lí gi i s kh i ngu n, kh i đi m c a tình yêu. (ầ ả ự ở ồ ở ể ủ Em nghĩ v anh em/Em nghĩ v ề ề
bi n l n/T n i nào sóng lên ? Khi nào ta yêu nhau ể ớ ừ ơ )
+ N i nh nhung da di t, mãnh li t. Nó chi m c b r ng và t ng sâu ; kh c kho i trongỗ ớ ế ệ ế ả ề ộ ầ ắ ả
m i th i gian, c trong ý th c và vô th c ; kh c kho i trong m i không gian. (ọ ờ ả ứ ứ ắ ả ọ Con sóng d ướ i lòng sâu/Con sóng trên m t n ặ ướ /Ôi con sóng nh b /Ngày đêm không ng đ c ớ ờ ủ ượ c/Lòng em
nh đ n anh/C trong m còn th c ớ ế ả ơ ứ /D u xuôi v ph ẫ ề ươ ng b c/D u ng ắ ẫ ượ c v ph ề ươ ng nam/N i nào em cũng nghĩ/H ơ ướ ng v anh m t ph ề ộ ươ ng)
+ Ni m tin v m t tình yêu dù cách tr v n đ n đề ề ộ ở ẫ ế ược b n b h nh phúc. (ế ờ ạ Ở ngoài kia
đ i d ạ ươ ng/Trăm ngàn con sóng đó/Con nào ch ng t i b /Dù muôn v i cách tr ẳ ớ ờ ờ ở).
+ N i trăn tr v s h u h n c a cu c đ i ; ni m mong m i v s vô h n trong tình yêu.ỗ ở ề ự ữ ạ ủ ộ ờ ề ỏ ề ự ạ
(Cu c đ i tuy dài th /Năm tháng v n đi qua/Nh bi n kia d u r ng/Mây v n bay v xa ộ ờ ế ẫ ư ể ẫ ộ ẫ ề ).
L u ý ư : Có th thí sinh nêu cách hi u khác: ể ể T tình yêu hi n h u, suy ni m v cu c đ i,ừ ệ ữ ệ ề ộ ờ
th y cu c đ i là có th t và dài nh ng có th đo đ m đấ ộ ờ ậ ư ể ế ược b ng năm tháng…ằ
+ Tình yêu n ng cháy, mãnh li t, bí n nh ng giàu n tính, đòi h i s th y chung trongồ ệ ẩ ư ữ ỏ ự ủ
m t tình yêu đúng nghĩa, hộ ướng đ n cu c s ng chung.ế ộ ố
+ Khát v ng tình yêu nh m t nhu c u t nh n th c, khám phá cái tôi b n th ọ ư ộ ầ ự ậ ứ ả ể
Hình th c, kĩ thu t bi u hi n mang đ m d u n riêng:ứ ậ ể ệ ậ ấ ấ 1.0 + K t c u: k t c u song hành “sóng” và “em”. ế ấ ế ấ
+ Cách bi u hi n v a m i m v a truy n th ng, đ c bi t là cách s d ng hình tể ệ ừ ớ ẻ ừ ề ố ặ ệ ử ụ ượ ng sóng: m i tr ng thái tâm h n c a ngỗ ạ ồ ủ ười ph n đang yêu đ u có th tìm th y s tụ ữ ề ể ấ ự ương đ ngồ
v i m t khía c nh, m t đ c tính c a sóng.ớ ộ ạ ộ ặ ủ
+ Th th 5 ch , các câu n i ti p g i liên tể ơ ữ ố ế ợ ưởng t ng đ t sóng vào b ừ ợ ờ
N i dung: Tình yêu trong bài th là tình yêu h nh phúc, g n li n v i cu c s ng chungộ ơ ạ ắ ề ớ ộ ố (không ph i tình yêu đau kh , không ph i tình đ u non n t, v ng d i), v i nhi u đam mêả ổ ả ầ ớ ụ ạ ớ ề khao khát, đòi h i chi u sâu trong tình c m.ỏ ề ả
0.5
Trang 6 Ngh thu t: Bài th h i t nhi u nét tiêu bi u trong phong cách ngh thu t th Xuânệ ậ ơ ộ ụ ề ể ệ ậ ơ
Qu nh.ỳ
Sóng là m t đóng góp đ c bi t c a Xuân Qu nh cho th ca vi t v tình yêu c a văn h cộ ặ ệ ủ ỳ ơ ế ề ủ ọ dân t c. ộ
0.5
* L u ý: ư Xem xét c hai yêu c u v hình th c, kĩ năng và ki n th c đ cho đi m ả ầ ề ứ ế ứ ể ể